Page 1

BLPD Newsletter ปีที่ 10 ฉบับที่ 103 เดือน มีนำคม 2561 Science Update : Solar Roof แผงโซล่ำร์เซลล์ที่ทำมำเพื่อผู้ใช้งำนตำมบ้ำน BLPD Corner : กำรแพ้นมวัว Thailand 4.0 in ASEAN : ดันเกษตรกรก้ำวข้ำมยุค “เกษตร 4.0” พลิกภำคเกษตรไทยสู่กำรปฏิรูป แนะนำหลักสูตร : ข้อกำหนด ISO/IEC 17025:2017 – General requirements for the competence of testing and calibration laboratories Q&A : อบรมหลักสูตรกำรตรวจติดตำมคุณภำพภำยในตำมมำตรฐำน ISO/IEC17025 ผ่ำนเครือข่ำย อินเทอร์เน็ต โดยได้เกรด P แต่ไม่ได้รับกำรอนุมัติประกำศนียบัตรเนื่องจำกเหตุใด?

โปรดส่งข้อคิดเห็น คำแนะนำหรือคำถำมที่ blpd@dss.go.th โทร. 02-2017425 โทรสำร 02-2017429 หำกต้องกำรยกเลิกกำรรับข่ำวสำร กรุณำแจ้งที่ blpd@dss.go.th ข้อมูลเพิ่มเติม http://blpd.dss.go.th/


ใกล้ สิ้ น สุ ด ไตรมำสที่ 1 ของปี 2561 กันแล้วนะคะ หลักสูตรฝึกอบรม ตำมแผนฝึกอบรมประจำปีของ พศ. ก็ เหลือไม่กี่หลักสูตรและค่อนข้ำงจะเต็ม กั น แล้ ว นะคะ ดั ง นั้ น หำกใครพลำด อบรมในปีนี้ รอสมัครเข้ำรับกำรอบรม ในปีหน้ำกันนะคะ และ ทำงสำนักฯ ก็ เต รี ยม ที่ จ ะ ท ำ กำ ร ส ำ ร วจ ควำ ม ต้องกำรฝึกอบรม เพื่อจะนำข้อมูลดังกล่ำวมำวำงแผนในกำรจัดฝึกอบรมในปีหน้ำ และ พัฒนำหลักสูตรให้สอดคล้องกับควำมต้องกำร ดังนั้นหำกท่ำนหรือหน่วยงำนของท่ำน ได้รับแบบสำรวจควำมต้องกำรฝึกอบรม อย่ำลืมตอบกลับมำด้วยนะคะ เพื่อทำงสำนักฯ จะได้ดำเนินกำรได้สอดคล้องกับควำมต้องกำรของท่ำนได้อย่ำงมีประสิทธิภำพ

หลักสูตรฝึกอบรมระยะสั้น Q003

การคานวณค่าสถิติสาหรับงานวิเคราะห์ทดสอบ

19-20 เม.ย. 60

สถำนที่อบรม อำคำรสถำนศึกษำเคมีปฏิบัติ กรมวิทยำศำสตร์บริกำร รายละเอียดเพิ่มเติม และสมัครออนไลน์ได้ที่ http://blpd.dss.go.th/ ติดต่อสอบถาม : คุณจรวยพร แดงจิ๋ว โทรศัพท์ : 087 095 7475 0 2201 7460 E-mail : ppd_blpd@dss.go.th 2 |BLPD NEWSLETTER

ปี ที่ 1 0 ฉ บั บ ที่ 1 0 3

เ ดื อ น

มี น ำ ค ม 2 5 6 1


Thailand 4.0 in ASEAN : ดันเกษตรกรก้ำวข้ำมยุค “เกษตร 4.0” พลิกภำคเกษตรไทยสูก่ ำรปฏิรูป นฤภร รุ่งเรือง

จากการที่ประเทศไทยต้องการพัฒนาเพื่อเข้าสู่ระบบ Thailand 4.0 ทาให้มีการพัฒนาระบบต่างๆ รวมทั้งทางด้าน ก า ร เ ก ษ ต ร โ ด ย ท า ง ก ร ะ ท ร ว ง เ ก ษ ต ร แ ล ะ ส ห ก ร ณ์ ว า ง แ น ว ท า ง ร อ ง รั บ พั ฒ น า เ ก ษ ต ร ก ร ทุกระดับ ปูรากฐานการผลิตควบคู่การพัฒนาคนแบบระยะยาว เน้นนาวิธีการบริหารจัดการสมัยใหม่และการใช้เทคโนโลยี นวัตกรรมมาประยุกต์ใช้ เพื่อสร้างความมั่นใจให้เกษตรกรรายย่อยในการที่จะสามารถก้าวเป็นเกษตรกร 4.0 และมีภูมิคุ้มกัน สู่ การยกระดับคุณภาพชีวิตให้ดี ขึ้น

