Page 1

april-mei-juni 2016

jaargang 1

nummer 3

#3 D E L F T S M A G A Z I N E O V E R • C U LT U U R • K E N N I S • O N D E R N E M E N • L I F E S T Y L E

Boyan Slat

Bas Verkerk vs Ellen van Bueren Vermeerjaar 2016 Schrijver Jan van der Mast


Forever Young houdt je jong! Voor jou selecteren we de mode- en lifestyletrends van nu. En we laten je graag genieten met een lekkere kop koffie. Je komt ons tegen aan de Hippolytusbuurt 19 in het gezellige centrum van Delft. Tot snel!

Ray is meer dan een jeanswinkel. Meer dan de persoonlijke aandacht en het kopje koffie. Ray staat voor urban fashion en voor passie en schoonheid die verder gaat dan alleen mode. Ray gaat hand in hand met kunst en cultuur. Ray wil een podium zijn voor jonge ontwerpers. Een plek waar design, mode, muziek en creativiteit elkaar ontmoeten. Ontmoet Ray op Wijnhaven nummer 15.

www.raybrandstore.nl www.facebook.com/raybrandstore


#3 10 D E LF T S M AG A Z I N E OV E R • C U LT U U R • K E N N I S • O N D E R N E M E N • LI F E S T Y LE

Boyan Slat Lepelen in de plasticsoep

26

The Ocean Cleanup, zo heet het ambitieuze project van de Delftse ex-TU student Boyan Slat. Zijn plan om de ‘plasticsoep’ die ronddrijft in de Grote Oceaan op te ruimen kreeg wereldwijde aandacht. Slat stopte met zijn studie en runt nu vanuit Delft een bedrijf met 35 medewerkers om zijn ambitie in 2020 te kunnen realiseren.

De stad 2.0 Over zaken waar Delft mee te maken had, heeft en krijgt TU-hoogleraar Ellen van Bueren en vertrekkend burgemeester Bas Verkerk in gesprek over stedelijke ontwikkeling in de 21e eeuw

30 Pionieren in de polder 3M. Een cijfer en een letter. Een groot rood logo siert de gevel van het markante ronde gebouw dat goed zichtbaar is vanaf de A13, maar dat daar nog vrij eenzaam langs de snelweg staat. Wat is dat eigenlijk voor een bedrijf? Blauww sprak met Marina Fernhout, de net aangetreden managing director van 3M in de Benelux.

Over Agneta en Jacques De Delftse schrijver Jan van der Mast dook in de archieven op zoek naar de flamboyante Jacques van Marken, oprichter van de Delftse Gistfabriek. Hierdoor belandde hij in het leven van Agneta, echtgenote van Jacques. Hij schreef er een meeslepende roman over.

34


E E N A N DE R GE Z IC H T OP DE L F T

Gastvrije ontmoetingsplek op een prachtige locatie! Een café, brasserie, restaurant, maar bovenal een gezellig familiebedrijf! Een plek waar je je thuis voelt en waar eerlijke producten, kwaliteit èn service hoog in het vaandel staan. Van taarten, sauzen tot soepen, alles uit eigen keuken. Zeven dagen per week kun je bij ons lunchen, dineren en borrelen. Regelmatig organiseren we livemuziekavonden die zeker de moeite waard zijn om te bezoeken!

Hooikade 13 • 2627 AB Delft • Telefoon 015 262 65 62 • www.huszar.nl

R

Lekkers! High Tea • Lunches • Catering Rode Rozen en Taartjes is het zusje van Rode Rozen en Tortilla’s en maakt allerlei heerlijke ambachtelijke taartjes, lekkernijen & granola. We serveren verrukkelijke high tea’s en lunches en we verzorgen catering op locatie.

Kom eens langs!

Verwersdijk 116 2611 NL Delft tel. 06 11 37 57 14

www.roderozenentortillas.com

Volg ons op Facebook en Instagram


Scoop!

En meer: 07 DwarsDoorDelft Alles wat er speelt in en om Delft in het kort

10 Column Samenkracht: wethouder Ferrie Förster denkt meerdere zetten vooruit

A

14 StreetWise Alice weet wat er te koop is in de straten van Delft, ze neemt je deze keer mee over de Hippolytusbuurt 18 Studio Ninaber Op zoek naar essentie en perfectie. Tijdloos Dutch Design uit Delft

22 Het jaar van Vermeer Het ‘Straatje’ is thuis en Delft wil dat graag weten. Alleactiviteiten op een rij

25 Tijn Een potje gehannesborden met het Orakel van Delft 38 Rafelrand Delft is niet overal even fotogeniek. Langs de rafelrandjes van de stad

40 DeTent Een opvallende Delftse horecagelegenheid bezien. Deze keer restaurant Rossio

42 Proefpodium Poptahof In gesprek met Frank Koenen: maker van de Maakweken

46 Monumentaal Het voormalig hoofdkantoor van de Gist- en Spiritusfabriek fraai in beeld.

48 Lijm & Cultuur Dromen en daden bij hét creatieve lab van Delft

50 BlueNotes Record Store Day: mini-popfestival op de Voldersgracht

Colofon Uitgever Aad Derwort aad@blauww.nl Redactieraad Helen Sahin-Jager, Tijn Noordenbos Anita Boone Eindredactie Aad Derwort, Anita Boone Aan dit nummer werkten mee Anita Boone, Annabel Derwort, Alice van der Dool, Mickael Franci, Ferrie Förster, Tijn Noordenbos, Marc Schapers Fotografie Annabel Derwort, Primo!Studio, Guus Schoonewille, Sam Rentmeester Coverfoto Guus Schoonewille m.m.v. Royal Delft Vormgeving Primo!Studio, Delft Abonnementen www.blauww.nl/abonneren Adverteren www.blauww.nl/adverteren Correspondentieadres Blauww Postbus 2866 2601 CW Delft Volgend nummer Blauww #4 verschijnt in juni 2016 Drukwerk Drukkerij Tuijtel, Hardinxveld-Giessendam

klimaatneutraal natureOffice.com | NL-001-541061

gedrukt

ls razende reporter van stadmagazine Blauww én als binnenstadsbewoner kreeg ik een paar weken terug een echte scoop in handen geworpen. Op een door de gemeente georganiseerde bijeenkomst voor bewoners van het gebied rond de Kruisstraat zouden we worden bijgepraat over de plannen voor het braakliggend terrein waar vroeger de bibliotheek stond. Op deze bijeenkomst bleek dat de gemeente het terrein inmiddels heeft verkocht aan een projectontwikkelaar en dat er al vergevorderde plannen zijn om hier een reusachtige LIDL-supermarkt te vestigen. De buurtbewoners waren van dit plan totaal niet op de hoogte gebracht en reageerden achtereenvolgens verbaasd, verbluft en al snel daarna razend. Niemand die hierop zat te wachten. Ik kon me de gevoelens van de bewoners heel goed voorstellen, omdat ik één van hen ben. Wij maken nu alweer bijna een jaar Blauww en we proberen met ons blad op bescheiden manier een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van Delft als stad waar het prettig leven is omdat mensen open met elkaar communiceren. Daardoor kunnen er allerlei nieuwe contacten en dwarsverbanden ontstaan, waar ieder ook zijn voordeel mee kan doen. Jammer dat het voorbeeld dat ik hierboven aanhaal, laat zien dat er in de communicatie van gemeente naar stadsbewoners soms het één en ander schort. Het geeft bij de betrokken bewoners een indruk van arrogantie en desinteresse en dat kan anno nu écht niet meer. Dit soort incidenten zorgt er voor dat er weer enorme gaten in de onderlinge communicatie te dichten zijn. Het zorgt er ook voor dat het toch al broze vertrouwen in gemeentebestuur en -politiek opnieuw een gevoelige knauw krijgt. Ik zou de bestuurlijk verantwoordelijken voor dit plan willen adviseren om vooral open te communiceren en alle ins en outs eerlijk op tafel te leggen. Ik vermoed dat mensen dan best willen luisteren en zelfs constructief gaan meedenken. Wij blijven intussen met Blauww ook kiezen voor open communicatie en een constructieve benadering, met in dit nummer weer tal van mooie verhalen over de meest uiteenlopende Delftse onderwerpen. Ik wens u weer heel veel kijk- en leesplezier met Blauww!

