Page 1

Juni eOOs . Jaargang 15 . Nn 55 Toondertijdis heí driemaandeltjksttjdschrift oaor ledenvan deMarten Toonder VerzamelaarsClub, afgehortMTVC. Yoorzitter: Henk Arens Wilhelminastraat 16, 2382IJ8 Zoeterwoude

Tê1.071-5891103 E-mail: dickerdack@toondertijd.nl Penningmeester:Arnoud Alderlieste 47 v. Gaesbeekestraat 2274RYYoorbvg E-mail: aws@toondertijd.nl Secretariaat: Ton Michels Goudenregenzoom120 2719 HD Zoetermeer Tel:079 - 3616343 Email: dorknoper@toondertijd.nl Clubcuriosa: Arnoud Alderlieste 47 v. Gaesbeekestraat 2274 RV Voorburg Email: grootgrut@roonderti id.nl Beurzen: Pim Oosterheert Weipoortseweg 33, 2381 NC ZoeÍerwonde Têl:071-5804812 E-mail: beurskraker@toondertijd.nl Clubblad: redactie Henk Arens opmaak Ed Bakker fanth@toondertijd.nl www.toondertijd.nl Website: adres beheer Ed Bakker prlrytzkofski@toondertij d. nl Met dank aan iedereen die ons ook dit nummer weer de nodige informatie heeft verstÍekt, vragen stelde of op andere wijze medewerking verleende.

Wrantu oardel ij kheid a oor onder naam gepubliceerdeartikelen berust uits/uitend bij de desbetrefende. Lidmaatschap kan uarden Het lidmaatschapsgeld gestort op Postbankrek Nr.626 11.21 t.n.v de Marten Toonder Verzamelaars Club, Zoetermeeren bedraagtdit lopendekalenderjaar €15,-. Leden buiten Europa betalen€20,- i.v.m. hogere terzendkosten Advertenties Henk Arens Tarieven 2005: .l/l Pagina € 50,- / Leden €37,50 '1/2 Pag\na €32,50 / Leden € 25,' 7/4 Pagina € 20,- / Leden € 15,Elke regel bevat t RuiladqLertenlies. 80 tekens,spatiesenz. meegerekend Leden eerste5 regelsgratis,daarna €3,50 per regel.Niet-leden betalen €2,50 per regel voor de eerste5 regels, daarna eveneens€3,50 per regel. Advertenties voor het September nummer dienen uiterlijk woensdag z4 Augustus in het bezit te zijn van de redactie. Copyright Niets uit deze uitgave mag zonder schriftelijke toestemmingvan de rechl hebbendea? het auteursrechttrorden oL)ergenomen. Copyright op a//e i stratiesberust bij Toonder zij anders t,erme/d. De MTVC is ingesc van Koophandel


a Voorruoond Een voorwoord kan je op verschillendemanieÍen opvatten. Eigenlijk is het ooit bedoeldals een opwarmervan de inhoud van het blad. Maar als het blad goed is moet het toch zichzelfverkopen?In dit blad weer verschillende onderwerpenen schrijversllangzaamaanpakken toch meer leden de pc, of mooi ouderwetsnog steedsde pen, en melden ons allerlei wetenswaardigheden.We hebbendan nu de luxe keusuit Toondertijd en de Rommelbode. Gaan we voor de inhoud en de plaatjesof doen we het voor de snelheiden zorg datje er bij komt. Daarbij heb ik het gevoeldat nog te weinig mensen zich ingeschrevenhebbenvoor de Rommelbode.Dat is toch iets wat u echt zelf moet doen a.lsu deze snelleArgus in uw mailbox wilt. Wij kunnen en mogen u hier niet inzetten. Heeft iets met de privacywetgevingte maken. Kijk verder op rommelbode.toondeÍtijd.nlom u aan te melden.

Zaterd,ag zr mei was de beurs in Apeldoorn die door velen gewaar deerd werd. We hebben zelfs weer nieuwe leden mosen noteren en oude leden waren blij dat we eindelijk hun kant op kwámen. Het idee van een reizende clubdag bevalt blijkbaar meer mensen. Van de standhouders zoals gewoonlijk weer wisselende berichten. Maar er zijn veel uitwisselingen geweest, van ideeen, vondsten, artikelen, spullen dan wel geld. Kortom een vru tbare dag. En dat allemaal zonder een enkel voorwoord. cHenlec,{rens.

G€intjÉvan de BezigeBijP In het vorige nummeÍ van rr liet ik u een afbeelding zien van het vierde verzameldeel van "het beste van Bommel". Hierop was een ballonvlucht te zien met onze helden in het mandje. Deze afbeelding was door de uitgever aangeleverd.Groot was mijn verbazing toen het boek in de winkel lag. Heer Bommel treffen we hierop aan, zittend op de