รูปจาก https://www.befirstnetwork.com/thailand4-

นายวิณะโรจน์ ทรัพย์ส่งสุข เลขาธิการสานักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) กระทรวงเกษตรและสหกรณ์เปิดเผยว่า ปัจจุบันเกษตรกรของประเทศส่วนใหญ่ยังเป็นลักษณะเกษตรกรรายย่อย และมีระดับการพัฒนาที่หลากหลาย ทาให้การพัฒนา และยกระดับภาคการเกษตรต้องอาศัยการกาหนดนโยบายและแผนที่สอดคล้องกับลักษณะของเกษตรกร แต่ละกลุ่ม ซึ่งจาก ข้อจากัดดังกล่าว กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ จึงได้กาหนดแนวทางรองรับการพัฒนาเกษตรกร โดยพบว่ากลุ่มเกษตรกร ขนาดกลางและขนาดใหญ่ มีความก้าวหน้าในการทาการเกษตร และมีศักยภาพที่จะพัฒนาต่อยอดสู่เกษตร 4.0 ได้รวดเร็ว อย่างไรก็ตาม จากข้อมูลผลการศึกษาของสถาบันการศึกษาหลายสถาบันเห็นพ้องต้องกันว่า เกษตรรายย่อยซึ่งยังมีจานวนอยู่ มาก ยังไม่สามารถก้าวข้ามเกษตร 2.0 ไปได้ จาเป็นต้องมีแนวทางและนโยบายในการพัฒนาเฉพาะ เช่น การสนับสนุนการ รวมกลุ่มสร้างความเข้มแข็ง ศูนย์เรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตร (ศพก.) การใช้กลไกสหกรณ์การเกษตรเป็น ตัวขับเคลื่อนและสนับสนุนการพัฒนาของเกษตรกรรายย่อย และมีการดูแลตามสถานการณ์ เช่น อุทกภัย และภัยแล้ง ซึ่ง ในช่วงที่ผ่านมาภาครัฐให้ความช่วยเหลือและเยียวยาอย่างเร่งด่วนเพื่อลดผลกระทบที่จะเกิดกับเกษตรกร

อ่ำนต่อหน้ำที่ 4 BLPD NEWSLETTER

ปี ที่ 1 0 ฉ บั บ ที่ 1 0 3

เ ดื อ น

มี น ำ ค ม 2 5 6 1 | 3


ดันเกษตรกรก้าวข้ามยุค “เกษตร 4.0” (ต่อจากหน้า 3) สาหรั บแนวทางการพัฒ นาภาคการเกษตรสู่เกษตร 4.0 ของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ มีที่มาจากพื้นที่ทาง การเกษตรที่มีอยู่อย่างจากัด จึงจาเป็นต้องกาหนดแนวทางการทาการเกษตรอย่างมีประสิทธิภาพ กระทรวงเกษตรและ สหกรณ์จึงได้วางรากฐานการทาการเกษตรด้วยเทคโนโลยีเข้ามาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพและผลิตภาพในภาคการเกษตรควบคู่ กับการใช้ศาสตร์พระราชามาเป็นภูมิคุ้มกันให้เกษตรกร

