Page 1

Verantwoordelijkheid voor onder naam gepubliceerde artikelen berust uitsluitend bij de desbetreffende.

Juni 2002 • Jaargang 12 • Nr. 44

Driemaandelijks tijdschrift voor leden van de Marten Toonder Verzamelaars Club, afgekort MTVC. Oplage 950 ex. + 100. Ledenaantal juni 2002: 794

Lidmaatschap Het lidmaatschapsgeld kan worden gestort op Postbankrek. nr. 626.11.21 t.n.v. de Marten Toonder Verzamelaars Club, Purmerend en bedraagt dit lopende kalenderjaar € 13,-. Leden buiten Europa betalen € 20,- ivm. hogere verzendkosten.

Bestuur  Voorzitter Loek Donders Hopveld 26, 5467 KB Veghel Tel./Fax: 0413-34.20.09 E-mail: donders.l@home.nl  secretaris Cor Erkamp Middelhoffstr. 11.1, 1097 NJ A’dam Tel./Fax: 020-693.89.98 E-mail: mtvcnl@xs4all.nl  Penningmeester Herman den Dulk Franciscushof 159, 4133 BD Vianen (Zuid-Holland) Tel.: 0347-37.55.18 E-mail: hdd@dds.nl  2e Penningmeester Valentijn van Koningsbruggen Waterloseweg 97, 7311 JH Apeldoorn Tel.: 055-521.32.68 / Fax: 378.11.84 E-mail: achnaton@wish.net

Advertenties Loek Donders Tarieven 2002: • 1/1 Pagina  50,- / Leden  37,50 Zetspiegel -bxh- 105 x 180 mm. • 1/2 Pagina  32,50 / Leden  25,Zetspiegel -bxh- 105 x 87,5 mm danwel 50 x 180 mm. • 1/4 Pagina  20,- / Leden  15,Zetspiegel -bxh- 105 x 41 mm danwel 50 x 87,5 mm. • Ruiladvertenties: Elke regel bevat ± 70 tekens, spaties enz. meegerekend. Leden eerste 5 regels gratis, daarna  3,50 per regel. Niet-leden betalen  2,50 per regel voor de eerste 5 regels, daarna  3,50 per regel.

Ledenadministratie Loes Versteeg-Bon Walakker 99, 1446 GC Purmerend Tel.: 0299-47.77.72 / Fax: 47.76.89 E-mail: loes.bon@xs4all.nl Secretariaat & Beurzen Cor Erkamp Websitebeheer Loes Versteeg-Bon Clubblad Redactie Loek Donders Opmaak Ed Bakker Website www.xs4all.nl/~mtvcnl/index.htm

Copyright Niets uit deze uitgave mag zonder schriftelijke toestemming van de rechthebbende op het auteursrecht worden overgenomen. Copyright op alle illustraties berust bij Toonder Studio’s, tenzij anders vermeld. De MTVC is ingeschreven bij de Kamer van Koophandel onder nr. 40.26.02.55

Met dank aan iedereen die ons ook dit nummer weer de nodige informatie heeft verstrekt, vragen stelde of op andere wijze medewerking verleende. 1


Voorwoord Zaterdag 25 Mei jl. vierden we onze 24ste Clubdag met aansluitend de 12e Algemene Leden Vergadering, waarna nog een tweetal lezingen volgden in het rustieke dorpje Linschoten (zie vorige nummer). Vooral dankzij de inspanningen van ons aldaar woonachtig Clublid Antony Benningshof, die het leuk vond een en ander te laten plaatsvinden in zijn woonplaats en daartoe én onze Club sponsorde voor de zaalhuur én de wijde omgeving wekenlang van te voren daarvan op de hoogte bracht door posters op te hangen, flyers neer te leggen, de plaatselijke- en streekkranten te benaderen en ik weet niet wat nog meer, werd het een der beste dagen van de laatste jaren. Waar normaliter deelnemers om een uur of een. half twee al willen inpakken, moest ik iedereen tegen half drie vriendelijk edoch dringend verzoeken de zaal op te ruimen, daar deze tegen die tijd door ons verlaten diende te zijn om plaats te maken voor een bruiloftsfeest, later die middag. Zelden was een Ruilbeurs zo geanimeerd. Veel nieuwe gezichten hebben we gezien, deelnemers (en ook wij als MTVC) deden goede 25ste mtVC-dag Zaterdag 19 oktober zaken. Het was gewoon een gezellige drukte. We hebben de dagen koog A/d zAAn er na diverse berichten gehad; volgende keer weer indien mogelijk! LINDENBOOMZAAL Linschoten ligt mooi centraal, parkeren ging goed, de zaal was prima Hyacinthstraat 19 (ook voor de deelnemers aan de ruilbeurs), kortom: voor herhaling vatTel. 075-670.06.72 baar! Onze dank gaat vooral dus naar Antony Benningshof en diens van 10 tot 14.30 uur Deelnemers vanaf 09.30 uur vrouw, die het zo te merken ook prachtig vond.. Let op:

De uitreiking van de Award rond een uur of twaalf vond plaats voor het oog van vooral streekpers. Landelijke media hebben we tot nu toe niet echt kunnen ontdekken, maar hopelijk komt dat nog. Zij hebben misschien wat meer tijd nodig? Pim Oosterheert, winnaar van de Award 2001, was zeer verguld met de prijs. Had het nooit verwacht, vooral niet door de bescheidenheid van zijn werk, temidden van dat van uitgaves als De Volledige Werken, de Tom Poes uitgaves uit de Donald Duck of Olle Kapoen of de zo mooie uitgave over Piet Wijn.. Zo zie je maar weer! Ontroerend was het overhandigen van de Award door de zoon van ons vorig jaar overleden Lid van Verdienste Wim Versteeg, Wim Versteeg jr. In zijn dankwoord wijdde Pim Oosterheert hieraan de nodige aandacht, daar ook hij Wim sr. goed heeft gekend. Ook Loes Versteeg-Bon, meegekomen met Wim jr., echter zeer bescheiden ergens in de zaal, had het er best moeilijk mee. De eerste keer na het overlijden van haar man dat ze weer eventjes op ‘hun’ Clubdag was. Ook de Award zelf, een op ruim A5 formaat tussen twee dikke, glasheldere kunsstof blokken gestoken film waarop ons logo in kleur met de nodige tekst en de naam van de winnaar 2001, viel in zeer goede aarde. 2


De ALV was goed bezocht, de nodige kritische vragen en opmerkingen werden gesteld. De tijd was helaas te kort om alles wat we op het programma hadden staan door te nemen, daarom elders in dit nummer nog enkele punten. In het septembernummer proberen we dan een en ander samen te vatten. Na de ALV volgden rond een uur of vier nog een tweetal lezingen (het kon niet op die dag) over het werk van Toonder, gegeven door Pim Awardwinnaar 2001 Oosterheert en dhr. Jan Gevers Leuven. Beide lezingen waren dermate boeiend, inspirerend en leuk gebracht, dat het eigenlijk jammer is dat niet elk Clublid hiervan heeft kennis genomen. Na de lezingen volgde nog een gezellig na-borreltje met bitterballen (refererend aan de laatste lezing) en andere kleine hapjes. Een zeer geslaagd einde van een kortom zeer geslaagde dag. Loek Donders, voorzitter Bestuurswijzigingen Ons Lid van Verdienste Loes Versteeg-Bon heeft te kennen gegeven vanwege privé-omstandigheden per omgaande uit het bestuur te willen treden. Valentijn van Koningsbruggen, onze ex-penningmeester, had weliswaar zijn functie als penningmeester vacant gesteld, maar wenste als het even meezat in het bestuur te blijven. Valentijn, nu zelf zoekende naar een functie binnen de Club die hem het meest aan het hart ligt, is voorlopig benoemd tot 2e penningmeester (een beestje moet toch een naam hebben, nietwaar?). Vorig jaar zag het er nl. naar uit dat hij vanwege drukke privé-werkzaamheden binnen onze Club niet echt actief meer kon bezig zijn en vond dat oprecht erg jammer. Dus wel! Valentijn; geweldig! Het bestuur blijft dus bestaan uit 4 leden, conform de statuten. Loes; van harte bedankt! Namens iedereen, maar vooral namens iedereen die weet wat jij voor de Club hebt betekend. En blijft betekenen: Loes blijft nl. de ledenadministratie verzorgen. Toch nog niet helemaal weg. Het Bestuur Terugblik Omtrent ons vorige nummer  Opruiming in ons Archief. Kijk nog even in ons vorige (maart)nummer voordat alles op is! Op de laatste Clubdag is nl. zeer goed verkocht!  Contributie. Er zat géén betaalkaart in ons vorige nummer. Dit aan de leden die nog niet hadden betaald. Deze zat in het decembernummer! Nognaals bij deze aan alle 31 Clubleden die nog niet hebben betaald; beste mensen, doe dat aub. dan nu. Of, indien je geen lid meer wil blijven (we kunnen ons dat eigenlijk niet voorstellen, maar goed.), meld je dan 3


