Page 1

sm ic. nl

BORGWAARDIGHEDEN

ww w.

Het blad voor de Borgward liefhebber

Nr. 19 Najaar 2009


2

sm ic. nl

ww w.


Officieel clubblad van Borgward Club Nederland

Van de bestuurstafel

sm ic. nl

Secretariaat : p/a Oda v.d. Ameele, Haven 150 , 2182 JV Hillegom , Tel. 0252 – 520 953, banknummer 393191397 tnv Borgward Club Nederland te Apeldoorn Voorzitter: Bert Haan 059-8614235 berthaan@versatel.nl Secretaris: Oda v.d. Ameele 0252-520953 info@borgwardclub.nl Penningmeester: Martin Bilthof 055-5220127 mhjbilthof@chello.nl Technisch Adviseur: Evert Toxopeus 010-2021244 toxopeus@borgward.nl Website / Nieuwsbrief: Fred Vermeulen 072-5710588 redactie@borgwardclub.nl Techn. Ondersteuning: Vincent v.d. Velden 050-5263765 info@garagevandervelden.nl Techn. Ondersteuning: Antoon Vervoort 0413-474818 vervoort.am@planet.nl

Omdat wij uiteraard als club aangesloten zijn bij de FEHAC krijgen we regelmatig uitnodigingen voor vergaderingen. Deze vergaderingen worden altijd bezocht door ons bestuurslid Antoon Vervoort. Hij is dan ook onze vaste vertegenwoordiger bij de FEHAC. In de laatste bestuursvergadering heeft het bestuur besloten, nadat hierover gediscussieerd is in de laatste ledenvergadering, dat nieuwe leden alleen kunnen worden toegelaten als zij een machtiging voor automatische incasso tekenen voor betaling van de verschuldigde contributie. Dit is voor de penningmeester een enorme tijden kostenbesparing. In het verlengde hiervan zal de contributie voor leden, die niet per automatische incasso hun contributie betalen, worden verhoogd met vijf euro. Derhalve zou ik dan ook een dringend beroep willen doen op die leden, die nog geen machtiging hebben afgegeven, dit alsnog te willen doen. Het wordt dan voor de penningmeester een stuk gemakkelijker. Zoals bekend heeft het bestuur reeds enkele keren aangegeven de redactie van het clubblad uit te willen breiden met één persoon. Dit om de continuïteit van het blad te waarborgen en Fred Vermeulen enigszins te ontlasten. Hiervoor heeft Margreet Bilthof, de echtgenote van onze penningmeester, zich beschikbaar gesteld. Bedankt Margreet voor je bereidwilligheid. Onze gebruikelijke nieuwjaarsbijeenkomst zal wederom plaatsvinden in Herveld in de Betuwe en wel op 17 januari a.s. Nader bericht volgt nog. Tot slot wil ik u allen nog een fijne Borgwardherfst toewensen en hoop dat we vele clubleden op 17 januari een gelukkig nieuwjaar, vergezeld van een handdruk, mogen toewensen.

ww w.

Beste BCNers, Bij de verschijning van dit tweede nummer van ons clubblad in zijn nieuw jasje, heeft de herfst inmiddels zijn intrede gedaan, hetgeen ook betekent dat het oldtimerseizoen voor het grootste deel voorbij is. Ons laatste clubevenement hebben we gehad op 20 september en vond plaats in Het Gooi. De dag was georganiseerd door de families Van der Meer, Van den Ameele en Vervoort. Het was een buitengewoon gezellige dag met veel deelnemers van onze club. Elders in dit blad vindt u een uitgebreid verslag van deze dag. Toch wil ik hier vanaf deze plaats bovengenoemde organisatoren van deze dag heel hartelijk bedanken voor het vele werk dat ze gedaan hebben om van deze dag een succes te maken. In het weekend van 26 en 27 september was onze club vertegenwoordigd met een aantal voertuigen op de oldtimerbeurs in Bleiswijk. De organisatie hiervan was in handen van Evert Toxopeus. Voorts hebben we ingeschreven voor de oldtimerbeurs in Eelde op 28 en 29 november. De invulling hiervan zal verder geregeld worden door Vincent van der Velden en ondergetekende. Beide bovengenoemde beurzen worden georganiseerd door Autotron Rosmalen. In het vorig clubblad hebt u kunnen lezen dat onze meerdaagse in 2010 zal worden gehouden in de kop van Noord-Holland. De voorbereidingen hiervoor zijn nu al in volle gang. Dit clubevenement zal plaatsvinden in het eerste weekend van juni. Reserveer dus alvast dit weekend voor dit clubgebeuren.

Bert Haan, voorzitter 3


vulden deze vrienden elkaar aan, zodat het verhaal sluitend werd, en veel herinneringen kwamen weer boven, na vervlogen tijden,mede door de schitterende documentatie die deze vrienden bewaard hadden. Ik laat ze hier 1 voor 1 aan het woord, dat schrijft gemakkelijker : allereerst is Jan de Winter aan de beurt. Jan is geboren op 30 april 1933 te Leidsendam, is gehuwd met Corrie,en hebben een dochter en een zoon. Het eerste werk wat Jan deed was in 1951 leger auto's en dump auto's klaarmaken. Na dit zo'n drie en een half jaar gedaan te hebben is Jan in september 1954 bij de firma Rosier in dienst getreden als autopoetser /afleveringklaarmaken van auto’s. Iets later werd Jan verantwoordelijk geacht om de gehele aflevering te verzorgen van de verkoch-

Martie op bezoek bij: Jan de Winter en Rolf Rosier.

sm ic. nl

Hallo dan. Het is al weer volop zomer, en moet nog een week werken,na het schrijven van dit artikel voor ik zomervakantie krijg en weer vertrek naar de Heimat. Wij gaan doorgaans toch veel naar Duitsland, omdat dit land mij op een of andere manier toch trekt, al zou het alleen maar zijn vanwege de enorme schnitzels en de fijne salades, en over het landschap en de middeleeuwse dorpjes in de Eifel maar niet te spreken. Dat trekt Borgward rijders wel aan, dunkt mij. Nu heb ik al veel over de Borgward’s in het algemeen geschreven, en hoe ze op de weg worden gehouden door hun huidige eigenaren, maar nu spreek ik met diegene die er voor hebben gezorgd dat deze bolides allemaal op de weg gekomen zijn, dus we gaan met u een heel eind terug in de tijd. En we gaan ditmaal naar Nootdorp, waar Jan de Winter woont, met zijn vrouw Corrie en het leuk vond om zijn vriend uit de vroegere tijden daar in te betrekken. Hij werd n.l. vergezeld door Rolf Rosier, de zoon van Klaas Rosier, en deze was in vroegere tijden dus de importeur van ons geliefde merk . Samen met mijn kompaan Robert gingen we dus op een zwaar beregende zwarte zaterdagmorgen naar Nootdorp om enige ervaringen op papier te zetten. Robert en ik kwamen vanwege het slechte weer

ww w.

