Page 1

nÍ70. ileoom[er 2008. iaargang 18 Toondertíj d i s het dr íemaan delíjks tijdschrift voor leden van de Marten Toonder Verzamelaars Club, afgekortMTvc. Voorzitter:Henk Arens W'ilhelminastraat16, 2382un Zoeterwoude Tel.071-5891103 dickerdackEtoondertijd.nl Penningmeester: Arnoud Alderlieste Tollenskade32 2274rv Voorburg aws@toondertijd.nl Secretariaat:Ton Michels Goudenregenzoom120 2719uo Zoetermeer Tel:079 - 3616343 dorknoper@toondertijd.nl Clubeuriosa:Arnoud Alderlieste Tollenskade32 2274w Voorburg grootgrut@toondertij d.nl Beurzen:Ton Macl(aaij Boomstede564 3608 eN,IMaarssenbroek Tel:0654613485 beurskrakergtoondertijd.nl Clubblad: redactie Bastiaan l(oijck opmaak Ed Bakker fanthptoondertijd.nl

Website:

www.toondertijd.nl beheer Ed Bakker prlwytzkofski@toondertijd.n I

Met dank aan iedereen die ons ook dit nummer weer de nodige informatie heeft verstrekt, vragen stelde of op andere wijze medewerking verleende. Verantwoordelijkheid voor onder naam gepubliceerde artikelen berust uitsluitend bij de desbetreffende.

Lidmaatschap Het lidmaatschapsgeld kan worden gestort op Postbankrek. Nr. 626.II.21t.n.v. de Marten Toonder Verzamelaars Club, Zoetermeer en bedraagt dit lopende kalenderjaar €15,-. Leden buiten Europa betalen €20,- i.v.m.hogere verzendkosten Ruiladvertenties Elke regel bevat + 80 tekens, spaties enz. meegerekend Leden eerste 5 regels gratis, daarna € 3,50 per regel. Niet-leden betalen € 2,50 per regel voor de eerste 5 regels, daarna eveneens€ 3,50 per regel. Advertenties voor het maart nummer dienen uiterlif k woensdag 11 februari in het bezit te zijnvan de redactie. Copyright Niets uit deze uitgave mag zonder schriftelijke toestemming van de rechthebbende op het auteursrecht worden overgenomen. Copyright op alle illustraties berust bij Stichting Toonder Auteursrecht, tenzii anders vermeld. De ltrvc is ingeschreven bij de I(amer van l(oophandel

ondernr. 40.26.02.55


Voorwoord onderwerp wat Laten we het eensover de crisis hebben. Tenslotte is dat een en niet praatprogramma's àagelijks in de journaals, achtergrondrubrieken, Als toonaangevend te ïergeten de iranten ais hoofd'item staat aangegeven' het nodige aan je U1"ati"";" dan natuurlijk niet achterblijven en dien daar Deze crisis. de van toe te voágen.Als eersteeven iets over het ontstaan natuurlijkvolledig is aan Roámeldam, haar bewoners en bewonderaars eenkeer voorbil gegaan,want een bekendestadsgenootheeft ons immers 'zaken even: Ik citeer irrrr.hí i"i""en in het wezen van het zakendoen' als je een do"r, irïuËht verkopen Dat is natuurlijk een fraaie uitspraak is er nog een voorvaderlijk slot eift dat je zelf ontworpen hebt' Daarnaast aanzuigend_kapi immer g.o"i".rd" aanwasvan fondsen voortkomend uit door de taal.Ináe Bommelsagagaandiversemonetaire crises,veroorzaakt dagelijkse de Bovenbazen,gewoon ovïr en keert het leven snel terug,naar van de ,"i"ï' Insiders weten dat dit vaak komt door het ingrijpen ;;;;;; en in Nederland i-À", b."t. en slimme witte poes' De vraag is nu waar te stellen' zaken nogvan die slimmeriken rondlopen om orde op .-*f."" betekent' Niets' U waagt zich natuurlijk afwat die crisis voor u als urvc lid in de gaten en helemial niets! Onze eigen rn houdt de zakennauwlettend niveau blijvery fr""i ,t g"ro.ga dat hdÀaatschapsgeldenop een nivellerend nog in staatziin 1'oorrdeitild ,itkomt met kleurigeinhoud en daarbovenopwe om in 2008! de leden eenaardigeverrassingie bieden' Kom daarnog eens jaren ook zo te houden' Maar de uitdaging is natuurliikhet in dekomende de uwen een Maar voordat we het over zaken gaanhebben wens ik u en fantastisch2009 met zakelijkmaar vooral persoonlijk succesl

HenkArens

?


Jeugdwerkvan Toonderin boekvorm Precieseen jaar geledenkondigden we in het decembernummer aan dat we alle Thijs rys-verhalen (t%+-1038) exclusiefvoor u alslid zoudengaan uitgeven.Helaasmoesten we op de arv dit jaar melden dat dit werk nog in de ijskastmoet staan.Maar nu in 2008 kunnen we wel de belofte waarmakendat we alsulvc vooroorlogs werkvan Toonder in boekvorm gaanuitgeven.Bij dit nummer ziet u het eerstebescheidenresultaat.Het gaatom het Laurel en Hardy stripje, slechtszevenstroken, dat Toonder in 1933 heeft getekend. Ja en dit boekje krilgt u naast de gebruikelijke kerstkaart en de 4 nummers Toondertijd als onderdeelvan uw abonnement.Sterkernog, het lidmaatschapgeldblijft ook in 2009 slechts15 runo! En dit is nog niet alles,want de volgendelrrvc boekuitgavenstaaninmiddels op de rit. Volgend jaar verschijnt "Bello'] een Toonderstrip uit 1939,hetza72xzo dik alshet Laurel en Hardyboekje zijn. Daarnakomt Bram Ibrahim, een Toonderstrip uit 1933-1934.Ookhier zullenwe alleafleveringen publiceren,dus dif zulIen279afleveringen zijn, een flink boek dus. Iedereuitgavezal eenvoorwoord hebbenwaarin de achtergrondenworden belicht en publicatieswaar de strip eerderverscheen zullen in het urvc-boekje gefotografeerdstaan. We vinden het belangrijk om dit werk beschikbaarte maken voor de leden. Het is zeldzaam,bijna niet bekend en ruim 80% van wat we zullen uitgeven is nooit eerderin boekvorm uitgegeven. De boeken komen alleenbeschikbaarvoor urvc-leden. Mensen die dit vooroorlogs werk van Toonder willen hebben, moeten dus lid zljnvan de lrrvc. We kunnen dit doen omdat we in de loop der jaren een kleine ' oorlogskas' hebben opgebouwd. Voor ons is dit een project waar enorm veel uren in zitten. Onbetaalde uren, maar dit doen we omdat we dit leuk vinden en omdat dit andersnoort het levenslicht zou zien.Want laten we eerlijk zijry voor dit materiaalis geencommerciĂŤlemarkt zoalsvoor Bommel. Laat ik daarom allereerstde i'olgende mensenbedanken:Loek Donders, Dick de Boer, Conrad Wolters , Rob Bosman,Bram Reijnhoudt, de heer Eiso Toonder en uiteraard de stichting Het Toonder Auteursrecht/Toonder Compagnie nv voor het verlenen van de toestemming.