ทั้งนี้ ตัวอย่างของการนาวิธีการบริหารจัดการสมัยใหม่และการใช้เทคโนโลยีนวัตกรรมมาประยุกต์ใช้ตลอด Supply Chain ได้แก่ โครงการส่งเสริมให้เกษตรกรทาการเกษตรแบบแปลงใหญ่ซึ่งเป็นการสนับสนุนให้เกษตรกรรายย่อยมารวมกลุ่ม รวมพื้นที่กันทาการเกษตรภายใต้การบริหารจัดการปัจจัยการผลิต การใช้เทคโนโลยีเครื่องจักรกล และการวางแผนการผลิต ร่วมกันเพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด โครงการปรับเปลี่ยนการผลิตในพื้นที่ที่ไม่เหมาะสมไปปลูกพืชที่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ โดยการทา Zoning จากแผนที่ Agi-Map ควบคู่กับการยกระดับคุณภาพสินค้าเกษตรให้ได้มาตรฐาน อาทิ GAP และเกษตร อินทรีย์ และโครงการจัดตั้งศูนย์เกษตรอัจฉริยะ ซึ่ง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้ร่วมมือกับมหาวิทยาลัยจากญี่ปุ่นในการ นาเทคโนโลยีสมัยใหม่มาใช้ในการทาการเกษตรในประเทศไทยโดยจะทดลองใช้กับพืชสาคัญก่อน คือ ข้าว มันสาปะหลัง และ ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ พร้อมนี้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ยังได้ส่งเสริมการทาเกษตรทฤษฎีใหม่ควบคู่ไปกับการทาการเกษตร สมัยใหม่ด้วยเพื่อสร้างภูมิคุ้มกันและลดความเสี่ยงให้เกษตรกรจากสภาวะของตลาดที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว สุดท้ายนี้ในการที่จะพัฒนาทางด้านการเกษตรและหลายๆ ด้าน ต้องมีการร่วมมือกับหลายหน่วยงานในการที่จะ พัฒนาให้การเกษตรของประเทศไทยพัฒนาได้อย่างก้าวไกลและมีการพัฒนาต่อเนื่องอย่างมั่นคงและเป็นที่ยอมรับของทั้งใน ประเทศไทยและต่างประเทศ มุ่งสู่เป้าหมาย Thailand 4.0 และ เกษตร 4.0 แหล่งอ้างอิง https://www.kasetkaoklai.com/home/2017

4 |BLPD NEWSLETTER

ปี ที่ 1 0 ฉ บั บ ที่ 1 0 3

เ ดื อ น

มี น ำ ค ม 2 5 6 1


BLPD Corner : กำรแพ้นมวัว เรียบเรียยงโดย วิภัทรา วงศ์พยัคฆ์