o Meen over Bolletje Striptekenaar Marten Toonder heeft het logo van Bolletje, het lachende bakkertje met een brood in zíjn hand, ontworpen. Dit is één van de onthullingen in het boek "Doordouwers en verhaienbouwers; Merken gesterkt in T[ente" dat eind mei in de boekhandel verschijnt. T\vee bejaardetelgen, Jan en Gerard ter Beek uit de bakkersfamilie die aan de wieg stonden van Bolletje, vertelden aan de auteurs dat het vrolijke bakkertje op de verpakking het geesteskind is van Toonder. De onthulling is opmerkelijk omdat Bolletje bekend staat als een gesloten bedrijf". (Dit bericht hebbenu.,e al een tijd op de site gehad, red.) Er van uit gaande dat dit bericht juist is, ben ik uiteraard meteen op de verpakking van een Bolletje artikel gaan kijken naar het logo. Op de verpakking staat inderdaad een lachend bakkertje afgebeeld. Dit slank ogende- bakkertje heeft echter geen b ro o d, m aar een b e s c h u i t i n d e h a n d . Dit deed btj *tj de vraag opkomen of het logo in de loop der jaren mo gelijk gewijz igd i s ? V a a g me e n i k mi j te h eri nrteren dat op de Bolietje artikelen vroeger een dikker bakkertie stond. \\'ie u'eet hier meer over te zeggen ? Afgelopen weekend heb ik het april nummeÍ gekocht r-an het stripmagazrneMyx. In dit blad las ik onder de rubriek "kort nieuu's" het volgende: "Onlangs zuerdbekenddat ltet oude logo '"tan Bollttie getekendis daor MartenToonder.Dat staat in het boek 'Doordou--'er:en "'erha/enbouHet huidige logoAcmt t?'lt/'"iêltst'an de zueri dat eind mei rLerschijnt. " Martitt Lode'.:'11k hand van eenanderestriptekenaar'; Er van uit gaandedat de inhoud van dit artikel klopt, moet ik concluderendat mijn vermoedendat er vroegereen anderBolletje logo was, j u i st is . Het z ou da n o o k b e s t z o k u n n e n z i i n , d a t dat oude bakkerrj e wel degelijk een brood in de hand heeft. De r-raagis dan: hoe ziet dat er uit i Een anderei'raag die bij oude(doorToonder ge/ekende\bakkertje (aerre)verleden mogelijk nog Toonder inhet mij opkomt is, of Marten en zo ja, r'oor lvelke bedrijven meer commerciële logo's heeft getekend en hoe zien die er uit ? Zouden er clubledenuzqn dte een antrvoord op deze vragen kunnen geven ? Joop lQnphuis.h.


Bommelmusical Yanaf december 2oo5 wordt het verhaal Ollie B. Bommel en Tom Poes in de T r ullenho e d s te r n a ru i m zeven jaar opnieuw als familiemusical op de planken gebracht. Opus One theaterproducties kondigde dit onlangs aan. Het verhaal uit ry66 dat door Toonder zelf is uitgekozen heeft een spannend element in zich (de introduclie van de mysterieuze en knappe /ru//enboedster,It,y) en laat veel bekende personages uit de Bommelstrips optreden. Zo is naast de twee absolute hoofdrolspelers ook ruimte voor bediende Joost, burgemeester Dickerdack, Bommels heimelijke liefde buurvrouw Doddel en uiteraard mag ook Markies de Canteclaer niet ontbreken. De productie is opnieuw geĂŤnsceneerdwaarbij tekeningen van toonder zelf centraal staan. Voor de rol van Ollie B. Bommel zijn Frans Mulder enJon van Eerd vastgelegd, die ieder een halve tournee Bommel spelen en zingen. Opus One-oudgedienden Frans Schraven en Jimmy Hutchinson tekenen voor de rollen van Tom Poes en burgemeester. De regie is in handen van John Yost en Kayak-virtuoos Ton Scherpenzeelschreef de muziek. De speeldata en locaties worden bekendgeqaakt op het internet. Meer info: www. opuso ne.nL D e cIfodacti e.@Geen MTVC Ar.uard voof eOO4 ZoaTs de jaren hiervoor heeft ons clublid Marc de Bruijn weer opgeroepentot het stemmen voor de MTVCAward zoo4. In aanmerking kwamen slechts een paar titels en waarschijnlijk was dat ook de oorzaak dat slechts een gering aantal leden heeft gestemd. Dit allemaal in tezamen gepakt heeft het bestuur besloten dit jaar geen arvard uit te reiken. Het volgende jaar hebben we met het aanbod van dit jaar erbij weer voldoende keus voor een kwalitatieve stemming. de 'I'Ilint WrsteegMTVC Award' moet ten slotte wel een prijs van stand ziin en bl!vĂ . ilenkrArrrr.$


o H a p pinez M agaz i n e . In het 'mindstile magazine' Happinez, jaargang 3, nummer z, aprrl zoo5 (prijs € S5o) staat ook een interview met Marten Toonder. Het betreft 4 pagina's, waartn het, naast enige gedachten over zijn jeugd, vooral gaat over levensbeschouwelijkezaken, zoals de bezieling van de natuur, de Keltische mythologie, het gedachtegoedvan Jung, de dualiteit in de mens, ego en zelfkennis, zljn geloof in de eeuwigheid van de geest en de plaats die de dood daarin heeft. Zoals we van Toonder gewend zrjn,krrjgen de Christelijke 'leiders' ook in dit artikel een negatieve pers. Al met al is het een interview dat de moeite van het lezen zeket-waard ts. ?im Oofterheert.&

JuueeltjesPP

":i.,{t!ff,

brengt de Bezige Bij wederom een uitgaven van een aantal Bommelverhalen uit. Ditmaal onder de verzamelnaam"De Gouden Bommeltjes". Het betreft zes verhalen die ook a1eerderin de hardcover serie zijn uitgegeven. Dit keer (de eerste a? een reeks?)De toornviolen, De kwade inblazingen, De kwinkslagen, De loodhervormer, De kwanten en het Wadem. Goede nieuws is in ieder geval dat het ingebonden exemplaren betreft voor {e vriendenpriis u^n 4,95 euro.'l{en| rArrnr.$

