Issuu on Google+


SIMON TOYNE

SANCTUS


1 Një vetëtimë drite e goditi kur ra mbi dyshemenë e gurtë. Pastaj errësirë. E dëgjoi paksa zhurmën e portës së rëndë që po mbyllej pas krahëve të tij me një shul. Qëndroi për pak kohë i shtrirë aty ku e kishin hedhur, duke dëgjuar rrahjen e zemrës së tij dhe fishkëllimën kobzezë të erës. Shakullima e pandërprerë që kishte në kryet e vet e bënte të ndihej keq, por nuk kishte rrezik t’i binte të fikët: të ftohtit ishte i tmerrshëm. Qe një acar i lashtë dhe i pamëshirshëm si guri në të cilin ishte zgavruar qelia; ai e mbështillte si një cohëz e hollë e linjtë duke ia akulluar lotët mbi mollëzat e faqeve dhe mbi mjekër, duke ia ngrirë gjakun që i kishte rrjedhur nga të çarat, të cilat i kishte shkaktuar vetë. Rishihte skenat e frikshme në të cilat porsa kishte qenë i pranishëm dhe dridhej ende tek i shkonte ndër mend sekreti i tmerrshëm që kishte mësuar. Duhej të ishte kulmi i një jete kërkimi, përfundimi i një rrugëtimi që do ta kishte çuar, nëpërmjet një dijeje të shenjtë e të kahmotshme, më afër Zotit. Mirëpo në fund të udhëtimit nuk kishte gjetur kurrfarë pranie hyjnore, por vetëm një brengë e paanë. Në gjithë këtë, ku ishte Zoti? Lot të rinj i përvëluan sytë dhe të ftohtit i depërtoi edhe më thellë. Përtej derës së trashë të drunjtë i zu veshi një tingull të largët: diçka që vinte prej njërit prej kalimeve të panumërta që përshkonin Malin. Do të vijnë të më marrin shpejt.

9


Me të mbaruar ceremonia do të merren me mua. E njihte historinë e urdhrit në të cilin kishte hyrë, i dinte rregullat e tij egra. Dhe tani edhe të fshehtën e tij. Do ta vrisnin. Ndoshta në mënyrë të ngadalshme dhe të dhimbshme, përpara ish sivëllezërve të tij, si paralajmërim për çka mund t’i ndodhte kujtdo që do të shkelte betimin. Jo! Jo këtu. As kështu. Mbështeti ballin mbi dysheme dhe duke i dhënë forcë vetes, lëvizi vendit këmbadoras. Ngadalë, duke mposhtur dhimbjen, ringriti mbi supet zhgunin e ashpër me ngjyrë të gjelbër, ndërsa leshi i papërpunuar i gërricte plagët në gjoks e në krahët. Pastaj tërhoqi kapuçin mbi fytyrë dhe u plandos rishtas, duke u mbledhur kruspull si foshnja në bark të nënës derisa ngrohtësia zuri t’i qarkullonte nëpër trup. Nga ndonjë kënd i skajmë i humbur i Malit mbërrinin jehonat e largëta që qetësia dhe errësira i zmadhonin shumë. Hapi sytë dhe u përpoq të përqendrohej. Drita filtronte prej një dritareze dhe përvijonte rrethojat e qelisë së zhveshur, të palatuar. Dukej se ishte një nga dhomat e shumta që s’përdoreshin më të fortesës. U ngrit më këmbë me mundim dhe u afrua tek e çara, në të vërtetë një frëngji që kushedi sa breza më parë ishte krijuar për harkëtarët. Duhej ende shumë kohë që të agonte dhe qielli ishte pa hënë; megjithëkëtë vezullimi thuajse e verboi. Ai vinte nga mijëra e mijëra fenerë, tabela dyqanesh, reklamash të shndritshme që shtriheshin në çdo anë deri në perimetrin e maleve rrethuese: shkëlqimi krenar, i paepur i qytetit Ruin, një herë e një kohë kryeqytet i perandorisë hitite, tani qytet turistik në jug të Turqisë. Soditi zhvillimin kaotik urban, botën së cilës i kishte kthyer krahët tetë vjet të shkuara për të shkuar në kërkim të së vërtetës: përfundoi në atë burg të largët e të paarritshëm, pas një zbulimi që i kishte shkatërruar shpirtin. Një tjetër tingull i fashitur. Këtë herë më afër. Duhej të vepronte shpejt. Hoqi brezin prej litari nga filiqet e zhgunit. Bëri me shkathtësi

10


një nyje rrëshqitëse në secilën anë, pastaj u zgjat përjashta dritarezës dhe preku lehtas sipërfaqen e akullt të jashtme duke kërkuar diçka që të mund të mbante peshën e tij. Në pjesën e sipërme të çarjes gjeti një të dalë. Lidhi aty një nga dy nyjet e litarit dhe e tërhoqi për të provuar forcën. Mbante. Hodhi flokët e gjatë të verdhë prapa veshëve dhe vërejti për herë të fundit dritat drithëruese që shtriheshin si një qilim poshtë tij. Pastaj, me zemrën e rënduar nga sekreti i lashtë, nxori jashtë tërë ajrin nga mushkëritë, kaloi nëpër frëngji dhe u hodh në terrin e natës.