te automobielen, en hij heeft dit altijd met veel plezier gedaan, tot 1961 / 62 toe, toen het merk Borgward ophield te bestaan, en de garage overging tot het merk P.M.C. iets wat men niet of nauwelijks kent, maar dit merk werd later Nissan, iets wat mij ook meer bekend in de oren klinkt dan P.M.C. In de hoogtij dagen werden de Borgward's met 3 treinwagons aangevoerd en de auto's waren allen verkocht, om door Jan afleveringsklaar te worden gemaakt en naar de afnemers te gaan....Jan deed dit heel lang samen met de heer Brouwer. In 1959 /1960 werden er zo'n 60 auto's in de week afgeleverd. De firma Rosier had toen 2 vestigingen, en 75 werknemers in dienst, dus het was voor die tijd een best groot bedrijf. Daar is Jan ook aan zijn eigen Isabella gekomen, want deze wagen werd ingeruild en Jan had wel oren naar deze Limousine. Deze elfenbein-weise limo sprak Jan direct aan, en hij zei tegen de verkoper dat hij wel oren had naar deze wagen. Deze auto is veel te duur voor jou, snauwde deze. Erg duur!!! Bevestigde hij. De wagen had toen slechts 40.000 km op de klok, en zag er perfect uit. Jan nam geen genoegen met deze afpoeiering en ging naar de directie toe. Na een paar dagen kwam diezelfde verkoper bij Jan, en zei op hangende pootjes: ‘’De auto is vanaf nu van jou Jan’’, ’’jij hebt hem gekocht.’’ Zei hij.

een kwartier te laat, maar de beide heren zaten keurig netjes te wachten op dat wat komen ging, aan de familie tafel bij Jan thuis, wat na een minuut of 10 al meer op een stamtafel leek, vanwege de gesprekken over vervlogen tijden, en de vele fotoalbums die over en weer de revue passeerden. Ik heb vele verhalen gehoord, en regelmatig

4


sm ic. nl

Nu was Jan in de zevende hemel, en hij was gouden jaren,maar hier kwam door het ‘’faillissetrotse eigenaar van de DG-06-25. ment’’ van de Borgward een abrupt eind aan. Jan is sinds heden ten dage de 2e eigenaar en heeft de auto al meer dan 40 jaar in bezit, en heeft nog nooit grote restauraties gedaan aan de wagen. Wel zijn de voorschermen wel eens gedemonteerd geweest, en het roestduivel werd een halt toegeroepen, maar grote restauraties zijn nooit gedaan. Doordat Jan de wagen zijn gewone onderhoud gaf is de wagen prima in tact gebleven, en deze rijdt heden ten dage nog steeds als een zonnetje.

Moeilijke jaren voor de beide vestigingen volgden. Ook het management had hier onder te leiden, wat resulteerde in niet altijd makkelijke beslissingen te nemen. Er kwam een Importeurschap van P.M.C. ( Nissan) en men ging de import doen van Setra Bussen. Pas later volgde het dealerschap van B.M.W. Dit Duitse merk schepte meer vertrouwen en nog weer later werd het Hanomag.

ww w.

Trots laat hij foto’s zien, en ik merkte daarbij op dat er op de zijkant van de voorschermen van die bolle knipperlichtjes gemonteerd zitten. Deze waren vroeger verplicht voor als men gebruik maakte van een trekhaak, zei Jan, maar ik herkende ze ook van een Mercedes 180 bolhoedje. Jan vindt dit wel leuk, en het zal dus ook destijds wel als origineel verkocht zijn. Alleen is Jan erg benieuwd wie de eerste eigenaar geweest is van deze wagen. De DG-06-25 was al enige jaren oud toen Jan hem kocht ! Diegene die deze wagen herkent van oude foto's van Opa's album mag zich melden, want Jan heeft zelf al veel moeite gedaan, maar tevergeefs. De auto heeft inmiddels 100.000 meer op de klok, en heeft nog steeds weinig gebruikerssporen na 40 dienstjaren bij Jan. Om nog even terug te komen op de werkperiode van Jan: Het was het dus afgelopen met Borgward in1962 en ging men over op P.M.C. zoals al vermeld. Jan heeft zelfs nog 2 weken helemaal alleen in het pand gewerkt, waarna de werkzaamheden weer werden opgepakt. Je kan dus gerust zeggen dat Jan het licht heeft uitgedaan net na die Borgward periode. Dit waren voor de Borgward en de firma Rosier

Men had toentertijd een aparte L.K.W. en een P. K.W. afdeling binnen de garage. L.K.W. staat voor vrachtwagenafdeling en de P.K.W. is de personenwagenafdeling. Ook heeft Mitsubishi in de latere jaren 70 deel uitgemaakt van het pand. In 1992 was Jan 59 jaar en mocht gaan genieten van zijn welverdiende Vut-regeling.

Setra is het A merk van Mercedes, en maakt eersteklas reisbussen.

5


Nu is het Rolfs beurt: In die 50er jaren was Rolf Rosier nog maar een broekie eigenlijk, daar hij is geboren op 10 juni 1941 in Durban en was de zoon van Klaas Rosier. Let er even op dat je Rosier schrijft met maar een S, en niet met twee, zoals dat velen denken. Dat misverstand is voorgoed uit de wereld nu ! Klaas, de vader van Rolf deed het importeurschap van Borgward en aanverwante merken als Lloyd en Goliath.

ww w.