3


Wij wensen u allemaal fijne feestdagentoe en we vertrouwen erop dat iedereende bijgaandeacceptgirovoor het abonnement2009 per omgaande betaalt.Ook het sturenvan de aanmaningenmoet onze secretarisin zijn vrije tiid doen! Arnoud Alderlieste (penningmeester & coórdínatorcadeauleden)

in Stripmuseum Erikde Noormantentoonstelling Yan24 septembertot en met 30 november loopt dezetentoonstellingin het Stripmuseum Groningen. Ter gelegenheidhiervan verscheener een specialeEric de Noormaneditie van het vriendenbladvan het museum,met daarin de enige foto die er bestaatwaar Marten Toonder en Hans IGesse samenop staan. Eric de Noorman was hun gezamenlijke geesteskind.Hans Kresse en Marten Toonder deelden de belangstelling voor 'het verloren eilandenrijk Atlantis' en kozen voor een nieuwe serie stripverhalen met een Viking als-hoofdfiguur,simpelweg omdat Vikingschepen niet al te ingewikkeld zijn om te tekenen. Aanvankelijkwerden de verhalen gemaakt met de scenaristenDirk Huizinga en Waling Dijkstra, maar nadat Swan Features de rechten van Eric de Noorman had overgenomen, ging Kressegeheel zelfstandig de verhalen bedenken en de teksten schrijven. Redactie

MTEVop website0penbareBib.Hmsterdam Sinds kort is informatie over onze vereniging op de website van de OpenbareBibliotheekAmsterdam opgenomen.De info is te vinden onder: llt*p : /lu''xvxr.oba.;rllin,rlex,efxnlt/Gencotsekappe*/ en begint zo ( makkelijkom het als lid ookweerevenonderogente hebben) : Club,afgekortMTVC, is op 22febru' De Marten ToonderWrzamelaars van Marten Dit wasmetgoedkeuring en toestemrntng ari 7997 opgericht. van ToonderStudio\.Hoofddoel Toonderen in oveilegen metsdmenwerking en inzichtelqkmaken is hetbereikbaar, àanweltoegankelijk van de uerentging vrouwPbiny Toonder' van al hetwerkvan Marten Toonderen zyn eerste Dick en ToonderStudio\.

Reilactie

4


Overde ToonderEompagnie B.V. Op I april2008 is de Toonder CompagnieBV oficieel opgericht.De sv is een voortzetting van het bedrijf van Marten Toonder met de Stichting Het Toonder Auteursrechtals enigeaandeelhouder. Het bestuur van de Stichting Het Toonder Auteursrechtis tevenshet bestuurvan de nv. CharlesLoyen is sinds 1 augustusoperationeelleidinggevendevan de Toonder Compagnie nv. Redactie

BoekovErlandgoederen en buitenplaatsen Op 18 juni overhandigdeOlivier B. Bommel de eersteexemplarenvan het boek "Bezoekde landgoederenen buitenplaatsenin Zuid-Holland" aan Joop Evertse, Gedeputeerdevan de Provincie Zuid-Holland en Michiel Houtzager,directeurvan de Stichtlng Het Zuid-Hollands Landschap. Redactie

Jacob' TomPoes' EerwigondersEheiden BommelliefhebberskennenJacobDerwig natuurlijk vooral als de stemvan Tom Poesin de hoorspelen,maar bovenalis hij een bekende (toneel)acteur. Afgelopen zaterdag6septemberis hij onderscheidenmet de prestigieuze Paul Steenbergenpenning. De prijs wordt sinds 1982 doorgegeventussen de in de prijzen gevallen toneelkunstenaars. Qrotes Tom Poes Om het feestelijkenieuws rondomJacob Derwig kracht bij te zetten hebben we een aantalbekendequotesvan Derwigs Bommelpersonage Tom Poes op een fij gezet. 'Hmm..' 'Er is iets vreemdsaan deze zaak...' 'Dat is vreemd?' 'Hij zuigt maar wat uit z'n duim om interessantte lijken!' 'Ik heb gelijkgehad...'

5

Redactie


in Nederland Bommelen N.a.v.het artikel'Bommelen in Nederland' in Toondertijd 69 stuur ik u hierbij een foto van het bord met de Bommelsteinroutein Nederhorst den Berg.

foopWenneker Wil eenlezeruanonsblad DRTNGENDE opRoEp: mogetijk zichmeteenemmermetsop zo spoedig Door sponsnaardit bordspoed.en? en eenstevige meerte degroenelaagweeris detekstnauwehlks moetzosnel Dezemisstand Dezeaanblikis eenbeeronwaaràig!! lezen. numrnerzouderedaktie metfoto uoorhetvolgende Eenverslage wordenopgelost! telezenis,bierbtldebegintekst: Omdatàe tekstzo slecht zeeropprtlsstellen. BOMMELSTEINRO

UTE

en zijn heervan standOllie Dezewandelingisgewijdaan slotBommelstein wiens uanMarten Toond'er, stripheldengeesteskind B. Bommel.Geuierde àat werden.Een kasteel geuestigd Nederhorst bier in basteel studio's uiteindehlk k'asteel, Eenmiddeleeuws metBommelstetn. vertoont eenopuallende gehlkenis gebouwdop eenzandrugoÍwel'horst'in betueen.I{iet ueruan "áeberg'ligt een kerk troont. deRomaanse wa,aro!) nogsteeds oeroude zandheuuel, DIT IS EEN ROUTE VOOR HET HELE GEZIN GEMEENTE NEDERHORST DEN BERG

Turquoisepolo'smet geborduurdMTVElogo. Op onze laatsteClubdag op 25 oktober waren voor het eerst de mooie turquooise polot te koop. Ze zijn gesierdmet een schitterend geborduurd clublogo. Wilt u ook zo'n mooie polo?.(We hebbener 8 i n de m aat x t en l 0 i n r ) M a i l n a a r : i1i.;&.e rri **kíf t*on*i*rti.i sï.r;ï. Dez e polo' sk os t e n2 7 ,5 0 (i n c l .v e rz e n d e n en verpakken).Na ontvangst op onze urvc-giro 626.11.21wordt het binnen 2 weken naar u toegestuurd.