นมวัวเป็นแหล่งอาหารที่สาคัญของมนุษย์ เนื่องจากเป็นแหล่งโปรตีนที่สมบูรณ์ และมีกรดอะมิโนที่จาเป็น แต่การ บริโภคนมวัวนั้น อาจก่อให้เกิดปัญหาเกี่ยวกับการแพ้นมวัวได้ การแพ้นมวัว (cow’s milk allergy : CMA) เกิดจากกลไกการ แพ้เหมือนกับการแพ้อาหาร แพ้ยา หรือสารอื่นๆ คือการที่ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายเห็นโปรตีนในนมวัวเป็นสิ่งแปลกปลอม และพยายามกาจัดออก ทาให้เกิดอาการไม่สบายต่างๆ ตามระบบทางเดินอาหาร ระบบทางเดินหายใจ และระบบผิวหนัง การ แพ้น มวัว นั้น จะแตกต่างจากภาวะขาดเอนไซม์ย่ อยแล็กเทส (lactose tolerance) ซึ่งเกิดจากการที่ร่างกายไม่สามารถผลิต เอนไซม์แลคเตส (lactase) มาย่อยน้าตาลแลคโตสได้ ทาให้เกิดอาการปวดท้อง ท้องอืด หรือท้องเสีย หลังการรับประทานนม หรือผลิตภัณฑ์จากนม แต่ไม่ส่งผลต่อระบบภูมิคุ้มกันในร่างกาย ซึ่งโปรตีนที่ก่อให้เกิดการแพ้ ได้แก่ แอลฟา แลตตัลบูมิน (α lactalbumin) บี ต า แล็ ก โทโกลบู ลิ น (ß lactoglobulin) และเคซี น แต่ โ ปรตี น ที่ ก่ อ ให้ เ กิ ด การแพ้ ม ากที่ สุ ด คื อ เคซี น เนื่องจากสามารถพบเคซีนในปริมาณมากกว่าโปรตีนชนิดอื่นๆ หากผู้ที่แพ้ นมวัวได้รับนมเข้าไป สารที่ทาให้แพ้ในนมจะกระตุ้น การผลิตสารแอนติบอดีชนิด immunoglobulin E (IgE) ขึ้นเพื่อป้องกันร่างกาย เมื่อครั้งต่อไปที่ร่างกายได้รับโปรตีนชนิดนี้ IgE จะเกิดปฏิกิริยาและส่งสัญญาณให้ระบบภูมิคุ้มกันปล่อยสารฮีสทามีน และสารเคมีอื่นๆ จนเกิดเป็นอาการแพ้ ซึ่งผู้ที่แพ้นมวัว จะเกิดอาการแพ้แตกต่างกันออกไปในแต่ละบุคคล อาจจะเกิดอาการแพ้แบบรวดเร็วหลังจากได้รับนมวัว หรืออาจเกิดอาการ แบบช้าๆ ต่อเนื่องกัน 7-10 วันก็ได้ ผู้ที่มีอาการแพ้นมวัวจะเหมือนกับการแพ้อาหารชนิดอื่นๆ ที่ไม่สามารถรักษาให้หายได้ จะต้องหลีกเลี่ยงนม หรืออาหารที่มีส่วนประกอบของนม ในกรณีที่เผลอรับประทานอาหารจากนมวัวจนมีอาการแพ้ หากไม่ รุนแรงมากอาจบรรเทาอาการได้ด้วยยาแก้แพ้ ส่วนผู้ที่มีอาการแพ้รุนแรงจาเป็นต้องใช้การฉีดยาแบบฉุกเฉินด้วยตัวยาอิพิเนฟ ริน (epinephrine) ทั้งนี้ในการตรวจสอบว่าแพ้นมวัวหรือไม่นั้น สามารถไปพบแพทย์เพื่อทาการตรวจร่างกาย ดูประวัติภูมิแพ้ ต่างๆ หรืออาจทาการทดสอบที่ผิวหนัง (skin test) เพื่อดูปฏิกิริยาที่เกิดขึ้น หากมีการนูนแดงบริเวณที่ฉีดสารทดสอบ แสดงว่า มีอาการแพ้เกิดขึ้น