Aad Derwort aad@blauww.nl Blauww • april 2016

5


DwarsDoorDelft Art Centre Delft: mooiste locatie

6

Art Centre Delft heeft onlangs bij de uitreiking van de Nationale Meeting Awards de award voor ‘Meest Bijzondere Locatie 2015’ gewonnen. In de RAI in Amsterdam nam eigenaar Jeroen van Schie de prijs in ontvangst. De publieksprijs werd mede mogelijk gemaakt door vier toonaangevende partijen in de Meeting- en Eventbranche. Art Centre Delft is gelegen aan de Rotterdamseweg en is in zeventien jaar tijd uitgegroeid tot een bijzondere locatie midden in de natuur. Behalve voor vergaderingen wordt de

plek ook steeds vaker voor particuliere doeleinden gebruikt. Met haar biologische keuken en natuurlijke omgeving onderscheidt Art Centre Delft zich van andere vergaderlocaties. Het Art Centre bevindt zich aan het eind van een pad aan de Rotterdamseweg dat de weilanden in leidt en ligt midden in een uniek beschermd natuurgebied. De vergaderruimten bieden een wijds uitzicht op weilanden, sloten, meertjes, kwakende kikkers en ruisende boomtoppen. Op het terrein is ook World Art Delft gevestigd, een kunstcentrum dat een podium biedt aan hedendaagse internationale kunst in al haar vormen. De galerie en de beeldentuin zijn geopend voor een publiek èn voor beeldende kunstenaars uit binnen- en buitenland. www.artcentredelft.com www.worldartdelft.nl

De ramen vol gedicht Stichting Verzet de Zinnen probeert mensen door middel van onder andere workshops aan het schrijven te krijgen; mét succes. Een deel van de resultaten van deze workshops, gedichten over Delftse horecagelegenheden door Delftenaren van allerei pluimage, prijken sinds enig tijd prominent op de ramen van deze etablissementen. Een verrijking voor het straatbeeld zijn deze inspirerende teksten. Wellicht sporen ze de lezer aan tot cafébezoek, om bij een goed glas zelf een poging tot poëzie te ondernemen. Of wekken ze de interesse voor een workshop bij stichting Verzet de Zinnen. www.verzetdezinnen.nl

DDDDDDDDDDDDDDDDDD Rrrollend Delft

Yes!Delft

Foodtruck-festival bij Lijm & Cultuur

Op donderdag 21 april opent YES!Delft - tech incubator haar deuren en verwelkomt belangstellenden graag in de wereld van startend ondernemerschap.

Na geslaagde eerdere edities in o.a. Amsterdam, Leiden en Nijmegen, rrrollen de foodtrucks dit jaar ook naar Delft! In het weekend van 22 tot en met 24 april is het terrein van Lijm & Cultuur omgetoverd tot een groot culinair spektakel. Op de facebookpagina van Rrrollend Delft is al aangekondigd welke foodtrucks er te vinden zullen zijn. Voor ieder wat wils: van de ‘Tosti Tantes’ tot ‘Wok & Roll’ en van het Crepe Chalet tot La Cubanita, genoeg reden om een kijkje te nemen. www.rrrollend.nl www.lijmencultuur.nl

De YES!Delft Open biedt de kans om een kijkje te nemen achter de schermen van startende kennisondernemers. ‘Voor de eerste keer openen we onze deuren voor het grote publiek’, zegt Sagar Boers, marketingmanager van YES!Delft. ‘Iedereen is welkom om kennis te maken met de wereld van tech startups en ondernemerschap. We kijken ernaar uit om iedereen die geïnteresseerd is, te ontvangen.’ Tijdens de YES!Delft open ontmoet je ondernemers, volg je praktische workshops over ondernemerschap en bezoek je inspirerende sessies. Neem een kijkje in de incubator, ontmoet startups op de markt en bekijk wat er allemaal gaande is. Aanmelden voor YES!Delft Open? www.yesdelft.nl www.eventbrite.nl

Blauww • april 2016


Tobi Kooiman wint Comedy Award Tobi Kooiman heeft de 4e editie van de Delft Talent Comedy Award 2016 gewonnen. Op zaterdagavond 2 april was de finale van de Delft Talent Comedy Award 2016 in het Rietveldtheater. Totaal deden er zeven talenten mee aan deze wedstrijd. Tobi Kooiman (rechts) ontvangt de felicitaties van organisator Willem Overgaag. Foto: Linda Ammerlaan Het werd een spannende strijd tussen Bram Martens en Tobi Eerdere winnaars waren Gerthein Kooiman. De jury - bestaande uit Boersma (2013), Kim SchuddeRené Vogels, Ruud Stift en Willem boom (2014) en Daan van der Overgaag - koos uiteindelijk voor Hoeven (2015). Uit het juryapport: Tobi Kooiman. De show werd mo‘Tobi staat als een ervaren comegelijk gemaakt door Impresariaat dian op het podium en is een likeWILLEM. able guy. Toby heeft zijn set zeer goed uitgewerkt en kiest niet voor de snelle lach. Hij straalt uit dat hij het naar zijn heeft op het podium. Grof en toch leuk!’ www.impresariaatwillem.nl www.rietveldtheater.nl

DDDDDDDDD

Beta Balie

Studium Generale TU Delft, Theater de Veste en het Techniek Ontmoetingspunt Delft presenteren dit voorjaar onder de naam Bèta Balie weer een gevarieerd programma van activiteiten op het gebied van cultuur en kennis. Daarmee hoopt de Bèta Balie een breed publiek te verrassen, te prikkelen en te betrekken bij de wereld van de wetenschap. De activiteiten zijn gratis en vrij toegankelijk. Programma

Robotisering en de arbeidsmarkt door Bas ter Weel woensdag 20 april, 20.00 uur, Prinsenkwartier, St. Agathaplein 4 Turingeluurs – over kunstmatige intelligentie, door Jos de Mul dinsdag 26 april, 12.40 uur, TU Delft Library, Prometheusplein 1 De cybertoekomst van de mensheid door Marcel Messing maandag 9 mei, 20.00 uur, Aula TU Delft, Mekelweg 5

Bèta Balie Debat: ‘Van patient tot supermens’ door Wouter Serdijn woensdag 11 mei, 20.00 uur, Prinsenkwartier, St. Agathaplein 4 TEDxDelftSalon: Artificial Intelligence zondag 29 mei, 15.00 uur, Theater de Veste, Vesteplein 1 Van Leeuwenhoeklezing zondag 12 juni, 11.00 uur, Science Centre TU Delft, Mijnbouwstraat 210 Voor meer informatie: www.betabalie.nl

Delft Fringe Dans in het park, theater in je woonkamer of toneel in de bibliotheek? Het gebeurt allemaal op het Delft Fringe Festival. Van 2 t/m 16 juni zijn er op verschillende plekken in de stad uiteenlopende voorstellingen te zien. Nieuw talent wordt een podium geboden om vlieguren te maken, nieuwe concepten uit te proberen en voorstellingen te ontwikkelen. Dit levert gegarandeerd weer een hoop fantastische voorstellingen op. Meldt je aan op de facebookpagina van Delft Fringe Festival om op de hoogte te blijven van het programma of bezoek de website.

In aanloop naar de zesde editie van het Delft Fringe Festival vindt op zaterdag 7 mei in het Rietveld Theater de Delft Fringe Night #2 plaats. Tijdens deze avond een vooruitblik naar de aankomende editie van het festival met een programma met drie spraakmakende en veelbelovende acts. Op het programma onder meer ‘The Wasteland’, een samenwerkingsproject van danseres Anna Kaila en jazzcomponist Pat Cleaver. Volg Delft Fringe op Facebook voor meer informatie of zie de website. www.delftfringe.nl www.rietveldtheater.nl

Blauww • april 2016

7


DwarsDoorDelft Rode rozen en… taartjes!

8

huisd naar een pand in Klein Delfgauw, waardoor de winkel nu helemaal beschikbaar is voor het bereiden en serveren van taarten en allerlei zoete heerlijkheden. Nancy Vroon vertelt: ‘We maken alle patisserie voor de Citizen M-hotels, een internationaal toonaangevende hotelketen. Maar hier in de winkel serveren we heel kleinschalig en intiem high tea’s voor kleine gezelschappen. Je wordt dan een hele ochtend of middag verwend met allerlei guilty pleasures zoals sticky finger browNancy Vroon van Rode Rozen & Taartjes bij haar winkel nies, reusachtige mufaan de Verwersdijk. fins met crumble on Rode Rozen & Tortilla’s is het cate- top, carrotcakes, rolling rock chocolates, Haagse hopjes-cake met caringbedrijf van Nancy Vroon en ramel en nog veel meer, terwijl we Ebe van der Lecq, al jaren geveshier ook gewoon aan het werk zijn tigd in een prachtig hoekpandje om onze taartjes en patisserie te op de Verwersdijk. Sinds enige bereiden. We houden het bewust tijd heeft het bedrijf er een zusje klein, omdat we onze klanten dan bij: ‘Rode Rozen & Taartjes’. De ‘hartige’ catering is inmiddels ver- alle aandacht kunnen geven. We

hebben het gezellig ingericht en je kunt ook heerlijk buiten voor de deur zitten, er is de hele dag zon langs de gevel, als ie schijnt natuurlijk… Ook leuk om te combineren met een Canalhopper-tripje door de grachten van Delft. De bootjes stoppen hier voor de deur.’ Rode Rozen & Taartjes verzorgt desgewenst ook high-tea’s op locatie, voor particulieren, maar ook voor bedrijven. In juni staat Taartjes op het driedaags muziekfestival ‘Down The Rabbit Hole’. Een hele nieuwe uitdaging voor Nancy: ‘We hebben zoiets nog nooit gedaan, het is erg spannend hoe dat gaat worden, maar we staan in een prachtige tent, helemaal alleen bovenop een heuveltopje. We wilden zoiets graag, omdat ik op festivals zoals Lowlands altijd een goed en gezond ontbijt mis. Dat gaan we invullen met onze granola’s naar eigen recept, met daarin een mix van verschillende superfoods’. Rode Rozen & Taartjes is te vinden op de Verwersdijk 116 en is geopend op donderdag, vrijdag en zaterdag. www.roderozenentortillas.com