5


LevenslangBommelen TPverzamelen, deel? Zoals beloofd in Toondertijd 69 is hier dan deel 2 van het verhaal over mijn verzamelpassieten aanzienvan alle voortbrengselenvan de striphelden Heer Bommel en Tom Poes.De urvc is een verzamelaarsclub en dat werd mij duidelijk ín L992.Via een advertentiekwam ik op het spoor van de MTVC.Ik zocht contact en werd lid in december 1993 en kreeg het clubblad toegestuurd.Ik weet nog goed dat ik met Nr. 10, met een knalgeel omslagje,in mijn handen stond. Het gekopieerdeboekwerkje liet een bonte verzamelingaan typografieën zien. Het stond stampvol enthousiasteverhalen van verzamelaars,bevatteveel ruiladvertenties en was gelardeerdmet zomaar mooie plaatjes,zoalsbijvoorbeeld een Rommeldamadvertentieuit de Nnc uit 1955. Nu weer lezend in mijn allereersteMTVc nummer stuit ik op een verhaalvan een zekereRob Wolfs. Een naam die in het begin van de lrrvc veel opduikt. Het heet: 'Het spelvan Tom Poes,zoalsgespeeldin L9661'Omdat ik zelfhet nodigeheb meegemaaktmet het Tom Poesspel, leesik het snel door. . . Hier een samenvattingvan het artikel: "Wie l<enthetniet,het TomPoesspel utt 1942,oytnieuw uitgegeven in 1984,In'de curieuze werelduanHeerBommelen Tom Poei,staateen verbaaldatgebaaldis uit hetblad'Barbarber' en welnr. 49 uit november 1966.Dn nummeruít bettqdschr{tts ergzeldzaam, zelfbebik hetnummer (slecbts) in kopieuorm. Grapprgis dat tk enkele jarengeleden eengroot boekenantiquariaat in de Randstaàbeldemetde vraagoJzij dtt nummer voormehaddenAntwoord:" Nou dat moetwel,want we hebben Barbarber compleet!" Toenik.terugbelde werdmi1àoordestomuerbaasde eigenaar mee, gedeeld, dat zi1allenummersuanBarbarberhadden,behalue... inderddaà! Hij begreep er nietsuan,dtearmeziel! In eenuolgend nummermeerouerhetSpelvan Tom Poes en betBarbarbernummer. Mochter overigens iemandhetnummer(d.ubbel) hebben en het kwijt willen,hUof zíJnemedirectmet mt1contactop!" Rob Wolfs Ik heb gelijk urvc nr. 11 uit maart 1994 ter hand genomen en doorgebladerd. Nergenseenvervolg op het Tom Poesverhaal... Dat soort dingen

7


hebbenwe de afgelopenjaren verbeterd! Omdat vele oplettendelezertjes natuurlijk nog steedsop het vervolg wachten, maak ik het dan maar. ik had echte binnenpret toen ik het bovenstaandeartikeltie over Barbarber nr. 49 las. Ik weet nog dat ik in septembet 2006 oP een regenachtige dag met l(elvin Buck, collegaverzamelaarvan het fanatiekste soort en vriend, belde over zijn aanbiedingvan nt. 49 van Barbarber op internet. Het liep storm met de biedingen en in de aanbiedingstekstrepte hij over één van de zeldzaamsteitems van Heer Bommel en Tom Poes. De teller stond al snel op euro 150,-voor dit grijze gestencildewerkje, Ik hing op en ging googelen'Tom formaat notarisakteverzendenvelop. Poes + Barbarber 49, typte ik in. Er kwamen 867 hits. Ik snuffeldewat, kwam een antiquariaatin Den Haag tegen (uan wie ik echtniet de naam ga noemenhierl!) met de vermelding van aanbodvan Barbarbers2I t/m 63. Er stond een telefoonnummer bii. Direct evenbellen '.. Een keurige, maar ook wat neerslachtigestem deed het woord. "Die Barbarbers,ja, ik zalze evenzoeken."Slof, slof ... Of ik ze ook per nummer wil verkopen.Nou, eigenlijk niet, nee het is geen completeserie,nee ... ja. Of ikwelknummer ookheb?..' 39?Nee,49..'sI(jken, ja hoor... Die zit er ookbij. ("Nu rustígblijven,geentrillendestemengehijg..",dachtik nog.) Wat ze per stuk kosten.Ach, doe maar 12,50'O, U wilt u er maar eentje?Ja,dan komen er nog postzegelsbij. Meneer, geengezeur,ik maak het voor u klaar en de rekeningzit et bij in. Uw adres..." Het galmde in de verte bij de laatstewoorden van het telefoongesprek.Hij begreeper niets van, die arme ziel! 10 minuten nadat ikhet Kelvin Buckhad gesprokenkeek ikweer de gríjzeregenin. Het leekwel over de regendruppels zonnekransjesom zich heen hadden! Barbarber49 : zojuist gekocht. Dit was waanzin. Wat heb ik gelachenl De volgende dag lag er een keurig ingepakt pakje op de mat. Met karton verstevigd. Een keurige nota van een sjiek Haags antiquariaat.Euro 14,06... Het grijze drukwerkje was als nieuw. 'sAvonds gelijk naar Kelvin gemaild . .. l00o/omazzel, had er zo weselijkvaak naar gezocht op internet, was de hij WW conclusie. Inderdaad, dit was 1000 o/omazzel.