tijdig (vóór 1 november) af! Het kost de ledenadministratie zoveel extra tijd! En de Club nog geld ook..  Het geheim van de Noordpool. Dit boekje van Rik Ransel (Alex Overeijnder/Harry Stam) Stam zoeken wij nog om in ons blad af te beelden (zie vorig nummer pag. 9). 9 Wie?  De Bezige Bij. In ons vorige nummer pag. 18 hebben we laten weten dat ‘De Kunst van Marten Toonder’, ook zou verschijnen in een luxe, gebonden editie met leeslint, speciaal te bestellen via de boekhandel(?). ISBN nummer van deze luxe editie: 9023402332. Prijs circa  75,-. Oplage ??? Nooit meer iets van gehoord?  Tegeltje. Cees Beke uit Leusden zond ons (zie vorig nummer pag. 22) een afbeelding van een tegeltje en vroeg zich af wat dat voor iets was. Niemand?  Vraag. Op de vraag van Richard Wiersma (zie vorig nummer pag. 22) of iemand hem kon vertellen hoe de volgende verkeerde uitspraak ook al weer precies luidde: ‘Een Heer van Stand houdt zich bezig met schone kunsten en de aangename dingen van het leven in het algemeen’, of iets van die strekking ook niemand? De D redactie

toondertijd Van Clublid Maarten Hartkamp uit Landsmeer ontvingen we volgende email: ‘Als reactie op het artikeltje TOON DE(R)S TIJDS (Wim van der Velden, zie ons vorige nummer) zou ik willen voorstellen om, mede als hommage aan Toonder die inderdaad de Nederlandse taal perfect beheerst, ons Clubblad dan maar: Toon Der Taal (ToonDerTaal) te noemen! Ongetwijfeld al voorgesteld, maar vreemd genoeg niet opgenomen in nummer 39 onder het stukje op pagina 14 (namen Clubblad). Overbodig nog te zeggen dat ik het uiteraard volkomen eens ben met de gedachtegang van Wim! Hopelijk komen we snel uit deze impasse i.v.m. de naamgeving voor ons clubblad’. Antwoord van de redactie: ‘Beste Maarten. ToonDerTaal is helaas(?) nooit voorgesteld, anders had deze indertijd ongetwijfeld ergens vermeld gestaan en was deze misschien wel als beste uit de bus gekomen. Ondertussen is echter het omslag al gedrukt voor deze hele jaargang. Ivm. de kosten laten we dat nl. steeds voor 4 nummers tegelijk drukken. We hebben dus volop tijd om ons over Deze Zaak te buigen. Wij, als bestuur/redactie/vormgever, hebben getracht door de hele naam aanelkaarteschrijven het hele probleem op te lossen. We moesten toch iets! Meneer Toonder heet tenslotte Toonder en niet Toondes (in dit kader is dat misschien wel de beste oplossing, gewoon voorstellen dat meneer T. zijn naam even wijzigt, alle problemen in deze zijn dan opgelost?). Trouwens: (het is) Toondertijd’ is toch een hele normale goed nederlandse uitdrukking? Meneer Toonder, zegt u zelf eens iets? 4


eYreFieLd Lodge Van Milou Toonder (kleindochter van MT) kregen we door dat het huis in Ierland is verkocht. Dergelijke huizen worden daar met wat grond geveild en het was erg leuk dat een keer mee te maken zo liet ze ons weten. De nieuwe eigenaren zijn van plan er een Nursing Home te gaan bouwen en zelf in ‘het grote huis’ te gaan wonen. Een verzorgingshuis voor ouderen dus met een prachtige tuin. Gelukkig wordt, zoals een ander van plan was, niets platgegooid en vervolgens een aantal villa’s op het terrein neergezet. Dus, mochten we de 65 halen of misschien eerder in de VUT of welke andere regeling danook en ooit verzorging nodig hebben? Schaf alvast een Iers woordenboekje aan, volg een of andere cursus Iers en wie weet… De redactie

ApothekerskALender Harm van der Weerd uit Veenendaal, die er vorig jaar achter kwam dat er Apothekerskalenders 2001 waren uitgegeven met een illustratie van MT op een der pagina’s, erachter aan ging, nog een aantal van deze kalenders te pakken kreeg en deze vervolgens in een advertentie te koop aanbod aan onze leden, overhandigde ons op de Clubdag zijn laatst 11 stuks. ‘Voor de Club, doe er maar wat mee’, aldus Harm. Harm, dank je wel. Eentje hadden we er al van hem gekregen voor ons archief, deze gaan dus in de verkoop. Het geld derhalve in de Clubkas! De redactie

ANP 24.04.2002 ©letteren.net

VerhAAL toonder ALs ACtueeL hoorspeL Prominente Rotterdammers spelen mee in het hoorspel De Grote Barribal dat zaterdag 27 april live via de regionalzender Radio Rijnmond is te horen. Het hoorspel is een eerbetoon aan de in Rotterdam geboren Marten Toonder die 2 mei a.s. 90 jaar wordt en op zijn verjaardag een feestprogramma in Rotterdam krijgt aangeboden. In Juli wordt in de Maasstad een kunstwerk met figuren uit Bommelstrips onthuld. Het is voor het eerst dat Toonder, schepper van Heer Bommel en Tom Poes, toestemming heeft gegeven om een van zijn verhalen te bewerken tot hoorspel. De verhaallijn is actueel en verwijst naar de opkomst van Pim Fortuyn, lijsttrekker van Leefbaar Rotterdam, sinds 6 maart de grootste politieke partij in de gemeenteraad. In De Grote Barribal draait alles om een kleine dwerg met hoogmoedswaanzin. De dwerg gelooft dat hij de redder is van de stad Rommeldam die tenondergaat aan wetteloosheid. Propaganda bezorgt hem veel aanhangers. Burgemeester Dickerdack omschrijft de verwikkelingen als een ‘grote omwenteling, een nieuwe, frisse manier van denken.’ Tom Poes en heer Bommel denken echter heel anders over de dwerg die voor zoveel 5


opschudding zorgt. De hoofdrollen in het hoorspel worden neergezet door Carrie (Tom Poes), tv-personality Koos Postema (burgemeester Dickerdack), politiewoordvoerder Anne Geelof (commissaris Bullebas), acteur John Buijsman (Barribal), politicus Manuel Kneepkens (bediende Joost) en prof dr Henri Beunders als Heer Bommel. Actrice Loes Luca is de verteller. De vertolking van De Grote Barribal begint 27 april om 10:00 uur. Vraag van de redactie: is dit doorgegaan? Heeft iemand hier soms opnames van? Graag even een reactie naar Loek Donders, opdat we hier in ons volgende nummer op kunnen terugkomen. Toonder op TV Bevrijdingsdag 5 mei jl. was Marten Toonder te gast bij Wim Kayzer. VPRO-TV Nl. 3 van 21.00 tot 00.30 uur. Naast Rudi van Dantzig en Willem Wilmink kwam Marten Toonder uitgebreid aan het woord, althans volgens het VPRO-progranmmablad van week 15 (bijvoegselbackstage). Van verschillende kanten kregen we dit door. Vraag: a) heeft iemand misschien deze gids bewaard (voor ons archief), desnoods een kopie daarvan en b) wie heeft dit opgenomen op video oid. en wil dit ter beschikking stellen aan ons, eveneens voor in het archief en voor eventuele belangstellenden? Gaarne een berichtje naar Loek Donders, Veghel. Adresgegevens zie colofon.

ANP 03.05.2002. © 2001 Letteren.net

Rotterdam viert verjaardag Marten Toonder De jarige Rotterdamse striptekenaar Marten Toonder reikte donderdag 2 mei de Marten Toonder/Geertjan Lubberhuizenprijs voor literaire prozadebuten uit aan schrijfster en NRC-journalist Joyce Roodnat. Het was een van de feestelijke evenementen op het programma ter gelegenheid van Toonders negentigste verjaardag. In het theater van de gemeentelijke bibliotheek in Rotterdam ontving de tekenaar ook het eerste exemplaar van het boek De kunst van Toonder (een persoonlijke keuze). Dat boek bestaat uit essays van schrijvers als Jan Wolkers en Marcel Mˆring en bevat tekeningen die door Toonder gemaakt en geselecteerd zijn. Op het programma van donderdag stond de uitreiking van de prijs aan Roodnat voor haar boek ‘t Is zo weer nacht. ‘Dit is meer dan een som geld,’ zei Marten Toonder tegen Roodnat. ‘Ik hoop dat u met dit boek een naam maakt en iets bereikt en ik ben blij dat ik daar dan met deze prijs aan bijgedragen heb.’ Aan de prijs is een bedrag van 5000 euro verbonden. Daarna sprak de Rotterdamse burgemeester Opstelten de jarige ook nog even toe. Hij haalde de strips van Ollie B. Bommel veelvuldig aan. ‘Het valt me altijd op met hoeveel gemak burgemeester Dikkerdak van 6


Rommeldam zijn stad bestuurt. Hij zit meer in de club dan achter het bureau.’ Opstelten is de laatste weken meerdere malen vergeleken met zijn ambtgenoot in de strips. Vanwege de verjaardag is er ook een kunstwerk in de maak. Dit werk zou aanvankelijk ook donderdag worden onthuld, maar Toonder vond dat teveel op een dag. Het wordt daarom op 12 juli onthuld bij station Blaak.