To m P oes - aank on d i g i n g c n In het onlangs verschenenboekwerk "De jaren !o" van J. Botermans en W. van Grinsven (uitgeverij Têrra) is op blz. r38, pagina-groot, een fraaie kleuren aankondiging opgenomen van het boek "Tom Poes en andere verhalen" uit 1959 (Matla z4.r), met afbeeldingen welke niet afkomstig zlnuit dat boek. Weet iemand misschien waarín deze advertentie ooit gepubliceerd is? Zou het niet aardig zijn wanneer Uitgeverij Panda in de thans door haar gepubliceerdereeksTom Poes-verhalenuit Donald Duck - misschien in het laatste deel - ook alle advertentiesen aankondigingen voor de verhalen zou opnemen. Ik meen wel eens een voorpagina gezien te hebben met Disney-figuren die Tom Poes en heer Bommel begroeten. Op deze manier zou men van deze prachtige rereks k. bro.r,..npublicatie m aken. Q ou/'Hi t t n.@echt een *.f ".rr.hupp.ii1


a Chin€s€ uaaiéF,mét vn€€md€t€k€ns Éllef portref

van Kcizer [-i Tao Tau

&é kt!d !k4 !n diÀf

!.s'n

hrj D'rctr'rjk

dr!4

Bijna iedereen kent natuurlijk het 'Oblong'boekje de Chinese waaier. Maar nu troffen tMe er een aan met een merkwaardise uitmonstering. Op de binnenzijde staat op het titelblad e;n stempel van "de Telegraaf en het Nieuws van de Dag". Die stempel is op zich niet bijzonder, want die stond al in de boekjes die jaren daarvoor waren uitgegeven door de krant. Maar bij deze uitgave past hij dus niet! In het boekje is een complete t>ladzljde vervangen en wel op een merkwaardige manier: het zlir\ twee gedeelde pagina's heel kunstig aan elkaar geplakt. Wel van exact hetzelfde papier van het boekje! Maar dan nu het derde fenomeen. Op deze (geplakte) bladzijden is een afbeelding geplakt waar anders natuurlijk het drukwerk stond. De afleeldinsen zoals daat staan doen heel sterk denVraag: hebben we ken aan de eerste (nàtte) kopieermachines. hier met iets bijzonders van doen? Bijvoorbeeld een eerste probeersel van de drukker oid? Of is het een kunstig uitgevoerde reparatie van een diging? Wie kan hier licht over bes -forse doen schiinen? cHenh cAren


a De Tao van Toonden. In het blad'Onze Taal', maandblad van het Genootschap Onze Taal, z4e jaargang nr. 5, mei 2oo5, staat een artikel van Frank Hartingsveld en Hans Matla over Toonder. In het z pagina's tellend artikel vertellen de schrijvers iets over hoe Toonder omgaat met de taal: het woord als gevoel. 'Echte kunst berust op magie. F{et zrjn beelden, die meer dan een plaatje zijn. Woorden die meer dan zinnen zíjn. Het artikel is mede een vooraankondiging van een nieuw boek over Toonder 'De Tao van Toonder'. Het is gebaseerdop vrlfttg jaar vraaggesprekken met Toonder. Bij het boek is een 3 uur-dvd toegevoegd,met documentaíres,vr aaggesprekken,voorgedragengedichten, sfeervollebeelden uit Ierland en meer. De Tao van Toonder verschijnt in november zoo5 bij uitgeverij Panda; v8 bladzljden, gebonden, royaal geïllustreerd,umet dvd. e 49,5o.Zie ook: www.uitgeverij-panda.nI.?im Ooflerheert.$

Di ck M at ena' " lk u .ri l d en o o i t s tn i p t€ k € n a a n urond€n" Om zoveel mogelijk te weten te komen omtrent de werken van Toonder en de Toonderstudio's moet je met de meest betrokkenen praten. Dat wil dus zeggen: met Toonder zelf of :r.,etzljn voormalige medewerkers.In een vorig nummer van Toondertijd spraken wij met Lucas Abedy. In deze editie laten wij een van de groten van het striptekenfront aan het woord: Dick Matena. Het was verbazend gemakkelijk een afspraak met hem te maken. Maar omdat hij weer hard aan het werk moest in zijn huis en studio in Belgie, was eÍ haast bij. Toevallig was hij net in Nederland omdat hij was uitgenodigd mee te doen aan de grote geschiedenisquiz."En dan weer snelnaar huis, want ikheb nog 5 maandenwerk in vier maanden te doen en dan heb ik helemaal geen tijd meer". Dick Matena (geboren in Den Haag, z4 april tq#) heeft inmiddels eenboeiendeen ideerijke loopbaan achter de rug. Klassieke avonturenverhalen, sciencefiction, bewerkingen van jeugdboeken en van literatuur, erotische verhalen en illustraties, eigenzinnige biografie-bewerkingen, non-conformistische maatschappijkritieken,