B


Aan dit voorbeeld ziet men hoe met door de ongelooflijkeuitvinding van het internet zeersnel met zeerschaarsaanbodin contactkan komen. Vooral door het internet is mijn verzameling met zeldzaammateriaal tussen 2003 en nu zo enorm gegroeid.Vele dingen lukten in mijn intensieve verzameljarenna 2003. Gestaagbouwde ikvoort. Sommigezakenlukte niet. Het lukte mij maar niet een topseriekompleet te krijgen. De onovertroffen BladerMee Serie.Misschienwel de mooiste boekjesooit gemaakt. Deel 3 en 4 had ik in nieuwstaat op de kop getikt bij weer een deftig Haags antiquariaat.Voor een heel lageprijs, niemand had die aanbiedinggezien, die ver weg gemoffeld stond op internet. Er had verder niemand geboden op de inzetprijsvan euro 125,-. In die jaren schuimde ik zo'n beetje elke avond het internet af. Niemand had de miniscule plaatjesvan nr. 3 en 4 opgemerkt... Zo had ik deel 3,4 en later ook deel 1. Maar deel2, genaamd 'Tom Poesaan het strand'? Niet te vinden. Echt niet te vinden. Ik had er zelfs nog nooit een kleuren afbeeldingvan gezien. Want in'de curieuzewereld' staat de serie niet eensvermeld. Iemand had me verteld dat hii helemaalgeelwas met een rood randje. Dat facineerdeme I Geel met een rood randje. Het deed me steedsaan Bommels jas denken. Ik zocht allesna. Op een gegevenmoment had ik alle oude MTVCdoorgenomen op zoek naar aanknopingspunten.Het viel me wel op dat in de eerstel5 nummers van de lrrvc het barst van de ruiladvertentieswaar gevraagd wordt om .. . deel 2, Tom Poesaan het strand.A1 bladerend veerde ik opeensop: iklas in de urvc nr. 14, uit december1994: aangeboden:rn aan het strand.Was dat niet dezelfdeman die jaren geledenmijn hoofd op hol had gebrachtmet de mc puzzel en de stapel van 4 oorlogspuzzels?Ik geloof het wel. Helaaswas i k 1 1 jaart e laatm e t b e l l e n ... Twee jaar later, mocht ik bij Hans Crezeehet boekje voor het eerst zien en zelfs even vasthouden! Hans zei dat hij het vroeger maar gelijk gekocht had omdat je het nooit zagt.Hrj schoof het discreet terug op een stapelBommelbodes. Terug in zijn bomvolle kast. Mijn kinderen praten nog vol ontzagover Hans Crezee.Een naam die

I


met respect,bewondering en achting door mij werd uitgesproken.Een naam die ze onmiddellijkkennen vanuit hun jeugd. Want ik 1997 heb ik bij hem mijn eersteverzamelaankoopgedaan:Het Tom Poes spel 1942.Yoor 500 gulden. Dit was zoveel dat mijn vrouw streng sprak: " 25O,- gulden van de gift van je moeder en de rest moet je zelf rnaar verdienen." Ik verkocht daarom maar mijn hele muntenverzameling (dieJors was) uit mijn jeugd aan een muntenverzamelingopkoper in Tweede Edoermond (dieaan de drank was,datbleekdirecttoenik er was).Ikhad een kistje getimmerd met een wattenlaagvan ca. 10 centimeter aan elke zljde, tegen stoten' Er zatentwee hengels aan.Zo kon het veilig mee in de trein. Ik weet nog dat Hans, die ik toen nog niet persoonlijkkende, grote ogen opzettetoen hlj zagdat het zwarfe spelletje daarin werd opgenomen. Trots als een pauw ging ik ermeenaar huis. Na dat spel werd het toen weer rustig met verzamelentot 2003. Waarschijnlijk was geldgebrek de oorzaak. Terug naar rp aan het strand. Overal probeerdeik het boekje te vinden. Ik reisdenaar de Bommelzolder.Daar mocht ik het van Pim in handen houden. Ik zat daar in de stoel op zolder, grijs licht van buiten viel door het raam naar binnen. Ik genoot van het bekilken van de inhoud. Een klant belde. Jengelde jengel,alti;d dle mobiele telefoon! Businessgaataltijd voor, maar ik heb hem toen mooi weggedrukt. Om een lang verhaal kort te maken, na 4 jaar zoeken heb ik het boekje gevonden en het is van een zeldzame schoonheid. Ik heb van mijn vrouw nog wel een schilderij in opdracht voor moeten verkopen .. . Zo was het ook wel weer. Nog meer sterkeverhalen.Jazeker!De wereld van Toonder is oneindig! Hoe dieper je graaft,hoe meer je vindt. Hoe meer dwarsverbandenje ziet. Nog twee heel sterkeverzamelaarsverhalenvertel ik in het volgende nummer; deel 3 van het eindeloosverzamelen. opRoEp: Stuur nu gelijk na het lezen van dit verhaal uw eigen verhaal naar de redactie! r*cta**ieíStelgl&destïid.nï B asti qsn Koij ck (Eínd red acteur Toon der t ii ;

t0


Nieuwuithanqbordvoor Museum de Bommelzoïder Een uitnodiging met de volgendetekst in rood op geelwerd eind septemberaan een aantalbobo's gestuurd: Tienlaar MuseumdeBommelzolder is ditjaar uitgebreidgeuierd. Defeestelijkheden willenwq afsluitenop zaterdag4 ol<tober rond 75.00uur metdeplaatsingvan eennieuwuithangbord. Dit bordis eengeschenk uan de Gemeente Zoeterwoude en de bovenbazen uanbrouwerijHeineken.Loco-burgemeester van Zoeterwoude, meurouwM. Ates,zal áit bord- met betlogovan bet te Zoeterwoude. Wij nodigenu uanharteuit dezeoffciëlehandeling met uw aanwezigheid op te urolijken.

Redactie

NPSHoorspelBommelEuriosa Alle lezersweten ongetwijfeld van het uitzenden van Bommel Hoorspelen op de radio.Er is de afgelopen tijd wat promotiemateriaal uitgegeven. Zo zljn er opschrijfblokjes, met het formaatT x 11 cm, uitgebracht. Dit in een kleine oplage, zodatveel leden ze niet kennen.Daarom bijgaandefoto. Henk Bom, de fotograafvan het bekendeboek: 'De Curieuze Wereld van Heer Bommel en Tom Poes',heeft kortgeledenhet restantvan de Nps ontvangen van de B ommelpromotie-artikelen rondom hethoorspel. }{et z1jn75 Aí-kaarten en 20 A3-posters,die dus voor de club beschikbaarzijn. Hij heeft het gekregenomdat hij brj zijnverzoek heeft vermeld dat de voorraad ten gunstezal komen aan de leden van de prrvc. Als iemand gratiswat wil hebben,kan hij mailen naar de voorzitter, di*!*rd*.*k@e,$$r?*àer€iid.x*.