DDDDDDDDDDDDD BlauwwDruk Vooruit met veel verleden ‘Vooruit met veel verleden: Geschiedenis van Delft vanaf 1795’ laat zien hoe heden en verleden op een unieke manier samen komen in de stad Delft. Het eerste deel van de nieuwe stadsgeschiedenis (verschenen in november 2015) behandelde de periode tot 1795. In het tweede deel beschrijft Ingrid van der Vlis hoe Delft zijn glorietijd en

Blauww • april 2016

leidende rol in de Gouden Eeuw achter zich laat en langzaam verandert in een stad van industrie en nijverheid. Ook de opkomst van Delft als kennisstad komt aan de orde. Een onmisbare aanvulling op het eerste deel van dit uitgebreide standaardwerk. www.wbooks.com

Bicycle-boom De jury heeft besloten, we hebben een winnaar in de ‘Ontwerp een alternatieve kerstboom voor Delft’wedstrijd die Blauww vorig jaar uitschreef. Juryvoorzitter Jasper Bos van Maakbaar licht toe: ‘De inzendingen lieten zien dat Delft geen creativiteit te kort komt. Alle eigenschappen van een kerstboom zijn ter discussie gesteld: de vorm, het materiaal, de kleur en de versiering. Eén inzending steekt er met kop en schouders boven uit: de (Re)Bicycle Tree van Teun van Staveren. Delft is een fietsstad, Delftenaren staan alom bekend als fietsenmakers en uit de grachten worden talloze fietsen verwijderd. Zou het niet prachtig zijn als al deze fietsen op deze wijze volgend jaar met Kerst op de Markt te bewonderen zijn?’

Schrijvend over Delft In de bundel ‘Denkend aan Delft’ is poëzie gebundeld die is voortgekomen uit een serie workshops van Stichting Verzet de Zinnen. Scholieren, docenten, pensionado’s, mensen met en zonder schrijfaspiraties, gewone Delftenaren, dichters; in deze bundel laten ze zich alle inspireren door Delft. Plezier hebben in het schrijven stond hierbij voorop. De bundel is voor €5,- te koop bij: Plan B, Boterbrug 15, boekhandel de Omslag, Wijn-

haven 16 en Boekhandel Huyser, Choorstraat 1 óf voor €7,50 (incl. verzendkosten) te bestellen via: info@verzetdezinnen.nl


FERRIE

C

Samenkracht Als ik het heb over d2-d4, weten de schakers onder ons precies waar ik het over heb – over Delft. Of eigenlijk over de opening van een schaakpartij, maar dat is soms hetzelfde. Ik leg het uit. Toen ik nog een klein jongetje was, was ik gefascineerd door het schaakspel. Hoe elk stuk z’n eigen functie en unieke kwaliteiten had. Hoe m’n opa z’n meest serieuze gezicht trok als hij een partijtje speelde in een poging een zet verder vooruit te denken dan de ander. Hoe één verkeerde zet kon leiden tot enige stemverheffing dan wel gejubel. Mijn opa heeft mij leren schaken. Deze wijze man heeft me openingen geleerd, zoals d2-d4. Hij heeft me laten zien dat er vaak, ook al ziet je stelling er hopeloos uit, toch een uitweg mogelijk is – tenminste, als je meer zetten vooruit kunt denken dan je tegenstander en je je stukken zo weet neer te zetten dat ze goed samenwerken en elkaar versterken. Een ingewikkelde stelling, goed samenwerken, een uitweg – het doet me ook denken aan een andere wijze man. Wim Deetman. Hij liet weten dat we met Delft in potentie goud in handen hebben. Een commissie van wijzen onder zijn aanvoering concludeert dat Delft een broedplaats is voor high tech-ondernemerschap. En dat niet alleen: Delft is ook pláátje, een place to spend time (& money) voor bezoekers en toeristen. Delfts oorsprong als attractie – de historie van de stad, waar je op sommige plekken als tijdreiziger eeuwen terug in de tijd lijkt te gaan. En Delfts voorsprong als motor voor onze economie – de high tech kennis, waar je in de wereld van morgen lijkt aanbeland. Twee sterke Delftse stukken op het bord.

‘Deetman heeft geopend, en nu zijn wij aan zet’ Maar ook al heb je sterke stukken op het bord, dat betekent niet automatisch dat je het goud ook in handen krijgt. Daarom komen Deetman en zijn team van wijzen ook met een stevig pakket van aanbevelingen: laat de motor van de kenniseconomie sneller draaien; versterk het toerisme en werk daarin samen, óók op regionaal niveau. Deetmans verhaal in een notendop: samenkracht. Laat de poppetjes samenwerken. Net als Deetman denk ik ook dat we daarmee winst kunnen behalen. Want de aanbevelingen leiden tot meer bedrijvigheid, meer banen, meer werkgelegenheid. Op álle niveaus, want ook high tech-bedrijven moeten hun administratie laten doen, of maken

9 gebruik van schoonmakers en cateraars. Daarnaast kopen kenniswerkers ook eten en kleren voor zichzelf en hun kinderen, of doen ze een hapje of drankje in onze binnenstad – wat ze in Delft verdienen, moeten ze het liefst ook in Delft uitgeven. Ik realiseer me wel: we zullen op meer borden tegelijk moeten schaken. Samen. In de binnenstad, in de hele stad, in de regio, in het land en zelfs in Europa en elders op de wereld. Als we voor goud willen gaan, moeten we samenwerken – alle stukken die van belang zijn, zodanig positioneren dat ze elkaar versterken. Dan wordt samenkracht daadkracht. Dat is ook de kracht van bijvoorbeeld de SCMD, Stichting Centrum Management Delft. In de SCMD nemen ondernemers, cultuurpartners, vastgoedpartners, Delft Marketing, bewoners en gemeente ieder hun positie in om met elkaar de binnenstad aantrekkelijk te maken en te houden. We delen belangen – een bloeiende economie, een gastvrije en bereikbare binnenstad en een aangenaam cultureel klimaat. In het besef dat we samen op het bord staan, en gebruik moeten maken van elkaars specifieke functies en kwaliteiten. Samen werken we dan ook aan concrete projecten, van marketing en acquisitie tot aanlooproutes richting de binnenstad en Vermeer Komt Thuis. Van historie tot high tech, van oorsprong tot voorsprong, sterke Delftse stukken – tenminste, als het met de samenkracht maar goed zit. Deetman heeft geopend – d2-d4. En nu zijn wij, alle stukken die van belang zijn, aan zet. Ferrie Förster Wethouder Economie, Cultuur en Ruimtelijke Ordening Blauww • april 2016


Boyan Slat 10


Te k s t A a d D e r w o r t • Fo t o ’ s G u u s S ch o o n e w i l l e m . m . v. R o y a l D e l f t

The Ocean Cleanup, zo heet het ambitieuze project van de Delftse ex-TU student Boyan Slat. Zijn plan om de enorme hoeveelheid ‘plasticsoep’ die ronddrijft in de Grote Oceaan op te ruimen kreeg al snel wereldwijde aandacht en bekendheid. Slat stopte met zijn studie en runt nu een bedrijf met 35 medewerkers om zijn ambitie in 2020 te kunnen realiseren. Vanuit Delft doet The Ocean Cleanup onderzoek naar locatie en omvang van het plasticprobleem in de oceanen. Blauww sprak met Boyan Slat over dit enorme project dat inmiddels in een vergevorderd stadium is.

The Ocean Cleanup regisseert ambitieus project vanuit Delft

Lepelen in de plasticsoep et eerste dat opvalt bij binnenkomst in het kantoor van The Ocean Cleanup is een vage zilte zeelucht. Niet iets dat je direct verwacht op een 18e etage van een kantoorgebouw ergens midden in Delft. Maar deze geur is afkomstig van de enorme hoeveelheden plasticresten die hier overal liggen. Alles afkomstig uit de Grote Oceaan waar The Ocean Cleanup inmiddels al een flink aantal proefexpedities heeft verricht om de omvang van het plasticprobleem in kaart te brengen en om uiteindelijk de beste locatie te bepalen om het project te doen slagen. Plastic uit de oceaan, in allerlei vormen en afmetingen. Van enorme jerrycans tot miniscule plasticdeeltjes ter grootte van zandkorrels. Overal schaaltjes en bakken waarin de plasticresten door de medewerkers van The Ocean Cleanup zorgvuldig zijn geselecteerd op grootte, vindplaats en plasticsoort. Slat is druk in de weer met het voeren van telefoongesprekken en het beantwoorden van e-mails en lijkt volledig in beslag te worden genomen door het project. We doen toch een poging om hem te verleiden tot een fotosessie en een interview.

van achter het plastic aan te gaan, gebruik te maken van natuurlijke stromingen om zodoende de zee zichzelf op te laten ruimen.’ De plasticsoep was een echt probleem waar op dat moment niemand nog serieus mee bezig was.’ Je hebt met je plan wereldwijd alle headlines gehaald. Er lijkt nu een soort mediastilte te zijn, omdat jullie gewoon keihard aan het werk moeten? ‘Ja, we focussen nu op het eerste prototype dat in juni in het water moet liggen en waar we een proefproject mee gaan doen in de Noordzee. Deze week hebben we de barrier besteld. Het is een deel van het gehele project van 100 km. Het is een modulair systeem. We gaan testen met een stukje ervan van 100 meter lengte, maar op die schaal is het wel een full scale systeem.