o taboedoorbrekendeverhalen. Het bewijst alleen maar hoe talentrijk, veelzljdig en bedrijvig hij is. Wij troffen Matena voor het interview in het Amsterdamse cafe Zwart aan de Spuistraat. Zrjn stamcafé, zo blijkt later. Matena is een getaande zestiger. Zijn woeste haardos en kleding doet sterk aan Jan Wolkers denken. Als we elkaar een hand geven, heeft hij al een sigaret in de handen. Tijdens zljn pratendraait hij hem rond, beklopt hem eens, voelt, en pas heel veel later steekt hij hem op. E,enritueel dat zich in de komende twee uuÍ meerderemalen herhaalt. Als we hem naar zijn jaren op de KunstacademievÍagen veert hij op: "Daar ben ik helemaal nooit geweest,hoe kom je daar bij?" Dat hadden we ergens gelezenmoesten we toegeven. "Nee hoor" verklaart hij vriendelijk, "ik heb alleen maar drie jaar op de uns gezetenen daar hebben ze me afgeflikkerd. Toen ging ik werken bij een warenhuis als decorateur.Mijn toenmalige chef heeft me steÍk aangeradenbij Toonder te gaan solliciteren. Dat deed ik, want alsje jong bent, probeerje tenslotte alles uit. Op mijn zeventiende ben ik bij Toonder gaan werken aan de Amsrerdamse Geldersekade. Ik kon leuk tekenen en kopieerde een aantal figuren, en blijkbaar op verdienstelijke wijze, want ik mocht bij Toonder beginnen als volontair; ik kreeg alleen mijn reiskostenvergoed. Daar ontmoette ik in de studio al mijn helden. Want ik ben tenslotte opgegroeid met strips, in tegenstelling tot de tekenaars die er al geruime tijd werkten. In mijn kinderjaren was ik al een groot stripliefhebber: Kuife, Robbedoes en Tom Poes.Mijn favoriete Tom Poesverhaal was 'Tom Poes en het land van de blikken mannen', het is eng, het is griezelig. Pas later kon ik ook Koning Hollewijn waarderen. Het is erg jammer dat door het succes van Tom Poes de belangstelling voor deze strip is ondergesneeuwd'. Wilde je altijd al striptekenaar worden? "Nee hoor helemaal niet. Die intentie heb ik in het begin nooit gehad, ik wilde schilder worden". Wanneerwas dat? "Dat zal ergensjuni 196o geweest zijn denk ik. Toen ik bij Toonder begon leerde je eigenlijk niet echr. Toonder liep rond, soms met een scenariootje, en hij liet je daar tekeningen bij maken. Ofje moest op een lichtbak een aantal figuren overtekenen.Zo bepaaldehij eigenlijk of je nuttig \ /as voor het bedri;f en blijkbaar was ik dat; want ik mocht blijven". Maar hoe ontwikkelde je je dan? 'Je mocht langzaam leren bij anderen met hen meedoen en jezelf zo ontwikkelen. Op die manier kwam ie er achter waar je eigen ambitie en talent lagen. Zo kwam ik dus op miin achttiende in de productie bij Toonder, onder andere als tekenaar


van Tom Poes.Ik mocht al op ry-jarrge leeftijd de lay-outs en potloodtekeningen doen van nv ror 'Heer Bommel en de grauwe tazeÍ' Q96z/j), BV ro3 'Heer Bommel en de wilde wagen' (tg6) en misschien wel het allerbeste Toonderverhaal ev roa 'Heer Bommel en de bovenbazen' (tg!)." Rustig roert hij rn zljn koffie. Matena: "Toonder is een echte 'slapstick tekenaar' het er dik bovenop leggen. Voorbeeld hiervan is de laatste strook (dushet diner) van 'De wilde wagen' (+SSà.Ik heb deze getekend, maar ter correctie heeft Toonder de twee koks met nog meer eten erbij getekend, dus met recht werd het een overvloedige maaltijd.

Ik was erg jong toen ik met dit werk startte en natuurlijk nog niet echt gerijpt. Toch bleven de instellingen van die verhalen die ik tekende helemaal in tact. De Wilde Wagen heb ik grotendeelsalleen gedaan. Maar de leukste figuren zaten toch wel in de Bovenbazen.Zo'n Steenbreekis dan wel een heel simpel figuurtje, het karakter Nahum Grind is helemaal van mij. Jee, ik weet nog bijna ieder lijntje dat ik toen neerzette..." Peinzend:" Ik had een keer een muurtje getekend, dat vond ik toen erg leuk. Had ik daar de halve nacht aan zitten tekenen, vond Toonder het niks. Een woordenwisseling dat dat werd!" Waarom dan? "Nou, hij vond het maar niks en het paste absoluut niet in het landschap en ik vond natuurlijk van wel. Ik had het tenslotte zelf gemaakt". Èn toen w e rd het m uur t je ge s c h ra p t)' J a "l a c h e n d ," u i te i ndel i j ki s het een hekj e geworden" (zieplaatje 4974, red.).Leuk om te horen wie wat getekend heeft. Toonder zelf was in die periode altijd druk bezig met zaken doen. Zelf tekende hij toen weinig, zijn mensen deden het. De studiochefwas in die tijd Ben van't Klooster, trouwens ook de scheppervan Kwetal de Breinbaas. Yan't Klooster werkte v^n r9+9 tot de jaren zestig voor de studio's. De communicatie tussen de tekenaars -ik noem ze aItljd maar het voetvolk- en Toonder ging altijd via de studiochef. Een andere belangrijke chef was Cees van de Weert. Maar als je aan Tom Poes werkte, kreeg je met Toonder te maken. Dinsdags