HenkArens

ll


-q

De oude Schicht in de Eechter Tie De creatievan Bommel en Tom Poesis verankerdin de Nederlandsecultuur. Een voorbeel dje daarvanzagHenk Bom onlangs. In de krant van zaterdag 27 september2008 kwam hij de strip van Rechter Tie tegenwaarin de Oude Schicht ook in beeld was.Heb U dat, als echte Toonderfan, ook opgemerkt? Noot redactie:mail onseuenalsu ergensin onsland eenBommeluitíngtegenkomt! rt rÍctti t(íltc *ntl.ertiiá.vtl Redactie

in de Bommelsaga' ?e druk 'lle schuldcultuur Op de urvc-dagvan 15 mei 2002 hielden Pim OosterheertenJan Gevers leuven allebei eenlezing.De twee lezingensamenverschenenals een Toondertijd-specialbij nummer 47. Aangeziende voorraadhiervan inmiddels is uitgeput heeft de stichting Museum de Bommelzolder op 8 november 2008 ook zijn er 10 extra een tweede druk uitgebrachtmet tekstueleaanpassingery plaatjesbijgekomen. Het is weer eenA-5 boekje gewordenmet 28 paginat. íshetverkrijgbaar bij de Bommelzolder. Voor 4 pun (incl.verzendkosten) Arnouil Alderlieste

voor tsondertiid.nl Eenkleinehandreiking Wij van de nrcv gaanmet onze tijd mee.Al enige tijd is onze site in de lucht en dezewordt steedsgevulder.Oplettendelezertjes,kijk eensop onze site! Er is veel te lezen over de MTVc, de clubdagen,verder zlin er spelletjes,namelijk Sudoku, Memory en een schuifpuzzle. Er is een forum en er is een advertentierubriek. Zelfs is er de Rommelbode, het digitale zusjevan de Toondertijd. Tevenszijn veel actueleartikelen uit Toondertijd digitaal voorhanden. Er staan echt rrassendezaken op ! ook bijvoorbeeld een doorlinking naar ijzondere bommelluisterfragmenten. Het obscure iratensingletje'Ollie.B. Bommel'van Diana is er fs bijvoorbeeld (kort) te beluisteren!

Redactie


HeerBommelen TomPussop YouTube We hebbener eerdermeldingvangemaakt, maarom uw geheugenop te frissennogmaals eenkennismakingmetBommel en Tom Poes duo op Youlube.Want ook dit onafscheidelijke gaatmet zijn tijd meeen is inmiddelsook op het populaire videokanaalte vinden. Er staaneen aantalleuke en mooie fragmentenop uit de film Als je begnjptwatikbedoel'uit 1983.Let op: de stemmenzijn niet die van het huidigehoorspel! 'Ik denk met diep berouw aan|oost' futtp : / /wx'w.youtwbc.e*m/watetrrlv*}f$LzvS&ru

ci*Y

'Ik b-b-b-benb-b-b-boosop je !' v*pc{:*Q*rcrir* http r/ lwww.yrxrÍu{le"e<l;mlwaf e}lL?

g

Ookweer leuk om te zien, de Amerikaanseversievan de Nederlandse fiLmversievan Bommel uit 1983. Een fragment: 'The dragon that wasn't (or washe?)' http : I lv'ww,yotxfsb*.eorlrf rl'afehiv=ïx5j:xlrx*4re* Ook is reedseerdergemelddatdetweezeerbijzonder derefilmpjes"TomPussund dasGeheimniss Grotte"uit 1943op YouTubestaan.Zie eldersin dit nummerhet artikeloverToonderanimatiefilms. Dezeanrart-witTom Poestekenfilmwerdin Amsterdam doorhetDuitseDegetoen gemaakt defilm werdin het TjechischeZlin gedistribueerd. Er zijn in 1943ovengensooknog Z4'storyboard ansichtkaarten vandefilm in kleuruitgegeven... Tom Poesen het geheimvan de grot , deel 1: Der Zauberer trattp; I lwww,yowtub*,e*xx/watelr ?v=Lïexxa;:c li.t{ïfwA Tom Poesen het geheimvan de grot, deel 2: "Der Raub im Schloss" http : l/wwv.yout*Lre,cslr&,/wat*h?r'*a31:l;xrxwllxq Redactie uindu uoorhetgemakookterugopdewebsite. p.s.Allelinksuermeld ín dezeToondertijd

l3


Jungen ToonderLezingMTVE Op de laatsteclubdaghield de heer Erik K贸nnen een lezing over de heren Jung en Toonder. Hieronder een samenvatting. Hoe belangriikwas jung voor de inspiratie van de bommelsaga? De Zelfkant (verhaal174) gunt ons voor het eersteen blik in het diepsteinnerlijkvan het allerslechtstepersonagevan de Bommelsaga:llocus Pas,magister in de zwarte kunsten.Wat blijkt? Diep in hem huist zijn tegenpoolAIma, een klein gezelligwouwtje dat al breiend het goedeprobeert te bewerkstelligen. Het is eenvreselijkelastvoor Pas om haar altild ln zich te moeten meedragen.WantAIma is het piepkleinegewetendat nog in hem leeft. In de aanvangvanhet verhaalwordt zij per ongelukvan hem afgesplitstwanneerHocus Paszich in een gevaarlijkebomenkring met mirwaagt, terwijl hij door eenweemdtoevalnet zijn beschermende Zazel-amuletis kwijtgeraakt.Zijn schaduwraakt van hem los, krijgt eenmenselijke vorm en daaris Alma. Z铆j gaaneen weddenschapaarywie van hen de uiteindelijke invloed verwerft op de eerstede bestevoorbijganger.Helaasvoor Heer Bommel valt het lot op hem. Het gevolgis een opeenvolgingvan rampspoedendoor toedoen van Hocus Pas,waarmeedezebeoogt hem tot het kwadete verleiden. Het is natuurlijk een bevrijdende ervaring voor magister Pasdat hij eindelijk los is van zijn tegenstrevertje:dat kleine geweten.Maar daarmeeis meteen de basisgelegdvoor zijn verliesvan de weddenschap. De fatalefout waardoor Hocus Pasde weddenschapwel moet verliezen,begaathij ilb1j zljn eersteingreep:hij laat eenverwoestendebliksem op de Oude Schicht neerdalen.Heer Bommel is door dit verlieszo verdoofdvan smart,dat allelatere ongelukkeneigenlijk geenvat meer op hem hebben en hem dus ook niet tot kwaad kunnenverleiden.Alma wint de weddenschap.Z1jgaatweerin HocusPasop.

