Page 1

Z. Agimi eshte nje burr 50 vjeqar i cili viziton MF (Mjekun Familjar) te tij per nje vizite rutinore. Ai eshte duhanxhi dhe ka IMT (Indeksin e Mases Trupore) baras me 35 por pergjithesisht ndjehet mire. MF i mat tensionin e gjakut dhe veren se eshte 178/88mmHg. Ai keshillohet te vije ne vizite te infermierja familjare pas nje jave. Ne matjen e perseritur TGJ ishte 184/94mmHg. Infermierja e keshillon ate te vije ne vizite javen e ardhshme me c’rast tensioni i tij i gjakut kishte mbetur i larte, 176/86mmHg

Z.Agimi kethehet ne vizite te M i tij F per te bere matjen percjellese te tensionit te tij te gjakut. MF i thot atij se jane te gjtha gjasat qe ai te kete Hipertension Primar. MF i ekzaminon fundus okuli e pacientit dhe nuk gjen asgje jo normale. Per me teper, Z.Agimi nuk ankohet nga ndonje problem te pamjes ] MF i pershkruan pacientit te tij nje antihipertensiv dhe e keshillon ate te vije ne vizite percjellese pas 4 javesh. Mirepo ai nuk vie per kete vizite kontrolluese dhe i shmanget tundimit te verifikoje gjendjen e tensionit te tij te gjakut. Pacienti rishfaqet ne departamentin e emergjences pas 2 vitesh. Ai tani ankohet nga nje dhembje te kohe pas kohshme gjoksi te shkaktuar nga sforcimet fizike, dhembje kjo e cila shperndahet ne krahun e majte, veshtirson frymemarrjen, ai poashtu thot se qe prej 3 ditesh ka nje ortopne dhe qe prej nje muaji ju kane shfaqur edema periferike. Ai poashtu ka veshtirsi ne te pamur dhe dhembje koke. Tensioni i tij i gjakut eshte 230/120mmHg.

Studim rasti mbi Hipertensionin Diskutimi Z. Agimi eshte nje burr 50 vjeqar i cili viziton MF (Mjekun Familjar) te tij per nje vizite rutinore. Ai eshte duhanxhi dhe ka IMT (Indeksin e Mases Trupore) baras me 35 por pergjithesisht ndjehet mire. MF i mat tensionin e gjakut dhe veren se eshte 178/88mmHg. Ai keshillohet te vije ne vizite te infermierja familjare pas nje jave. Ne matjen e perseritur TGJ ishte 184/94mmHg. Infermierja e keshillon ate te vije ne vizite javen e ardhshme me c’rast tensioni i tij i gjakut kishte mbetur i larte, 176/86mmHg.


a) Prej se eshte duke vuajtur pacienti? Hipertension i izoluar sistolik Eshte menduar me pare te jete beninj, megjithate sot konfirmohet se HIS eshte nje faktor i rendesishem rreziku i cili nese lehet i pa trajtuar dukshem rrit semundshmerine dhe vdekshmerine e pacienteve. Eshte lloji me i shpeshte i HT dhe me i veshtiri per tu trajtuar. Prevalenca e HSI ngritet me moshen, duke arrire mbi 50% te personat mbi 60 vjeqare, dhe duke u ngritur ne 75% te personat pas moshes 75 vjeqare. b) Pse eshte e rendesishme qe te kontrollohet/matet tensioni i gjakut? Pasojat e HT - rrezik i rritur per insult cerebrovaskular - rrezik i rritur per semundje te zemres - rrezik i rritur per insuficience te veshkave HT zakonisht eshte asimptomatik, prandaj edhe eshte quajtur “Vrases i heshtur� por me trajtim t epershtatshem reduktohet rreziku nga komplikimet. Prevalenca e rrezikut nga zhvillimi i komplikimeve rritet me moshen. Eshte me rendesi te ceket se HT eshte faktori madhor i rrezikut kardiovaskular i cili eshte i riparueshem dhe ndaj te cilit mund te intervenohet. Ekzistojne deshmi te fuqishme se HT eshte faktor i rendesishem rreziku per ICV (insult cerebro vaskular), semundjen koronare te zemres, semundjet vaskulare periferike dhe semundje te veshkave.

c) Cilat jane faktoret e rrezikut per tension te larte te gjakut? - mosha - etniciteti - anamneza familjare - obeziteti, stili joaktiv i jetes - dislipidemia - faktoret farmakologjik, perfshire BAIJS, alkoolin - tjere, perfshire kripen e shumte ne ushqime dhe stresin