Waar is je idee ontstaan? Je zat op een dag naar de zee te staren en dacht... ‘Ik was zestien en was op vakantie in Griekenland om mijn duikbrevet te halen. Daar kwam ik in zee meer plastic zakken dan vissen tegen. Toen dacht ik, waarom zouden we dit niet kunnen opruimen?’ Je constateerde het probleem in Griekenland. Zag je ook al meteen de oplossing? ‘Nee, eigenlijk niet, maar ik heb altijd dingen gebouwd en oplossingen voor problemen bedacht. Ik ben er verder over na gaan denken. Tijdens mijn studie heb ik een profielwerkstuk gemaakt over waarom het zo moeilijk is dit plasticprobleem aan te pakken. Vervolgens kwam ik op het idee om, in plaats

Het leuke is dat het hier in de Noordzee allemaal wat extremer is. De krachten zijn hier veel groter en de golven veel steiler, dus als we hier het plastic kunnen tegenhouden en alles hier heel blijft, dan zal het daar zeker lukken.’ Blauww • april 2016

11


12

Boyan Slat: ‘Er is absoluut geen gebrek aan wilskracht bij de mensheid, iedereen heeft door dat er een enorm probleem is. Het probleem is ook moeilijk te ontkennen, want het is overal zichtbaar.’

Blauww • april 2016


Boyan Slat Lepelen in de plasticsoep

Is het systeem overal toepasbaar? ‘De reden dat we voor de Grote Oceaan kiezen is dat éénderde van alle plastics zich daar ophopen. Er zijn op de wereld vijf ‘gyres’, plekken waar de zeestromingen samenkomen, daar gaat het plastic niet meer weg. We kunnen het project ‘knippen en plakken’ naar andere gyres, maar de concentratie in de Grote Oceaan is tien keer hoger, dus het meest urgent.’

Het echte project staat gepland voor 2020, dat lijkt nog ver weg, maar is het voor jullie waarschijnlijk helemaal niet. Ga je dat halen? ‘Dat is nu wel de planning. Het is 100 keer groter dan wat we eerder hebben gedaan, 50 keer dieper, en 10 keer verder dan het verst uit de kust gelegen olieveld. Er zijn heel veel technische uitdagingen en het gaat ook om heel veel geld, om vele miljoenen. Dus het is nu aan ons om de risico’s zodanig te verlagen dat deze investering realistisch wordt.’

Je krijgt heel veel erkenning en je wint allerlei prijzen, waaronder ook een aantal Design Awards. Verbaast dat je niet? Het is toch geen kunstproject? ‘Tja, design? Het is misschien een heel breed genomen term: engineering design? Het is vooral een functioneel project, niet esthetisch. Ik denk dat ze het wel leuk vonden om ons project hiermee aandacht te geven, om een statement te maken.’

Wie gaat die investering doen? ‘Daar zijn verschillende opties voor, maar dat hangt ook af van de hoeveelheid plastic die we uiteindelijk uit de oceaan gaan halen. We zijn nu een stichting, maar we willen uiteindelijk een social enterprise worden die zichzelf kan bedruipen door het opgevangen plastic te verkopen als grondstof. Investeerders kunnen overheden, bedrijfsleven of private geldschieters zijn, maar het is nu te vroeg om daar al iets over te zeggen. Onze focus ligt er nu echt op om de technologie te ontwikkelen en alles klaar te krijgen om dit straks te kunnen doen. Er is absoluut geen gebrek aan wilskracht bij de mensheid, iedereen heeft door dat er een enorm probleem is. Het probleem is ook moeilijk te ontkennen, want het is overal zichtbaar. De missing link is de technologie en dat is waar wij voor bestaan.’ Is de enorme schaalgrootte een probleem? ‘Dat is juist de uitdaging. En ook de reden waarom veel mensen hier graag willen werken. Als het om een klein project van 100 meter zou gaan, zou het tamelijk saai zijn. De schaal zorgt voor enorme krachten en we moeten het systeem zo efficiënt mogelijk ontwerpen, zodat het uitvoerbaar blijft en niet te duur gaat worden.’

‘Als je alles wilt doen, dan ben je succesvol in niks’

Het principe van het plan is eigenlijk simpel. Maar is het zo simpel? ‘De core van het idee is heel simpel, maar om het mogelijk te maken is er onderliggend veel complexe technologie nodig. Ik denk dat de beste ideeën in de kern simpel zijn en oplossingen vaak ook. Maar, hoe je de dingen verankert op de bodem, hoe je alles heel houdt, hoe je het systeem laat meewerken met de golfbewegingen, dat is state of the art offshore-technologie. En om het project te laten slagen moeten we qua schaal op alle fronten wereldrecords gaan breken.’ Hoe lang gaat het project duren? ‘In tien jaar tijd kunnen we de helft van alle plastic eruit halen. We kunnen het systeem desgewenst langer laten liggen of meerdere systemen neerleggen.’

Je wordt waarschijnlijk volledig in beslag genomen door het project, en iedereen wil wat van je. Heb je dat kunnen voorzien? – Stilte – ‘Ja, nou hmm..., geen idee eigenlijk. Dit is iets wat ik nu eenmaal doe, vanaf het moment dat ik wakker word tot ik ga slapen en dan heb ik alsnog tijd te kort. Ik ben daar verder niet zo mee bezig.’ Jullie opereren vanuit Delft? ‘Ja, dit is ons headquarter, hier werken nu 35 mensen, we moeten dat aantal waarschijnlijk nog gaan verdubbelen de komende tijd, want het is best wel wat werk om de oceaan op te ruimen. We worden gefinancierd door filantropie, mensen die willen dat dit probleem wordt opgelost. We zijn begonnen met crowdfunding bij een grote groep kleine funders. Daarna zijn we meer selectief gaan funden – een kleine groep grotere investeerders, een aantal Nederlanders, wat mensen uit Silicon Valley. Het is risicovol, maar als het lukt dan heb je als investeerder zo’n enorme upside waar je onderdeel van wordt, dat het die gok wel waard is.’ Er wordt ook wel kritisch tegen je plan aangekeken. Hoe ga je daarmee om, kun je dat pareren? ‘Je hebt goede kritiek en slechte kritiek. Goede kritiek gebruiken we om onszelf te verbeteren en risico’s verder uit te sluiten. Om een voorbeeld te noemen: een Harvard-studie uit 2013 gaf allerlei redenen waarom ons plan niet zou werken. Wij hebben die studie gebruikt om een lijst van risico’s die we moesten wegwerken op te stellen, dat heeft ons geholpen om scherp te blijven. Het plastic zou bijvoorbeeld tot op 100 meter diepte zitten, wat een groot probleem zou geven om het op te vangen. We hebben zes expedities gedaan om metingen en onderzoek te doen, waaruit bleek dat alle plastic zich binnen bereikbare diepte bevindt. Het gaat ons maar om één ding, dat is zorgen dat het werkt. Goede kritiek kan ons daarbij helpen en door slechte kritiek laten we ons niet afleiden. De enige manier om te laten zien dat het wél kan, is door het te doen.’ Doen jullie ook iets met de aanpak van de oorzaak? Proberen jullie de ‘uitstoot’ van plastic te verminderen? ‘Wij hopen dat het project bijdraagt aan de bewustwording van het probleem bij mensen en dat het ook voor gedragsverandering zorgt. We maken dit probleem nu zichtbaar voor de wereld. We hebben ideeën om in de toekomst ook iets met rivieren te doen, maar dat is nog heel vaag en ver weg. We focussen nu volledig op dit project. Als je alles wilt doen, dan ben je succesvol in niks.’ Blauww • april 2016

13


Wise Hippolytusbuurt 14

M-edelsmeden en design De 3D-printer in de etalage van M-edelsmeden trekt veel aandacht voor de winkel, maar eigenlijk zou je niet alleen buiten moeten blijven staan. Neem een kijkje in deze lichte ruimte vol met eigentijdse, veelal strak vormgegeven, sieraden. Ze worden op een bijzondere manier gepresenteerd aan een wand met handen die daaruit steken.