Citaat

Ludger Offerhaus van het GeoForschungsZentrum uit Potsdam (Duitsland) vond de MTVC via internet en vroeg ons uit welk verhaal/boek van Toonder het volgende citaat -volgens hem is het O.B.Bommel die hier spreekt- precies komt, zodat hij het netjes kan citeren. (Titel / Verhaal / Jaar van publicatie): ‘Reizen? ik kan het u niet genoeg afraden, men neemt steeds zichzelf mee’. Reacties graag naar Loek Donders (adresgegevens voorin zie colofon). Wij geven het dan weer door en weten het dan ook. De redactie Panda strip in landelijk dagblad Sinds 22 juni 2001 staat de strip Panda weer in de krant, en wel in het Nederlands Dagblad, een protestants-christelijke krant. De verhalen, die tot nu toe zijn afgedrukt zijn: de jokklikker, de meester-ralleyrijder, de lange rit (?) en de meester-goudmaker. Pim Oosterheert

Gezocht: KAPPIE Voor een goede vriend van mij, Terry Willers, ben ik op zoek naar twee van de drie boekjes die dagblad ‘Het Vaderland’ omstreeks 1970 uitgaf. De titels zijn ‘Kappie en de Matara schat’ en ‘Kappie en het geheim van El Quaxl’. Ik zou ze graag naar Terry door willen sturen, want hij heeft er toentertijd met veel plezier het tekenwerk voor verzorgd maar ze daarna nooit meer teruggezien. Mocht iemand deze deeltjes hebben en willen afstaan, graag dat even laten weten aan de redactie, Loek Donders. Adresgegevens zie colofon. We zouden Eiso Toonder én Terry Willers hiermee een groot plezier kunnen doen! De redactie

Oproep-Internetadressen

Wil iedereen met een internetadres dit aub.doormailen naar donders.l@home.nl? Mochten er eventueel actualiteiten zijn, kunnen we dit altijd snel even mailen. In het bericht graag ook alle andere gegevens als naam, straat, postcode, plaats, tel./fax enz. Graag in deze volgorde, te beginnen dus met het internetadres. Adresgegevens worden nimmer verstrekt aan anderen, tenzij na uitdrukkelijke schriftelijke toestemming. 7


Geboortekaartje Ik ben op zoek naar een tekening van Tom Poes waar hij knipoogt (wil ik gebruiken voor een geboortekaartje). Kan iemand mij daaraan helpen? Alvast bedankt! m.vanabeelen@prevalent.nl Noot vd redactie: svp. ook even doorgeven aan ons! Loek Donders, Veghl. Adresgegevens zie colofon Kijkkader / Ton Paauw Per 01.08.2001 is een deel van de activiteiten van Uitgeverij Kijkkader verkocht en worden de Bommelactiviteiten voortaan voortgezet onder de naam Uitgeverij Ton Paauw. Ton Paauw is officieel licentiehouder voor Olivier B. Bommelprodukten en werkt nauw samen met Toonder Studio’s en Marten Toonder. Postadres: Uitgeverij Ton Paauw, Bilderdijklaan 70, 3723 DD Bilthoven.Tel/Fax: 035-6017856. Website: www.bommelprent.nl Email: info@bommelprent.nl Een nieuw Bommelverhaal? Op 18 juni 2002 werd in het Circustheater te Den Haag afscheid genomen van bovenbaas K.J. Storm van Aegon. Kees Storm was voorzitter van de raad van bestuur van de AEGON en de zaal van het circustheater was dan ook gevuld met de nodige bovenbazen. Na een wervelend programma verscheen Marten Toonder op het toneel. Bekend is dat Kees Storm een groot liefhebber is van de Bommelverhalen en zijn eerbied voor de oude meester was duidelijk zichtbaar. Toonder reikte Kees Storm een exemplaar uit van een geheel nieuw Bommelverhaal, getiteld: ‘Heer Bommel en de Sterritaire Stormloop’, een boekje in oblongformaat (24 x 18), bestaande uit 15 bladzijden tekst en tekening. De tekeningen zijn gedeeltelijk nieuw, maar een gedeelte bestaat ook uit aangepaste bestaande tekeningen. Wie tekening en tekst van dit boekje heeft gemaakt, wordt niet vermeld. Over de kwaliteit van het verhaal doen wij het zwijgen toe. De eenmalige oplage bestaat uit 2500 exemplaren. Pim Oosterheert De blauwe spin Freek Postma uit Augustinusga stuurde ons een uitgebreid overzicht van interessante Toonderzaken vóór 1950 en door Toonder cs. geïllustreerde boeken die zich in zijn collectie bevinden. Ook vraagt hij zich af of de illustraties bij het verhaal ‘De blauwe spin’ in Extra Magazine 1938 nr. 6 en 8 (die nrs. zijn tenminste in zijn bezit) van Toonder zijn? Wie helpt? De redactie 8


toonder dAgstrips 2 Leuk dat zowel Hans Matla alsook Eiso Toonder nadere informatie konden aandragen omtrent medewerkers aan de diverse Toonderstrips. Na grondige bestudering en overpeinzing van hun opmerkingen denk ik toch wederom enkele aanvullingen te kunnen geven, nl: KV114 strook 17 1.) Beiden laten de Terry Willers periode van de Kappie-verhalen beginnen bij KV115. Ik heb in mijn verzameling KV114; duidelijk ook een Willers-verhaal (zie afb. KV 114 ‘De Spooksleep’ strook 17). 2.) Verder blijf ik van mening dat de Kappie-verhalen 84 t/m 94 (of 95) in een, laat ik het nu maar wat voorzichtiger formuleren, Piet Wijnachtige stijl zijn getekend (zie mijn artikeltje in nr. 42). Nu uit het overzicht van Eiso Toonder blijkt dat ook Jan Wesseling (in een nauwelijks van Piet Wijn verschillende stijl) de Hollewijn-strips een tijd getekend heeft, zou het wel eens zo kunnen zijn dat niet Piet Wijn, maar Jan Wesseling deze verhalen heeft getekend. Jan van Haasteren is het volgens mij in ieder geval niet! 3.) Jan van Haasteren zou in het overzicht van Eiso Toonder zelfs al vanaf KV 72 Kappie tekenen! Inderdaad ligt er een duidelijke cesuur bij verhaal 72. Het is echter niet Jan van Haasteren, maar Ton Beek die de verhalen 72 t/m 83 volgens mij tekende. (Ton Beek is ook de tekenaar van de, in mijn ogen althans, ondergewaardeerde Toonder Studio’s-strip Birre Beer -wie heeft hier knipsels van?). 4.) Vanaf KV 95 (in ieder geval KV 96) t/m KV 99 (in ieder geval KV 98) lijkt mij dat Ben van het Klooster de Kappie-strip, korte tijd weliswaar, tekende (zie afb. KV 96 strook 69). Dit leert mij de aanwijzing van Eiso Toonder, dat van het Klooster zich in het begin over de Hollewijnverhalen ontfermde. Typerend voor hem lijken mij de grote en ovale ‘herteogen’ die hij zijn figuren meegeeft. Persoonlijk vind ik dit ook de mooiste Hollewijn periode en komt de strip hier ook het dichtst in de buurt van de oorspronkelijke opzet van Marten Toonder (zoals het mij bijstaat ooit ergens te hebben gelezen) een serieuze strip voor volwassenen te maken. Ook denk ik te kunnen stellen, dat van het Klooster de Pandastrip een tijd lang (zie het hiaat van Eiso Toonder van PV61 t/m PV79) heeft overgenomen. Marc de Bruijn, Heemstede KV96 strook 69, 9