11


2 Nëntë kate më poshtë, në një dhomë aq të shkëlqyer sa ishte e zhveshur ajo e mëparshmja, një burrë tjetër pastronte plagët nga gjaku. Rrinte në gjunjë përballë një vatre të madhe si të lutej. Mjekrën dhe flokët e gjatë i kishte të thinjur për shkak të moshës; toçin e kokës e kishte thuajse të shogët, çka i jepte një hije vërtet murgërore në pajtim me zhgunin e gjelbër të ulur rreth belit. Megjithëse kishte pësuar sulmet e para të kohës, trupi i tij ishte ende energjik dhe i fuqishëm; muskujt e ngjeshur lëviznin nën lëkurë ndërsa shtuponte një copë pëlhure që, metodikisht, e zhyste në një legen të bakërt. Kur plagët në qafë, në krahët e në gjoks nuk rridhnin më gjak u terr mirë me peceta të buta e të pastra dhe u ngrit, duke ndjerë me lezet ashpërsinë e stofit ndërsa tërhiqte sipër zhgunin. Mbylli sytë e përhimët si guri i rrasave dhe psherëtiu nga kënaqësia. Në fund të ceremonisë provonte gjithmonë një qetësi të thellë, që buronte prej mbajtjes gjallë të traditës më të rëndësishme të urdhrit të tij. Përpiqej të përfitonte sa më shumë të ishte e mundur para se të kthehej në realitetin tokësor të ofiqit që mbante. Një trokitje e druajtur te dera ia hoqi mendjen nga ëndërrimet. “Hyrë,” i tha duke u zgjatur për të marrë kordonin e mbështetur te shpinorja e karriges. Dera e praruar dhe e gdhendur u hap; një murg rrëshqiti brenda dhe pastaj e mbylli derën pas krahëve. Edhe ai kishte veshur një zhgun të gjelbër; flokët dhe mjekrën i kishte të gjata, shenja dalluese këto të urdhrit të tyre të lashtë. “Vëlla abat…” filloi me zë të ulët, me një ton thuajse fshehtësie. “Më falni për trazimin dhe kohën që zgjodha, por e quajta të udhës t’ju njoftoja menjëherë.”

12


Uli vështrimin, i pasigurt sesi të vazhdonte më tej. “Atëherë fol shpejt,” hungëroi abati, duke lidhur nyje kordonin rreth belit dhe duke futur brenda crux-in e tij, një kryq të drunjtë në trajtën e T-së. “Humbëm vëlla Samuelin…” Abati ngriu në vend. “Vdiq?” “Jo, vëlla abat. Dua të them vetëm që… nuk është në qelinë e tij.” Dora shtrëngoi kryqin aq sa i la shenjë në pëllëmbën e tij. Pastaj arsyeja mbizotëroi mbi frikën dhe abati u shtendos sërish. “Do të jetë hedhur poshtë. Duhet kontrolluar zona dhe të shtihet në dorë trupi para se ta zbulojë dikush.” Me të thënë këto fjalë, u kthye dhe rregulloi zhgunin, duke pritur që tjetri të dilte me ngut. “Më falni, vëlla abat” vazhdoi përkundrazi murgu, me vështrimin mbi dysheme, “kjo tanimë është bërë. Njoftuam vëlla Athanasiusin porsa morëm vesh zhdukjen; ai u lidh me të jashtmit dhe kreu kërkimet; nuk u gjet asnjë kufomë.” Qetësia që abati kishte ndierë i kënaqur pak çaste më parë tanimë ishte zhdukur krejt. Atë mbrëmje vëlla Samueli ishte futur tek Sancti-t, rrethi i të zgjedhurve të urdhrit të tyre, kaq të fshehtë sa vetëm ata që jetonin në kuvendin e Malit e dinin ekzistencën e tij. Hyrja në të kishte ndodhur si zakonisht dhe, në fund, murgut i ishte zbuluar sakramenti: misteri që urdhri e mbronte dhe e ruante. Për fat të keq, Samueli nuk e kishte treguar veten në lartësinë e kërkuar, megjithëse nuk ishte i pari. Ishte fjala për një njohje të rrezikshme dhe të fuqishme që hera-herës zbulohej si e tepruar për një rishtar. Në kësi rastesh është e nevojshme të vihej në vend gjithçka sa më shpejt dhe t’u jepej fund vuajtjeve të murgut. Vëlla Samueli ishte pikërisht një nga këto raste. Dhe tani ishte zhdukur pa nam e nishan. Përderisa ishte i lirë, Sakramenti ishte në rrezik. “Gjejeni!” urdhëroi abati. “Kontrolloni përsëri zonën. Krihni çdo milimetër të territorit, po të jetë e nevojshme. Por duhet ta gjeni.”

13


“Po, vëlla abat.” “Veç në paçin ardhur engjëjt për ta marrë e për ta çuar në qiell, ai, patjetër, ka rënë pak larg prej mureve. Nëse, përkundrazi, nuk ka rënë, duhet të jetë diku në Kështjellë. Mbikëqyrni të gjitha daljet, kontrolloni çdo dhomë, mos lini vend pa kërkuar derisa ta gjeni o atë o kufomën e tij. Qartë?” Me një shkelm vërviti legenin e bakërt në zjarr. Një re avulli u ngrit nga flakët, duke e mbushur ajrin me një erë shpuese metalike. Murgu vazhdonte t’ia ngulte sytë dyshemesë, duke pritur me ankth t’i jepej leja për t’u larguar. Kur fishkëllima pushoi dhe zjarri zu të platitej, edhe abati u duk se po qetësohej. “Sigurisht është hedhur në zbrazëtirë” nxori përfundimin. “Dhe kufoma e tij detyrimisht duhet të jetë dikund. Ndoshta ka mbetur e kapur në ndonjë pemë, ose era e fortë e ka tërhequr larg. Por duhet zbuluar para se të agojë për të shmangur që dikush të futë hundët në punët tona.” “Si të dëshironi.” Murgu u përkul dhe ishte gati të shkonte kur një goditje e beftë te dera e bëri t’i shkonin drithërimat. Pa pritur lejen e eprorit një burrë i vogël dhe thatim rrëshqiti brenda. Tiparet e prera dhe sytë e futur si në gropë i jepnin pamjen e sfilitur të një njeriu që di më shumë se duhet. Rrezatonte autoritet ndonëse ishte i veshur me një zhgun ngjyrë gështenje, një nga nivelet më të ulëta në Kështjellë. Ishte Athanasiusi, sekretari i posaçëm i abatit, që njihej menjëherë sepse ishte i shogët për shkak të alopecisë. I hodhi një vështrim sivëllait dhe, duke parë ngjyrën e veshjes, e hoqi tej vështrimin. Rregullat e rrepta të Kështjellës detyronin që zhgunet e gjelbra, Sancti-t, të jetonin të veçuar. Falë detyrës së tij, herë-herë kryqëzohej në ecje e sipër me ndonjë, por ishte absolutisht e ndaluar të komunikonte me të. “Më falni, vëlla abat…” i tha duke kaluar me ngadalë një dorë mbi kryet siç bënte gjithmonë kur ishte në ankth. “Por do të doja t’ju informoja që vëlla Samueli u gjet.” Tjetri hapi krahët si për ta rrokur lajmin e mirë. “Epo mirë” komentoi. “Gjithçka në rregull. Sekreti u shpëtua dhe urdhri ynë është në siguri. Ku u gjet trupi?”