De 3D-printer uit de etalage staat er niet alleen om de aandacht te trekken. Er worden prachtige ontwerpen mee gemaakt, op bestelling. In de winkel liggen allerlei voorbeelden. De M staat overigens voor de familienaam Marks, M-edelsmeden is een écht familiebedrijf. Hippolytusbuurt 2

Midden in het centrum van Delft bevindt zich de Hippolytusbuurt. Het is geen straat, geen laan, geen pad, maar een buurt. Vernoemd naar Sint Hippolytus, de patroonheilige van de Oude Kerk. Je kan in deze buurt eten in diverse restaurants, snoepen bij de bakker of de candyshop, naar de kapper, aan het werk voor één van de uitzendbureaus of shoppen voor kleding, schoenen en speelgoed. Een plek waar iedereen dus wel eens komt. In de zomer vindt je hier op donderdag en zaterdag een kunst-, boeken- en curiosamarkt. Dat maakt de buurt extra gezellig. Ik heb weer een aantal winkels bezocht en heb er leuke dingen ontdekt.

Visbanken Aan het begin van de Hippolytusbuurt zitten de Visbanken, een visspecialiteitenzaak, die officieel het adres heeft op de Camaretten. Het is er op zaterdag altijd gezellig druk aan de statafels, waar jong en oud, Delftenaar of toerist, een visje weghapt. Het ruikt er altijd lekker naar gebakken vis en

Blauww • april 2016

het is prachtig om de verse vissen te zien liggen. Binnenkort start de sushiverkoop weer. Als dat zo is, ben ik er ook te vinden. Camaretten 2


Het Postkantoor

Alice van den Dool neemt je in ‘Streetwise’ mee op ontdekkingstocht door de bijzondere winkelstraten van Delft.

Vintage Island Op nummer vier bevindt zich een nieuw gezicht: Vintage Island. Deze winkel is net even anders dan de meeste vintagewinkels in Delft, omdat je hier terecht kan

voor een aantal heel duidelijke items van goede kwalieit. Dus niet van alles wat, maar veel van één ding: zoals schoenen, en met name cowboylaarzen. Er is ook een grote collectie tweedehands All Stars. En wollen truien, die in de lente vervangen zullen worden door luchtigere kleding en overhemden. Dat wil niet zeggen dat er geen andere spullen verkocht worden, maar hier is het meeste van. Zelf werd ik verliefd op een prachtige retrospijkerjurk. Een winkel met unieke items die je eigenlijk niet kan laten hangen staan. Hippolytusbuurt 4

Tot aan het jaar 2005 zat het postkantoor van Delft aan de Hippolytusbuurt. De naam is gebleven maar de functie is veranderd. Nu huist er een modern café-restaurant op deze plek. De sfeer is die als van een grand café, open en ruim, met grote en kleine tafels, maar er zijn ook gezellige zitjes. De lampen die er hangen zijn prachtig. Het is in de winter een fijne plek om te vertoeven, maar ook in de zomer kun

je bij het Postkantoor terecht op het grote terras achter het gebouw. Het is mij opgevallen dat dit één van de weinige plekken is in de stad waar je morgens vroeg al lekker in de zon kan zitten en genieten van een kop koffie in een

Bakker Suikerbuik Binnen bij de bakker

Oosterse entourage. Heel ontspannend. Hippolytusbuurt 14

Bakker Suikerbuik is een traditionele Konditorei/banketbakker. Als je binnenkomt ruik je het meteen. Hier ga je niet weg zonder iets geproefd te hebben. Je drinkt er een lekkere kop koffie of thee, met een taartje, of je besluit te lunchen en het handgemaakte brood te proeven. Maar ook voor een high tea kun je terecht bij Suikerbuik. En het leuke is, als je binnen bent, heb je goed zicht op de bakkerij beneden waar al dat lekkers bereid wordt. Hippolytusbuurt 24

Burneys

Tibet Shop

Voor échte dames

Een stukje Azië in Delft

De échte dame uit Delft doet haar aankopen bij Burneys, of eigenlijk bij Penninkhof. Zo heet de eigenaar, maar aan de buitenkant en in de winkel wordt de naam Burneys gebruikt, omdat klanten dat herkenbaar vinden. De winkel is ook écht een begrip in Delft. Voor vrouwen tussen de 45 en 70 jaar hangen er in de grote winkel mooie outfits van de bekende mer-

ken zoals Maccain en staan er schoenen van bijvoorbeeld Mauro Teci. En als het op een regenachtige dag rustig is in

de winkel, gaat de verkoop op de nieuwe website succesvol door. Hippolytusbuurt 12

Wel eens in Nepal geweest, of Tibet? Nee? Niet erg en bespaar je de moeite, ga naar de Tibet Shop. Vlak voor de winkel ruik je het al, de wierrook waarmee je je in Kathmandu waant. En binnen is alles ook zo herkenbaar, allerlei snuisterijen zijn er te koop, hippie-kleding, gebedsmolens, boeddha’s en ze hebben hier een heel mooie collectie klankschalen. Echt een aanrader als je herinneringen wilt ophalen aan een mooie Aziëreis of als je op zoek bent naar authentieke oosterse items. Hippolytusbuurt 26

Blauww • april 2016

15


StreetWise Hippolytusbuurt

Sweets 17 Polkabrokken en stroopsoldaatjes

16

Forever Young Mooie kleding en veel meer

Wel eens gehoord van Polkabrokken, Stroopsoldaatjes of Borsthoning? Ik niet. Maar dat blijkt oud-Hollands snoep te zijn en dat wordt nog verkocht bij Candyshop Sweets 17. Het is er niet groot, maar er ligt naast het oud Hollandse snoep nog veel meer lekkers. Van StarWarssnoepjes tot blikken met daarop een afbeelding van het Koninklijk Huis. Kinderen, ouderen, toeristen, allemaal weten ze het winkeltje met de vuurrode luifel te vinden. Ook moeders die wel eens een snoeptaart willen geven op een feestje of die na de avondvierdaagse een snoepboeket zoeken. Alles handgemaakt door de eigenaresse zelf. Handig om te weten: per snoepsoort wordt heel duidelijk de allergie-informatie aangegeven. Hippolytusbuurt 17

Blauww • april 2016

Forever Young zit nog niet eens zo heel lang in de Hippolytusbuurt, maar dat merk je niet als je in de winkel bent. Ze hebben mooie kleding van bekende en minder

Speldorado Zoekt en gij zult vinden Als je (klein)kinderen hebt, weet je dat het zoeken naar het juiste cadeau niet altijd even eenvoudig is. Maar gelukkig, in Delft zit Speldorado. Een winkel waar ze volgens mij alles hebben op het gebied van speelgoed. Voor mij voelt het hier alsof ik op een curiosamarkt ben en ik niet weet wat ik tegen ga komen. Maar uiteindelijk stap ik (opgelucht) met een origineel verjaardagscadeautje de deur uit, waar de ontvanger zeker blij mee zal zijn. Hippolytusbuurt 21-25

bekende merken. Er worden schoenen verkocht, maar ook leuke lifestyle-spulletjes voor in huis en binnenkort kun je er ook voor bikini’s terecht. Er hangt een gastvrije sfeer en als je wil kun je er ook koffie drinken. En om ‘young’ te blijven, wordt er eens in de maand, op zondag, ook nog eens met klanten gesport in de stad. Het bruist er dus. Loop eens binnen! Hippolytusbuurt 19


Slagerij Erciyes Erciyes is een islamitische slagerij en supermarkt in één en dat is handig. Zo koop ik er altijd, naast de huisgemaakte salades, het Turkse brood dat we bij de salades opdienen. Er is een ruime keuze aan vlees, olijven, kaas en verse groenten. Eigenlijk kun je je beter afvragen, wat hebben ze hier nu niet? En de bediening is er ook altijd even aardig en geduldig. Hippolytusbuurt 41

Lijst 37 Kunst om naar te kijken

De Kraal en Mineraal Sprookjesachtig

Houd je van kunst? Loop dan eens binnen bij Lijst 37. Je vindt er niet de geijkte koeien-in-de wei en bloemen-in-een-vaas schilderijen, maar wel kleurrijke grote werken van veelal kunstenaars uit het buitenland voor betaalbare prijzen. Bij Lijst 37 zijn ze altijd op zoek naar kwali-

tatief goede kunst die mensen aanspreekt. Daarnaast kun je – de naam zegt het al – kunstwerken laten inlijsten. Ik heb het onlangs zelf ook laten doen. En zeg nou zelf, kunst wordt pas echt fijn om naar te kijken in een goede lijst. Hippolytusbuurt 37

Wat hebben kralen en mineralen met elkaar te maken, behalve dat het rijmt? Eigenlijk niets, maar ze worden beiden verkocht in deze winkel aan de Hippolytusbuurt. Vooraan in de winkel liggen de meest voorkomende mineralen evenals sieraden

Adam Brandstore

met edelstenen. Je vindt er handgemaakte ringen, maar ook andere sierraden zoals kettingen en armbanden. Voor elk wat wils. Als je een fervent sieradenmaker bent dan kun je beter doorlopen naar achteren want daar staan ontzettend veel bakje en potjes met kralen en materialen om zelf sieraden te maken. Tegenwoordig zie je dat niet veel meer. Met deze combinatie heeft De Kraal en Mineraal iets unieks te pakken. Hippolytusbuurt 45