LOGO BOMMEL ZOLDER

Stichting ‘Museum de Bommelzolder’ In ons vorige nummer hebben wij op pagina 17/18 een brief afgedrukt die Awardwinnaar 2001 Pim Oosterheert ons had gestuurd. Pim beheert nl. ‘Museum de Bommelzolder’ en zoekt oa. donateurs en eventueel samenwerking met de MTVC. Onder het artikel hadden wij geschreven dat wij (het bestuur) 11 april eens naar Zoeterwoude zouden gaan om te bekijken in hoeverre de MTVC en de Bommelzolder (hierna afgekort als BZ), elkaar kunnen aanvullen. Wij als MTVC hebben nl. niet iets dergelijks, waar wie dan ook kennis kan nemen van hetgeen van, over of door Toonder cs. in al de afgelopen jaren op de markt is verschenen. Daarnaast bezit Oosterheert uitgebreide kennis van het werk en gedachtengoed van Toonder. Na een hartelijke ontvangst en onder het genot van een warme kop thee met origineel keukenzout (!) en een rondleiding door het museum (zeer aan te bevelen, uw voorzitter zag er oa. enkele curiosa die hij nog niet kende!), zijn we aan tafel gaan zitten en hebben een aantal zaken besproken. Wij als MTVC bereiken door middel van onze Clubdagen, onze Website en ons Clubblad een aantal zeer geïnteresseerde liefhebbers van het werk van MT. Ook door deelname aan beurzen (helaas na de dood van Wim Versteeg wat verminderd, maar we willen toch deze draad weer oppakken) weten we bij steeds weer nieuwe mensen interesse daarvoor te kweken. Ook is al geruime tijd, en heel sterk na de dood van Wim (Wim had immers een prachtige en zeer uitgebreide collectie), bij ons voelbaar het gemis aan een archief, aan tastbare zaken, waarvan we als dat zo uitkomt fotoos zouden willen maken en/of zaken zouden willen inscannen tbv. oa. publicatie in ons Clubblad. Of tbv. mensen die ons vragen stellen, die wij dan weer zouden kunnen natrekken mbv. een dergelijk archief. Ook richtte Willem namens de MTVC tentoonstellingen in op verzoek van wie dan ook (vorig jaar heeft de BZ dat oa. voor ons gedaan tijdens de Boekenmarkt in Dordrecht, omdat Willem helaas verstek moest laten gaan). Oosterheert wil ook, als dat uitkomt, achter de stand van de MTVC plaatsnemen en aldaar promotie maken voor beide organisaties.. Hij heeft immers ook kennis van zaken, een niet te onderschatten iets! De BZ op zijn beurt kan museum-bezoekers attent maken op het bestaan van een MTVC. BZ bood ons spontaan aan aldaar inschrijfformulieren en eventueel ander publiciteitsmateriaal neer te leggen, danwel een hoekje in te richten voor de MTVC. En daar eventueel ook spullen te verkopen van ons, zoals bijvoorbeeld de door ons uitgegeven boeken over Rommeldam en over het Beeld in Den Bommel of andere zaken die u ook tijdens de Clubdagen op onze bestuurstafel ziet liggen.. In de toekomst zouden we misschien gezamenlijk publicaties kunnen uitgeven (te denken valt aan een gezamenlijke folder over de MTVC en de BZ). We vullen elkaar immers 10


prachtig aan, toch, zonder elkaars identiteit aan te tasten? Ook, mochten wij zaken als bijvoorbeeld ons MTVC-archief (niet echt groot) in het museum willen onderbrengen en aldus bereikbaar maken voor wie daar wat mee zou willen doen of ter inzage of hoe of wat dan ook, dan is door de stichtingsvorm van de BZ gewaarborgd dat deze collectie de onze blijft. De BZ zou dat dan eventueel van ons in bruikleen krijgen, zaak is dan dat op schrift aanvullingen enz. moeten worden bijgehouden. Niet echt een probleem, denken wij. Daarbij scheelt ons dat een archivaris, we hebben het toch al druk genoeg. Al met al, wij als bestuur verlieten die middag met een zeer positief gevoel de Bommelzolder en diens beheerder Pim Oosterheert. In de daaropvolgende bestuursvergadering hebben we met elkaar direct een aantal zaken hieromtrent doorgenomen en wilden op de eerstvolgende ALV een voorstel ter tafel brengen: a.) De MTVC steunt de BZ daadwerkelijk financieel door met ingang van dit jaar donateur te worden ter grootte van E 0,26 (2% van het jaarlijkse lidmaatschapsgeld) per MTVC-lid per jaar. Te betalen elk jaar 1 juni (dan immers hebben we een eerste echt goede inzage in het aantal betalingen en is de jaarlijkse ALV achter de rug, zie laatste regel), waarna 31 december een eventuele nabetaling volgt. Na 1 juni geven immers ook nog diverse mensen zich op als jaarlid, zo blijkt elk jaar weer. Indien het lidmaatschapsgeld verandert, blijven deze 2% gegarandeerd. Tenzij op de jaarlijkse ALV in mei hieromtrent anders wordt geoordeeld, blijft dit van kracht b.) De MTVC biedt de BZ in elk nummer van haar Clubblad een tweetal pagina’s aan (gemiddeld) tot het geven van informatie omtrent de BZ. Nadrukkelijk willen we hierbij vermelden dat deze pagina’s niet gebruikt dienen te worden voor het maken van alleen maar promotie voor de BZ, maar ter verstrekking van interessante, wetenswaardige informatie vanuit zijn doestelling aan MTVC-leden. De redactie van de MTVC behoudt zich in overleg met haar bestuur het recht voor aangeboden pagina’s niet op te nemen. Dit zou kunnen zijn ivm. informatie waarvan de MTVC zich distantieert of niet achter staat ofd. of een totaal niet passen binnen het concept van het Clubblad of wat of hoe dan ook. Helaas hadden we 25 mei jl. tijdens de ALV na een kleine anderhalf uur vergaderen geen tijd meer. Vandaar bij deze. Indien leden het hiermee niet eens zijn, bezwaren hebben of aanvullingen of misschien wel meer en/of andere ideeën, graag vóór 1 september doorgeven aan Loek Donders (adresgegevens zie colofon). Elke opmerking zullen we zeer serieus behandelen. Het betreft immers oa. de besteding van de door u betaalde contributie.. Het bestuur. 11


BOMMELTEKENINGEN OP DE AMSTERDAMSE TRAM? Het uiteindelijke antwoord is nee. Maar het heeft niet zo heel veel gescheeld. En vrijwel niemand weet het. Hoe dit alles bijna tot stand kwam: u leest het alleen hier, in uw Clubblad. In 1998 besloot het Amsterdamse Gemeentevervoerbedrijf om de gele tram uit het stadsbeeld te laten verdwijnen. De nieuwe huisstijlkleuren, blauw en wit, zouden ook hier worden toegepast. Omdat iets dergelijks een enorm kostbare operatie is, werd gebruik gemaakt van het onderhoudsschema van de tramwagens. Ongeveer elke 10 jaar krijgt een tram een grote revisie, waarbij de wagen volledig wordt gedemonteerd; de carrosserie wordt kaalgeschuurd en voorzien van een nieuwe verflaag. In plaats van een nieuwe gele verflaag, zou een blauw-wit schema worden aangebracht. Bovendien zou een blauw-witte tram niet meer van reklame worden voorzien. Zo zou de gele tram langzamerhand verdwijnen en de blauw-witte ervoor in de plaats komen Testa + Strip + Tram = ? November 1998 werd in de Hoofdwerkplaats Tram in Diemen de eerste tram in het nieuwe kleurenschema gepresenteerd in aanwezigheid van algemeen directeur André Testa. Testa, zelfverklaard strip (en vooral Bommel) liefhebber, had al bij mijn afdeling, Communicatie, de strip en striptekening als medium geintroduceerd. Jaarverslagen, kerstkaarten, dienstregelingboekjes etc, alles werd met stripomslagen uitgevoerd. Terug naar de tram. Een grapjas, of misschien wel een ambitieus medewerker, had die eerste vers geschilderde tram voorzien van een plaatje van Mickey Mouse, rechts voor op de neus, zo’n 20 bij 20 centimeter. Testa vond het fantastisch, en ‘of we daar niet iets mee konden doen’. Tuurlijk konden wij dat. Omdat ik binnen de afdeling Communicatie de enige was die iets met strips had (dat wil zeggen, al voordat Testa directeur werd), en ik bovendien als voorlichter de produktie van alle bedrijfsstickers in mijn werkpakket had, kwam de opdracht op mijn bureau terecht. Doe maar een voorzet en leg maar wat contacten, was het credo. Een en ander werd buiten medeweten van Testa in gang gezet, het zou een soort verrassing voor hem worden. Eigen strip eerst In mijn brief van december 1998 aan de Toonder Studio’s heb ik het als volgt geformuleerd: ‘De Mickey Mouse sticker veroorzaakte groot enthousiasme bij directeur Testa. Bovendien willen wij nog steeds de wat drukkende zakelijke realiteit van alle dag voor onze klanten op alle mogelijke manieren verlichten, en dit zou zo’n manier kunnen zijn. Bovendien zou de sticker intern ook nog kunnen worden gebruikt voor het aanduiden van de serie/het model tram: per serie een ander figuurtje. Nu is Mickey Mouse natuurlijk best aardig, maar als Amsterdams bedrijf met nationale bekendheid geven wij uiteraard de voorkeur aan bekende 12