ภาพแสดงอาการแพ้นมวัว เอกสำรอ้ำงอิง 1.รศ.พญ.อรุณี เจตศรีสุภาพ. แพ้นมวัว (cow milk allergy) [Online]. Available from: http://haamor.com/ [7 ตุลาคม 2560] Swagerty D. L., Walling A. D., and Klein R. M. Lactose intolerance. American academy of family physicians 65(9) (2002): 1845-1850. 2.Lifschitz C. and Szajewska H. Cow's milk allergy: evidence-based diagnosis and management for the practitioner. European journal of pediatrics 174(2) (2015): 141-50. 3.POBPAD. แพ้นมวัว รู้ไว้ไม่เสี่ยง [Online]. Available from: https://www.pobpad.com [7 ตุลาคม 2560]

BLPD NEWSLETTER

ปี ที่ 1 0 ฉ บั บ ที่ 1 0 3

เ ดื อ น

มี น ำ ค ม 2 5 6 1 | 5


Science update : Solar Roof แผงโซล่ำร์เซลล์ที่ทำมำเพื่อผู้ใช้งำนตำมบ้ำน ปัญญา คาพยา

ที่มำภำพ : http://www.manager.co.th/game/viewnews.aspx?NewsID=9590000108593 ด้ว ยความร่ ว มมื อ ระหว่ า ง Tesla และบริ ษั ท 3M ในการปรั บ ปรุ ง การเคลื อ บผิ ว ของแผงโซล่ า ร์ เ ซลล์ เ พื่ อ ให้ มี ประสิทธิภาพในการรับแสงมากยิ่งขึ้น ทาให้สูญเสียพลังงานโดยรวมไปเพียง 2% และมีราคาถูกกว่าราคาหลังคาบ้านปกติเมื่อ รวมกับค่าไฟ ที่สาคัญคือมีความสวยงามไม่เหมือนกับโซล่าเซลล์ที่มีตามท้องตลาดในปัจจุบัน Tesla ระบุในบล็อกของบริษัทว่าสาหรับเคสทั่วไป การติดตั้งหลังคา Solar Roof จะมีค่าใช้จ่ายราว 21.85 ดอลลาร์ สหรัฐต่อ 1 ตารางฟุต หรือประมาณ 8,200 บาทต่อ 1 ตารางเมตร โดยการติดตั้งนั้น จะไม่ใช่กระเบื้องโซลาร์เซลล์เต็มพื้นที่ หลังคา แต่จะเป็นกระเบื้องธรรมดาปูผสมกับกระเบื้องโซลาร์เซลล์ ซึ่ง อีลอน มัสก์ (Elon Musk) หัวเรือใหญ่ SolarCity กล่าวว่าในกรณีทั่วไปมีสัดส่วนระหว่างกระเบื้องโซลาร์เซลล์ต่อกระเบื้องธรรมดาที่ 40:60 แต่ในบางกรณีก็สามารถขึ้นไปถึง 70:30 ได้เลย โดยเมื่อมองด้วยตาเปล่าจากพื้นถนนจะเห็นเป็นกระเบื้องลักษณะเดียวกันหมด อีกประเด็น หนึ่งที่ Tesla โฆษณาเป็นอย่ างมากคือความทนทาน โดย Solar Roof สามารถทนการกระแทกของ ลูกเห็บขนาด 2 นิ้วที่เดินทางด้วยความเร็ว 177 กิโลเมตรต่อชั่วโมงได้ นอกจากนี้ยังได้รับการจัดเรตติ้งการทนลมและทนไฟ ในระดับดีที่สุดอีกด้วย สาหรับการรับประกัน Tesla ระบุว่ารับประกันแผ่นกระเบื้องตลอดอายุบ้าน (ตราบใดที่ไม่ทุบบ้านทิ้ง ก็รับประกันไป เรื่อยๆ) และรับประกันระบบโซลาร์รวมถึงประกันการรั่วซึมจากการติดตั้งที่ 30 ปี ที่มา : 1. http://www.manager.co.th/game/viewnews.aspx?NewsID=9590000108593 2.https://soscity.co/news/natural-science/tesla-launch-solar-roof-tiles-for-home-user#more-3539 3.https://www.blognone.com/node/92270

6 |BLPD NEWSLETTER

ปี ที่ 1 0 ฉ บั บ ที่ 1 0 3

เ ดื อ น

มี น ำ ค ม 2 5 6 1


Q&A : อบรมหลักสูตรกำรตรวจติดตำมคุณภำพภำยในตำมมำตรฐำน ISO /IEC17025 ผ่ำน เครือข่ำยอินเทอร์เน็ต โดยได้เกรด P แต่ไม่ได้รับกำรอนุมัติประกำศนียบัตรเนื่องจำกเหตุใด? ลัดดาวัลย์ เยียดยัด

Q เรียนจบหลักสูตร การตรวจติดตามคุณภาพภายในตามมาตรฐาน ISO/IEC 17025 ผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ต โดยได้เกรด P และคลิกขอประกาศนียบัตรเรียบร้อยแล้ว แต่ไม่ได้รับการอนุมัติประกาศนียบัตรเนื่องจากเหตุใด? A หลักสูตรการตรวจติดตามคุณภาพภายในตามมาตรฐาน ISO/IEC 17025 มีการ กาหนดเงื่อนไขการได้รับประกาศนียบัตรดังนี้ 1. เรียนเนื้อหาหลักสูตร ครบ 100% ภายในเวลาที่กาหนด 2. ใช้เวลาศึกษาเนื้อหาหลักสูตร ไม่น้อยกว่า 2 ชั่วโมง 3. ส่งแบบฝึกหัดครบตามที่กาหนด โดยเฉพาะการส่งแบบฝึกหัด หากผู้เรียนไม่ได้ส่งแบบฝึกหัด ระบบฯ จะขึ้นสถานะรอการอนุมัติประกาศนียบัตร จนกว่าจะมีการส่งแบบฝึกหัดครบตามที่กาหนด สานักฯ จึงจะอนุมัติประกาศนียบัตรให้ผู้เรียน

แนะนำหลักสูตร : ข้อกำหนด ISO/IEC 17025:2017 – General requirements for the competence of testing and calibration laboratories ปวีณา เครือนิล