Degelijke kwaliteit Als de vrouw des huizes aan de overkant shopt bij Burneys, kan de man op dat moment naar de overkant en bij Adam Brandstore zijn slag slaan. Daar wordt namelijk degelijke herenkleding verkocht van kwaliteitsmerken zoals Gaastra en McGregor. Het

assortiment is uitgebreid. Alles ligt er netjes geordend. Voorin vind je met name de casual kleding en achter in de winkel hangen de pakken en overhemden. En het personeel geeft je graag advies. Hippolytusbuurt 31-35

Bonne Vie Waar de zon altijd schijnt Je hebt van die winkels, waar je zelfs op een grijze regenachtige dag het gevoel krijgt dat het mid-zomer is. Dat geldt ook voor Bonne Vie. Op de hoek bij de Grote Kerk zit een dameskleding winkel waar de eigenaresse haar zonnige stempel op het assortiment drukt en waar je in sfeer komt voor en reis naar Ibiza of ander vakantieeiland. Er hangen leuke jurkjes van King Louie en mooie kleding van Geisha en Yaya. Maar ook voor schoenen en lederen tassen kun je er terecht. Een verrassend leuke winkel voor de moderne vrouw. Hippolytusbuurt 47

Blauww • april 2016

17


Studio Ninaber, Dutch Design uit Delft

Zoeken naar essentie Te k s t A a d D e r w o r t • Fo t o ’ s S t u d i o N i n a b e r, G e r r i t S ch re u r s

18

flanst. Niet meteen een gelikte Dutch Design-ervaring. ‘We proberen op alle manieren inventief te zijn, zoals je ziet’. Op de vraag wat de ontwerpfilosofie van Studio Ninaber is antwoordt Pape serieus: ‘We proberen in alles wat we doen zo ver mogelijk door te dringen tot de essentie van een product of idee. Dat resulteert bij ons in ontwerpen en producten die ontdaan zijn van alle toeters en bellen en daardoor tijdloos ogen. We streven naar perfectie in vorm en materiaalgebruik en naar optimale functionaliteit. Onze producten zijn niet decoratief. We leggen de lat erg hoog voor onszelf en werken behoorlijk compromisloos.’

Studio Ninaber is één van de toonaangevende ontwerpbureaus in Nederland en is al jaren in het centrum van Delft gevestigd. Het bureau zit verstopt op een fraai binnenterrein in het hartje van de binnenstad en werkt daar in alle rust aan uiteenlopende opdrachten en eigen producten. Mede daarom is het bureau niet zo bekend bij de Delftenaar. Maar het werk van Studio Ninaber wordt in miljoenenoplagen gereproduceerd en iedereen heeft het ongemerkt talloze keren in handen. Het bureau is onder meer verantwoordelijk voor de strakke, gestileerde ontwerpen van de laatste serie guldenmunten en de achterzijde van de Nederlandse euromunten met het portret van Beatrix. Een gesprek met Dorothee Pape, grafisch ontwerpster en partner bij Studio Ninaber, over vormgeving, overtuigingskracht en tijdloosheid. tudio Ninaber is opgericht in 1971 door ontwerper Bruno Ninaber van Eyben en al jaren actief in de Delftse binnenstad. Ninaber is van huis uit industrieel ontwerper, bekende ontwerpen van zijn hand zijn het armbandhorloge en het halshorloge. Deze creaties zijn in verschillende museumcollecties terug te vinden, zoals het MoMA in New York en het Stedelijk in Amsterdam. Loeistrak Het bureau werkt aan industriële en grafische producten in opdracht van uiteenlopende bedrijven zoals AkzoNobel, Stichting Praemium Erasmianum en MEE, maar ontwikkelt ook eigen producten zoals horloges, lampen en de Architectuurpla-

Overtuigingskracht ‘Het kost soms moeite opdrachtgevers te overtuigen dat iets zo moet worden zoals wij het ze voorleggen. We zullen nooit drie of vier keuzemogelijkheden presenteren. Al die keuzes hebben we zelf al gemaakt, dat is onze expertise en daar worden we ook voor ingehuurd.’ Lachend: ‘We gaan niet over één nacht ijs bij het ontwerpen, een Elfstedentocht gaat ook pas door na veel nachten ijs! Helaas zien opdrachtgevers dat complexe en

Wij gaan niet over één nacht ijs bij onze ontwerpen, een Elfstedentocht gaat ook pas door na veel nachten ijs’ quette. Met het loeistrakke werk in gedachte is het verrassend om bij binnenkomst in het pand van Studio Ninaber te merken dat dit bureau er eerder uitziet als een gezellig rommelige werkplaats met overal machines, gereedschappen en rondslingerende materialen, dan als een moderne designstudio. We spreken met Dorothee Pape, die zich om te beginnen excuseert voor het niet werken van de koffiemachine en snel een geïmproviseerde koffiekan in elkaar Blauww • april 2016

langdurige traject niet altijd, maar alleen het eindresultaat en dat kan bijvoorbeeld ook een logo van slechts drie letters zijn. Dan is het soms lastig om dat te ‘verkopen’ als de best passende oplossing en moet je al je overtuigingskracht daarbij in de strijd werpen. Maar we hebben wél graag dat de opdrachtgever er iets van vindt, een mening heeft, want dat neem je ook mee en uiteindelijk levert dat alles tezamen het beste product op.


en perfectie Dorothee Pape van Studio Ninaber met de Architectuurplaquette: ‘We streven naar perfectie in vorm en materiaalgebruik’

19

Ambachtelijk ‘We willen producten ontwerpen die oplossingen bieden voor problemen die mensen tegenkomen en waar door de industrie nog niets voor is bedacht. We maken geen producten voor niet-bestaande problemen, we maken ook niet een zoveelste variant op een vaas. Je hoort op de achtergrond nu het geluid van schuren en frezen, dat is precies hoe we hier werken, we gaan al snel aan de slag met verschillende materialen om dingen uit te proberen, om te kijken en te voelen wat de mogelijkheden zijn – heel ambachtelijk. We zitten niet eindeloos achter beeldschermen om de perfecte productschets te maken en dat dan door te sturen naar een extern productiebedrijf. Gevolg is dat we onszelf daardoor soms dwingen om ook de productie van een ontwerp in eigen hand te nemen omdat uitbesteden niet de gewenste kwaliteit oplevert of omdat dat budgettair onhaalbaar blijkt. We willen altijd het beste resultaat eruit halen, voor de opdrachtgever én voor onszelf.’

De strakke, gestileerde ontwerpen van Studio Ninaber voor de achterzijde van de euromunten en de laatste serie guldenmunten.

Architectuurplaquette Op tafel ligt een strak ontworpen cassette met een opvallend eigen product van Studio Ninaber: de Architectuurplaquette. Pape vervolgt: ‘De Architectuurplaquette is Blauww •• april maart 2016 Blauww 2016


image by Dept

Selected Femme Maison Scotch Dept Saint Tropez Modström Sandwich Vanilia Marc O’ Polo Anna Scott G-Star Para mi

OUDE LANGENDIJK 13 DELFT WWW.NO13.NL


een idee van Delftenaar Basiel van Bemmelen, wij hebben het visuele concept volledig in eigen huis ontwikkeld. Een duurzame plaquette die aan de gevel van een gebouw wordt bevestigd en waarop informatie is te vinden over architect, opdrachtgever, bouwer en bouwperiode. Een vierkant paneel van 27 x 27 cm, uitgevoerd in hoogwaardige materialen zoals acrylaat en geëxtrudeerd aluminium. De tekst wordt diep en haarscherp in het materiaal gelaserd en opgevuld met acrylaat. Daarna worden de onderdelen geschuurd en gepolijst en uiteindelijk wordt de plaquette samengesteld en verlijmd tot er een robuust geheel ontstaat waarbij de uitvoerige aandacht voor detaillering en afwerking meteen opvalt. Elke plaquette bevat uiteraard een andere tekst en de productie is een ambachtelijk proces, waarbij veel handelingen en bewerkingen noodzakelijk zijn om tot een duurzaam en onverwoestbaar resultaat te komen. De technieken en apparatuur om de plaquette te realiseren zijn door Studio Ninaber zelf ontwikkeld en ook de gehele productie van de plaquette vindt in eigen huis plaats met onze eigen ‘houtje-touwtje’-machines’,’ zegt Pape, maar daarmee doet ze de inventieve productiemachines tekort. ‘Ook hier geldt dat als we dit zouden moeten uitbesteden aan een extern productiebedrijf de kosten veel te hoog zouden zijn en we ook geen garantie op een constante kwaliteit zouden hebben. Die kwaliteit is een absolute voorwaarde voor ons.’ Deze moderne versie van de gevelsteen heeft een tijdloze en waardevolle uitstraling en is gegarandeerd graffiti-proof en ook ongevoelig voor corrosie door weers- en windinvloeden. Tot in de kleinste details is erover nagedacht om de duurzaamheid te waarborgen. ‘De plaquettes worden integraal onderdeel van een gebouw en moeten minimaal dertig jaar mee kunnen, dat garanderen we ook’, aldus Pape. Voor iedereen De plaquettes zijn te vinden op uiteenlopende architectuur verspreid over het hele land. De Stichting Architectuurplaquette promoot de plaquette en heeft als doelstelling de belangstelling in architectuur en onze gebouwde omgeving aan een groot publiek bekend te maken. Veel gemeenten hebben inmiddels plaquettes afgenomen en ook bouwbedrijven en projectontwikkelaars zien graag een plaquette aan de gevel van hun bouwproject terug. De plaquette is er voor iedereen. Het is een informatiebord, geen waardeaanduiding, er vindt dus ook geen selectie plaats, maar het geeft wel extra uitstraling aan een gebouw. Op de vraag of we de plaquette ook op gebouwen in Delft kunnen vinden antwoordt Pape: ‘Jawel, bijvoorbeeld kinderdagverblijf Plukkebol van architecte Jeanne Dekkers heeft een plaquette aan de gevel, maar ook de Diagoonwoningen

De architectuurplaquette wordt geleverd in een fraai ontworpen verpakking die perfect aansluit op de strakke vormgeving van de plaquette.