Nederlandse stripfiguren met enige uitstraling, en dan kom je al snel uit bij heer Bommel en zijn medespelers.’ (Eerlijk gezegd was het enige alternatief dat ik kon bedenken de familie Doorzon, en Doortje of Rinus van de Pegbar geven nou niet direct die corporate uitstraling waar je als bedrijf op zit te wachten, maar dit terzijde). De brief besloot met een verzoek om contact, teneinde de mogelijkheden en eventuele verdere spelregels vast te stellen. Positieve reactie, maar Van de studio’s kwam na enkele dagen de telefonische melding dat het idee aan de heer Toonder zelf zou worden voorgelegd ter beoordeling, zoals kennelijk alle voorstellen rond Bommel. Het contact werd onderhouden door mevrouw Back, bij ons bestuur niet onbekend. In februari 1999 zaten wij vervolgens om tafel. De reactie was positief. De heer Toonder vond het een aardig idee en op de studio’s was men klaarblijkelijk zo enthousiast geweest dat er direkt een aantal schetsen was gemaakt. Daarbij werd ook gelijk een misverstand duidelijk. De schetsen, ons gegeven in de vorm van kopietjes op A4 formaat, toonden manshoge figuren naast een deur in een tramcarosserie. Iets heel anders dan ik had gevraagd, maar niet minder leuk. Of het ook even goed uitvoerbaar zou zijn, werd al snel academisch. Naast de begrijpelijke en overkomelijke kwaliteitseisen en technische kosten kwam het gebruiksrecht ter sprake. ‘Het voorstel, zoals ik het begreep min of meer rechtstreeks uit Ierland, behelsde een bedrag op jaarbasis dat mij niet alleen zwaar tegenviel, maar zelfs lichte schrik aanjoeg. Op mijn plafondwaarts rijzende wenkbrauwen werd gereageerd met de mededeling dat de heer Toonder ‘tenslotte aan zijn pensioen moest denken’. Nu moet ik dat ook wel eens, maar ik ben een stuk jonger, en geen miljonair. Met moeite kon ik duidelijk maken dat dit bedrag onverkoopbaar was voor een overheidsbedrijf dat met belastinggeld werkt, en dus verantwoording aan de politiek schuldig is. Al snel werd duidelijk dat de verschillen onoverbrugbaar waren. Verdere onderhandelingen zouden misschien enkele procenten hebben opgeleverd, terwijl ik toch duidelijk zat te denken aan een verlaging met zo’n 66 procent. En dan nog kon ik het niet echt verantwoorden, niet aan mezelf en niet aan mijn baas. Einde oefening En daarmee loopt het verhaal ten einde. Het project stierf een zachte dood, de contacten verstomden. Het is november 2001, over een maand verlaat Testa het GVB en met hem waarschijnlijk de drang om strips en tekeningen als communicatiemiddel te gebruiken. Ik pak nog wel eens de A4’tjes met de schetsen (die op de een of andere manier hun weg hebben gevonden naar mijn privé verzameling). Het zou me toch een stunt geweest zijn. Rob van Brevoort 13


twee generAties henderiCkX VerBonden met BommeL Het begon allemaal mei 1963 toen de Studentenjaarclub Ollie B., 21 november het jaar daarvoor opgericht door een aantal studenten van het Leidsch Studentencorps, besloot haar tweede jaarfeest in het Zuid-Hollandse Den Bommel te vieren. Naast het organiseren van een kinderfeest werd, als stunt, besloten tot het aanbieden van een beeld. Er werd geld ingezameld en een beeldend kunstenaar gevonden die dit beeld wilde maken. 21 November 1963 vond een schitterend kinderfeest plaats in André Hendrix jr me het dorp en aan het eind van de dag werd aan de notabelen van het dorpje de miniatuurversie van het kleibeeld aangeboden. Dit kleimodel was ruim 38 centimeter hoog, een derde van het uiteindelijke beeld. Via twee in Schiedam geboren leden van de Jaarclub, waren niet alleen de Schiedamse beeldhouwer André Henderickx gevonden, maar ook de benodigde sponsors. Henderickx was naast beeldhouwer ook glazenier. Hij was daarnaast al bekend met stripfiguren, eerder al had hij modellen gemaakt voor films van Suske en Wiske, Lambik en tante Sidonia, een afbeelding van Kuifje en een serie kabouters voor de Schiedamse Louter Kabouterjenever. Samen met zijn broer Frits had Henderickx een atelier aan de Oude Sluis 7 in Schiedam. Hij maakte het Bommelbeeld van chamotte: gebrande vuurvaste klei. Opdat het niet in stukken uiteen zou spatten, moest het beeld voor het bakken goed gedroogd zijn. Vervolgens werd het in vier stukken -hoofd, hals en borst, buik, benen en voeten- gehakt en vervoerd naar Delft, waar André Hendr het werd gebakken in de Koninklijke Delftse Aardewerkfabriek De werk in zi Porceleyne Fles. Na het bakken monteerde Henderickx de vier delen weer tot het Heer Bommelbeeld dat uiteindelijk een meter vijftien hoog was en 250 kilo woog. 4 April 1964, bij de onthulling van het kleibeeld, waren alle veertien leden van de Ollie B. Jaarclub aanwezig. Marten Toonder moest helaas verstek laten gaan door een bronchitis. Zijn zestienjarige pleegdochter Jeannette echter verrichtte de officiële handeling: het wegtrekken van een groot wit doek. André Henderickx werd benoemd tot een van de Ereleden van de Jaarclub. Hoewel het kleibeeld van Heer Bommel ter ere van het 25-jarig jubileum in 1989 werd gerestaureerd begon het al snel weer af te brokkelen. De nu 82-jarige Frits Henderickx, de broer van de in 1979 overleden André, startte in 1995 een actie om het beeld in brons te gieten: Een Heer verdient Brons. Uiteindelijk werd door de eveneens Schiedamse Kunstenaar Harr Wiegman een nieuw bronzen beeld gemaakt van een Heer Bommel van de verhalen uit de jaren tachtig, terwijl het kleibeeld meer deed denken aan de Heer Bommel van de verhalen uit de jaren

14


zestig. Het kleibeeld bleef wel in Den Bommel en staat sinds 14 mei 1997 in de Ollie B. Bommelschool te Den Bommel.

In1999, zo‚n 35 jaar na de onthulling van het originele beeld dus, ontstaan vervolgens de eerste ideeën bij André Henderickx jr, zoon en naamgenoot van André Henderickx, om een CD-rom te maken over leven en werk van Marten Toonder. Iets wat bij hem dierbare herinneringen oproept, te meer daar het miniatuur kleibeeld al jaren in zijn bezit is. Henderickx jr. is de uitgever van et miniatuur kleibeeld Biblion Uitgeverij welke in samenwerking met de Vereniging van Openbare Bibliotheken en de programmamakers van de NPS de reeks auteurs– portretten ‘Een leven Lang’ uitgeeft, gebaseerd op bewaard gebleven interviews met auteurs en kunstenaars, uitgezonden door de NPS in de gelijknamige serie radioprogramma’s. Deze interviews worden nu op CD-rom gezet en door Biblion aangevuld met informatie in de vorm van recensies, uittreksels, een fotoarchief en een bibliografie. Eerder zijn auteursportretten verschenen van Heere Heeresma, Rudi van Dantzig, Marjan Berk en Yvonne Keuls. Ook van Toonder bleek een belangrijk interview te bestaan in de NPSserie Een Leven Lang.

Vanwege zijn hoge leeftijd en het feit dat hij dit jaar negentig werd, werd contact gezocht met Marten Toonder en de Toonderstichting voor verdere medewerking aan deze CD-rom. Oud rix sr aan het beeldmateriaal werd verzameld, nieuwe video-opnames gemaakt ijn attelier tijdens een bezoek aan Toonder in zijn huis in Ierland en donderdag 7 februari 2002 overhandigde jr in het Singermuseum te Laren de cd-rom aan de nu bijna negentigjarige kunstenaar. Aardig toeval (of is het tovenarij?) dus dat de zoon van André Henderickx sr zoveel jaren later dus zelf geconfronteerd wordt met de geestelijke vader van Heer Bommel door op een geheel eigentijdse wijze aandacht te schenken aan het werk van Toonder. André Henderickx jr. Margot Blom, P.S. zie ook ons vorige nummer, de advertentie pAndA Margrietkolthof@keyaccess.nl liet ons weten dat ze al jaren met smart zit te wachten op alle herdrukken van de Panda verhalen en zij is niet de enige, zo is wel gebleken. Althans volgens Margriet. Graag zou ze ook van iemand vernemen of hieraan gewerkt wordt. Welnu Margriet en alle anderen; let op! Hans Matla van uitgeverij Panda uit Den Haag heeft ons op de Stripdagen in Haarlem (begin juni jl.) laten weten dat hij er volgend jaar mee gaat beginnen. Is dat goed nieus of niet? De redactie 15