l4


De pointe van de verlorenweddenschapis, dat de afgesplitstheidvan zijn gewetentjeAlma de oorzaak is van de onhandige ingrepen van Hocus Pas.Gewetenloosheidmaakt dom. Hocus Pasverliest zijn laatsterestje empathie, en kan daarom niet voorzien daf.híj zljn slachtoffer bij zijn eerste ingreep al immuun gemaakt heeft voor alleswat volgt. Dit verhaal had niet geschrevenkunnen zijn als Marten Toonder niet de invloed van de werken van psychiater Carl GustavJung had ondergaan.Het is een fantastisch speelseuitwerking vanJungs leerstuk van de Schaduw De mens herbergt in zljn p sycheverscheidene'persoonlij khedenl D e naar de buitenwereldgerichtekant noemtJung de Persona.De compenserendeen tegenovergesteldekant is de Schaduw.Deze bevat al hetgeen het bewuste Ik niet w1lz1jn,totdat het zelfrnzicht dusdanig is gelouterd en gerijpt dat men die andere kant aanvaardten integreert: het proces van Individuatie. Met anderewoorden' ieder goed mens is in zichzelfeenbeetje slecht.En zoalsMarten Toonder onovertroffendemonstreert:ieder slechtmens is in zichzelfeen stukje goed.Zelfs Hocus Pas. Vanafwanneeris Toonder betekenisaanJunggaanhechten?De gerichte belangstellingvan Toonder voorJung ontwaaktepas door de spirituele zoektocht van zijn vrouw Phiny Dick. Phiny verdiepte zich op een zeker moment in de spiritualiteit van het Oosten.Na Phiny werd ook Marten getroffendoor het voorwoord vanJung bij het ChineseorakelboekI Tjing. "DeJung uit het I Tjing-voorwoord kwam als een onverwachteschokvan herkenning, en ook van erkenning. Want plotseling kregen zijn begrippen 'collectiefonbewuste'en 'archetypenbetekenisvoor me en ontdekte ik tot mijn verrassingeen verwante ziel."Aldus Toonder in zijn autobiografie. Voor de datering van die gebeurtenishebben we houvast aan de I Tjing zelf.Willem Venerius heeft vastgestelddat termen uit de I Tjing niet alleen overduidelijk om de hoek komen kijken in verhaal ll7 }{et Booroog uit het jaar 1966,maar ook al in verhaal 74De achtgeveruit 1958, misschien zelfs in verhaal 73 De Spliterwt van een jaar eerder.Later dan 1958 kan het dus niet geweestzijn. Àls gevolg van de hernieuwde kennismaking metJung hechtte Toonder een dieperebetekenisaanzíjn creatievenoodsprong,eerderin zijn eigen loopbaan.Eind jaren'40 kreegToonder van hoofdredacteurLiicker van de Yolkskrant namelijk een'koude douchel De Bommelstrip was te vlak, en als

l5


het zo doorging zou Liicker zijn interessein de strip verliezen.De verhalen hebben zich vanaf dat moment sterk ontwikkeld. Over dezewending zegt Toonder inzljn autobiografie,dat hij sindsdien niet langer met zijn verstand te werk ging, maar intuĂŻtief ult zĂ­jn onderbewustzijn ging putten. "En toen ik opnieuw kennis maakte metJung, drong tot me door dat ik al tastendebezig was om 'gelijkenissen'van zijn leer te maken zonder zljnleer te kennen'. Welke sporenvanJungzijn aante wijzen?Marten Toonder ging best prat op het archetypische karakter van zljn personages.Hoe het ook zrj, Toonders'archetypische'personageswaren in 1958 al volop ontwikkeld, dus daarheeft hij Jung zelfniet voor nodig gehad.Vele grote schrijvers putten uit archetypen: Tolkien,J.K. Rowling. Zienwe sporenin de BommelsagadatJung vanaf 1958 toch een geregelde inspiratiebronvoor de Bommelverhalenkan zijn geweest?Niet of nauwelijks. Slechtsenkele Bommelverhalen vertonen een onmiskenbaar Jungiaansethematiek of atmosfeer.Met name valt te denken aan het verhaal dat aan De Zelfkant vooraf ging: Een Bommelding. Dus ook, net als de Zelfkant, een laat verh ad.(uit hetj aar 1983). Het laatstestukje van deptzzelis onlangsaangereiktdoor een onthullend interview met Dick Matena in Vrij Nederland van 6 september2008. De heerachtigediepgangdie Marten Toonder zelf graagom zich heen verspreidde wordt daarin lek gestoken.Toonder blijkt veel minder belezente zijn geweest dan hij zich voordeed. "Hij wist echt niks vanJung voordat al dieJungkenners de arche[pische figuren in zijn werk metJungs leer in verbandbrachten'l Die uitspraakgeefteen nieuw houvast,want het was pas tegenhet midden van de jaren '80 dat beschouwingenhieroververschenenvan deJungianen Pepplinkhuizenen Ek-deVries. Ongetwijfeld is Toonder rond die tijd het boekArchetypen vanJung echt gaanlezen.Met alsresultaatDe Zelfkant, dat in 1983/84 in de dagbladenstond. Laat in de Bommelsaga! Conclusie.We mogen aannemendat het overgrotedeel van de verhalenin de Bommelsagaweliswaareen soort van archetypischeinspiratielaat zien, maar niet ontsprotenis uit ToonderskennisvanJung.

IE


In de eersteplaatsmoeten weJung zien alsiemand met wie Toonder veel gemeen had en waar hll zich op een gegevenmoment sterk mee kon identificeren. In zijn herkenning vanJung als geestverwantspeelde verder ongetwijfeld mee, dat zowelJung als Toonder geïnteresseerdwaren in esoterische,occulte en spiritistischefenomenen.Veel ervan is door Toonder op speelsewijze in verhalenverwerkt. Rechtstreekseinspiratie doorJung was hierbij niet nodig. Mooie verhalen, dat zeker. ErikKiinnen Een uitgebreidere versieuandit artikelmetallebronvermeldingen uerscheen in Frye Trillingen,hetdonateursblad van Museumde BommelzolderBelangstellenden kunnendit artikela.anuragen dooreenuerzoekte ricbtenaan het i.-t !. e-mail adres k.t.:ttr a; tt1,:: x stí,',1.

Heldvan dE Nederlandse Literatuur Op 14 september hield het Letterkundig museum in Den Haag de Dag van de Literaire Held. Vier schrijvershielden eenpleidooi voor hun belangrijksteliterairepersonagei Japi werd verdedigddoor dichter SaskiadeJong,Kees't Hart koos Philip Corvage uit S.Vestdijks Ivoren wachters, Bart Moeyaert vertelde wat Olga uit JanWolkers' Turks Fruit voor hem betekenten Nelleke Noordervliet koos voor Ina de Kruijff de tragischeheldin uit Carryvan BruggensEen coquettewouw. Na dezeprominente nominatiesging het publiek levendigin discussie met dit panel en met elkaarom een lijst van ruim honderd helden tot 10 te reduceren.HoewelJapi overtuigend won, ging de zaalhaar eigen gang, en de top 3 zager,heel verrassend,alsvolgt uit! Japi(uit De uítvreteruanNescio) Max Havelaar(uit Max HavelaarvanMultatuli) Olivier B. Bommel(uit deverhalen vanMartenToonder). Overduidelijk is ook hier weer dat Bommel collectiefleeft bij de Nederlandselezer. Toonder enJung blijven voortleven!