sm ic. nl

1925 Naar Leeuwarden, waar de Ford vacant was, naar de Tweebaksmarkt. Hier werden de zoons ingezet, onder supervisie van Pa. Heden ten dage is daar garagebedrijf Boelens gevestigd. 1928 Het automobielbedrijf ‘’Hereweg’’ werd opgericht samen met de heren Kiestra en Bruinsma. Na enkele jaren hier uitgetreden en een nevenbedrijf geopend in Den Haag, waar men het merk Oldsmobile ging vertegenwoordigen. 1934 Naar de Westduinweg naar Scheveningen: Hier werd behoorlijk verkocht in Oldsmobile en aan de samenwerking met Ford in Leeuwarden kwam een end. Ook werden hier zoons ingezet. 1935 Er Kwam een begin met de import van Hansa /Lloyd en Goliath in Leeuwarden. Tot aan de tweede wereldoorlog zat men in de lift, tot deze oorlog een eind maakte aan het automobieltijdperk en alle activiteiten die daarmee van doen hadden. Rolf vertelde me dat er werd aangevangen op de Alexanderlaan te Rijswijk. Later werd dit pand te klein, en werd er een spiksplinternieuw pand aan de Binckhorstlaan gebouwd, waar heden ten dage nog een Ford en een Brezan Hier volgt een korte impressie over het ontstaan inzit. van Rosier automobielbedrijf : 1898 De heer G. Rosier, de stichter van het bedrijf, opende een bedrijf voor rijwielen en motoren, er was nog geen sprake van automobielen. 1907 G. Rosier ‘’emigreerde’’ naar Werkendam. Hier begon hij een rijwiel- en motorenhandel. Maar al spoedig was er ook belangstelling voor de auto en autobussen. De heer G.Rosier,die 6 zonen had en 3 dochters, was een bekwaam zakenman met organisatie talent en hij was de medeoprichter van de welbekende Bovag. 1918 Direct na de eerste wereldoorlog werd er een Amerikaanse auto gekocht, een Flander, met 1958 Klaas moest het merk Borgward gaan proeen linnen kap, en spoedig gevolgd door een moten in Zuid-Afrika en verhuisde met zijn gezin tourwagen, een Adler en men ging zich al spoedig daar naar toe en had daar samen met een comtoeleggen op het verhuren daarvan,iets wat zich pagnon de zaak Lucky-Motors opgericht terwijl snel uitbreidde. ondertussen de broers de vestiging in Den-Haag 1920 Het werd Tee time de T. Ford deed massaal en in Leeuwarden runden. Het Zuid-Afrika verzijn intrede. Men kocht het chassis van de be- haal duurde overigens maar erg kort. Klaas was staande importeurs en men bouwde er zelf een ook diegene die in 1954 de nieuwe Hansa 1500 carrosserie op en er werden cabines tot comple- persoonlijk in Bremen ophaalde om hem in Nete busjes van gebouwd die eerst nog volkomen derland te schouwen aan het publiek op de Autorecht waren, maar later enige stoomlijn kregen Rai. Ook herinnerd Rolf zich goed dat deze alleren ze werden vooral in de grote steden verkocht. eerste Hansa 1500 verkocht werd aan de Vroom Er kwam echter wel steeds meer concurrentie in & Dreesmann directeur, die direct viel als een blok het bouwen van bussen, zodat er overgeschakeld voor dit wirschaftwunder. werd op personenwagens. Klaas Rosier ging dus in 1958/59 naar Zuid1923 Men verhuisde naar Arnhem waar N.V. Afrika, maar was al na een periode van krap anRosier & Meijer werd opgericht, alwaar men in derhalf jaar terug in Nederland, vanwege de 1924 Ford dealer werd. ziekte van zijn vrouw. 6


Toen hij naar Afrika ging nam hij een Coupe mee, met uiteraard het stuur Rechts. Om het merk goed te kunnen promoten stelde hij ook deze coupe ten toon. Zoon Rolf daarentegen moest in dienst en heeft in Duitsland zijn diensttijd uitgezeten en ging daarna wel in de autobranche. Hij ging in het autobedrijf van Marten Rosier werken (broer van Klaas) die importeur was van Hanomag en Tempo, maar hij moest eerst naar Duitsland in de autofabriek van Tempo stage lopen, want van Klaas moest je onderaan de ladder beginnen. Dit bedrijf werd in 1967 overgenomen door Volvo. Wel leuk is het te vermelden dat vader Klaas een

sm ic. nl

destijds zo’n 70 % Isabella’s de afzet en zo’n 30% T.S. De auto was zelfs zo geliefd, dat zij zelfs per telefoon werden verkocht ! Belangrijke klanten waren o.a. Graaf Hugo van Zuijlen van Nijenveld, de eigenaar van het huidige Duinrel om maar wat te noemen. Hij reed zelf in een Mercedes 190 SL en ruilde het stuurwiel om achter een Isabella plaats te nemen. Vader Klaas mocht in de 190 SL toeren. Ze deden mee aan rally’s….denk maar aan de tulpenrally en de S.L.S. rally, oftewel de Scheveningen / Luxemburg / Scheveningen. Rolfs vader had bij het verdwijnen van het merk Borgward erg veel verdriet en is net als Carl Borgward aan een hartfalen gestorven in 1964

van de weinigen was die toegang had tot het leven van Carl Borgward, want als het vaatje eerste nieuwe haring werd verkocht,probeerde Klaas als een van de eersten deze te bemachtigen en bood deze dan aan bij de Familie Borgward, waar hij het persoonlijk bracht naar Bremen. Daarentegen weet Rolf nog, dat ook Carl met de kersttijd naar Nederland kwam, om de familie Rosier te verassen met een groet kerststol, die door de gehele familie werd gedeeld. Carl sliep echter niet bij hun, maar ging naar Hotel Wittenberg in Scheveningen. In de hoogtij dagen in 1959 was er een wachtlijst van 17.500 bestellingen en werden er 150 auto’s per dag geproduceerd. In Nederland vonden

ww w.

…slechts 51 jaar oud. Ook moeder had weinig geluk in haar korte leven met haar gezondheid, want zij stierf in 1963, ook slechts 47 jaren oud, één jaar voor vader Klaas. Na de Borgward-periode, de diensttijd en Marten Rosier ging Rolf zijn eigen weg in de autobranche (helaas hij kwam nooit meer van het Borgward virus af.) Door grote veranderingen in het beleid en de structuur in de autobranche besloot hij om het roer totaal om te gooien. Hij werd logistiek en hoofd magazijn chef bij het nationale reumafonds. Daar werkte hij tot aan zijn welverdiende pensioen. (O. B.U.) Zo was er een eind aan de Borgward periode gekomen in 1962, maar ook kwam er een einde aan het automobielbedrijf Rosier, doordat B.M.W. het beleid en zeggenschap ging bepalen en het pand overnam in 1992. Dit bedrijf zit nu in het Forepark in Den Haag en dit was ook het einde van een familie-auto tijdperk.