de Bezige Bij 1 Ter gelegenheid van de negentigste verjaardag van Marten Toonder, in mei jongstleden, bracht Uitgeverij De Bezige Bij een boek uit onder de titel ‘De kunst van Toonder’. Hoewel het enkele lezenswaardige essays en menige -overigens vaker vertoonde- reproducties van Martens werk bevat, is het duidelijk dat de (anonieme) samensteller zich niet heeft verdiept in de kunst van Toonder. Het gevolg is dat er belangrijke gegevens ontbreken en tal van fouten zijn opgenomen. Enkele voorbeelden: De bijdrage van Jan Wolkers (een toespraak die deze op 14 april 1992 hield) werd niet aan de actualiteit aangepast, zodat in het boek te lezen valt dat Marten de enige nederlandse schrijver is die nog nooit voor een literaire bekroning in aanmerking is gekomen‚ - hoewel hij sindsdien de Tollensprijs ontving en benoemd werd tot erelid van het Genootschap Onze Taal. De kwaliteit van de zwart/wit reproducties van heer Bommel, afkomstig van een commerciële kleurprent, is bedroevend en niet representatief voor de kunst van Toonder; de weinige Bommel-landschaptekeningen die het boek telt, zijn op postzegelformaat afgedrukt zodat hun sfeer verloren is gegaan en er van kunst niet veel te herkennen is, terwijl geen moeite is genomen om de storende stripnummering uit de plaatjes te verwijderen. Van het beeldverhaal Koning Hollewijn‚ is geen spoor te vinden, hoewel dat juist door de afwijkende, semi-realistische stijl de veelzijdigheid van Toonder als tekenaar demonstreert. In de onderschriften bij de illustraties staan allerlei onjuisthedenen: Markies de Cantecler‚ i.p.v. Markies de Canteclaer van Barneveldt; Hoofdredacteur Phant‚ i.p.v. Hoofdredacteur O. Fanth Mzn.; Professor Sickbock‚ i.p.v. Professor doctor Joachim Sickbock; Mgr. Hocus Pas‚ i.p.v. Magister Hocus P. Pas; Karakterschetsen voor Mate, 1ste stuurman‚ i.p.v. Tjeerd Duizendschoon, eerste (en enige) stuurman van de stoomsleepboot Kraak‚ door de gezagvoerder Anne Wobke (Kappie) ook wel Maat genoemd. Een drietal potloodtekeningen van Siep, in de wandeling Meester geheten, die als technisch hoogbegaafde machinist de bemanning van de Kraak kompleteerde, wordt domweg omschreven als Schets voor machinist. Het ontwerp voor een boekomslag, door Marten omstreeks 1940 gemaakt, heet ‘Vrije tekening, begin jaren dertig’, Een vooroorlogs pastel van een jonge vrouw met een gevuld cognacglas in haar hand is getiteld Ontwerp voor likeurreclame, 1944‚ alsof er in dat duistere bezettingsjaar alcoholische dranken en kleurendrukwerk verkrijgbaar waren… Toonders tekeningen voor METRO zijn gereproduceerd zonder de oorspronkelijke grijstinten zodat ze er bleek uitzien, ‘ n tweetal is zelfs gespiegeld weergegeven. Hun onderschriften zijn 16


gelukkig accuraat - maar die werden dan ook rechtstreeks overgenomen uit het boek ‘Marten Toonder, tekenaar in oorlogstijd‚ (uitg. Verzetsmuseum, Amsterdam, 1994). De samensteller van ‘De kunst van Toonder’ verzuimt echter te vermelden dat METRO de naam van een satirisch periodiek was, uitgegeven door verzetsstrijders. Bij Toonders vrije illustraties ontbreekt de datering zowel als een opgave van het oorspronkelijke formaat en van de teken- of schildertechniek; sommige onderschriften zijn misleidend of zelfs onjuist (de illustratie voor Heksenest, bijvoorbeeld, heeft nooit in dat boek gestaan; een andere opgenomen illustratie daarentegen wèl - maar daar wordt niets over gezegd). De kunst van Toonder is dan ook een gemiste kans om een goed gedocumenteerd, representatief en informatief naslagwerk uit te brengen. Zelfs een beknopte biografie en bibliografie ontbreken. Het is tragisch dat de kunst van Toonder door een leek werd verbroddeld. Eiso J.G. Toonder

DE BEZIGE BIJ 2 Ter gelegenheid van de 90e verjaardag van Marten Toonder verschenen twee boeken bij De Bezige Bij: ‘De Kunst van Toonder’ en ‘Het beste van Bommel’. Eerstgenoemde boek bevat een aantal aardige essay’s over de Bommelstrip door o.a. Jan Wolkers en Henk Hofland. Vervolgens is er heel veel mooi tekenwerk van Marten Toonder zelf. Heel oud, uit het prè Tom Poes-tijdperk. Een aantal schitterende vrije pentekeningen. Veel uit de Metrotijd, de meeste Bommelaars zullen deze tekeningen dan kennen uit de heruitgave van Metro door Uitgeverij Panda of van de tentoonstelling ‘Marten Toonder, tekenaar in oorlogstijd’ (1994). En tenslotte een aantal voorschetsen voor Bommelverhalen en karakterschetsen voor Panda en Kappie. Vooral deze laatste intrigeren me: waarvoor zijn bijvoorbeeld de karakterschetsen op pagina 35 van Panda, Jollipop en Joris Goedbloed gemaakt? En die van Kappie op pagina 40-43? Instructies voor nieuwe tekenaars of iets dergelijks? Overigens stoort het me wel om de Maat, Kappie’s eerste stuurman, tegen te komen als Mate. En de Meester als machinist. De echte namen van beide heren zijn Tjeerd Duizendschoon (Maat) en Siep Tuitkan (Meester). Waarmee maar weer eens het bewijs wordt geleverd dat Kappie onderhand Toonders minst bekende strip is. Doe daar wat aan! Kappie heet trouwens Anne Wobbe. Maar alles te samen laat ‘De Kunst van Toonder’ een interessante, relatief onbekende kant zien van vakman Toonder: illustrator in plaats van literator. Het Beste van Bommel vind ik een gemiste kans. Dit is in één band een heruitgave van de Bezige Bij-bundels 1, 2 en 5. En dan kan je wel 17


stellen dat er heel goede verhalen in staan, maar dat het te veel is om deze onder de noemer Het Beste van Bommel‚ te brengen. Volgt er nu nog een Beste2? Of een Allerbeste? Wat was nu leuker geweest? Let op, Bezige Bij, een gratis ideetje voor een mooie uitgave! Van 1941 tot en met 1986 zijn er Bommelverhalen verschenen. Splits deze 45 jaar in gelijke periodes van vijf jaar. Kies uit elke vijf jaar het beste verhaal. Op die manier krijg je in één bundel een geweldig beeld van de ontwikkeling die de Bommelstrip door de jaren heen heeft doorgemaakt. Vanzelfsprekend neem je het eerste en het laatste verhaal op. Ik doe een voorzetje: 1941 Avonturen van Tom Poes 1941-1944 De Superfilm-onderneming 1947-1950 Het Vibreerputje of Horror de Ademloze (moeilijke keuze!) 1951-1955 Heer Bommel gaat vereeuwen 1956-1960 De zwelbast 1961-1965 Het kukel 1966-1970 Het plat-maken 1971-1975 De kwinkslagen 1976-1980 De grote onthaler of De Weetmuts (oei, idem!) De zelfkant 1986 Het einde van eindeloos. Overigens kun je de keuze maken aan de hand van de inleidingen in de Pandaheruitgave. Hier geeft Toonder immers zelf aan welke verhalen het meest zijn goedkeuring hebben. Enne, Bezige Bij: dan wel graag een volledig nieuwe tekening voor de omslag, en weer niet zo‚n oude opgepiepte.. Marc de Bruijn, Heemstede

interessAnte weBsites www.antiquariaat.pagina.nl www.boekenveiling.info = veilinghuis in Haarlem www.boekenvind.nl = voormalige Boek- en Strip(ver)wijzer www.boekkalender.nl = voormalige Boek- en Strip(ver)wijzer www.bommelprent.nl = uitgeverij Ton Paauw www.depapierencirkel.com = Klaas de Krijger, handelaar in mooie spullen www.kappie.nl = winkel in Kampen www.leidenuniv.nl = universiteit Leiden. Type in bij trefwoorden ‘Toonder’ www.orgzuid.nl = organisator van grotere vlooienmarkten www.postma.nl = veilinghuis in Groningen www.strippagina.nl = tal van fanclubs en web-adressen www.strip2000.nl = beursorganisatie www.vlooienmarkten.nl = van Aerle?, organisator van grotere vlooienmarkten www.waarnaartoe.nl 18