14


Një tjetër dorëshkuarje mbi lëkurën e shndritshme të kokës. “Nuk ka kurrfarë kufome. Vëlla Samueli nuk është hedhur nga Mali. Është qepur pas tij. Gjendet në majë të murit lindor.” Abati i lëshoi krahët përgjatë ijeve dhe iu ndeh mbi fytyrë një shprehje shqetësimi. Iu shëmbëllye kreshta prej graniti, një nga anët e fortesës së shenjtë, që binte thikë mbi rrafshinën poshtë. “S’ka rëndësi.” Tundi një dorë me një gjest të nxituar. “Muri lindor është i pakalueshëm dhe ende është errësirë e plotë. Do të lodhet, do të shembet përdhe pikëgjallë. Edhe nëse për mrekulli do t’ia dilte të mbërrinte poshtë shëndoshë e mirë, vëllezërit tanë përjashta do ta bllokonin menjëherë. Pas një bëme të tillë do të jetë rraskapitur dhe nuk mund të bëjë shumë qëndresë.” “Natyrisht, vëlla abat,” pranoi Athanasiusi. “Vetëm se ...” “Vetëm çfarë?” “Vëlla Samueli nuk po zbret nga Mali. Është duke u ngjitur.

15


3 Era tërbohej në terrin e natës, duke lëpirë majat dhe akullishten, prej së cilës merrte zhurin dhe gurët e liruar nga akulli. Mori forcë dhe u hodh kryengulthi në lugun e Ruinit, rrethuar nga maja të larta, duke depërtuar përmes vreshtave, ullishteve dhe dushkujve të shpërhapura mbi shpatet e poshtme, pastaj vazhdoi drejt qytetit. Shumë shekuj më parë, kundrejt qiellit shquheshin flamujt e Aleksandrit të Madh, pastaj vexillum-i i legjionit të katërt romak dhe flamujt e të gjitha ushtrive që kishin rrethuar Malin e lartë e të errët, ndërsa prijësit e tyre vërenin nga poshtë shpatet e thikta, në kërkim të sekretit të mbyllur aty lart. Rryma e hovshme e erës përshkonte tani shëtitoren e gjerë lindore, duke kaluar xhaminë e ndërtuar nga Sulejmani i Madhërishëm dhe ballkonin e gjatë të gurtë të Hotel Napoleon-it, prej të cilit Bonaparti pat vëzhguar ushtrinë e tij tek plaçkiste Ruinin. Por bastionet e pakalueshme do të mbeteshin të pashkelura dhe ai gjemb në ije do ta bënte jo të plotë perandorinë e gjeneralit të madh korsikan, duke ia mbushur me ankth e shqetësim ditët e syrgjynit deri në fund të jetës së tij. Era përplasej mbi muret e larta të qytetit të vjetër duke rënkuar dhe duke depërtuar mes rrugicave shumë të ngushta të shestuara për të penguar përparimin e njerëzve me armaturë. Përshkoi shtëpitë e lashta plot relike moderne dhe shkapeti tabelat turistike që ngriheshin aty ku një herë e një kohë vareshin kufomat e armiqve të masakruar. Së fundi kapërceu murin e ledhit prej dheu, i shushuriti barit ku një kohë ishte një hendek i zi dhe vajti e u përplas kundër Malit, i pakalueshëm edhe për të. Pastaj, në udhëtimin

16


e vet të vërtikshëm drejt qiellit, hasi një figurë vetmitare që ngjiste me ngadalë dhe i vendosur faqen e akullt shkëmbore, veshur me petkun e gjelbër të një urdhri, për të cilin nuk dihej më asgjë që nga shekulli i trembëdhjetë.

17


4 Samueli i kishte përqendruar të gjitha forcat në një kacavjerrje shumë të vështirë. Për shekuj erërat dhe fërfëllizat i kishin lëmuar faqet shkëmbore, duke i bërë të rrëshqitshme si xhami. Thuajse nuk kishin pikëmbështetje dhe për të arritur majën ishte një bëmë tepër e vështirë. Pastaj bënte kaq ftohtë! Ajo erë e akullt frynte nga nata e kohëve dhe kishte ngrirë edhe zemrën e shkëmbit. Tek prekte gurin, lëkura e Samuelit ngrinte në çast, duke u ngjitur pas sipërfaqes dhe murgut i duhej ta shkulte dhimbshëm prej saj për të vazhduar më tej. Duart dhe gjunjët i kullonin gjak. Kthetrat e padukshme të vrundujve të erës i tërhiqnin me forcë zhgunin dhe e shtynin drejt honit të errët. Kordoni i mbështjellë rreth krahut të djathtë i çirrte lëkurën e kyçit të dorës sa herë që, me lëvizje të gjera e hidhte përpjetë si lak. Porsa gjente të dalën më të vogël e tërhiqte me forcë për të ngulitur lakun dhe me vëmendjen më të madhe vijonte ngjitjen e ngadaltë. Qelia prej së cilës ishte arratisur ishte afër dhomës ku ruhej Sakramenti, në zonën më të lartë të Kështjellës. Sa më lart ngjitej, aq më pak mundësi kishte të kapej nga rojet e burgut. Pa pritur shkëmbi u bë i dhëmbëzuar dhe i thërrmueshëm. Kishte mbërritur te një shtresë më e butë, e dobësuar dhe e plasaritur nga të ftohtit, që, përkundrazi, kishte kalitur granitin poshtë saj. Plasat e thella e bënin atë pikë më të shfrytëzueshme por edhe shumë më të rrezikshme. Kur kapej pas saj, pikëmbështetjet shkërmoqeshin dhe copëza gurësh shkëputeshin dhe rrokulliseshin në errësirë. I dëshpëruar, Samueli fuste sa mundte më mirë në të çarat duart dhe këmbët, duke i lënduar. Tani kishte mbërritur në një lartësi goxha të madhe, por lodhej