Redsctie

t7


IngezondenbrieÍ uit oktober Dezebrieflagal eentijdlein de mailboxvan de"gO7 uortgeeindredacteur. We vondenbemtocberginteressant orndathq uit wat er onderueelledenleeft.We bopendat veelledeneeninhoudswijziging erkennenin de laatstenummers. Zondag7 oktober 2007 Naar aanleiding van het laatste clubblad van jum2007 heb ik een vraagje.. . Is er niet een tijd geledeneen soort enquêtegehoudenover wat men graag in het clubblad opgenomenziet worden? Ikben uiteraardvan mening dat er veel aandachten tijd wordt gestokenin het clubblad (enik waardeerandermansínzetdan ookzeer), maar ik ben ook van mening dat het grootste gedeeltevan de verzamelaarsvoor de inhoud van de laatstetijd niet echt warm loopt... We zijn namelijkverzamelaarsen dat betekent ook dat er aandachtbesteedmoet worden aanhet verzamelen... Dat is de laatstetijd echt nergensmeer terug te vindery ben ikbang. Ik heb al met een paar verzamelaarsvan het oude werk gesproken of gemaild dat ze interessantverzamelnieuws moeten gaan aanleverenaan het clubblad.Dat heb ik zelf een tijdje geledenook gedaan. Om het clubblad in leven te houden moet er natuurlijk voldoende materiaal aangeleverdworden. Dat ligt 100%aan de leden die het verdommen, maar het clubblad zelf moet er ookvoor waken dat er echt interessantmateriaal in komt en het moet desnoodsgaanvragen/leuren/eisenbij enkele bekende verzamelaars(Rick van [Jden,RobBosman,Díck de Boer,Hans Crezee, KelvinBuck,JosBoelhouwer, Hans Matla!!! en nogeenheleschare aan dergelíjke uerzamelaars) om met bijzonder materiaalop de proppen te komen... dit puur en alleenomdat andereverzamelaarsdan gestimuleerd worden iets aan te gaan leveren.AIs je mooi (oud) rnateríaalziet, krijg je er meteen weer zin in en ik weet zeker dat ik daarin niet de enige ben. Bijvoorbeeld rubrieken die ooit vast opgenomenzoudenworden, zijn een clubblad later alweer eruit verdwenen. Uit miin hoofd biivoorbeeld: Uit de schatkistvan ... (daar begonRickuan lJden ,n hi1zou daarna nogiets ^r, gaanplaatsen,ma6r v6n die beloftehebík nooit meerwat gezien). Er was ook bijvoorbeeld een rubriek: Vondsten... waar leuke en bijzondere vondstenwerden geplaatst...en wat dacht je van Missers... waar mensen net iets misliepen (zoalstoenmet die Trelock-bellen in origineeldoosje... ) op

l8


internet, op beurzenof elders. . . datzljn de echte,mooie verzamelaarsverhalenen ik vind dat die weerterugmoetenkomen... er zljn zatv er zamelaarsmet mo oie verhalen... Laatst nog op internet werd een grote plaat aangebodenvan WammesWaggel... duidelijk te zien dat dezewas getekendvoor een Veilig Verkeer Nederland actie(eindjaren 50,beginjaren 60). Ooit washier al eensietsovergep ...nuw e aangebodenvoor 70 euro ... natuurlijk zijn heel veel verzamelaarsdaarop gaan reageren. . . ik heb zelf 225 euro geboden . . . later hoorde ik dat er euro 500 gebodenwas,maar dat diegeneook niet de "winnaar" was . .. dus voor hoeveelis die weggegaan. .. en waar is die gebleven?Niet dat we dat ooit zullen weten, maar het maakt het wel allemaalweer spannend . .. bijgaand nog wat fotot van wat we allemaal (op 1 iemand na) mis zijn gelopen. Nogmaals... ik heb zekergeenkritiek op de mensendie het clubblad samenstellen,want dat iemand dat op zich wil nemen, daar heb ik alleen maar groot respectvoor. . . want het groswil dat niet doen . . . ik heb wel kritlek op de inhoud en de mogelijke oorzaken. ..


voor Fommeldam... Hlskindgertrnseld AJ jaren heb ik een aantalansichtkaartenvan Rommeldam. Wij hebbenin 1958ruim eenhalf jaar in Oisterwijk gewoondaanhet I(ompven in Bos en Ven.Dit was eenhuis voor mensendie uit Indië terug kwamen. Op een dag toen ik uit school kw am (ik liep altiid langshetpark Rommeldam)vroeg iemandmij of ik meewilde helpen om fotot te makenin het park Rommeldam. In het park werd ik met anderekinderen (ik kendeze niet)bíjverschillendelocatiesgezet.Na eenpoosjeben ikverder naarhuis gegaan.Mijn moederboos omdat ik zo laatwas en waar ikwas geweest!

Na een tijdje kregen wij de ansichtkaartenwaar ik op stond en een pakje snoepjestoegestuurd.Deze snoepjeshaddenallemaaleen aíbeelding van iets uit Rommeldam. Het waren langwerpige snoepjesin een wit papiertje met tekeningen erop. Dit is wat ik me nog herinner na bijna 50 jaar.Zelf hebben wij altild de boekjes van Maarten Toonder gespaard, maar door uitlenen zíjnwe ook weer wat lc,vijtgeraakt.

Marianne delong-van Gemert

e0


1943- 1955 ToonderHnimatieÍilms werdend.eonderstaande Op de MTVC clubdagop 25 Oktober11. flms doorde StichtingHet wastoestemming verleend getoond.Voorde uertontng s.v,Hier Studio's x.v. en Toonder's ToonderAuteursrecht/Toonder Compagnie eenbeschrquing uandegetoonde films,,, lg43 - Tom Puss: Das Geheimnis der Grotte (deel1 en2 z/w 8:30 min) Deel7: Der Zauberer Deel2: Der Raubim Schloss Zondergeluid Zowel Toonder als Geesinkmaaktenfilms voor de Duitse filmstudio Degeto Film uit Berlijn. Degeto bracht films uit op smalfilmformaat voor een markt van particuliere vertoners. Daarom zijn er diverse kopieën bekend van de film Tom Puss: Das Geheimnissder Grotte. Het was de bedoeling om het verhaal Das Geheirnnis der Grotte in vier delen te verfilmen en uit te brengen. In totaal zou het een speeldutiiíáí"80iniíuteri hebben. Het is onduidelijk of alle vier de delen zijn afgerond.Volgens Rob van Santbrink is de film maar voor driekwart gereedgekomen. In een Degeto-catalogusuit 1943 worden drie delen genoemd.In ieder geval zljn de eerstetwee delen op l6mm gedistribueerddoor het Duitse bedrijf Degeto Schmalfilmschrank. Dit is de filmversie van het allereersteverhaal: Tom Poes ontdekt het geheim der blauwe aardeuit 1941. Dwerg Pikkin tovert in deel 1 reuzen in laarzen.In deel 2 sluiten de reuzen de markies Van Muizenis enzijnhofhouding op en stelen zijn kostbaarheden.Tom Poes komt te hulp. Bommel komt in dit verhaal niet voor. Tom Poes ontmoet hem pas in het derdeverhaal"Tom Poesin de tovertuin",ookuit 1941. oductie Regie:Geesink -ToonderTeekenjlmpr Pr oductie: Geesink-Toond.er Teekenflmproductie,M arten Toonder Studio\, Toond.er -BournanFilm Producties 3:46 min) lg48 - Tom Puss and the haunted castle (kleur,níetgesprolcen, ReclameflmvoorPbilipsgloeilampen Tom Poesen heer Bommel gaanhulp bieden in een kasteeldat al tijden wordt geteisterddoor een schaduwenplaag.De gastheervan het kasteelis doodsbenauwd als de kloktwaalf slaat.Dan komen de schaduwentot leven en raakt