Z.Agimi kethehet ne vizite te M i tij F per te bere matjen percjellese te tensionit te tij te gjakut. MF i thot atij se jane te gjtha gjasat qe ai te kete Hipertension Primar.

d) Cka eshte Hipertensioni primar dhe pse ka gjase qe Z. Agim ta kete ate? Hipertensioni primar - ky eshte nje tension me origjine te padefinuar (idiopatik/esencial) - perafersisht 90-95% te rasteve te hipertensionit definohen si primare e) Cilet faktore patofiziologjik do te mund te majne tensionin e rritur te gjakut ne hipertensionin primar? Faktoret patologjik ne HT primar - atheroskleroza


-

retencioni i ujit dhe kripa aktivizimi i sistemit renin-angiotezin-aldosteron tonusi i rritur i simpatikusit

f) Cilet jane shkaktaret e rendesishem te Hipertensionit sekondar? Shkaktaret e HT sekondar - semudjet renale apo renovaskulare, psh. Nga diabeti, apo stenoza e arterie renale - crregullimet endokrine: Hypertyreoidizmi, feokromocitoma (katecholaminat e teperta), Syndromi Cohn (aldosteroni i tepert primar), Syndorma Cushing (kortikosteroidet e tepert) dhe akromegalia (hormoni i rritjes i tepert) - crregullimet kardiovaskulare perfshire ketu edhe korktacionin e aortes - barerat: BAIJS, kontraceptivet oral, steroidet, g) Cilat teste te gjakut do te caktoheshin te beje Z. Agim dhe pse jane te rendesishme ato? Hulumtimet te HT Behen per te zbuluar ndonje demtim te organeve te cakut, apo per te perjashtuar shkakun e HT sekondar - analizat e urines - Urea dhe lektrolitet ne serum - Klirensi i kreatinines - RTG e thoraxt // ECG - UZ i veshkave - Echokardiografia - Glikemia dhe lipidogrami MF i ekzaminon fundus okuli e pacientit dhe nuk gjen asgje jonormale. Per me teper, Z.Agimi nuk ankohet nga ndonje problem te pamjes. h) Cilat ndryshime te stilit jetesor do ta keshilloje MF Z. Agim te beje? Modifikimi i stilit te jetes - Humbja e peshes se tepert - nderprerja e duhanit - modifikimi i dietes; diete e ulte ne kripera, 5 porcione te frutave/perimeve ne dite - modifikimi i konsumit te alkoolit (<3 njesi pijesh/dite M, dhe <2 njesi pijesh/dite F - ushtrime trupore te rregullta i)Cilat nga barerat antihipertensive MF do te mund te merrte ne konsiderate qe ta trajtoje Z. Agimin? Menaxhimi farmakologjik i HT


Te nje pacient 50 vjeqar te races se bardhe, medikamentet qe duhet konsideruar per trajtim te tij jane: - ACE Inhibitoret (Ramipril, Enalapril) - CCB (Amlodipine, Felodipine, Nifedipine) - Thiazidet (Bendrofluazide) ACEI reduktojne formimin e angiotenzines II dhe per pasoje reduktojne rezistencen periferike vaskulare Eshte eme rendesi te ceket se keto barera mund te sjkaktojne nje renje te pernjehershme te TGJ me dozen e pare. Disa paciente jane jotolerant ne efektet anesore te ACEI dhe prandaj ne keto raste mund te vie ne konsiderim nje ARB (psh Losartan apo Valsartan) Diuretiket tiazid reduktojne rithithjen e ujit dhe kriperave ne tubuset e perdredhur distal. Per pasoje, renja e TGJ mendohet te ndodhe per shkaka te reduktimit te vellimit te pergjithshem te gjakut, kethimit venoz dhe vellimit godites te zemres (cardiac output). Vellimi godites i zemres kethehet ne normal, por efekti antihipertensiv persiston per shkaak te rezistences periferike. (Shiko interpretimin e tabeles se meposhtme)

Hapi I-re

Hapi II-te

<55 vjeq

≥ 55 vjeq apo zezak i cfardo moshe

A

+

C

ose

A

+

↓ Hapi III-te

A

+

C ↓

Hapi IV-t Shto: - diuretik

+

D

D


- alfa bllokues, ose - beta bllokues Konsidero keshillimin me specialistin A=ACE Inhibitor (ose ARB nese ACEI nuk tolerohet); C=CCB; D=diuretiket e tipit thiazid. BB nuk jane te preferueshem per terapi fillestare te pacientet por jne nje alternative per A per pacientet mbi 65 vjet ne te cilet A nuk tolerohet.apo kontarindikohet (perfshine grate me potencial per shtatzenesi). Interpretimi i figures. RCP algoritmi per trajtimin e HT ne mbrojtjen primare. Copyright Š 2006 Royal College of Physicians. Reproduced by permission. Full text available online at www.rcplondon.ac.uk/pubs/books/HT/HypertensionGuide.pdf