18


të mbante pozicionin e trupit sepse era dhe forca e rëndesës dukej se donin ta shkëputnin me çdo kusht nga faqja e shkëmbit. Dy herë, kur një ashkël shkëmbi iu thërrmua në dorë, e vetmja gjë që e ndaloi të binte për treqind metra ishte litari, bashkë me bindjen e thellë që udhëtimi më i rëndësishëm i jetës së tij ende nuk kishte përfunduar. Së fundi, pas një kacavjerrjeje që dukej se zgjati një përjetësi, duke shtrirë dorën drejt pikëmbështetjes pasuese hasi vetëm ajër. U kap pas buzës, u mbështet fort te këmbët, u ngrit, duke u gjendur mbi një platformë guri të akullt si vdekja, të rrahur nga vrunduj të rrëmbyer ere dhe të kufizuar nga faqe shkëmbore. U përpoq të përcaktonte kufijtë e asaj hapësire duke zgjatur duart, pastaj u zvarrit drejt qendrës, duke qëndruar ulët për të shmangur fshikullimet e erës. Ishte një vend po aq i madh sa qelia prej së cilës ishte arratisur, por atje poshtë nuk ishte veçse një i burgosur i pafuqishëm, këtu sipër ndihej i ngazëllyer dhe i lirë, ashtu si gjithsaherë arrinte në një majë të papushtueshme.

19


5 Dielli pranveror doli sipër majave të përskuqura të Taurusit, duke hedhur hije të stërzgjatura përmbi luginë. Rrezet e tij ndriçuan bulevardin e madhe që të çonte në qendrën e qytetit, aty ku rruga që përshkonte perimetrin e Kështjellës, bashkohej me tri rrugë të tjera të lashta, secila syresh korrespondonte me një pikë të përpiktë të busullës. Bashkë me agimin, kënga vajtimtare e muezinit u përhap nga xhamia në pjesën lindore të qytetit, për të grishur për lutje njerëzit e një besimi të ndryshëm, siç ndodhte që kur qyteti i krishterë kishte rënë në duart e ushtrive arabe në shekullin e shtatë. Pak kohë pas agimit arriti edhe autobusi i parë me turistë që, duke hapur gojën dhe me sytë e mbufatur se ishin ngritur që me natë, u grumbulluan pranë thurimave të rënda prej druri, të gatshëm për ditën e tyre kulturore. Papritmas kënga e muezinit pushoi dhe u zëvendësua me një tjetër, më shqetësuese, që depërtoi në shpirtin e vizitorëve e u end nëpër rrugët e lashta mbrapa portës së rëndë prej druri, duke u shtënë dridhma e duke i berë befas ta ndjenin veten të pambrojtur. Ndodhi sikur një turmë insektesh të rënë në gjumë prej shekujsh në rropullitë e Tokës të ishte zgjuar; ose si një anije e madhe që fundoset në heshtjen e një deti pa fund. Ndonjë turist vështroi rreth e rrotull, nervoz dhe duke u dridhur padashje, thuajse kërkonte të gjente burimin e atij kori me njëqind zëra të thellë meshkujsh që ia merrte këngës me fjalë të shenjta në një gjuhë të panjohur, që asnjë prej tyre s’e kupton. Kafazi i madh lëvizi papritur në foletë e tij në gur, i ngritur nga motorë elektrikë të lidhur me kavo çeliku të përforcuar, të fshehura në muraturë për të ruajtur një dukje lashtësie. Gumëzhima e motorëve elektrikë mbuloi lutjet e murgjve derisa,

20


kur thurima e përfundoi me një zhurmë të mbytur kalimin e saj lart, kënga mbaroi dhe turma e vogël e turistëve pati mundësi të hynte ngadalë dhe me një qetësi shastisjeje e të shkelte rrugët e rrëpirëta që ngjiteshin drejt fortesës më të lashtë të tokës. Ecën përpara gjatë labirintit të ndërlikuar të rrugicave të shtruara me kalldrëm, duke kaluar pranë banjave dhe qendrave termale, ku ujërat e mrekullueshme terapeutike të Ruinit shfrytëzoheshin që shumë kohë përpara se të kishin mbërritur romakët. Kaluan armëtoret dhe punishtet e farkëtarëve – tani të përshtatura si restorante dhe tregtore suveniresh që shisnin Graale të vogla, flakone me ujë termal dhe kryqe të shenjta – dhe mbërritën në sheshin kryesor, në një anë të të cilit spikaste kisha madhështore, i vetmi vend kulti i tërë kompleksit ku publikut i lejohej të hynte. Zakonisht ndonjë idiot ngulej aty, vërente fasadën dhe pastaj u ankohej shoqëruesve që nuk ishte aspak ashtu siç tregohej në udhërrëfyesit turistikë. Para se kjo të ndodhte, turistët i kishin çuar te një hyrje e madhërishme e gurtë në këndin e kundërt. E kaluan atë dhe në kthesën pasardhëse të gjithë mbetën pa frymë. Një kullë monumentale prej shkëmbi të hirtë lartohej para tyre, me bastione dhe me bedena të përvijuara pa latim. Xhamllëqet e rralla me plumb, e vetmja shenjë e qëllimit të shenjtë të Malit, ishin ngërthyer si xhevahirë në ballinë.