7


klok echter verdwenen. En Jan ging op zoek. In de grote container achter het bedrijf lag de ooit zo mooie gegraveerde Borgward-klok, om afgevoerd te worden genomen met meer afgedankt spul. Kapot gegooid door een oneerbiedige. Triest, in Rolf rijd vanwege zijn nostalgische verleden nu duizend stukjes! ongeveer weer 4 jaar Borgward. In het dagelijkse leven rijdt hij in een Renault, van Nadat we sommeerden weg te zullen gaan, gaf het autobedrijf Rosier uit eendam. Hoe kan het ik Jan nog 1 waarschuwing. ook anders! Maar Rolf kan eigenlijk niet om het Als het ooit zover komt dat Jan naar de hemel merk Borgward heen. Mijzelf valt het op dat Rolf gaat, dan zal Carl hem zeker persoonlijk aansprehet wybertje nooit is vergeten, want zowel de ken op die zogenaamde Mercedes lichtjes, op de zijkant van Jan’s wagen, en hij zou daarvoor zeker Franse als de Duitse dames voeren deze ruit. Deze wagen van Rolf verkeert in goede tot zeer een berisping krijgen. goede staat en was al gerestaureerd toen Rolf Jan kan zeer zeker tegen een grap, en moest hem aanschafte. Met de normale minimale spo- daarom ook hartelijk lachen. Eerst zal hij echter nog vele ritten maken in zijn ren. Hij stond destijds te koop bij een bedrijf wat veel Elfenbein gekleurde limo, dus als het aan Jan ligt in Franse Import auto’s deed en had deze Borg- duurt dat nog wel even, voor hij zich meld daarward ook toevallig ingeruild. Voor deze garagist boven. was het wybermerk een vreemde eend in de bijt En misschien heeft hij dan uit angst toch wel die en hij heeft hem aan de juiste man weten te slijten, lichtjes stiekem verwijderd, om dan niet aangewant beter op de plaats dan bij Rolf had deze sproken te worden door Carl Borgward. wagen het niet kunnen treffen, want hij wordt Borgward vrienden bedankt voor deze informatieve zaterdagmorgen. gekoesterd tot en met. Ik heb, met mijn ervaringen, de indruk dat dit wel Ik heb nog nooit zoveel materiaal in 1 keer en een frisse en fijne wagen is . Rolf had de ruitendame ingezet op zijn reis naar mijn speciale dank gaat uit naar Jan de Winter, die ons heeft ontvangen en dan ook nog eens een Nootdorp, in het slechte weer. vriend als Rolf erbij haalt om er een mooi geheel van te maken. Toen ik een paar weken daarna Mevr. Rosier nog even aan de telefoon had, merkte zij op dat Rolf de enige Rosier is die nog erg betrokken is met Borgward. Zijn familie die er vroeger ook werkten lijken het merk vergeten te zijn. Misschien wel vanwege de tragedie van het merk, dat ze het verdriet afgesloten hebben

ww w.

sm ic. nl

Rosier is een begrip in Den Haag en in Leeuwarden,waar veel mensen met plezier hebben gewerkt, en waar veel mensen daar vanwege de vakkundigheid en de goede service hun auto kochten.

Tot schrijfs mar weer . Groeten uut het mooie Olst….Martie.

Nadat we erg veel foto’s hadden bekeken onder het genot van koffie en cake had ik weer genoeg inspiratie opgedaan om achter het toetsenbord plaats te nemen. Leuk is nog te vermelden dat toen Jan de Winter werd geconfronteerd met het ophouden van het importeurschap van Borgward, gevraagd had aan de directie of hij die mooie gegraveerde werkplaatsklok mocht overnemen. Hij mocht hem zelfs hebben, zei men! Eenmaal in de werkplaats aangekomen, was de

8


Borgward in Mexico (vervolg)

sm ic. nl

80% uit Mexico, veel meer dan de bij wet vereisIn de vorige aflevering van Borgwaardigheden te 60%. In kwaliteit van materialen en montage stond het eerste deel van het verhaal over het kon de fabriek wedijveren met de laatste in 1964 Borgward-avontuur in Mexico. Bert Haan en Jan in Mexico verkochte Mercedes 220. Sijtsma bezochten de Mexicaanse Borgwardclub in 2008 en kregen het verhaal van de zoon van Dealerbedrijven werden gevestigd in de grote de directeur van het Mexicaanse Borgward-con- steden van het land. De monteurs werden getraind door mensen van de fabriek en de dealers cern. Het gaat in dit tweede en laatste deel over de ontvingen auto’s en onderdelen. Alles was er op gericht om het door het management haalbaar fabriek zelf en hoe het afliep. geachte doel van de verkoop van 500 wagens in DE BORGWARD-FABRIEKHet bouwrijp maken de eerste 12 maanden, te bereiken. Maar dat zou van de grond voor de geheel nieuw te bouwen niet gaan lukken… fabriek begon aan het einde van 1964. Gebouwen werden opgericht en de grote kisten met de machines werden geopend en de inhoud op hun plaats geïnstalleerd. Bij de hele uitrusting die uit Bremen was overgebracht zaten ondermeer wat auto-onderdelen, motoren en transmissies. Er zat ook een prachtige SPYDER bij die had geracet in de ‘Carrera Panamericana’. De motor lag uit elkaar en er zat het een en ander verkeerd in elkaar, zodat hij zo nooit zou kunnen lopen. In 1973 kon ik hem kopen voor 500 dollar; hij stond ergens in een vergeten hoekje bij een garagebedrijf. Omdat ik pas was getrouwd had ik het geld niet en zag ik van de koop af; ik betreur dat besluit tot op de dag van vandaag. Duitse ingenieurs en technici van de Barreiros-groep uit Spanje die ook voor dit doel waren ingehuurd, trainden de arbeiders. Monterrey was in die tijd een in dustriestad, dus het was niet moeilijk om aan goede technici en geschoolde arbeiders te komen. Door ontstane vertraging verschoof de in 1966 geplande start van de fabricage naar 1967; dit uitstel sloeg een flink gat in de geldreserves. Op 18 augustus 1967 was er een grote ceremonie waarin de bestuursvoorzitter van de ‘Fabrica Nacional de Automobiles’ en de staatssecretaris van handel en industrie de fabricage officieel opstartten. De eerste 100% Mexicaanse autofabriek was de trots van onze stad. Het aandeel van de totale kosten kwam voor

WAAROM DE GEWENSTE PRODUCTIE NIET GEHAALD WERDEr is niet een enkele oorzaak aan te geven waarom de zaak faalde, zoals dat vaker bij een mislukte onderneming het geval is. Hieronder zal ik aangeven wat naar mijn mening de voornaamste redenen zijn.

ww w.

- A. De te lage verkoopcijfers. De P-100 oftewel de Mexicaanse 230 GL was de duurste auto in Mexico en zat in het zelfde marktsegment als de Galaxy en Impala van FORD. Buiten Monterrey deden geruchten de ronde over de levensverwachting van de fabriek, over de kwaliteit van de wagens (te wijten aan defecten in de luchtvering, waar later van werd afgezien door het systeem te vervangen door stalen veren) en ronduit het wantrouwen in een Mexicaanse automobielfabriek. Hoewel ik er geen bewijs voor heb denk ik dat Amerikaanse fabrieken daar op hun beurt wel iets aan hadden weten te doen. - B. Het productievolume. De prognoses werden door technische problemen bij de fabricage nooit gehaald; dit voedde het idee dat het einde in zicht kwam. - C. Geldzorgen. Toen de productie startte was er al een hoge schuldenstand, veroorzaakt door vertragingen en kostenoverschrijding; voordat de productie begon hadden een paar mede-eigenaren al een hypotheek op hun huis genomen om borg te staan voor de leningen. Daarbij hielpen de trage verkoop en lage productie de zaak ook niet de goede kant op. Private banken staakten de betaling van voorschotten, de overheidsbank stelde nog wel geld beschikbaar, maar met naar later blijkende kwalijke gevolgen.