21 Voor geïnteresseerden in de Architectuurplaquette: zie de website www.architectuurplaquette.com. U vindt hier onder meer de uitgebreide Architectuurgids met alle gebouwen die zijn voorzien van een plaquette en de plaquette is hier ook direct te bestellen. Informatie over Studio Ninaber: www.ninaber.nl

van Hertzberger, de Brandweerkazerne van Spring architecten en de Koepoortgarage van Atelier Pro. Dit is slecht een kleine selectie, er zijn er nog meer te vinden in Delft.’ In totaal zijn er inmiddels ruim 800 gebouwen en objecten voorzien van een architectuurplaquette en de website www.architectuurplaquette.com dient daarbij als een architectonisch naslagwerk. We werken aan een nieuwe versie van de website waarbij we gps-techniek gebruiken om de verspreiding en locaties makkelijker zichtbaar te maken. Fabriek In het naastgelegen pand, de voormalige ‘Sigarenfabriek’ geeft Dorothee Pape nog een korte rondleiding door de productielocatie, waar de plaquettes, maar ook opbergboxen voor munten en de horloges geproduceerd worden. ‘We organiseren hier ook regelmatig ‘open productiedagen’ voor onze klanten. Erg nuttig, want klanten vinden het leuk om te zien hoe de dingen gemaakt worden en wij kunnen dan laten zien hoeveel onderzoek, ontwikkeling, handelingen en bewerkingen het vraagt om onze ontwerpen efficiënt en seriematig te kunnen realiseren. Iets wat je vaak niet direct aan een product zelf kunt afzien. Het levert begrip op voor het prijskaartje dat aan onze producten hangt.’ Blauww • april 2016


Te k s t A n i t a B o o n e

• Fo t o ’ s R i n u s B o o n e , R e n é J a c o b s

Delft zindert van Vermeer. De 17e eeuwse schilder was altijd al geliefd in de stad waar hij woonde en werkte, maar nu het jaar 2016 is uitgeroepen tot Jaar van Vermeer, duiken de (varianten op) zijn werken steeds vaker op. Er zijn Vermeerbiertjes, -gebakjes, -schoenen en -fietsen; de hotels, horeca en diverse vervoerders slaan de handen ineen met arrangementen en ook de culturele sector haakt aan bij Vermeer. Reden? Het Straatje van Vermeer komt na 320 jaar terug naar Delft. Ook bij Blauww kunnen en willen we niet om het Vermeerjaar heen. En aangezien ikzelf al sinds 2009 regelmatig rondloop als Het Meisje met de Rode Hoed (mijn act is te vinden op YouTube) voelde ik me uiteraard geroepen om dit artikel te schrijven.

Jan Vermeer: inspiratiebron en uithangbord

2016 Het jaar van Vermeer ind november 2015 was er groot nieuws: de locatie van het Straatje van Vermeer was gevonden. Na een zoektocht van bijna 100 jaar had vooral het boek Legger van het diepen der wateren binnen de stad Delft uit 1667 uitsluitsel gegeven. In dit boek werd bijgehouden hoeveel ‘kaai- en diepgeld’ er per huishouden was betaald, een gemeentelijke belasting op basis van de gevelbreedte van de huizen. Hieruit kwamen vier mogelijke locaties voor het Straatje naar voren, waarvan de Vlamingstraat (ter hoogte van de huidige nummers 40 en 42) de meest waarschijnlijke was. Laat dit nu net het huis zijn van de tante van Jan Vermeer: Ariaentgen Claes van der Minne. Vermeers oudere zus Geertruyt woonde schuin aan de overkant en hun moeder woonde de laatste maanden van haar leven bij haar in. Dit was het armere deel van Delft en Vermeer heeft in zijn schilderij het harde leven van het gewone volk laten zien, waar zijn familie deel van was.

E

22

Vermeer in Delft 25 maart 25 maart - 17 juli 3 april, 1 mei, 5 juni 9 april - 11 juni 3 - 29 mei 12 - 14 mei 11 en 12 juni 2 - 12 juni 6 - 12 juni 9 - 10 juli

Start Jaar van Vermeer Tentoonstelling Vermeer komt Thuis in Museum Prinsenhof Delft Muziektheater Variaties op Vermeer in Vermeer Centrum Delft Expositie Vermin of meer in galerie De Kunstkop Keramiektentoonstelling In het Straatje van Vermeer Voorstelling De bruiloft van Vermeer in Op Hodenpijl Dag van Vermeer Delft Fringe, theater op onverwachte plekken 3D-Painting Bastiaansplein Opera Writing to Vermeer in de Van der Mandelezaal

Blauww • april 2016

Vermeer komt thuis ‘Het Straatje van Vermeer’ hangt sinds 1921 in het Rijksmuseum in Amsterdam. De ontdekking van de locatie was aanleiding tot de tentoonstelling ‘Het straatje van Vermeer ontdekt!’ Hierin volg je als bezoeker de zoektocht die wetenschappers hebben afgelegd om tot hun conclusie te komen. Door nauwe samenwerking tussen het Rijksmuseum en Museum Prinsenhof Delft komt deze tentoonstelling eind maart naar Delft. En dat heeft een meerwaarde. “In Delft kan je makkelijk de verbinding maken met Vermeers leven hier,” zegt Nathalie van der Hak. Zij is als cultuurcoördinator verbonden aan de Projectgroep Vermeer, die de gemeente in het leven heeft geroepen vanwege het Vermeerjaar. Marjan den Boer, die namens Stadsmarketing Delft in de projectgroep zit, vult aan: ‘Delft is de stad van Vermeer. Hij is hier geboren, heeft hier gewoond, gewerkt en is er ook begraven. De locatie van het Straatje is hier in het echt te zien, je kunt na het Prinsenhof ook het Vermeercentrum


bezoeken en er zijn diverse activiteiten en acties van ondernemers.’ De tentoonstelling in het Prinsenhof heet dan ook: ‘Vermeer komt thuis’. Beide vrouwen merken dat het Vermeerjaar leeft in Delft. ‘Mensen raken ervan op de hoogte en gaan er zelf mee aan de slag,’ vertelt Nathalie. ‘Zowel bij ondernemers als binnen cultuur.’ Spelen met Vermeer Kunstenaar René Jacobs werkte in 2005 aan een serie bewerkingen van klassieke Nederlandse meesterwerken, toen hij tegelijkertijd het werk van Vermeer herontdekte én een pand vond in Delft waar hij galerie ‘De Kunstkop’ kon starten. Zo begon zijn fascinatie voor de Delftse schilder en inmiddels heeft hij ruim 100 Vermeer-varianten gemaakt. Een schildersopleiding heeft René niet gehad, hij studeerde economie en heeft gewerkt als accountant. Heel lang wilde René schrijver worden, maar op zijn vijfentwintigste ontdekte hij dat zijn verhalen sterker overkwamen als hij ze in een afbeelding weergaf. Met het schilderen van stillevens, landschappen en zeegezichten ontwikkelde hij zijn karakteristieke stijl. Renés leermeesters waren de klassieke meesterwerken die hij bestudeerde en in zijn eigen stijl naschilderde. ‘Ik heb intensief naar Rembrandt en Vermeer gekeken en geprobeerd te imiteren hoe zij werkten.’

viel heel erg samen met het omvallen van diverse winkels: Perry Sport, V&D, Manfield en noem ze maar op. En ook de parkeerproblematiek. Iedereen mijmert over dat mooie Delft en dat alles zo identiek is gebleven aan de tijd van Vermeer, maar...’ ‘Je moet hoog genoeg kijken,’ vul ik aan. ‘Inderdaad, ja.’ En hij vervolgt: ‘Ik schilder dit ook opzettelijk lelijk. Dat Action-bord dat niet helemaal aansluit op de kozijnen hier, dat oorspronkelijke steegje dat helemaal veranderd is in een soort garage die ook nog eens leeg staat, de vuilnis die op straat ligt en de parkeermeter, terwijl er niemand meer komt. De uitverkoop. Dit is hoe het er nu uit dreigt te zien. Dat vind ik een hele leuke, speelse combinatie met een andere invalshoek wil kiezen. Ik ben naar buiten gericht; ik fiets van Rotterdam naar hier en zie allemaal lelijke dingen in prachtige weilanden staan. Dat zet ik op doek.’