21


SIMON TOYNE

SANCTUS


1 Një vetëtimë drite e goditi kur ra mbi dyshemenë e gurtë. Pastaj errësirë. E dëgjoi paksa zhurmën e portës së rëndë që po mbyllej pas krahëve të tij me një shul. Qëndroi për pak kohë i shtrirë aty ku e kishin hedhur, duke dëgjuar rrahjen e zemrës së tij dhe fishkëllimën kobzezë të erës. Shakullima e pandërprerë që kishte në kryet e vet e bënte të ndihej keq, por nuk kishte rrezik t’i binte të fikët: të ftohtit ishte i tmerrshëm. Qe një acar i lashtë dhe i pamëshirshëm si guri në të cilin ishte zgavruar qelia; ai e mbështillte si një cohëz e hollë e linjtë duke ia akulluar lotët mbi mollëzat e faqeve dhe mbi mjekër, duke ia ngrirë gjakun që i kishte rrjedhur nga të çarat, të cilat i kishte shkaktuar vetë. Rishihte skenat e frikshme në të cilat porsa kishte qenë i pranishëm dhe dridhej ende tek i shkonte ndër mend sekreti i tmerrshëm që kishte mësuar. Duhej të ishte kulmi i një jete kërkimi, përfundimi i një rrugëtimi që do ta kishte çuar, nëpërmjet një dijeje të shenjtë e të kahmotshme, më afër Zotit. Mirëpo në fund të udhëtimit nuk kishte gjetur kurrfarë pranie hyjnore, por vetëm një brengë e paanë. Në gjithë këtë, ku ishte Zoti? Lot të rinj i përvëluan sytë dhe të ftohtit i depërtoi edhe më thellë. Përtej derës së trashë të drunjtë i zu veshi një tingull të largët: diçka që vinte prej njërit prej kalimeve të panumërta që përshkonin Malin. Do të vijnë të më marrin shpejt.

9


Me të mbaruar ceremonia do të merren me mua. E njihte historinë e urdhrit në të cilin kishte hyrë, i dinte rregullat e tij egra. Dhe tani edhe të fshehtën e tij. Do ta vrisnin. Ndoshta në mënyrë të ngadalshme dhe të dhimbshme, përpara ish sivëllezërve të tij, si paralajmërim për çka mund t’i ndodhte kujtdo që do të shkelte betimin. Jo! Jo këtu. As kështu. Mbështeti ballin mbi dysheme dhe duke i dhënë forcë vetes, lëvizi vendit këmbadoras. Ngadalë, duke mposhtur dhimbjen, ringriti mbi supet zhgunin e ashpër me ngjyrë të gjelbër, ndërsa leshi i papërpunuar i gërricte plagët në gjoks e në krahët. Pastaj tërhoqi kapuçin mbi fytyrë dhe u plandos rishtas, duke u mbledhur kruspull si foshnja në bark të nënës derisa ngrohtësia zuri t’i qarkullonte nëpër trup. Nga ndonjë kënd i skajmë i humbur i Malit mbërrinin jehonat e largëta që qetësia dhe errësira i zmadhonin shumë. Hapi sytë dhe u përpoq të përqendrohej. Drita filtronte prej një dritareze dhe përvijonte rrethojat e qelisë së zhveshur, të palatuar. Dukej se ishte një nga dhomat e shumta që s’përdoreshin më të fortesës. U ngrit më këmbë me mundim dhe u afrua tek e çara, në të vërtetë një frëngji që kushedi sa breza më parë ishte krijuar për harkëtarët. Duhej ende shumë kohë që të agonte dhe qielli ishte pa hënë; megjithëkëtë vezullimi thuajse e verboi. Ai vinte nga mijëra e mijëra fenerë, tabela dyqanesh, reklamash të shndritshme që shtriheshin në çdo anë deri në perimetrin e maleve rrethuese: shkëlqimi krenar, i paepur i qytetit Ruin, një herë e një kohë kryeqytet i perandorisë hitite, tani qytet turistik në jug të Turqisë. Soditi zhvillimin kaotik urban, botën së cilës i kishte kthyer krahët tetë vjet të shkuara për të shkuar në kërkim të së vërtetës: përfundoi në atë burg të largët e të paarritshëm, pas një zbulimi që i kishte shkatërruar shpirtin. Një tjetër tingull i fashitur. Këtë herë më afër. Duhej të vepronte shpejt. Hoqi brezin prej litari nga filiqet e zhgunit. Bëri me shkathtësi

10


një nyje rrëshqitëse në secilën anë, pastaj u zgjat përjashta dritarezës dhe preku lehtas sipërfaqen e akullt të jashtme duke kërkuar diçka që të mund të mbante peshën e tij. Në pjesën e sipërme të çarjes gjeti një të dalë. Lidhi aty një nga dy nyjet e litarit dhe e tërhoqi për të provuar forcën. Mbante. Hodhi flokët e gjatë të verdhë prapa veshëve dhe vërejti për herë të fundit dritat drithëruese që shtriheshin si një qilim poshtë tij. Pastaj, me zemrën e rënduar nga sekreti i lashtë, nxori jashtë tërë ajrin nga mushkëritë, kaloi nëpër frëngji dhe u hodh në terrin e natës.