?l


Productie: Marten Toonder Regie:Henk Kabos Muziek:ï7ugoàe Groot 1948 - The magic Music (kleur,3:50) RelameflmvoorPhilipsradio. Heer Bommel en Tom Poesraken gefascineerddoor het muziekspelvan een magiër. Deze magiër beschikt over een magische toverhamer waarmee hlj zljnfluit omtovert tot een trekharmonica. Heer Bommel besluit deze harmonica en hamer te kopen. Hierop tracht hij muziek te maken tot ergernis van Tom Poes.Met een tikvan de hamer tovert hij telkens nieuwe muziekinstrumenten die hij probeert te bespelen.uiteindelijk brengt de Philips radio de oplossingvoor goedemuziek. Produktie:Marten Toonder. Regie:Henh Kabos l9+9 - Tom Puss in dreamland (kleur,nietgesproken, 3:14) Reclamefilm voor Philips radio. In dezefilm tracht heer Bommel het vioolspel onder de knie te krijgen. Hiermee doet hij beslistgeengoed aan de bladmuziek die hij probeert te spelen.Tom Poesergert zich aan dezevalsenoten die heer Bommel ten gehorebrengt.AIs heer Ollie vermoeid en teneergeslagen voor zich

?e


Pr oduktie: Mar ten Toonder Regie:Henk Kabos Muziek:Dolf van derLinden uertelstem,g:15) lg+g - Floepedorus 'De Flessengeest' (z/w, Nederlandstalige voorPhilipsstofzuigers Reclamefilm Tom Poesen heer Bommel worden belaagddoor de geestFloepedorusdie met alle geweldhet Slot Bommelsteinwil binnendringen.Tom Poesen heer Bommel barricaderende deur van het slot. Uiteinde$k ziet de geesttoch kans om door het sleutelgatbinnen te dringen.Gelukkig isJoost in de buurt met eenPhilips stofzuigeren zuigt Floepedorusdaarmeeop.Aan het einde van de film hangt eenbordje op de stofzuiger:"Geestingemaaktmaart 1949'1 Marten Toonder Prod.uctie: 1951 - The legend of Loch Ness (z/w,8:18) Tussen 1949en 1951 werden er een aantalEngelstaligeTom Poestekenfilms voor de tv gemaakt.Deze werden in 1951 uitgezondenin Engeland. De oudgedienden (de makersvan de eerdereTom Poestekenflms) waren weg bij de studio en een nieuwe animator llarold F. Mackwas hier bezig aan een van zijn eersteToonderklussen.Johnvan der Meulen deed het camerawerk, Jan Gerhard Toonder schreefhet script en de latere boekenillustrator Gerard van Straaten deed de achtergronden. Ig52 - The golden fislt. (kleur, I0 mĂ­n) op eengedichtvanJan GerhardToonder' Dezevrijeproductieisgebaseerd Marten Toonder hierover in zijn autobiografie:"Het verhaaldatJan Gerhard daarvangemaakthad, was eigenlijkvan een geraffineerdheiddie ikpas later helemaaldoor kreeg.Want het berust op de waag: 'Hoe moet ik ziin?' en die vis zegt: 'Kijk om je heenl Het is een goed gegeverywant zodoende is het mogelijk om een overvloed van Chineselandschappen,dieren en seizoenen te laten zien en te laten bewegen.Het uiteindelijke antwoord was dat de prins Li Po zichzelfweerspiegeldziet in het meer van de karper.Janhad dat met groot genoegengeschreven- en dat was te merken.Alleen had hij geen Chinesewijsheid verkondigd, maar een Griekse: 'Nosce te ipsum' boven het orakel van Delphi. 'Ken uzelve',ja ja. Heel wijs."

e3


Produktie:Marten Toonder Regieen animatie:Harold Macb Asststent anintatie:Han van Gelder Achtergronden: Ling Nan Lung en Keesuanàe Weert Cameraen efecten: JobannJvan derMeulen Assistentcameraen efecten:Ruud Herblot Kleurscbema: PamelaMa ck Gesprok en tekstJeanWilson Muziek: ITugoGodron Dirigent:Hugo de Groot Fragment:http://www.niaf.nl/ níaf2006/ nl/ actueel/ interuiews/ interuiew_toonder.htm f 955 - Moonglow (kleur, 5:42 min) Bórge Ring kwam in LgSzbIj Toonder, hij legde toen net de laatstehand aan"The golden fish i Ring heeft aan "Moonglow" van het begin tot het eind meegewerkt. Dit was ook het einde van de vrije films, want deze produkties leverden wel internationaleprijzen op maar geen geld. Regie:Harald Mach.

ArnoudAlderlieste

EenltaliaansesEriptieover Toonder. Op 11 november 2008 studeerdePriscaIJez,student aan de faculteitvoor literatuur en filologie van de universiteit van Bologna af op de scriptie 'rr, FUMETToNEr IAESIBASSrrL cASo MAIITENTooNDER',ofwel'os srRrp IN NEDERIAND;

HET WERK VAN MARTEN TOONDER:

Mevrouw lJez kreeg een cum laudevermelding voor dit indrukwekkende werkstuk van 229 p agina's. De masterscriptieis te zien in museum De Bommelzolder.Ik heb Prisca gevraagdof zij ook een Nederlandse vertaling wil verzorgen (Prisca spreekt uitsteken d N ederlands) . Mochten er echteronder de oplettendelezertjeslieden zijn die het Italiaans en Nederlandsvoldoende machtig zijn om eenpoging te wagerydan verzoek ik dat u zich met mij in verbinding stelt. Pim O osterheert, i*{t*{ibo*anac}{z.older"nl

?4

Mtvc nr 070  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you