9


TELEURSTELLING EN VERRAAD DE GEBLOKKEERDE JOINT VENTURE

MISLUKTE OVERLEVINGSPOGINGEN

sm ic. nl

Tegen het einde van 1968 was het duidelijk dat een kans op overleving erg klein was, tenzij er een heel andere koers werd ingeslagen. Don Gregorio en zijn team voerden onderhandelingen met Volkswagen om een joint-venture te vormen voor de fabricage van het VW-model 411 voor zowel binnenlandse als buitenlandse verkoop. Dit kon zo gaan, hoewel strijdig met de wet. De Borgward 230GL kon dan worden gebouwd op speciale bestelling. Volkswagen zou dan als voorlopig accoord het kapitaal van de firma vergroten om banken en leveranciers te kunnen betalen. Het was een win-win-situatie voor crediteuren, aandeelhouders en Volkswagen. Niemand had wat te verliezen, behalve misschien degenen die niet graag een auto zagen die voor meer dan 80% uit Mexicaanse onderdelen bestond of een mededinger op de markt die op den duur zou kunnen groeien. In die tijd ging de overheid over vele besluiten, ook die van privéondernemingen. Bureaucraten hadden het voor het zeggen bij alle regelingen en beslissingen. Feit is dat de joint-venture niet is doorgegaan en daar is nooit een verklaring voor gegeven. Kort na deze weigering nam de aan de overheid gelieerde bank ‘Sociedad Mexicana De Credito Industrial’ het gezag over het bedrijf in juli 1969 over

Voor iedereen die bij de kwestie betrokken was, werd duidelijk dat er wat moest gebeuren. Er werden al in augustus 1967 nieuwe plannen opgesteld en ideeën nagegaan, zoals:

Exportmogelijkheden. Er lagen verzoeken vanuit Midden en Zuid-Amerika voor import van auto’s; een belachelijk artikel in de wet uit 1962 die regels stelde aan de automobielindustrie, verbood dit echter. Niemand heeft de autoriteiten kunnen overtuigen van die regel af te stappen.

ww w.

De Isabella. Deze goedkopere auto kon men zich makkelijker permitteren en zou in mijn visie de eerste hebben moeten zijn die werd geproduceerd. Later als de verkoop goed op gang zou zijn gekomen zou dan een duurdere wagen kunnen worden aangeboden. De directie was hier hard mee bezig en vlak voor de zaak ineenstortte speelde men met het idee van een 6-cilinder Isabella. De sportwagen van GLAS. De firma Glas was failliet en er was een mogelijkheid hem te gaan produceren. Er kwamen twee wagens over naar Mexico, maar daar bleef het bij. Eentje werd enkele jaren gebruikt door mijn vaders zakenpartner. Later werd GLAS ondergebracht bij BMW. Het project was toch al geen oplossing vanwege zijn beperkte marktkansen.

DE NASLEEP De nieuwe eigenaren ontsloegen de top en benoemden in hun plaats mensen van buiten de industrie. De machines werden gebruikt om nog ongeveer 1000 wagens te bouwen. Toen de firma nog in privé-handen was, waren er in die twee jaar 1350 wagens gebouwd. In 1972 werd de productie helemaal gestaakt en men verkocht de overgebleven wagens zonder garantie, met een doos reserveonderdelen en de heilwens “veel geluk ermee”. Ik meldde al eerder dat ik een van de kopers van de laatste 15 wagens was. In de laatste fase was een goede dichter/schrijver de

10


manager van wat er nog over was en ik kocht de wagen eigenlijk van hem. Hij heette DAMASO MURÚA en ging geregeld bij mijn vader op kantoor langs voor en babbeltje over politiek en litteratuur. Eigenlijk had hij de droevige opdracht de uitvaartleider van dit moedige avontuur te zijn. De belangrijkste aandeelhouders/eigenaren verloren doordat zij borg hadden gestaan voor de leningen hun huis en overige bezittingen, zoals Ramirez en Maldonado. Iedereen ging door met zaken doen en kwam tenslotte zijn verliezen te boven (behalve de familie Kane). Don Gregorio en Don Carlos gingen dagelijks naar hun kantoor en werkten zo nog 35 jaar door. Don Humberto Lobo kwam in 1976 om bij een vliegtuigongeluk. Mijn vader ging niet met pensioen, maar werkte altijd door; hij overleed in 2005 op 82-jarige leeftijd. Zijn zakenpartner en goede vriend Luis Santos is nu 86 jaar, in goede gezondheid en werkt nog steeds als juridisch adviseur, speelt golf en leidt zijn veefokkerij. Zijn broer, de topmanager Ir Jose Angel Santos, leeft en werkt ook nog. Een belangrijk persoon om de Borgwards vele jaren aan de praat te houden was Astolfo Flores. Hij is een vroegere fabrieksarbeider die een grote hoeveelheid reserve-onderdelen opkocht en samen met andere ex-Borgward-arbeiders een reparatiewerkplaats runde.

Geert Vossebeld 80 Jaar

sm ic. nl

Op 25 juni j.l. vierde Geert Vossebeld zijn 80e verjaardag. Geert, de symphatieke leverancier van vele Borgwards in den lande, staat waarschijnlijk in de Borgward analen te boek als oudste en één der eerste leden van onze Nederlandse Borgwardclub. Hij stond aan de wieg, zo zegt men. Door zijn Borgward restauratie's en verkoop heeft hij vele vrienden gemaakt onder de liefhebbers. Zo ook wij, die hem en zijn lieve echtgenote Christien leerde kennen in 1992, bij de aanschaf van onze mooie coupé. We hebben er nooit spijt van gehad. Een klein vrienden clubje, bestaande uit: Jo en Tiny Giesbers, Jan en Janna Sijtsma, Peter en Marja Otte en Elly en Joop Sluis bedachten een plannetje om hem te verrassen en in het zonnetje te zetten. Zo gezegd zo gedaan. Christien werd in vertrouwen genomen en het plan rees om hem een

ww w.

Van de Mexicaanse Borgwards zijn er nu nog 50 in de vaart en van de misschien 50 ooit gebouwde ‘limousines’ resteren er nog 5 of 6. Zij getuigen van een groep hardwerkende ondernemers, van droom en hoop, en vormen de erfenis van een tijdperk waarin Mexicaanse industriëlen heel veel wilden riskeren om een nieuw project van de grond te krijgen, geen geld verspilden aan overbodige luxe of tijd verloren. Die generatie ligt nu achter ons en kom je nu niet meer tegen. Met hun bezieling eisten zij heel veel van zichzelf.

etentje aan te bieden in Duitsland. Het geboorteland van onze Borgwards. Besloten werd dit op 21 juni te doen. Een paar dagen voor zijn verjaardag. Zo togen wij naar het verzamelpunt bij de familie Giesbers en gingen gezamelijk naar St. Joost. Wat was Geert verrast! Kon zijn ogen niet geloven dat we voor de deur stonden. Toen hij de bedoeling door had, begon hij helemaal te glunderen, Het was een mooi restaurant, het eten was goed en de stemming optimaal! We hebben er met z'n allen van genoten en zeker Geert en Christien. Ze zijn het waard deze lieve Limburgers uit Twente!