ในยุคของการแข่งขันทางการค้า ห้องปฏิบัติการที่ทาหน้าที่ตรวจสอบคุณภาพสินค้า ไม่ว่าจะเป็นห้องปฏิบัติการ ทดสอบ หรือห้องปฏิบัติการการสอบเทียบ จาเป็นต้องเสริมสร้างสมรรถนะและยกระดับให้มีคุณภาพตามมาตรฐานสากล ISO/IEC 17025 การดาเนิ น กิจ กรรมดังกล่ าวต้ องมีก ารพัฒ นาบุค ลากรให้ มี ความรู้ ความเข้ าใจเกี่ยวกับข้อ กาหนดของ มาตรฐาน ISO/IEC 17025 เพื่อให้สามารถดาเนินการได้อย่างถูกต้องสอดคล้องกับข้อกาหนด สานักพัฒนาศักยภาพนักวิทยาศาสตร์ห้องปฏิบัติการ กรมวิทยาศาสตร์บริการ จัดอบรมหลักสูตร ข้อกาหนด ISO/ IEC 17025:2017 – General requirements for the competence of testing and calibration laboratories เป็ น มาตรฐานสากลที่เปลี่ยนแปลงล่าสุด ประกาศใช้เมื่อวันที่ 1 ธันวาคม 2560 มาตรฐานใหม่ฉบับนี้มีการรวมการปฏิบัติงานและ การทางานด้วยวิธีการใหม่ๆ ในห้องปฏิบัติการ การเข้ารับการอบรมเรื่องนี้จะเป็นการเสริมสร้างความรู้ด้านระบบคุณภาพ ห้องปฏิบัติการตามมาตรฐานฉบับใหม่ ให้กับนักวิทยาศาสตร์ เจ้าหน้าที่ห้องปฏิบัติการ ผู้ที่เกี่ยวข้องในห้องปฏิบัติการทั้ง ภาครัฐและเอกชน ให้ทราบและเข้าใจข้อกาหนด ISO/IEC 17025:2017 แนวทางในการจัดทาระบบคุณภาพห้องปฏิบัติการ และการขอรั บ การรั บ รองความสามารถห้ อ งปฏิ บั ติ ก าร หั ว ข้ อ หลั ก สู ต รประกอบด้ ว ยความเป็ น มาของการรั บ รอง ห้ อ งปฏิ บั ติ ก าร การเปรี ย บเที ย บข้ อ ก าหนด ISO/IEC 17025:2005 กั บ ISO/IEC 17025:2017 ข้ อ ก าหนดโครงสร้ า ง ข้อกาหนดด้านทรัพยากร และข้อกาหนดด้านกระบวนการ ซึ่งหลักสูตรนี้เหมาะสาหรับบุคลากรห้องปฏิบัติการที่จะยื่นขอ รับรองความสามารถห้องปฏิบัติการ และบุคลากรห้องปฏิบัติการที่ได้รับการรับรองแล้วตามมาตรฐาน ISO/IEC 17025:2005 ที่จะต้องปรับเปลี่ยนระบบคุณภาพห้องปฏิบัติการให้เป็นไปตามมาตรฐานฉบับใหม่นี้ภายใน 3 ปี BLPD NEWSLETTER

ปี ที่ 1 0 ฉ บั บ ที่ 1 0 3

เ ดื อ น

มี น ำ ค ม 2 5 6 1 | 7


สานักพัฒนาศักยภาพ นักวิทยาศาสตร์ห้องปฏิบัติการ กรมวิทยาศาสตร์บริการ อาคารสถานศึกษาเคมีปฏิบัติ 75/7 ถนนพระรามที่ 6 แขวงทุ่งพญาไท เขตราชเทวี กรุงเทพฯ 10400 Phone: 0 2201 7425

ที่ปรึกษำ ดร. จันทร์เพ็ญ เมฆำอภิรักษ์ บรรณำธิกำร นำงสำวปัทมำ นพรัตน์ กองบรรณำธิกำร นำงชุติมำ วิไลพันธ์ นำงอำรีย์ คชฤทธิ์

Fax: 0 2201 7429 E-mail: blpd@dss.go.th

http://blpd.dss.go.th : http://www.e-learning.dss.go.th

โปรดส่งข้อคิดเห็น คำแนะนำหรือคำถำมที่ blpd@dss.go.th โทร. 02-2017425 โทรสำร 02-2017429 หำกต้องกำรยกเลิกกำรรับข่ำวสำร กรุณำแจ้งที่ blpd@dss.go.th ข้อมูลเพิ่มเติม http://blpd.dss.go.th/

Blpd Newsletter Volume 103, March 2018  

Blpd Newsletter Volume 103, March 2018 l by Bureau of Laboratory Personnel Development , Department of Science Service

Blpd Newsletter Volume 103, March 2018  

Blpd Newsletter Volume 103, March 2018 l by Bureau of Laboratory Personnel Development , Department of Science Service

Advertisement