MF i pershkruan pacientit te tij nje antihipertensiv dhe e keshillon ate te vije ne vizite percjellese pas 4 javesh. Mirepo ai nuk vie per kete vizite kontrolluese dhe i shmanget tundimit te verifikoje gjendjen e tensionit te tij te gjakut. Pacienti rishfaqet ne departamentin e A&E (aksident & emergjence) pas 2 vitesh. Ai tani ankohet nga nje dhembje te kohe pas kohshme gjoksi te shkaktuar nga sforcimet fizike, dhembje kjo e cila shperndahet ne krahun e majte, veshtirson frymemarrjen, ai poashtu thot se qe prej 3 ditesh ka nje ortopne dhe qe prej nje muaji ju kane shfaqur edema periferike. Ai poashtu ka veshtirsi ne te pamur dhe dhembje koke. Tensioni i tij i gjakut eshte 230/120mmHg. k) Prej cka eshte duke vuajtur pacienti? Hipertensioni malinj Pacienti eshte duke vuajtur nga - HT malinj - Angina


HT malinj eshte i rralle. Pengesa ne te pamur, dhembje koke, veshtirsi ne frymemarrje mund te ndodhin kur tensioni diastolik eshte mbi 130mmHg dhe ai sistolik mbi 220mmHg. Fundoskopia mund te zbuloje ndryshime retinale dhe edeme te papilles se nervit optik., si dhe pacienti mund te kete shenja te insuficiences se zemres. Pacienti oashtu mund te prezentoj me vetedije/ndergjegje te ulur, shenja fokale neurologjike, konvulsione (encefalopatia hipertesive) dhe insult cerebral. l) The SHO (senior house officer) in A&E performs fundoskopy. Si shgkallezohet retinopatia hypertensive dhe cilat jane ndryshimet? Retimopatia hipertensive Ndryshimet te retinopatia hipertnsive perfshijne : - ngushtim te lumenit te arterioleve (shkalla 1) - nyjezimi i arterieve me venat (shkalla 2) - hemorragjia ne forme flakezash dhe eksudati si tufezat e pambukut (shkalla 3) - papilloedema (shkalla 4) m) ECG e pacientit tregon nje depression te lehte te ST segmentit dhe nje inversion te vales T, dhe testi I urines me shirit eshte pozitiv per proteinuri. Cfare veprimi do te ndermarre SHO ? n) Cilat jane rreziqet e zbritjes se presionit te rritur te gjakut te ketij pacienti ? (m), (n) Menaxhimi i HT malinj Mortaliteti njevjeqar te pacintete me kete shkalle hipertensioni qe nuk trajtohen eshte rreth 90%. HT malinj ngjet te rreth 1% e pacienteve me HT primar. Qellimi i trajtimit te Emergjencat Hipertensive eshte veprimi i pernjehershem per te reduktuar tensionin gradualisht dhe ne menyrete kontrolluar. Nje orientim i mire do te ishte qe te reduktohet tensioni i gjakut per 25%, apo te reduktohet tensioni diastolik deri ne 100 â&#x20AC;&#x201C; 110 mmHg brenda 24 oresh. - kjo eshte nje emergjence - trajtimi duhet bere me antihipertensive intarvenoz. Labetolol eshte i vijes se pare kur nuk kemi edeme pulmonare te zhvilluar apo kontraindikacione tjera per trajtim me BB. - mbukqyrja e rregullt kardiovaskulare dhe neurologjike eshte e nje rendesie te jashtezakonsjhme/kritike. Per kete pacienti eshte mire te hospitalizohet ne njesine e kujdesit intensiv. - ekuilibri i lengjeve trupore eshte esencial, dhe pacinti dueht te kateterizohet dhe te monitorohet rrejdha e urines. Arsyeja per kete eshte se reduktimi rapid i TGJ mund te rezultoje ne hipoperfuzion te organit, duke rezultuar me ishemi dhe/apo infarkt. Nese pacienti ankohet per ankesa kardiake (zhvillimi/perkeqesimi i dhembjes ne gjoks), ka te reduktuar dramatikisht rrjedhen e urines (hipoperfuzion renal) apo zhvillon sumptome dhe/ose shenja neurologjike gjate reduktimit te TGJ, doza e medikamentit duhet te ulet apo te nderpritete fare.


FAmily Medicine Specialist  

I am used to working in a highly pressured environment and responding quickly to patient/client queries or complaints.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you