o en vrijdags kwam Toonder dan langs en 'liep te zeiken over neusjes en vingertjes'. Hij kon de mensen om zich heen echt gek maken". We bestellen ondertussen maar weer een rondje koÍfie en Matena begroet een paar mensen."Bommel en Tom Poesgaan Toonder zo aan het hart, dat ik denk dat de communicatie met zijn omgeving hieronder soms leed". We praten door over de relatie die Dick met de 3r jaar oudere Toonder heeft. Het is misschien een beetje te omschrijven als een haatliefde verhouding. Alhoewel haat is veel te sterk uitgedrukt, want hl ziet Toonder als zíjn tweede vader en bewondert hem nog steeds als vakman en collega. We komen weer terug op de topjaren van de Bommelstrip: "Dat waren trouwens nog eenstijden, dat de loopjongen van de krant aan de deur stond om de strip te halen terwijl wij er nog zaten te tekenen en Toonder in een kamertje het verhaal op een^an fantastische manier afrondde. Maar altijd kwaliteit en die ontstànd gewoon in die tijd zo. Verhalen kwamen sowieso altijd tot stand in een soort van vriendelijke 'conflictsituatie', iedereenleverde wel wat anders aan. Het is samenwerken en dus altijd een kwestie van creatief schipperen. Geven en nemen, en dat kostte somswel erg veel tijd... Als je bijvoorbeeld een Hans Kresseneemt, die deed altijd al1esalleen en dan kun je rustig doorgaan.Dan houd je ook een hoog tempo. Maar soms werd het ook ingewikkeld als mensen ziek werden of op andere opdrachten gezet. H.et verhaal van dat zwaÍte schaap uit Staphorst... eh, je weet wel..." Ja, het Boze Oog. "Ja, eh die. Dat verhaal is door zoveel mensen telkens weer overgenomen, volgens mij hebben daar zevenverschillende mensen aan gewerkt. De figuren, de achtergronden, het verhaal. En elke keer vind ie samen weer niet dat het aan het verhaal is terug te zien" Wij beamen dat. "Geweldige tijd was dat, wat een nostalgie. Je stapte gewoon weer in je eigen kinderwereld". De koffie wordt weer aangereikt en peinzend roert Dick hem rond. "In die tijd was ik hevig verliefd op een meisje en ik vond zelf dat ik al een hele goede tekenaar was die best zelÍ: standig aan de slag kon. Ik ging met haar naar Parijs om me aan te monsteren bij de Hergé Studio's. Bleken die in Brussel te zittenl Wat een domper. Maar toen na een paar weken Parijs moest ik weer terug naar Toonder met hangende pootjes. Ik ben weer in genade aangenomen,maar voor straf moest ik een jaar Panda inkten. Ïu, j.


a moet wel geschikt zijn om in een studio te kunnen werken. Zo'nPiet Wrjn die kon dat hartstikke goed! Piet is een heel makkelijke man, tekent heel rijke achtergronden.Je moet het ook zo zíen Piet is een 'tierelantijntjestekenaar'hij keek nier zo zeeÍ n ar het eindresultaatvan het verhaal m at naàf de aparte onderdelen.Heel rijke tekeningen. Kijk, die simpele verhalen en tekeningen van Kuif e en Robbedoes;daar heb ik de pest aan. Toonder trouwens ook" Wat vind jij dan goede tekenaars?"Nou, de enige echte klasse vind ik Martin Lodewijk en Hans Kresse. Uiteraard ook Toonder. Verder bewonder ik er niet veel". Wat zljn zo je leuke projecten geweest? "Nou, wat ook wel spannend was dat de Donald Duck ging moderniseren, helemaal in een nieuwe indelinq en zo. Toonder heeft toen gevraagd of ik dat wilde gaan doen. Voàrheen deed Lou Banda dat nog. Maar die ging in de reclame werken en later deed hij nog de Argonautjes. In het begin was het nog de bedoeling dat Toonder de teksten zou schrijven en ik de tekeningen van de nieuwe Bommel tekststrip voor mijn rekening zou nemen. Voor het inkten had de toen 85-jarige Toonder geen vaste hand meer. Uiteindelijk krijgt ik helemaal carte blanche voor teksten en tekeninsen. Dit werd zelfs zwart op wrt gezet in een contract. Toch blijfiToonder uiteraard emotioneel zeer verbonden aan zijn 'kinderen' Bommel en Tom Poes." "Samenwerking is hel" typeert Matena deze periode. Ik besloot dan ook na de twee nieuwe Tom Poes ballonstrios in de Donald Duck het voor gezien te houden". lDit zijn 'Tom Pàesen het komeetgas'(r99fl en 'Tam Poesen het ei van UAuu' (zooo) geuorden. Deze zterhalen staan nog niet fficieel gepland in de zo delige serie r.tan Hans Matla ){vonturen x,an Tom Poes'Hopelijk zal dit xuel komen. redl "Het derde verhaal 'zlin de neqentig mooiste pagina's die ik ooit heb gemaakt, maar tot op heden is dit rverk nog ongepubliceerd. Zelf ben ik altijd in de strips gebleven. Ik had vier kinderen dus er moest wel qeld verdiend worden. Nooit series, áun, heb ik absoluut geen geduld voor, daarom ben ik misschien wel een slechte striotekenaar" Watzljnvoleens jou dan de kenmerkenvan een goede striptekenaar? Je moet snel en intuïtief kunnen beslissenen opzetten. Wil je eÍ een beetjevan leven, dan moet je toch wel een6-7 stroken per week leveren.


a Je kunt je niet permitteren er veel langer over te doen, tenzij je erg veel succeshebt" Maar je hebt toch succes,je hebt tenslotte ooit de Stripschapprijs gekregen? Hij lacht uitbundig. "Ja, dat is helemaal een mooi verhaal. De jury kwam bijeen voor de beslissing en die had men redelijk snel genomen. Maar één van die juryleden, Felix Wilbrink, was te laat en die was niet blij met het oordeelvan de rest. "Onzinl" riep de man uit en heeft vervolgensde hele jury omgeluld dat het dus Dick Matena moest worden. Maar Gerrit de Jager was al eerder gebeld dat hij gewonnen had. Dat moest dus wel even rechtgezetworden". Maar jij had de prijs toch kunnen weigeren? "Onzin, nee, natuurlijk weiger je niet; het blijft tenslotte wel een stuk ijdelheid! Maar toen ik de na de prijsuitreiking de artiestenbarin wilde, werd ik wel geweigerd, want niemand kende me". Hij zit er nogbg te grljnzen. "Maar het was geen slechtelijst van die prijs hoor, ik hoor er wel in thuis" Helemaal klaar met Tom Poes nu? "Nee hoor, ik ben er later nog