Volkskrant 25042002 LegendArisChe toonder studio’s op de VALreep VAn ondergAng gered. Droom toonder valt in duigen Onder deze kop vermeldde de Volkskrant (lmbleumink bedankt voor het ons doorgemailde artikel) 25 april jl. het faillisement van de Toonder Group of Companies, eigenaar van oa. Toonder Studio’s. 48 Mensen verliezen hun baan, alle aandeelhouders zijn in een klap hun geld kwijt. In een bericht aan de aandeelhouders wijt directeur Paul Poelstra dit aan de reeds langere tijd durende slechte economische omstandigheden, in bijzonder in de audiovisuele communicatiebranche. Volgens de curator zijn de Toonder Studio’s echter gered; vlak voor het faillisement zijn deze door directeur en groot-aandeelhouder Poelstra verkocht aan een koper, wiens naam de curator niet kent en welke Poelstra niet wil noemen*. De Toonder Group verkeerde, naar nu blijkt, al jarenlang in grote problemen. De Studio’s, opgericht in 1946, belandden vanaf eind jaren ‘80 steeds vaker in de rode cijfers. Via de beurs probeerde het bedrijf nieuw kapitaal aan te trekken en vanaf 1987 kreeg men zelfs nog een notering aan de niet-officiële parallelmarkt. Na het verdwijnen van deze markten echter raakte men de notering en het kapitaal weer kwijt., en men slaagde er niet in een nieuwe notering te krijgen op de NMAX of op de AEX. Beroemd geworden door de strips, richtte men zich na het vertrek van MT in 1964 steeds meer op het vervaardigen van bedrijfsfilms. Daarnaast werden de bekende Loeki-de-Leeuw filmpjes gemaakt. In 1983 volgde het grootste project, de avondvullende tekenfilm ‘Als je begrijpt wat ik bedoel’. Marten’s droom, samen met de Toonder Group nog een internationale tekenfilm te maken met Heer Boommel en Tom Poes met een budget van zo’n 9 miljoen euro valt hiermee hoogstwaarschijnlijk definitief in duigen. 7 Mei ontvingen wij als MTVC een brief van Toonder Studio’s BV. Zij laten ons weten dat zij, ondanks de indruk die wij misschien hadden gekregen door een aantal ingrijpende veranderingen en berichtgeving in de pers, ‘springlevend en vol creatieve energie’ zijn om als vanouds ideeën en wensen voor welk medium dan ook uit te voeren. Wel is men verhuist, van het Kasteel te Nederhorst den Berg naar Diemen. Heel jammer weliswaar van de mooie locatie, aldus het bericht, maar des te efficiënter nu wat betreft oa. bereikbaarheid, ligging, parkeren enz. De redactie. *Volgens hardnekkige geruchten zou Marten Toonder himself de Studio’s hebben gekocht.. 19


Media 2002

krAnten -0604

Rotterdams Dagblad. Pag. ? ‘Bommel komt later’

-1104 Rotterdams Dagblad. Pag. ? ‘Bommel komt 12 juli’ +0305 Brabants Dagblad. Pag. 5 ‘Negentigste verjaardag Toonder’. Tekst ?, +2705 +2705 +2905 +3005 -0106

foto ANP De Gelderlander. Pag.? ‘Prof. Panofsky vs. prof. Prlwytzkofski’. Ton Verbeeten, afb. ill. uit boek ‘De Kunst van Toonder’. Rijn en Gouwe. Pag. 3 ‘Dit moet wel een betaalbare hobby blijven’. Jan Belt, foto Eric Taal Zenderstreeknieuws. Pag. ? ‘Marten Toonder Verzamelaars Club reikt onderscheiding uit’. Nathalie van Dam (tekst en foto) Woerdens Nieuwsblad. Pag. ? ‘Geld speelt wel degelijk een rol, als U begrijpt wat ik bedoel’. G.T. Schotanus, foto Edwin Hoogendoorn De Nederlandse Courant (Dutch Canadian Bi-Weekly inc.). VP + pag. 21 en 22 ‘Tom Poes terug op geboorteplek’

tijdsChriFten -Dec. 2001 Brabant Magazine nr. 93 Vondst reklamefilmpje Kerko/

Verhuizing MT naar Nl. / Rotterdam 0205 -Dec. 2001/Jan. 2002 Zozolala nr. 121. Prikbord: MT/Rotterdam -April/Mei Boek -en Strip(ver)wijzer nr. 179. Pag. 22 Donderdag 0702 CD-rom Biblion. Pag. 27 0205 MT/GLubberhuizenprijs -Mei/Juni Boekenpost nr. 59. Pag. 48 Bommelbeurs 25 mei/Award 2001

persBeriChten +1004 Gemeente Rotterdam. ww.stadhuis.rotterdam.nl. - ‘Programma

Hommage aan Toonder’ + = Hebben we in ons archief - = Hebben we NIET in ons archief

Voor deze rubriek, die we tzt. op internet willen gaan zetten en dan liefst dagelijks/ wekelijks bijhouden, hebben we de hulp nodig van elk lid. Mocht u waar dan ook wat dan ook signaleren mbt. Toonder in de publiciteit, geef ons een seintje of, liever nog, stuur ons dat artikel of die krant. Alleen redden wij dat niet, met z’n allen kunnen we redelijk compleet worden. Alle artikelen die u ons toestuurt, worden overigens bewaart in ons archief.. 20


Eind Juli t/m Oktober Bel eerst even of het wel doorgaat!

In Putten worden dinsdag 23 juli, 6 en 20 augustus antiek-, curiosa- en verzamelmarkten en dinsdag 30 juli en 13 augustus boekenmarkten gehouden op het parkeerterrein bij het gemeentehuis. Entree gratis. Tel. 0341-361356.  Org. Zuid houdt in Landgraaf (Limburg) enkele zeer grote vlooienmarkten (+1.000 kramen!) zondag 28 juli, 4+18 en augustus en 1 september. Parkeren gratis. Tel. 0492-520919. Orgzuid@hotmail.com.  Org. De Witt houdt in Rosmalen zondag 4 augustus en 28+29 september een grote rommelmarkt. Tevens in de IJsselhallen in Zwolle 10+11 augustus / 14+15 september en 12+13 oktober en in de Brabanthallen in ‘s-Hertogenbosch 7+8 september en 26+27 oktober. Tel. 0251-31.90.90.  Van Aerle uit Helmond (www.vlooienmarkten.nl) organiseert vervolgens wederom vlooienmarkten 21 juli in Amsterdam in de Arena, 28 juli in Houten op de Euretcoparking en 7 en 8 september voor de eerste keer in de Jaarbeurs Utrecht; de grootste aller tijden (?).  In België kunt u elke eerste zondag van de maand naar de boekenmarkt in Diest, op en rond het begijnhof in het centrum (gratis). Tel. 0032-13-311260  In Engeland kunt u 20+2107 naar Detling, 19+20 augustus naar Newark, en 10+11 september naar Ardingly. Naar al deze plaatsen in Engeland (?) kunt u met de bus van Benelux Cars (opstappen in Antwerpen). Kosten E 53,- p.p. Tel. 0032-11-54.42.77. Mocht iemand ooit gaan, gaarne reisverslag..

Di23 Za27

Zo28

Za03+Zo04 Zo04 Do08 Vr09 Za10

Juli Ommen. Marktterrein weg Ommen/Zwolle. Boeken etc. 40 Kramen. Tel. 0529-45.34.87. www.museum-ommen.nl Nijkerk. Centrum. Boeken- en Stripmarkt. Tel. 06-50414117. www.surf.to/nijkerk Drachten. Centrum. Boekenmarkt. 40 Kramen. Tel. 0226-358856 Haarlemmerhout. Boekenmarkt. 20 Kramen. Tel. 023-5271959. www.kollektorsitem.nl Zutphen. Oever IJssel. Boekenmarkt. Tel. 0575-510476/072-5155285. www.boekenvreugd.nl Augustus Haarlem. Prinsenhof. Boekenmarkt. Tel. 023-5271959 Deventer. Centrum. Grootste boekenmarkt van Europa. Tel. 0570-61.31.00/0900-3535355. www.deventer.nl ‘s-Hertogenbosch. Markt/Centrum. Boekenmarkt. Tel. 0416-279999/ 0183-403402. www.hagendoorn.nl Zaandam. Dam. 4e Saense boekenmarkt. Tel. 0229-244739 Haarlem. Dreef. Boekenmarkt. 40 Kramen. Tel. 023-5271959. www.kollektorsitem.nl 21


Amersfoort. Het Havik. Boekenmarkt. Tel. 033-4700430 Nijkerk. Centrum. Boeken- en Curiosamarkt. Tel. 06-50414117. www.surf.to/nijkerk Zo11 Za17