11


2 Nëntë kate më poshtë, në një dhomë aq të shkëlqyer sa ishte e zhveshur ajo e mëparshmja, një burrë tjetër pastronte plagët nga gjaku. Rrinte në gjunjë përballë një vatre të madhe si të lutej. Mjekrën dhe flokët e gjatë i kishte të thinjur për shkak të moshës; toçin e kokës e kishte thuajse të shogët, çka i jepte një hije vërtet murgërore në pajtim me zhgunin e gjelbër të ulur rreth belit. Megjithëse kishte pësuar sulmet e para të kohës, trupi i tij ishte ende energjik dhe i fuqishëm; muskujt e ngjeshur lëviznin nën lëkurë ndërsa shtuponte një copë pëlhure që, metodikisht, e zhyste në një legen të bakërt. Kur plagët në qafë, në krahët e në gjoks nuk rridhnin më gjak u terr mirë me peceta të buta e të pastra dhe u ngrit, duke ndjerë me lezet ashpërsinë e stofit ndërsa tërhiqte sipër zhgunin. Mbylli sytë e përhimët si guri i rrasave dhe psherëtiu nga kënaqësia. Në fund të ceremonisë provonte gjithmonë një qetësi të thellë, që buronte prej mbajtjes gjallë të traditës më të rëndësishme të urdhrit të tij. Përpiqej të përfitonte sa më shumë të ishte e mundur para se të kthehej në realitetin tokësor të ofiqit që mbante. Një trokitje e druajtur te dera ia hoqi mendjen nga ëndërrimet. “Hyrë,” i tha duke u zgjatur për të marrë kordonin e mbështetur te shpinorja e karriges. Dera e praruar dhe e gdhendur u hap; një murg rrëshqiti brenda dhe pastaj e mbylli derën pas krahëve. Edhe ai kishte veshur një zhgun të gjelbër; flokët dhe mjekrën i kishte të gjata, shenja dalluese këto të urdhrit të tyre të lashtë. “Vëlla abat…” filloi me zë të ulët, me një ton thuajse fshehtësie. “Më falni për trazimin dhe kohën që zgjodha, por e quajta të udhës t’ju njoftoja menjëherë.”

12


Uli vështrimin, i pasigurt sesi të vazhdonte më tej. “Atëherë fol shpejt,” hungëroi abati, duke lidhur nyje kordonin rreth belit dhe duke futur brenda crux-in e tij, një kryq të drunjtë në trajtën e T-së. “Humbëm vëlla Samuelin…” Abati ngriu në vend. “Vdiq?” “Jo, vëlla abat. Dua të them vetëm që… nuk është në qelinë e tij.” Dora shtrëngoi kryqin aq sa i la shenjë në pëllëmbën e tij. Pastaj arsyeja mbizotëroi mbi frikën dhe abati u shtendos sërish. “Do të jetë hedhur poshtë. Duhet kontrolluar zona dhe të shtihet në dorë trupi para se ta zbulojë dikush.” Me të thënë këto fjalë, u kthye dhe rregulloi zhgunin, duke pritur që tjetri të dilte me ngut. “Më falni, vëlla abat” vazhdoi përkundrazi murgu, me vështrimin mbi dysheme, “kjo tanimë është bërë. Njoftuam vëlla Athanasiusin porsa morëm vesh zhdukjen; ai u lidh me të jashtmit dhe kreu kërkimet; nuk u gjet asnjë kufomë.” Qetësia që abati kishte ndierë i kënaqur pak çaste më parë tanimë ishte zhdukur krejt. Atë mbrëmje vëlla Samueli ishte futur tek Sancti-t, rrethi i të zgjedhurve të urdhrit të tyre, kaq të fshehtë sa vetëm ata që jetonin në kuvendin e Malit e dinin ekzistencën e tij. Hyrja në të kishte ndodhur si zakonisht dhe, në fund, murgut i ishte zbuluar sakramenti: misteri që urdhri e mbronte dhe e ruante. Për fat të keq, Samueli nuk e kishte treguar veten në lartësinë e kërkuar, megjithëse nuk ishte i pari. Ishte fjala për një njohje të rrezikshme dhe të fuqishme që hera-herës zbulohej si e tepruar për një rishtar. Në kësi rastesh është e nevojshme të vihej në vend gjithçka sa më shpejt dhe t’u jepej fund vuajtjeve të murgut. Vëlla Samueli ishte pikërisht një nga këto raste. Dhe tani ishte zhdukur pa nam e nishan. Përderisa ishte i lirë, Sakramenti ishte në rrezik. “Gjejeni!” urdhëroi abati. “Kontrolloni përsëri zonën. Krihni çdo milimetër të territorit, po të jetë e nevojshme. Por duhet ta gjeni.”

13


“Po, vëlla abat.” “Veç në paçin ardhur engjëjt për ta marrë e për ta çuar në qiell, ai, patjetër, ka rënë pak larg prej mureve. Nëse, përkundrazi, nuk ka rënë, duhet të jetë diku në Kështjellë. Mbikëqyrni të gjitha daljet, kontrolloni çdo dhomë, mos lini vend pa kërkuar derisa ta gjeni o atë o kufomën e tij. Qartë?” Me një shkelm vërviti legenin e bakërt në zjarr. Një re avulli u ngrit nga flakët, duke e mbushur ajrin me një erë shpuese metalike. Murgu vazhdonte t’ia ngulte sytë dyshemesë, duke pritur me ankth t’i jepej leja për t’u larguar. Kur fishkëllima pushoi dhe zjarri zu të platitej, edhe abati u duk se po qetësohej. “Sigurisht është hedhur në zbrazëtirë” nxori përfundimin. “Dhe kufoma e tij detyrimisht duhet të jetë dikund. Ndoshta ka mbetur e kapur në ndonjë pemë, ose era e fortë e ka tërhequr larg. Por duhet zbuluar para se të agojë për të shmangur që dikush të futë hundët në punët tona.” “Si të dëshironi.” Murgu u përkul dhe ishte gati të shkonte kur një goditje e beftë te dera e bëri t’i shkonin drithërimat. Pa pritur lejen e eprorit një burrë i vogël dhe thatim rrëshqiti brenda. Tiparet e prera dhe sytë e futur si në gropë i jepnin pamjen e sfilitur të një njeriu që di më shumë se duhet. Rrezatonte autoritet ndonëse ishte i veshur me një zhgun ngjyrë gështenje, një nga nivelet më të ulëta në Kështjellë. Ishte Athanasiusi, sekretari i posaçëm i abatit, që njihej menjëherë sepse ishte i shogët për shkak të alopecisë. I hodhi një vështrim sivëllait dhe, duke parë ngjyrën e veshjes, e hoqi tej vështrimin. Rregullat e rrepta të Kështjellës detyronin që zhgunet e gjelbra, Sancti-t, të jetonin të veçuar. Falë detyrës së tij, herë-herë kryqëzohej në ecje e sipër me ndonjë, por ishte absolutisht e ndaluar të komunikonte me të. “Më falni, vëlla abat…” i tha duke kaluar me ngadalë një dorë mbi kryet siç bënte gjithmonë kur ishte në ankth. “Por do të doja t’ju informoja që vëlla Samueli u gjet.” Tjetri hapi krahët si për ta rrokur lajmin e mirë. “Epo mirë” komentoi. “Gjithçka në rregull. Sekreti u shpëtua dhe urdhri ynë është në siguri. Ku u gjet trupi?”