wat ik zelf altrjd al heel graag wilde. Ik ben toen met die eerste 5 strips zelfs nog naar Toonder geg an. Die keek er heel lang naar en zei toen: 'Mijn God, ik blljf je nog steedsonderschatten!' en dat deed me toch wel wat. Later is hij nog bij de prijsuitreiking van de Adhemar in Turnhout gekomen. Ik had hem uitgenodigd en hij kwam. Toen hij tn àe zaal zat werd hij volop in de spot gezet en men applaudisseerdelang voor hem. Toch is het zeker geen snob. Ik nodig Toonder steevastuit als ik een prijsuitreiking of een boekpresentatieheb. En Toonder komt dan ook altijd. We gaan vriendschappelijk met elkaar om, gaan om de paar maanden uit eten en komen bij elkaar in een bekend hotel in de hoofclstad.Een aardige anekdote is dat Marten een keer werd afgezet bij een snackbar, omdat de auto niet dichter bij de afgesprokenlocatie kon komen. Toen we hem daar vervolgensweer wilden ophalen, wilde hij in die snackbar blijven. F{t1zat daar prima. Dit geeft aan dat Marten zeker geen snob is en alleen maar in sjieke gelegenhedenwil komen". Wat ben je nu aan het tekenen? "Nou ik ben nu volop bezig aan 'Kort Amerikaans' en r augustusmoet deel r af zljn en daarna volgen dan nog


o drie delen. Voor dit project heb ik samen met Jan Wolkers door Leiden gewandeld. Hij heeft me heel veel laten zien en aangewezen" Hoe is het eigenlijk met de Christmas Carrols gegaan die je zou tekenen? Hij kijkt me smalend aan'."JIj leest echt alleen maar Tom Poes hè? Dat is inderdaad verledenjaar uitgekomen, maar dat was drie dagen voor de Kerst. Ik denk dat ze het dit jaar wel breder gaan her-introduceren".En na 'Kort Ámerikaans'?'Jal de formule is wel een succesgebleken. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de enormebelangstellinguit Engelandvoor de Christmas Carrols. De Bezige Bij vroeg of ik niet een verhaal van Mulisch wilde doen. Dat wilde ik wel, maar mijn keuzeis op een obscuurboekjevan hem gevallen.Het wordt'De Diamant' . Niemand kent het waarschijnlijk.Wat ik eigenlijk echt eenswil doen is de Ulyssesvan JamesJoyce en hopelijk komt het er ooit eensvan" Zou je het leuk vinden om eens op een clubdag van de MTVc te komen om een lezingte geven of iets dergelijks?"Oh nee, beslist niet. Daar zitten allemaal waanzinntge liefhebbers en dan ga ik hun beeld helemaalverstoren.Ik tast dat aan met mijn gebabbel.Je zegt dan heel veel dingen in je enthousiasmeen dan denk je achteraf; dat had ik niet moeten zeggen,dat had ik helemaal nlet moeten doen" cArnoudJlderliefle U'I{e nk rArrn s.&,

Phing, de vnouu.rvan Mant€n Toonden Een van de leden stuurde mij een kopie uit een magazíne, waarschijnlijk een "vrouwenblad" met daarin een artikel over Phiny Toonder. In de kant lijn stond met potlood "1955".We kunnen hier helaas niets mee omdat de kwaliteit van de kopie erg slecht is. Kan degenendie me dit gestuurd heeft contact opnemen zodaÍwe een betereweergaveook aan de leáen kunnen tonen?']{enk.Arens.&

Advertentie: Gezocht: Goede kopieënvan de pagina'sr,4,5,6en 9 van het Pfizer verhaal 'Heer Bommel en de Smetvrezers'. Aangeboden: De complete Tom Poes Reeks (Donald Duck aerhalen) van uitq. Amsterdamboek/ Oberon. A.Kouwenberg 06-$542495Lyka@freeler.nl


a A nt ik el ov e n Ma n te n T o o n d e n i n ' Stni pni euus' . jaargang3,nummer In het tijdschrift voor stripliefhebbers'srRIpNtBUws', z, van aprlI zoo5 is een negen bladzijden tellend artikel verschenenover Marten Toonder en zrln werk, geschrevendoor Walter Dijkshoorn. Het artikel bevat,naasteeninterview met Toonder,informatie overde MTvc en museum 'De Bommelzolder'.Het artikel is verluchtigd met foto's en tekeningen. De omslagvan het tijdschrift is gesierdmet een tekening uit het verhaal'Het klerenkoffertje',die a1somsiagtekeningis gemaaktvoor deel r van de zo-deligeboekenreeks'De Avonturen van Tom Poes',verhalenuit het jeugdblad'Donald Duck' (uitg.Panda).Het blad 'srRIPNIEUws'kost in de losseverkoop e 4,95.Adminstratie StripNieuws:tel. o78 6gr or n; faxl. o7864r o7 7o. Website:www.stripnieuws.nl.lPim OofÍerheert.@