Dit is de eerste keer dat ik over de Borgward-fabriek heb geschreven. Ik deed het voor mijn mede-Borgward-eigenaren met de altijd blijvende herinneringen van 40 jaar geleden. Bij mijn weten is dat wat er is gebeurd en wat kan worden beschouwd als mijn bijdrage aan de mensen die mij met hun voorbeelden tot zo’n goede leer zijn geweest.

Joop Sluis

EDUARDO ELIZONDO B. Vertaling: Martin Bilthof.

11


etc. af, zodat we overal vrije doortocht hadden. Daarna scheurde ze ons weer voorbij, naar volWij, Elly en ondergetekende, boekten een 4-- gende doelen. daags weekend in een hotelletje in Ruinen in het Als eerste waren de tractoren aan de beurt voor mooie Drenhte, om de oldtimerdag in Ruinerwold hun toer. Daar waren heel mooie exemplaren bij. te bezoeken. Nadat we vrijdags waren gearriveerd, togen we zaterdag, de 15e augustus, naar het nabij gelegen Ruinerwold. Mensen, wat een gebeurtenis was het daar. In

sm ic. nl

Oldtimerdag in Ruinerwold

Merken, waar we nog nooit van hadden gehoord. Keurig in de lak, of is het gewoon verf?, Maar er waren ook "roestbakken" bij. Wat een rook en stank gaf dit spul! Zeker niet milleu vriendelijk. Daarna waren de auto's aan de beurt. Wij mochten met Jan en Janna Sijtsma meerijden in de P100, in het pluche! Het was een vrij lange, erg mooie tour.

ww w.

het kleine dorp kwamen er maar liefst, meer dan 1600 klassiekers! Auto's, tractoren, motorfietsen en brommers (ook fietsen met een hulpmotortje) Het hele dorp stond stampvol en er was geen doorkomen aan. Er stond werkelijk voor kapitalen! Gelukkig was er voor de Borgwards, er waren er maar liefst 18, een bijzonder mooi plekje gereser-

We kwamen o.a. door het Venetiè van Nederland. Giethoorn dus. Ja juist, met die Punters. veerd, nabij de Brandweerkazerne. We zaten/ Bij terugkomst, tijdens het inrijden van Ruinerstonden dus prachtig bij het ingaan van het dorp wold, gebeurde er iets wat ik in geen 50 jaar meer en hadden dan ook veel bekijks en.... commen- heb meegemaakt. taren. Men kent dit wel: "Mijn opa had vroeger ook een Borgward" en "Ha, dat is een Oost-Duitse, tweetakt" enzovoorts. Er werden, per categorie, rondritten georganiseerd. Wat een klus om dat te regelen. Motoren reden vooruit en zette de kruispunten 12


De motor van de P100 sloeg af en Jan kon startte wat hij wilde. De motor sloeg niet meer aan, tot Wouter Broers een fles water over de benzine toevoer leegde. Toen snorde de 6 jongens weer als vanouds. Het was een Vaper-lock! Men moet wat ouder zijn om

Borgward van BCN leden in de prijzen

te weten wat dit is .( Is ook op Google tevinden!) Maar al met al was het een leuke, gezellige dag. Een aanrader voor volgend jaar. Het werd nu al voor de 17e keer georganiseerd. Er waren maar liefst 450 vrijwilligers om het mogelijk te maken. Hoe krijg je ze bijelkaar. Wij bleven nog een paar dagen in het schitterende Drenthe, waarbij we opmerkte dat de Hunne hunne bedden niet hadden opgemaakt. We reden het weekend totaal 583 km. en onze Isabella had slechts een dorst van 1: 11,75. Netjes toch? Zo'n dame kan je nogeens mee uitnemen!

zijn ging deze prijs aan zijn neus voorbij. Alsnog gefeliciteerd met jullie nominatie Geert en Christine

sm ic. nl

Op zaterdag 5 september, tijdens de Borgward IG meeting in MĂźnster is Geert Vossebeld genomineerd voor een prijs met zijn Mexicaanse P100. Daar hij niet bij de prijsuitreiking aanwezig kon

ww w.

Op zondag 6 september werd in Sittard de Klassieker toerrit verreden. Daaraan namen ook Gotthardt en Lea Zurek deel met hun Borgward CoupĂŠ. Er werd gevraagd om in authentieke kleding te verschijnen. Dat vond Lea wel een uitdaging. Voor Gotthardt vond ze nog een broek met smalle pijpen en een colbertje en voor zichzelf een rok met petticoat. Tijdens de rit kregen zij al enthousiaste reacties over de auto en de kleding. Na het rijden van de tocht werden zij naar voren geroepen en werden gehuldigd voor mooiste auto en bijpassende kledij.

Joop Sluis.

Dit werd bekroond met een beker voor Lea en een

Algemeen

Borgward Club Nederland (BCN) heeft de inhoud van deze nieuwsbrief met de grootst mogelijke zorg samengesteld, desondanks kunnen er onbedoeld typefouten voorkomen. Informatie in deze nieuwsbrief is echter ook afkomstig van derden (adverteerders, FEHAC e.a.). Deze derden zijn zelf verantwoordelijk voor de juistheid en volledigheid van deze informatie. BCN draagt voor de inhoud en voor de geplaatste advertenties/mededelingen geen enkele verantwoordelijkheid en sluit hierbij iedere aansprakelijkheid uit. bos bloemen voor Gotthardt. Bovenstaande foto is enkele dagen later genomen. Proficiat Gotthardt en Lea!!! 13


