Page 43

///////////////////////////////////////////////////////////////// Μπουκάλι στο ποτάµι

BOOKPRESS43

ΙΟΥΝΙΟΣ2010

Ο απίστευτος τρόπος που διάλεξε ο Ραµύζ να αλληλογραφήσει µε τον Στραβίνσκι.

Τ

ην άνοιξη του 1914 ο Ελβετός µυθιστοριογράφος Κάρολος Φερδινάνδος Ραµύζ εγκατέλειψε το Παρίσι και, λίγο πριν ξεσπάσει ο πόλεµος, επέστρεψε στον γενέθλιο τόπο του, στο Τρεϋτοράν, πόλη που βρίσκεται πάνω από τη λίµνη Λαβώ. Ήταν µια επιστροφή που έµοιαζε µε εξορία: από την κοσµοπολίτικη Πόλη του Φωτός στη ράθυµη ελβετική επαρχία. Και θα ήταν πράγµατι πνευµατική εξορία για τον Ραµύζ, αν το φθινόπωρο του 1915 δεν έβρισκε καταφύγιο στο Τρεϋτοράν ο Ρώσος συνθέτης Ίγκορ Στραβίνσκι. Η συνάντηση των δύο ανδρών στο περίκλειστο «νησί» της Ελβετίας, εν µέσω του Μεγάλου Πολέµου, στερέωσε µια ουσιαστική και

οικογενειακό λεύκωµα XΑΡΗΣ BΛΑΒΙΑΝΟΣ XΡΗΣΤΟΣ ΧΡΥΣΟΠΟΥΛΟΣ

βαθιά φιλία. Έζησαν µαζί ως το 1920. Έκτοτε δεν συναντήθηκαν ξανά, και στον Ραµύζ απέ-

Θα το σφραγίσω προσεχτικά και θ’ αλείψω τον φελλό µ’ ένα παχύ στρώµα βουλοκέρι µειναν µόνο οι µνήµες, που κάποια χρόνια αργότερα θέλησε να καταγράψει σ’ ένα νοσταλγικό βιβλίο υπό τον τίτλο «Αναµνήσεις από τον Ίγκορ Στραβίνσκι» (στα ελληνικά από τις εκδόσεις Printa). Το χειρόγραφο ολοκληρώθηκε τον χειµώνα του 1928 και ο Ραµύζ θέλησε να το στείλει στον Στραβίνσκι, επιλέγοντας έναν τρόπο που µοιάζει τόσο απίστευτος, ώστε να παραµένει αδιευκρίνιστο αν πρόκειται για λογοτεχνική επινόηση ή για πράξη απόλυτης πίστης στη µοίρα: «Θα τυλίξω αυτό το χειρόγραφο, θα το χώσω µέσα σ’ ένα µπουκάλι, θα το σφραγίσω προσεχτικά και θ’ αλείψω τον φελλό µ’ ένα παχύ στρώµα βουλοκέρι. Κατόπιν, θα νοικιάσω ένα καΐκι στο λιµάνι του Ουσύ και, µε το µπουκάλι στην

τσέπη, θα ανοιχτώ, κάνοντας κουπί, ως εκεί που λένε ότι το ρεύµα του Ροδανού αρχίζει να δυναµώνει. Στο σηµείο αυτό θα πετάξω το µπουκάλι στο νερό. […] Κι αν δεν το βρείτε εσείς στα ανοιχτά, θα το βρει ένας από τους µεγάλους γιους σας κάποια µέρα που θα πάνε για κολύµπι και θα σας το παραδώσει εκείνος» («Αναµνήσεις»). Από εδώ αρχίζει η πιο παράξενη πτυχή στην ιστορία αυτού του βιβλίου. Κανείς δεν ξέρει αν ο Ραµύζ πραγµατοποίησε την επιθυµία του. Το σίγουρο όµως είναι ότι ο Στραβίνσκι, παραδόξως, ανταποκρίθηκε. ∆ιάβασε το χειρόγραφο και έστειλε στον Ραµύζ τέσσερα σύντοµα σηµειώµατα µε διορθώσεις και επισηµάνσεις λαθών. Ο Ραµύζ εκτίµησε αυτά τα ειλικρινή σχόλια και τα συµπεριέλαβε αυτούσια στο βιβλίο, δίχως όµως να διορθώσει τις δικές του ανακρίβειες. Αν έπραττε διαφορετικά, θα ήταν σαν να προσπαθούσε να ακυρώσει ένα πεπρωµένο στο οποίο πίστευε τώρα µε όλη του τη δύναµη.

Στην τελευταία του επιστολή ο Στραβίνσκι κατέληγε λέγοντας: «Το µπουκάλι σας µου παραδόθηκε και ανοίχτηκε από τους µεγάλους µου γιους, όπως το είχατε προβλέψει» («Αναµνήσεις»). Η λογοτεχνία φάνηκε να εκπληρώνει ξανά εκείνη τη µυστική νοµοτέλεια που κάποιοι πιστεύουν ότι εξουσιάζει τις ζωές των συγγραφέων.

Bookpress  

Free press

Advertisement