F nagm ente n u i t S tn i p n i e u u s (m e t toestemmi ng ui tgeven) "De strip heeft zrln eigen ondergang gegraven",zegt hij na eerst diep ingeademdte hebben."De strip is afgeschaft.De strip bestaatnu alleen nog uit grapjes.Het vervolgverhaalbestaatniet meer. Na de oorlog werden opgerichtvan stripfiguren...".Toonder in Amerika geweldigestandbeelden zwijgt even en vervolgt dan: "Wat je nu zíet is kinderachtig. Het frappeert me dat er nooit eenseenvondst is. Er is geen karakterontwikkeling. Grapjes zyn goedvoor jonge jongens.De strip is geen kunst op ztchzelf.\&oeger zeiden we van wel. We zijn er ijverig mee bezig geweest,maar het is ons niet gelukt. De grapjesin de humorstrips van tegenwoordigzíjn alleen maar bladvulling. Als je een zwaar verhaal hebt, moet je er iets lichts tegenover zetten,maar het lichte moet niet de overhandkrijgen. Juist nu er behoefteis aan spannendeverhalen,is er een ontzettendeoppervlakkigheid." "De Panda-verhalenvielen er ineenstussen.Er was meestalgeen oPzet, geen scenario.De verhalenvan Pandaverschillendan ook enorm in kwaliteit. Je kan zo zienwie wat heeft gedaan.Door die kwaliteitsverschillen kan de serie eigenlijk niet worden uitgegeven.Niet omdat ik een nurkse, dwarsefiguur ben, maar rommel uitgeven zou ik rot vinden. Er zit geen vastelijn in de serie,ziet:u". Het onderscheidtussen Panda en Bommel ziet ht1 als volgt: "Het is moeilijk om over Panda serieuste pÍaten. Er zitten heel goedeverhalen tussenhoor. Dan waren de schrijver en tekenaarbeide kunstenaar.Maar als je alle verhalenvan verschillendniveau achterelkaar zet, krljgje geen geheel.Bommel komt helemaaluit één hand. Er is geen nivueauverschilDat verklaart waarom het tot het einde een succesgeweestis".@.,


ttz vt'y.

rt* -誰 ta

i i2' *

1:

s.'I

-Humpty Dumty saton a wall..." Een Prentuit NurseryRhymes


a Reac t ie o p M a n g j e T o o n d e r Het boek "De wind waait wsg" \ /2s inder daadh e t e e rs ted e e l v a n e e n ti i l o s i e die als ov e rk a p p e n d eti te l " H o e h e t z -i t !" droeg. Het tweede deel, "De wolken branden", werd door Strengholt in ry47 uitsebracht. De beide boeken hadden ..n doot Marten Toonder verzorgde bandillustratie en stofomslas. Tot een der dedeeli s h e t n o o i t g e k o m À. Va n " D e wind waai t w e g " z i j n tw e e u i tv o e ri n g en bekend: a) gebonden,met stofomslag,en b) ingenaaid, met stofomslag.Gegevens over de oplagen heb ik niet, maar omdat het boek in 194zuitkwam en papier door de oorlogshandelingen schaars werd, zullen er niet veel eksemplarcn van zrln gedrukt, zodat het nu nauwelijks te vinden is. Overigens vertelde mijn oom, Jan Gerhard, me enkele weken voor zljn overlijden (in ry92) dat hij eigenlijk de auteur en illustrator van de genoemde boeken was. Ze waren bedoeld als geschenk aan zrln vrouw Margje en werden daarom onder haar naam uitgegeven.Als literator nam hij er echter grote afstand van; hij had ze in haar geest en stijl geschreven.Margje wordt ook als co-auteur (metJan Gerhard) vermeld op en in het boek "Rossen rijden Íeizen" (De Bezige Bij, Ámsterdam, ry5) dat als paperback werd uitgebracht, met door Addie Hom verzorgde omslag en binnenillustraties. Het is een autobiografisch reisverslag, dat in Duitsland onder de titel" Alle Wege fíhren nach Capri" door Gebríder Weiss Verlag, Berlijn, datzelfde jaar of het jaar daarop werd uitgegeven.De genoemdeboeken zijn nimmer herdrukt, bij mijn weten. €isoJ.Q. foonder.*a

Toonden in de Telegnaaf. Têr gelegenheidvan Marten Toonders 93steverjaardagverscheeneen interview met hem in de Têlegraafvanzondag 8 mei zoo5. Alleen bekende thema'skomen aan de orde, zoals lerland, de ouderdom,de dood. Nieuwe inzichten komen helaasniet ter sprake.Met de uitspraakdat de lieÍde het enigeis dat de moeitewaard is in dit leven,eindigt dit artikel, eenuitspraak overigens,die ons reedszooo jaar bekend in de oren klinkt. In dit artikel wordt ook de nieuwsteBommelpocket(hierowr berichttenttij al in TT SS)


o

Het eensteboek van HanrieGeelenvoon voltuassen

F ?

Naschnift bij het artikel, 'openâ‚Źnvan de MantenToonderlaan'


o A lgem ene L e d e n v e n g a d e n i n gZ l me i ZOOS Aansluitend op de beursdag werd op zr mei de algemene ledenvergadering gehouden. Helaas een zeer matige opkomst want naast de vijf bestuursledenwaren slechts negen leden aanwezig. Bij de ingekomen stukken werd door de voorzitter uit een brief van Cor Nijmeijer voorgelezen dat Cor gra g zou zien dat de beursdag van mei naar april verplaatst wordt, dat hij de kandidaatstelling van Arnoud als penningmeesterondersteunten dat hij graag zou zien dat de narvc verzamelbanden beschikba.argaat stellen. Door éénvan onze ledenwordt gemelddat de afbeelding in Toondertijd van deel 4 van de Bezige Bij niet klopt met de werkelijke uitgave. De voorzitter laat zien dat die afbeelding uit een blad van de Bezige Bij kwam, die kennelijk later toch voor een andereafbeelding hebben gekozen. Door de kascommissieis een verslag opgesteldvan de controle van de boeken. Een lid van de kascommissieligt dit verslag nog mondeling toe. Hij geeft aan dat naast het boekjaar zoo3 ook het jaar zoo4 is gecontroleerd. Voor beide jaren wordt een akkoord gegeven.De kascommissie heeft ook enkele aanbevelingengedaan voor gewenste veranderingen. Het bestuur zal deze aanbevelingenin overweging nemen. Naar aanleidingvan het verslagvan de kascommissieverleentde vergadering déchargevoor de boekjaren2oo3 en 2oo4 a n de penningmeester. Zoals in Toondertijd aangegevenlegt Herman de functie van penningmeester nu neer. Door de voorzitter wordt aangegevendat we zyn jarenlange zoÍgenvoor onze financiën zeer hebben gewaardeerd,datwe het jammer vinden dat hij door andere bezigheden zich genoodzaakt ziet om ermee te stoppen en onder dankzegging biedt hij Herman namensde urvc een bóek aa.t. In Toondertijd waren leden opgeroepenom zich beschikbaarte stellen voor de functie van penningmeester.Er waren geen aanmeldingenbinnengekomenen ook in de vergaderingwaren geenleden die dezefunctie ambieerden,zodat Arnoud Alderlieste nog steedsde enige kandidaatwas. Met algemenestemmenwordt Arnoud dan ook verkozentot penningmeester. Plannen voor het komendejaar. Het bestuur is bezig met de voorbereidingenvoor enkele eigen uitgaven(opÁ5-formaat). Ook wordt er gekeken of er mogelijkheden zijn om een eigen clubstropdasuit te brengen.Tijdens de vergab