de Turfsingel (rijksmonument) en 1 in het Autotron te Rosmalen. Dank aan de uitzetters van de rit, die ons een goede beschrijving gaven van de carriere van Gezien en beleefd door Joop Sluis. Toen wij lazen, Elly en schrijver van dit artikel, dat Dudok. de najaarsrit in het Gooi verreden zou worden, We gingen verder via mooie Gooise plaatsen, tot besloten we onmiddellijk daaraan te gaan deel- dat er gestopt werd bij een, helaas uitgebloeid, nemen. Niet alleen omdat ik tot mijn 14e jaar in “Huizen” heb gewoond, maar vooral omdat het zo’n mooie omgeving is. Maar…. Toen wij zondagmorgen, de 20e september, uit de sponde stapte en naar buiten keken schrokken we. Heel Roosendaal was ondergedompeld in een grijze deken. Mist! Wat nu, om ons met Isabella in het verkeer te storten, met twee gloeiende spijkers als achterlichten, waren we bang dat het aanstormende blik achter ons, ons misschien te laat zou opmerken. heideveld nabij Bikbergen. Zo had men de geleNa veel overleg, ja en nee, besloten we toch maar genheid wat te bikken. Hoe kwamen ze erop! te gaan. Het was inmiddels wat lichter geworden. In de buurt van Crailo zagen we de “Tafelberg” Dus we gingen, anders had u dit verhaal moeten deze is ontstaan in de ijstijd, zo leerde ons het programma. Gelukkig is inmiddels al het ijs weg missen. Na een goede rit, leverde onze Tom ons perfect gedooid, want we hebben geen winterbanden en af, op de plaats van bestemming ; restaurant “La hadden ook geen sneeuwkettingen bij ons! Het was intussen schitterend weer geworden. De Place” in Laren. mist was geheel verdwenen. Tip: de navigator doet het best goed op 6 volt. Na alle begroetingen en kussen in ontvangst te Bij Eemnes stond er op een rotonde een kudde koeien en op de volgende werd een koe gemolken. Een leuke versiering van een rotonde of heeft het iets met de inwoners te maken? Zou een goede vraag in een puzzelrit kunnen zijn. Jammer, het was ditmaal niet puzzelen. Kon onze voorzitter; Bert Haan, dan ook niet winnen. Zeker niet zonder zijn eigen Ria! Hij was nu met een oude vriendin, die hij al meer dan 50 jaar kent. Ja, ja, is er niet een spreekwoord dat gaat over oud, liefde en roest? Niet doorvertellen hè, blijft onder ons. Maar dit terzijde. Bij Eemnes was ongeveer ook het punt dat we hebben genomen en weer wat bijgepraat, onder van de matras afgleden en werd koers gezet, via het genot van een “bakkie troost” met een lekker- het leegstaande paleis Soestdijk, (stopverbod) nij erbij, vertrokken we voor de “Gooise matras naar Soesterberg. Onderweg passeerde we huizen en boerderijen die op de monumentenlijst rit” van ongeveer 60 km.” Nee, niet zoals vele met ons dachten, om de eenvoudige optrekjes van bekende Nederlanders te bekijken. Hun stulpjes lieten we mooi liggen waar ze waren. Toch zagen we zeer mooi bouwwerk, onder andere; de scheppingen van de wereld beroemde architect ; Willem Marinus Dudok! We maakte een rondje om zijn prachtige raadhuis in Hilversum. Hij ontwierp ook leuke tankstations. Van de 112 zijn er nog maar 2 over. 1 in Groningen aan

ww w.

sm ic. nl

Met 28 Borgwards op de “Gooise matras”

14


staan. Nee, de boeren en boerinnen niet. De finish was bij het Militaire Luchtvaart Museum. Daar ontvingen we een lunch en dat ging er goed in. We werden losgelaten en een ieder mocht doen wat hij of zij wilde. Men kon het museum in om al het vliegend tuig uit de eerste en tweede wereldoorlog te bezichtigen. Het was indrukwekkend, maar werden er niet vrolijk van. De oudere onder ons weten maar al te goed hoe het was in de tweede wereldoorlog. Maar al met al was het een geslaagde najaarsrit , die goed in elkaar stak. Er waren 28 schitterende Borgwards, plus een Sunbeam (van Tinus Vet) toch misten we o.a. enige zebra’s (Zeeuwen en Brabanders) waarschijnlijk waren zij nog op

Vijf jaar Borgward Club Nederland (BCN).

sm ic. nl

Onze meerdaagse meeting in Vught stond dit jaar in het teken van het eerste lustrum. Het lijkt mij goed nog eens in vogelvlucht te beschrijven hoe het allemaal tot stand is gekomen. Het gonsde al een tijdje binnen de bezitters van Borgwards in Nederland waarom er geen Nederlandse Borgwardclub is en wel in de verste uithoeken op deze wereld, terwijl Nederland grenst aan de bakermat van de Borgwards. Zelf liep ik al een tijdje rond hiervoor het initiatief te nemen, maar hoe doe je dat? Dit initiatief kreeg vaste vorm toen in december 2003 Nico en Oda van den Ameele bij ons in Veendam op bezoek waren en we samen de “Weinachtsfeier” van de Bremer Borgwardclub hadden bezocht. Nababbelend over deze gezellige bijeenkomst in Bremen waren we van mening, dat wat in Bremen kan, kan toch ook in Nederland. Zittend bij ons aan de keukentafel hebben we besloten actie te ondernemen. Hierop hebben we een lijst samengesteld van alle ons bekende Borgwardbezitters in Nederland. We kwamen tot een totaal van 54. Deze mensen

ww w.

vakantie. Organisatoren en assistenten t.w: Ton van der Meer en Jet, Nico en Oda van de Ameele plus Anton en Petra Vervoort, bedankt voor de prettige dag. We hebben genoten.

Jullie hebben hiermee een goede ervaring opgedaan. We hopen daarom op een vervolg. Joop Sluis.

heb ik op 27 januari 2004 een schrijven doen toekomen met de vraag of er behoefte was aan een Nederlandse Borgwardclub en zo ja, dat we dan op een centrale plek in Nederland zouden kunnen samenkomen om hierover eens van gedachten te wisselen. Hierop kwamen 43 positieve reacties binnen. Op 7 maart daarop volgend zijn we met z’n allen samengekomen in zalencentrum “De Nieuwe Zweep” in Klarenbeek bij Apeldoorn. Clublid Joop Ordelman had deze locatie besproken. Na enige discussie is er over de oprichting van een club een positief besluit genomen en is er een werkgroep gevormd die de opdracht kreeg een formele Nederlandse Borgwardclub op te richten. Deze werkgroep bestond uit: Oda van den Ameele,

15


sm ic. nl

Fred Vermeulen, Tjis Alserda, Tinus Vet, Martin De vergadering unaniem heeft besloten de BCN Bilthof, Evert Toxopeus en Bert Haan. Deze groep toe te laten als lid van de FEHAC. is in overleg met de FEHAC aan de slag gegaan Vanaf dat moment heeft het bestuur zich vooral met o.a. het opstellen van statuten. Deze statuten zijn in een ledenvergadering op 18 september 2004 in Nijkerk besproken. Wijlen Jan van Donkelaar heeft voor een vergaderlocatie gezorgd en de dag verder ingevuld met een rondrit. De ontwerpstatuten werden op een enkele wijziging na

beziggehouden met huishoudelijke zaken van de club en het organiseren van bijeenkomsten en meetings. Ook vonden we natuurlijk dat we een website van de club moesten hebben. Hiermee is onze webmaster Fred Vermeulen heel voortvarend aan de slag gegaan en was binnen zeer korte tijd gerealiseerd. Onze eerste clubmeeting was in 2005 in Rotterdam bij de firma “Correct”. Ook hier werd de eerste formele ledenvergadering gehouden. Hier werd, nadat Berrie Bennis zich bedankte als bestuurslid, Antoon Vervoort als nieuw lid van het

ww w.

door de leden goedgekeurd en konden we dus op die dag vaststellen dat de oprichting van de Nederlandse Borgward Club(BCN) een feit was. Ook kwam er een formele taakverdeling binnen de werkgroep, vanaf toen dus bestuur, tot stand, t.w.: Bert Haan, voorzitter, Oda van den Ameele, secretaresse, Martin Bilthof, penningmeester, Fred Vermeulen, clubblad en webmaster, Evert Toxopeus, technisch adviseur, Vincent van der Velden, die de plaats van Tjis Alserda innam, technisch adviseur en Berrie Bennis, die de plaats van Tinus Vet innam. Op 13 december is de akte, inclusief statuten, gepasseerd bij een notariskantoor in Veendam, terwijl ook op diezelfde dag inschrijving plaatsvond bij de Kamer van Koophandel.