14


Një tjetër dorëshkuarje mbi lëkurën e shndritshme të kokës. “Nuk ka kurrfarë kufome. Vëlla Samueli nuk është hedhur nga Mali. Është qepur pas tij. Gjendet në majë të murit lindor.” Abati i lëshoi krahët përgjatë ijeve dhe iu ndeh mbi fytyrë një shprehje shqetësimi. Iu shëmbëllye kreshta prej graniti, një nga anët e fortesës së shenjtë, që binte thikë mbi rrafshinën poshtë. “S’ka rëndësi.” Tundi një dorë me një gjest të nxituar. “Muri lindor është i pakalueshëm dhe ende është errësirë e plotë. Do të lodhet, do të shembet përdhe pikëgjallë. Edhe nëse për mrekulli do t’ia dilte të mbërrinte poshtë shëndoshë e mirë, vëllezërit tanë përjashta do ta bllokonin menjëherë. Pas një bëme të tillë do të jetë rraskapitur dhe nuk mund të bëjë shumë qëndresë.” “Natyrisht, vëlla abat,” pranoi Athanasiusi. “Vetëm se ...” “Vetëm çfarë?” “Vëlla Samueli nuk po zbret nga Mali. Është duke u ngjitur.

15


3 Era tërbohej në terrin e natës, duke lëpirë majat dhe akullishten, prej së cilës merrte zhurin dhe gurët e liruar nga akulli. Mori forcë dhe u hodh kryengulthi në lugun e Ruinit, rrethuar nga maja të larta, duke depërtuar përmes vreshtave, ullishteve dhe dushkujve të shpërhapura mbi shpatet e poshtme, pastaj vazhdoi drejt qytetit. Shumë shekuj më parë, kundrejt qiellit shquheshin flamujt e Aleksandrit të Madh, pastaj vexillum-i i legjionit të katërt romak dhe flamujt e të gjitha ushtrive që kishin rrethuar Malin e lartë e të errët, ndërsa prijësit e tyre vërenin nga poshtë shpatet e thikta, në kërkim të sekretit të mbyllur aty lart. Rryma e hovshme e erës përshkonte tani shëtitoren e gjerë lindore, duke kaluar xhaminë e ndërtuar nga Sulejmani i Madhërishëm dhe ballkonin e gjatë të gurtë të Hotel Napoleon-it, prej të cilit Bonaparti pat vëzhguar ushtrinë e tij tek plaçkiste Ruinin. Por bastionet e pakalueshme do të mbeteshin të pashkelura dhe ai gjemb në ije do ta bënte jo të plotë perandorinë e gjeneralit të madh korsikan, duke ia mbushur me ankth e shqetësim ditët e syrgjynit deri në fund të jetës së tij. Era përplasej mbi muret e larta të qytetit të vjetër duke rënkuar dhe duke depërtuar mes rrugicave shumë të ngushta të shestuara për të penguar përparimin e njerëzve me armaturë. Përshkoi shtëpitë e lashta plot relike moderne dhe shkapeti tabelat turistike që ngriheshin aty ku një herë e një kohë vareshin kufomat e armiqve të masakruar. Së fundi kapërceu murin e ledhit prej dheu, i shushuriti barit ku një kohë ishte një hendek i zi dhe vajti e u përplas kundër Malit, i pakalueshëm edhe për të. Pastaj, në udhëtimin

16


e vet të vërtikshëm drejt qiellit, hasi një figurë vetmitare që ngjiste me ngadalë dhe i vendosur faqen e akullt shkëmbore, veshur me petkun e gjelbër të një urdhri, për të cilin nuk dihej më asgjë që nga shekulli i trembëdhjetë.

17


4 Samueli i kishte përqendruar të gjitha forcat në një kacavjerrje shumë të vështirë. Për shekuj erërat dhe fërfëllizat i kishin lëmuar faqet shkëmbore, duke i bërë të rrëshqitshme si xhami. Thuajse nuk kishin pikëmbështetje dhe për të arritur majën ishte një bëmë tepër e vështirë. Pastaj bënte kaq ftohtë! Ajo erë e akullt frynte nga nata e kohëve dhe kishte ngrirë edhe zemrën e shkëmbit. Tek prekte gurin, lëkura e Samuelit ngrinte në çast, duke u ngjitur pas sipërfaqes dhe murgut i duhej ta shkulte dhimbshëm prej saj për të vazhduar më tej. Duart dhe gjunjët i kullonin gjak. Kthetrat e padukshme të vrundujve të erës i tërhiqnin me forcë zhgunin dhe e shtynin drejt honit të errët. Kordoni i mbështjellë rreth krahut të djathtë i çirrte lëkurën e kyçit të dorës sa herë që, me lëvizje të gjera e hidhte përpjetë si lak. Porsa gjente të dalën më të vogël e tërhiqte me forcë për të ngulitur lakun dhe me vëmendjen më të madhe vijonte ngjitjen e ngadaltë. Qelia prej së cilës ishte arratisur ishte afër dhomës ku ruhej Sakramenti, në zonën më të lartë të Kështjellës. Sa më lart ngjitej, aq më pak mundësi kishte të kapej nga rojet e burgut. Pa pritur shkëmbi u bë i dhëmbëzuar dhe i thërrmueshëm. Kishte mbërritur te një shtresë më e butë, e dobësuar dhe e plasaritur nga të ftohtit, që, përkundrazi, kishte kalitur granitin poshtë saj. Plasat e thella e bënin atë pikë më të shfrytëzueshme por edhe shumë më të rrezikshme. Kur kapej pas saj, pikëmbështetjet shkërmoqeshin dhe copëza gurësh shkëputeshin dhe rrokulliseshin në errësirë. I dëshpëruar, Samueli fuste sa mundte më mirë në të çarat duart dhe këmbët, duke i lënduar. Tani kishte mbërritur në një lartësi goxha të madhe, por lodhej