$ Als je begnijptuat ik bedoel',de Bomm€lfilm in het Fnans. Oplettende verzamelaartjeszijn vast wel op de hoogte van de Duitse lersie van de film Als je begrijpt wat ik bedoel', Deze film, die ik alleen ken in een video-uitvoering, draagt de titel 'oclu -das freche Drachenmonster'. U vindt hierbij de omslag van deze versie. Wat ik niet wist is, dat er ook een Franseversieblijkt te bestaan,en nog wel op or.p ook. De titel is'Olivier et Ie dragon.r.ert'.Dcze film is getraceerd in 'c.n.',een Belgischesupermarktketen.De gesprokentckst is in het Frans nagesynchroniseerd(a-taarbijde stemmenoee/beter Alinken tían in tle aarspronÈeQ&e Nederlandseuitgau). De speelduur is 78 minuten. De distributeurheet sEvENsEpr. De verpakking vermeldt als datum: zoc,3. Tom Poes heet Tom Pouce en heer Bommel heet Olivier Pomalo. Er zijn twee verschillende omslagen gevonden voor dezelfde film. U vindt die beide hierbij afgedrukt- Navraag bij de winkelketen leverde geen resultaat op. De film bleek op dit moment niet meer verkrijgbaar. Wel rvordt de film aang oden op n.ww.proxis.be We zoeken verder. ?im Ooflerheert. Oprocp Voor een specialin de maak:Wie heefr er nog foto'swiarop MT en Hans Kressesamente zlen zijnt Op de ledenvergadering wisten een aantal mensenfoto'ste beschrijvenGraageengoedescan(zzrz6oo orr) ofde foto zelf eten te leenvoor de redactie.Uiteraardzorgenwe er gocd toor en komt hij teruglHenk Arens. Laatstenieuws;We hebbenvernomendat UitgeveriiPandain de zomer een herdrukheeftgeplandHet betreftdevier eerderuitgegeven delenvanTom Poes uit de RevuNaarverluidtkomener rooo stuksuit r15Bommel/Tom Poesstrips,uitgekniptuir deN R.C.,vanongc -\rnqeboden: veer1964-199o. De eerste37stripszijn opgeplakt,de andere78zi.jnin enveloppes Nllerveelextraaankondigingen e.d.In éénkoop c roo, . Tel.orr3-zz875o of emaíl:Ihoutekame@zeelandner.nl


a dering worden nog wat ideeën geopperd en de leden worden gevraagd om ideeënvoor clubartikelenaan te dragen.Als extra agendapuntwas opgenomen de evaluatie van de beurs. Pim Oosterheert geeft aan dat het volgens zijn inschatting wat minder druk was dan andere keren. Er waren ook wat minder tafels verhuurd. De vergadering stelt dat de beurs niet zozeer is bedoeld om geld voor de vereniging binnen te halen, maar dat de beurs ook een sociale functie heeft. Besloten wordt om te onderzoeken of organisatievan een beursdag samen met een anderestripvereniginghaalbaaris. Opgemerkt wordt dat extrazakenzoals op de vorige beursdag(cabaret, lezing) zeer geslaagdwaren. Ook voor toekomstige beursdagenzullen we proberen om dergelijke extra's te vetzorgen. Pim zal nagaan of er mogelijkheden zïjn om een specialeuitvoering van de Trullenhoedster door Opus One op onze beursdag te krijgen. De voorzitter deelt mede dat er dit jaar geen uitreiking van de urvcAward plaatsvindt omdat er te weinig afgerondeuitgaven van voldoende kwaliteit in aanmerking kwamen. In volgende jaren zal de verkiezing (ook) door middel van een inlegvel in Toondertijd worden uitgevoerd zodat er wat meer reacties zullen komen. Ook zullen we dan proberen meer publiciteit aan de uitreiking te geven. In de rondvraag wordt nog gesprokenover een foto die door Herman is gemaakt van een in het wild groeiendeOude Schicht. Vermoed wordt et achteraan. dat deze nog uit Rommeldam komt. De voorzitter g ^t Er wordt gevraagd of het niet mogelijk is om de leden (toeer)te voorzienvan een ledenpas.Hoewel we tot de conclusie komen dat het niet zinvol is, wordt erloch nog verder naar gekeken omdat het misschien wel leuk is voor de leden. De suggestievan Cor Nijmeijer om de beursdagvan mei naar april te vetzetten. zal ook door het bestuur verder worden onderzocht. Tenslotte wordt nog gevraagd of het bestuur de verjaardag van Marten Toonder niet is vergeten. De narvc heeft op zijn verjaardag en bloemetje gestuurd. Onder dankzeggrng van de aanwezigen voorfrun komst en inbreng sluit de voorzitter de vergaderi ng. fon J4ichels.@.

Mtvc nr 056