bestuur benoemd. Onze eerste meerdaagse meeting vond plaats in Loenen op de Veluwe. In de jaren hierna vonden meerdaagse meetings plaats in resp. Goes, Groningen en Vught. Tevens vond er ook elk jaar een ééndaagse meeting plaats en wel in resp. Hoogwoud, De Bollenstreek, Veendam(Bareveld) en dit jaar in Laren. Vast onderdeel van het jaarprogramma is inmiddels ook onze nieuwjaarsbijeenkomst. Vanaf vrijwel het eerste moment dat de club bestaat hebben we een clubblad uitgegeven, welke de naam “Borgwaardigheden”kreeg. Ik hoop dat de club nog vele lustra zal mogen meemaken.

De dag daarna, dus op 14 december, was er een algemene ledenvergadering van de FEHAC, waar ondergetekende in de vergadering een afschrift van de notariële acte aan het bestuur heeft overhandigd.

Bert Haan, voorzitter. 16


De autoradio

sm ic. nl

De Philips radio's werden veelal achteraf verkocht In de vijftiger jaren was het bezit van een autora- of door de dealer in niet Duitse auto's zoals dio een luxe en dus niet voor iedereen beschikbaar.

ww w.

Renault en Fiat gemonteerd. Het assortiment was De auto’s werden daarom standaard afgeleverd niet zo groot als dat van de Duitse merken Blaumet een gat in het dashboard afgedekt met het punkt, Becker en Grundig. bekende plaatje. In sommige auto zat dat gat niet eens en moest dat er later in gemaakt worden.. Japanse radio's waren alleen met de Japanse Vaak werd door de dealer dan een radio naar auto's verkrijgbaar. Pas in de jaren 70 werden keuze geleverd van de merken Philips, Blau- deze ook los verkocht. punkt, Becker of Grundig. De meeste eenvoudige radio’s hadden alleen De Bremen en de Stutgart een radio zonder FM bereik in de midden- en langegolf en waren ontvangst werden veel verkocht. In tegestelling handbediend zoals de Blaupunkt Bremen met tot de Bremen had de Stuugart 5 voorkeurdrukknoppen welke op een bepaalde zender konden een toenmalige prijs vanaf 199 gulden. De radio’s uit de eerste helft van de jaren 50 worden afgesteld, maar die was dan ook weer hadden nog radiobuizen en waren grote metalen- zo’n 100 gulden duurdert. dozen die met enige moeite onder het dashboard konden worden weggebouwd. De duurdere mo- Wilde je ook nog FM bereik dan was er een dellen hadden nog een extra metalen door voor Blaupunkt Dortmund. De Frankfurt en de Köln hadden nog meer opties, de voeding De buizenradio’s waren niet direct klaar voor zoals een aansluiting voor platenspeler of

cassetterecorder ontvangst, die moesten eerst nog even warm De Borgward Isabella TS de Luxe en Coupé werd veelal vanaf fabriek voorzien van een Becker worden. Mexico of Blaupunkt Koln. Rond In 1963 deed de transistor zijn intrede en werden de radio’s kleiner, lichter en beter. De transitorradio was wel direct gebruiksklaar.

17


sm ic. nl

populaire cassetteplayers. De techniek was echter zeer storingsgevoelig en ook Amerika stapte over op de Philips cassetterecorders. In 1970 werden er door Blaupunkt goedkope simpele radio’s aangeboden zoals de Blaupunkt Solingen (zonder FM) en Minden (met FM). Deze

Deze radio’s waren beide voorzien van een automatische zenderzoeker, die na een druk op de knop automatisch de volgende beschikbare zender zocht. Tegenwoordig zit dat op elke radio maar toen was het extreem luxe waarvoor je dan ook meer dan 1000 gulden betaalde. Alle radio’s waren in die tijd alleen geschikt voor mono ontvangst, stereo kwam pas in 1970 be-

radio’s waren wat kleiner en pasten niet in de standaard uitsparing zoals bij de Borgward. Meestal werden zij dan ook onder het dashboard gemonteerd. In mijn laatste Borgward P100, die ik van Fred Kaps de goochelaar had overgenomen, was een Blaupunkt Köln gemonteerd met in de rugleuning van de bestuurdersstoel een afstandbediening

schikbaar voor autoradio’s. Als extra muziekbron werd door Philips een platenspeler geleverd voor in de auto. Deze werd onder het dashboard gemonteerd en aangesloten op de autoradio’s van de hogere prijsklasse. De speler werkte volautomatisch en had aan de voorzijde een gleuf waar je de 45 toerenplaat in schoof. Omdat de techniek nog niet 100% in orde was en er ook nog veel kuilen in de wegen zaten, gebeurde het regelmatig dat de platenspeler vastliep en het singeltje er beschadigd uit kwam. Weggooien was de enige remedie want er zaten dan meestal te veel krassen op de plaat om hem nog te kunnen gebruiken. De platen speler werd dan ook spottend de broodrooster voor in de auto genoemd.

ww w.

waarmee men de radio kon in- of uitschakelen, de zenders kon wisselen en het volume of toonhoogte kon aanpassen. Een extra paneel dat in 1961 400 gulden kostte.

Na het Borgward tijdperk heb ik zelf een aantal jaren als radiomonteur bij Willem van Rijn in Amsterdam gewerkt, die toen de importeur voor Blaupunkt en Bosch was. Daar repareerden wij veelvuldig de autoradio's vanaf 1950. Op het ogenblik wordt het steeds moeilijker om de juiste onderdelen te bemachtigen en moeten er veelvuldig slechte toestellen geofferd worden om de nodige reparaties uit te kunnen voeren. Wat dat betreft is het bij alle oldtimers hetzelfde, Een alternatief was er niet, de Philips cassettere- of het nu auto's, fototoestellen, motorfietsen of corder deed pas in 1970 zijn intrede bij de auto- autoradio's zijn. Zijn er vragen over autoradio's, dan kun je me radio. Wel was er vanaf 1967 de 8-track, een Ameri- altijd even mailen of bellen. kaanse cassettespeler die 8 sporen had en een grote cassette. Deze cassette recorder werd tot Fred Vermeulen in de 80 tiger jaren verkocht naast de toen al zeer 18


19

sm ic. nl

ww w.


sm ic. nl

Indien onbestelbaar retour: Haven 150 2182 JV Hillegom

UITTERLINDEN

ww w.

AUTOSCHADE

Eurogarantbedrijf

Hemelstraat 20, 5425 VT De Mortel Tel. 0492 - 36 27 08 20

19e editie van clubblad Borgward Club Nederland  

Borgward Club Nederland

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you