18


të mbante pozicionin e trupit sepse era dhe forca e rëndesës dukej se donin ta shkëputnin me çdo kusht nga faqja e shkëmbit. Dy herë, kur një ashkël shkëmbi iu thërrmua në dorë, e vetmja gjë që e ndaloi të binte për treqind metra ishte litari, bashkë me bindjen e thellë që udhëtimi më i rëndësishëm i jetës së tij ende nuk kishte përfunduar. Së fundi, pas një kacavjerrjeje që dukej se zgjati një përjetësi, duke shtrirë dorën drejt pikëmbështetjes pasuese hasi vetëm ajër. U kap pas buzës, u mbështet fort te këmbët, u ngrit, duke u gjendur mbi një platformë guri të akullt si vdekja, të rrahur nga vrunduj të rrëmbyer ere dhe të kufizuar nga faqe shkëmbore. U përpoq të përcaktonte kufijtë e asaj hapësire duke zgjatur duart, pastaj u zvarrit drejt qendrës, duke qëndruar ulët për të shmangur fshikullimet e erës. Ishte një vend po aq i madh sa qelia prej së cilës ishte arratisur, por atje poshtë nuk ishte veçse një i burgosur i pafuqishëm, këtu sipër ndihej i ngazëllyer dhe i lirë, ashtu si gjithsaherë arrinte në një majë të papushtueshme.

19


5 Dielli pranveror doli sipër majave të përskuqura të Taurusit, duke hedhur hije të stërzgjatura përmbi luginë. Rrezet e tij ndriçuan bulevardin e madhe që të çonte në qendrën e qytetit, aty ku rruga që përshkonte perimetrin e Kështjellës, bashkohej me tri rrugë të tjera të lashta, secila syresh korrespondonte me një pikë të përpiktë të busullës. Bashkë me agimin, kënga vajtimtare e muezinit u përhap nga xhamia në pjesën lindore të qytetit, për të grishur për lutje njerëzit e një besimi të ndryshëm, siç ndodhte që kur qyteti i krishterë kishte rënë në duart e ushtrive arabe në shekullin e shtatë. Pak kohë pas agimit arriti edhe autobusi i parë me turistë që, duke hapur gojën dhe me sytë e mbufatur se ishin ngritur që me natë, u grumbulluan pranë thurimave të rënda prej druri, të gatshëm për ditën e tyre kulturore. Papritmas kënga e muezinit pushoi dhe u zëvendësua me një tjetër, më shqetësuese, që depërtoi në shpirtin e vizitorëve e u end nëpër rrugët e lashta mbrapa portës së rëndë prej druri, duke u shtënë dridhma e duke i berë befas ta ndjenin veten të pambrojtur. Ndodhi sikur një turmë insektesh të rënë në gjumë prej shekujsh në rropullitë e Tokës të ishte zgjuar; ose si një anije e madhe që fundoset në heshtjen e një deti pa fund. Ndonjë turist vështroi rreth e rrotull, nervoz dhe duke u dridhur padashje, thuajse kërkonte të gjente burimin e atij kori me njëqind zëra të thellë meshkujsh që ia merrte këngës me fjalë të shenjta në një gjuhë të panjohur, që asnjë prej tyre s’e kupton. Kafazi i madh lëvizi papritur në foletë e tij në gur, i ngritur nga motorë elektrikë të lidhur me kavo çeliku të përforcuar, të fshehura në muraturë për të ruajtur një dukje lashtësie. Gumëzhima e motorëve elektrikë mbuloi lutjet e murgjve derisa,

20


kur thurima e përfundoi me një zhurmë të mbytur kalimin e saj lart, kënga mbaroi dhe turma e vogël e turistëve pati mundësi të hynte ngadalë dhe me një qetësi shastisjeje e të shkelte rrugët e rrëpirëta që ngjiteshin drejt fortesës më të lashtë të tokës. Ecën përpara gjatë labirintit të ndërlikuar të rrugicave të shtruara me kalldrëm, duke kaluar pranë banjave dhe qendrave termale, ku ujërat e mrekullueshme terapeutike të Ruinit shfrytëzoheshin që shumë kohë përpara se të kishin mbërritur romakët. Kaluan armëtoret dhe punishtet e farkëtarëve – tani të përshtatura si restorante dhe tregtore suveniresh që shisnin Graale të vogla, flakone me ujë termal dhe kryqe të shenjta – dhe mbërritën në sheshin kryesor, në një anë të të cilit spikaste kisha madhështore, i vetmi vend kulti i tërë kompleksit ku publikut i lejohej të hynte. Zakonisht ndonjë idiot ngulej aty, vërente fasadën dhe pastaj u ankohej shoqëruesve që nuk ishte aspak ashtu siç tregohej në udhërrëfyesit turistikë. Para se kjo të ndodhte, turistët i kishin çuar te një hyrje e madhërishme e gurtë në këndin e kundërt. E kaluan atë dhe në kthesën pasardhëse të gjithë mbetën pa frymë. Një kullë monumentale prej shkëmbi të hirtë lartohej para tyre, me bastione dhe me bedena të përvijuara pa latim. Xhamllëqet e rralla me plumb, e vetmja shenjë e qëllimit të shenjtë të Malit, ishin ngërthyer si xhevahirë në ballinë.

21


Sanctus