Zo18 Zo25

Za31

Za31+Zo0109

Zo01 Do05 Za07

Za07+Zo08 Zo08 Vr13t/mWo18 Za14

Arnhem. Rijnhal. De Verzamelaar. Tel. 026-445.61.95/026-443.64.15 Bergen. Centrum. Boekenmarkt. 100 Kramen. Tel. 0226-358856 Kampen. Oudestraat/Centrum. 4e Kamper Stripspektakel. Tel. 038-332.09.97. e.bastiaans@zonnet.nl Zierikzee. Centrum. Boekenmarkt. 20 Kramen. Tel. 0164-25084 Amsterdam. Amstel. Boekenmarkt. 100 Kramen. Tel. 020-6275794 Tilburg. Centrum. Op 1 na grootste boekenmarkt van het zuiden. 220 Kramen. Tel. 013-5351149/5801015 De Rijp. Boekenmarkt. 35 Kramen. Tel. 0226-358856 Utrecht. Marescazalen (Veemarkt). Kaarten-, Boeken- en Vervoerbeurs. Tel. 030-288.68.91 Hollandscheveld. Boeken-, Kunst- en Jaarmarkt. 50 Kramen. Tel. 0528-343800. 35.0000 Bezoekers Bredevoort. Centrum. Grote Int. Boekenmarkt. ± 160 Kramen. Tel. 0543-45.23.80 Valkenswaard. Valkencourt. 17e Brabants Stripspektakel. Tel. 0032-11-66.14.73. www.stripspektakel.cjb.net September Middenbeemster. Rijperweg. Boekenmarkt. Tel. 0299-681463 ‘s-Hertogenbosch. Markt centrum. Boekenmarkt. Tel. 0416-279999/ 0183-403402. www.hagendoorn.nl Utrecht. Marescazalen (Veemarkt). Boeken-, Kaarten- en OranjeBeurs. Tel. 030-288.68.91 Hoogeveen. Boekenkade. 4e Strip- en Boekenmarkt. Entree gratis. Tel. 0528-372553/268082. lo.dijkstra@planet.nl Leiden. Doezastraat. Boekenmarkt. Tel. 071-5790090. www.boekenbeurzen.nl Haarlem. Dreef. Boekenmarkt. Entree gratis. 16 Kramen. Tel. 023-5271959. www.kollektorsitem.nl Vreeswijk. WC Vreeswijk Oude Sluis. Jaar- en Boekenmarkt. Tel. 030-6303688 Amsterdam. Brandewijnsteeg 2. Van Gendt Book Auctions. Kijkdagen 13, 14 en 15 / Veiling 17 + 18. Tel. 020-6231669 Amersfoort. Het Havik. Boekenmarkt. Tel. 033-4700430 Huizen. Centrum. Boekenmarkt. 60 Kramen. Tel. 020-402047 Nijkerk. Centrum. Boeken- en Curiosamarkt. Tel. 06-50414117. www.surf.to/nijkerk Haarlem. Dreef. Boekenmarkt. Entree gratis. 40 Kramen. Tel. 023-5271959. www.kollektorsitem.nl 22


Za14+Zo15 Zo15

Vr20+Za21 Za21 Vr27+Za28+Zo29 Vr27+Za28 Vr27+Za28 Za2809 Zo2909

? ‘s-hertogenbosch. Brabanthallen. Stripdagen.Tel. 073-629.39.11 Amsterdam. Dam. Boekenmarkt. 100 Kramen. Tel. 020-6275794 zeist. WC Belcour. Boeken-, Platen- en CD-beurs. Tel. 0182-525508. www.dynamicpromotions.nl Vlaardingen. Lijnbaanhal. Boeken- en Kaartenbeurs. Tel. 010-4742916/06-55908254 geleen. Hanenhof, Groenstr. 44. Strip- en Platenbeurs. www.mill-hill-productions.nl ? rijswijk. WC de Boogaard. Boeken- en Platenbuitenmarkt. Tel. 071-5790090 Barneveld. Veluwehal. VDP Prentbriefkaartenfestival. Tel. 0592-41.50.33/036-534.94.78 Arnhem. Rijnhal. Strip2000: Stripdagen. Tel. 0313-47.95.92. www.stripfestijn.nl. info@kartoen.nl ? Leiden. Doezastraat. Boekenmarkt. Tel. 071-5790090. www.boekenbeurzen.nl ? sliedrecht. Centrum Kerkbuurt. Boeken- en Platenbuitenmarkt. Tel. 071-5790090 Leeuwarden. Centrum. Boekenmarkt. Tel. 058-213.13.43. vvvleeuwarden@vvvleeuwarden.nl Almere-stad. Boekenmarkt. 60 Kramen. Tel. 0226-358856 rotterdam. Binnenrotte. Boekenmarkt. 125 Kramen

oktoBer Kinderboekenweek 0310 t/m 05012003 (Opening 0210). rotterdam. Kunsthal Museumpark. Westzeedijk 341. www.kb.nl/wonderland. Wonderland: van Pietje Bell tot Harry Potter. De grootste kinderboekententoonstelling ooit gehouden / Hoogtepunten uit 300 jaar kinderboek Za05 Bredevoort. Centrum. Boekenmarkt particulieren. 160 Kramen. Tel. 0543-45.23.80. www.bredevoort-boekenstad.nl. booktown@tref.nl Aalsmeer. Centrum. Boeken- en Voorjaarsmarkt. 50 Kramen. Tel. 015-362.05.00. www.marktlijst.nl. www.starpromotions.nl Zo06 gouda. Markt/Centrum. Boekenmarkt. Tel. 0182-525508. www.dynamicpromotions.nl Vr11+Za12+Zo13 utrecht. Veemarkt. Verzamelmarkt. 800 Kramen. Tel. 030-288.68.91 Za12 hoorn. Thamerkerk. Boekenboeldag (part. en handel). Entree gratis. Tel. 0297-562848. Tent. miniatuurboeken. Demonstr. handboekbinden oktober: Zaterdag 19 en drukken An g A/d zA Za19 Arnhem. Rijnhal. De Verzamelaar. Tel. 026-445.61.95/026-443.64.15 koo ag -d C V t 25ste m Zo20 houten. Euretco. Strip2000: 1e Grote stripbeurs Midden-Nl. Tel. 040-244.54.25/06-11310941. www.strip2000.nl groningen. Martiniplaza. Boekenmarkt. 120 Kramen. Tel. 0528-227811 02 t/m 1210

23


Ruiladvertenties Let op: ruiladvertenties voor leden verschijnen slechts één keer, tenzij u ons wederom om herhaling vraagt. Ruiladvertenties voor niet-leden verschijnen eveneens slechts één keer, tenzij wederom daarvoor wordt betaald uiteraard.

 Aanbod Zeer ruime verzameling stripalbums van Tom Poes (1948-1985), geïllustreerde verhalen (1948-1950), Tom Poes kaarten (1942), Nieuwjaarskaarten (1953-1955), boekjes van Dagbladpublikaties (1975-1984), 4 Delen ‘Volledige Werken (12, 13, 21, 22). Vraag compleet overzicht. m.hoeks@chello.nl  Aanbod 1 Exclusieve Zeefdruk van Marten Toonder (Strip nummer 01537 plaatje 3). Het plaatje meet 17x23 cm. De zeefdruk is ingelijst in een zwarte houten lijst van 35x57 cm. Ter afsluiting van het guldentijdperk (dec 2001) is een gulden afgebeeld. Jeroen.Kakebeeke@relan.nl of telefoon ‘s-avonds: 079-321.37.53  Aanbod Alle originele (23 zwart/wit + 3 Full-Color) illustraties van Phiny Toonder-Dick, getekend voor ‘Vader Dirk en moeder Dina’ uit ongeveer 1940. Alleen in 1 koop. conradwolters@hotmail.com

 Aanbod/Vraag De Papieren Cirkel (Klaas de Krijger). Ik zoek en heb regelmatig

de mooiste spullen! Kijk op mijn website: www.depapierencirkel.com  Aanbod HB en de jaarlijkse Check-Up (2e Pfizerverhaal). HB en de Digitaaldrank (1e Pfizerverhaal). Vraag Contact gezocht met Kappie-, Panda- en Birre Beer verzamelaars om gekopiëerde verhalen en manco’s uit te wisselen. Peter van Doorm. Tel. 050-577.03.45 / doormpeedee@hotmail.com  Aanbod Tom Puss und der fliegende Kalif, Tom Puss in Rhymeland, wit prototype Rommeldamgids Oisterwijk, groot tapijt: Markies declameert op gazon Bommelstein (ca 1950), zeepfiguren Sanders 1952. Vraag vroege curiosa als kalenders, poppen, posters, houten speelgoed enzovoorts. Hans Crezee. Fibigerstraat 18-1, 1097 KB Amsterdam. Tel.: 020-665.90.60  Aanbod Telegraaf 24 complete nrs. in goede staat 1941/1942 (TP 59 t/m 73, 309 t/m 312, 314 t/m 318) + complete nrs. in redelijke staat Courant Nieuws v/d Dag 1943/1944 (64 + 3 dubbele nrs. met TP.). Alléén samen (dus 91 nrs.)  91,- excl. porto of ruilen. Vraag Boeken, folders, tijdschriften enz. met werk van Toonder vóór 1946. Loek Donders, Veghel. Adresgegevens zie colofon

 Vraag Deel 13, 17 en 25 uit de Bommelreeks van uitg. Panda. Tevens deel 2 uit de Revue reeks van uitg. Panda. Prijs in overleg. Tel: 070-346.06.85  Vraag Video-CD bommelfilm, opnames van reclamefilmpjes Philips, plaatjes voor het Tom Poes plaatjesalbum van Quaker Oats. Alex Dijkstra, villac-uma@ande sreligion.myweb.nl  Vraag Heer Bommel, de Volledige Werken; compleet met register en in nieuwstaat. Peter van Harn. Hogesteeg 39, 3911 VT Rhenen. Tel.: 0317 -61.31.88  Vraag Origineel Bommelwerk van Marten Toonder zelf. Prijs in overleg. Tel: 070-346.06.85 24

Mtvc nr 044  

mtvc 44

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you