Wat heeft René geleerd van Vermeer? ‘Dat je moet wachten met het licht. Dat je het licht echt als allerlaatste eroverheen moet werken. En ook de kunst van het weglaten. Als je goed naar Vermeer kijkt, is het eigenlijk niet zo heel gedetailleerd. Je kan beter dingen suggereren dan schilderen.’

23 ‘Humor in de kunst is not done. En dat is juist mijn sterke punt geworden’ Dat René autodidact is, heeft voor hem voor- en nadelen. “Ik moet vaak het wiel uitvinden, ben langer bezig met een werk. Maar wat ik maak is wel heel erg van mijzelf. Ze hadden me op de kunstacademie vast gezegd: ‘Die humor van jou, daar moet je ogenblikkelijk mee kappen.’ Humor is in moderne kunst not done. En dat is juist mijn sterke punt geworden. Humor is ook onderschat. Ik vind dat je met humor complexe situaties aan het licht kan brengen. Veel meer dan met hele trieste, sombere, indringende werken.” Die humor is onder andere terug te zien in zijn bewerkingen van het Meisje met de parel: eerst gaf hij haar een bol gezicht, daarna witte tanden, toen een beugel en vervolgens een ooglapje. ‘Ik merk dat ik de werken van Vermeer steeds abstracter uitbeeld of relateer aan een soort maatschappelijke problematiek.’ Een duidelijk voorbeeld hiervan is ‘Het Verlopen Straatje van Vermeer’, Renés meest recente werk. ‘Mijn Straatje

Is het Vermeerjaar inspirerend voor René? ‘Jazeker. Ik ga in de galerie een expositie doen: Vermin of Vermeer. Dan wil ik toch wel één of twee nieuwe werken hebben en iets laten zien wat ik nog niet eerder heb gedaan.’ Lachend vervolgt hij: ‘En ik weet nog niet wat.’ Hij weet dat dit voor mij een inkoppertje is: ‘Het Meisje met de rode hoed natuurlijk!’ ‘Dat zou ik graag doen,’ zegt René en hij denkt even na. ‘Weet je, ik zou het Meisje met de rode hoed dan in de tram plaatsen als contrast. Of bij een snackbar. Of ik zou haar heel grof en expressionistisch schilderen en dan gaat het meer over de kleuren dan over het werk zelf. Zo begint bij mij een nieuwe stijl, ik voel het ergens in mijn achterhoofd zitten, maar het is nog niet concreet genoeg om eraan te beginnen. Een soort cake in een oven, die aan het rijzen en bakken is.’ Iets zegt me dat Renés interpretatie van het Meisje met de rode hoed er wel komt, op wat voor manier dan ook. En dat is dan weer goed voor de bekendheid van ‘mijn’ schilderij, zodat – wie weet – het volgende Vermeerproduct mijn personage gebruikt. Zou toch leuk zijn.’ Blauww • april 2016


D E L F T S M A G A Z I N E O V E R • C U LT U U R • K E N N I S • B U S I N E S S • L I F E S T Y L E

Helemaal thuis in Delft. Neem een abonnement op Blauww. Kijk op www.blauww.nl/abonneren


Het Delftse Gehannesbord In Delft is er altijd wel iets aan de hand. Veel gehannes en veel gedoe. Never a dull moment. Speel het Delfts Gehannesbord en doe het zelf allemaal veel beter. Doe je best om zonder zonder kleerscheuren de eindstreep te halen. Veel succes!

Je gaat in de Harnaschpolder wonen, maar het wordt daar helemaal niks. Terug naar af. Probeer dat huis nu nog maar eens te verkopen.

Er is eindelijk een nieuwe brug over de Schie gebouwd. Helaas was er te weinig geld en dus is de brug niet goed gebouwd. Blijf hier staan tot je uit het water gehaald wordt door een andere speler.

Er moet een nieuwe burgemeester komen en jij mag meedenken. Zeg maar wat het worden moet: man/vrouw, links of rechts, moslim of humanist, homo of travestiet, liefhebber van klassiek of gangstarapper? Blijf nog maar een beurt of drie nadenken.

De treintunnel is klaar. Helaas is er door bezuinigingen te weinig cement gebruikt. De tunnel stort in, maar jij zit in de trein. Beurt overslaan, eerst het puin ruimen.

n keer Gooi nog ee

n keer Gooi nog ee

25

De stad is bijna failliet. Je moet heel veel bijbetalen, verhuis terug naar plek 10, daar kun je goedkoper wonen.

Het ‘Straatje’ komt naar Delft. Hoera! Maar helaas is de beveiliging niet goed, weg schilderij! Ga drie plaatsen terug.

Blauww • april 2016


26

Bas Verkerk vs Ellen van Bueren:

De stad 2.0 Een gesprek over zaken waar Delft mee te maken had, heeft en krijgt Ellen van Bueren is hoogleraar Urban Development Management bij de Faculteit Bouwkunde van de TU Delft. Ze is gespecialiseerd op het gebied van stedelijke duurzaamheid. In haar onderzoek en onderwijs besteedt zij aandacht aan vragen met betrekking tot bestuur, organisatie, regelgeving en besluitvorming in de ontwikkeling van stedelijke omgevingen en infrastructuren. Een van haar visies is dat je moet experimenteren om de stad te verduurzamen. ‘Zo ontdek je waar het wringt en schuurt, maar ook wat er kan.’ Bas Verkerk is twaalf jaar burgemeester van Delft en speelde een belangrijke rol om grote infrastructurele projecten voor Delft vlot te trekken. Hij is initiatiefnemer van EUniverCities, een Europees netwerk van universiteitssteden waarin kennisinstellingen en gemeenten gezamenlijk in de stad toepasbare kennis ontwikkelen. In 2016 neemt Verkerk afscheid als burgemeester van Delft. Te k s t H e l e n S a h i n -J a g e r • Fo t o ’ s S a m R e n t m e e s t e r

Blauww • april 2016


an Bueren: ‘The Green Village is een levend laboratorium op de TU-campus waar onderzoekers, studenten, bedrijfsleven en burgers samen op zoek gaan naar nieuwe, duurzame en innovatieve oplossingen. De wetenschappelijke inzichten worden daar aan de praktijk getoetst. Ik ben benieuwd of de resultaten die The Green Village oplevert kunnen worden gebruikt in Delft?’ Verkerk: ‘Zeker. In nieuwbouw kun je heel snel een ontwikkeling toepassen, bijvoorbeeld als je een slag wil maken met energieverstandig bouwen en gebruiken. Dat kan niet alleen bij directe energie, maar ook bij de bouwmaterialen. In de Harnaschpolder en Rijswijk-Zuid worden nog wijken afgebouwd. De TU campus gaat zich echt ontwikkelen; daar zijn we nog wel zo’n 10 à 20 jaar mee bezig. En er komt een stadsparkachtige ontwikkeling richting dat gebied, een stevig brok groen in de stad met moderne inzichten over natuurontwikkeling, recreatie en leisure. Maar ook in de Spoorzone bouwen we nog een paar honderd huizen. Locaties genoeg dus waar we al die wetenschappelijke vindingen kunnen toepassen.’ Van Bueren: ‘Er wordt wel veel nieuw gebouwd, maar de stad heeft natuurlijk ook oude wijken waar van alles mee moet gebeuren. Ik kan me voorstellen dat je dan de nieuwste inzichten en vindingen op het gebied van bijvoorbeeld energie wilt toepassen.’

‘De stenen zijn oud, de voorzieningen zijn oud; ze zijn aan het eind van hun levenscyclus’ Verkerk: ‘Ja, de volgende slag is natuurlijk renovatie. Op dit moment zijn we bezig bij het stadsdeel de Buitenhof, met hoge jarenzestigflats die aan het eind van hun levenscyclus zijn. De stenen zijn oud, de voorzieningen zijn oud, ze voldoen niet meer aan de veiligheidseisen, maar ook niet aan huidige de energetische eisen. Net als bij de Poptahof hebben we de eerste flats al aangepakt. Dat is tijdelijk gestopt door de economische crisis en door de situatie van de woningcorporaties. Maar goed, dat pakken we weer op zodra het kan. Daar kunnen we de kennis uit The Green Village ook direct toepassen. En al die kennis is niet alleen belangrijk voor onze stad, maar ook voor andere vernieuwingslocaties in Nederland en zelfs in de rest van de wereld.’ Van Bueren: ‘Hoe is de gemeente Delft eigenlijk betrokken bij The Green Village? Daar heb ik niet zo goed zicht op. Ik weet dat er samen met de ministeries en de provincie formeel is afgekaart dat er experimenteerruimte is en de gemeente Delft levert daar ook een bijdrage aan. Maar zet Delft zelf ook vragen op de agenda?’ Verkerk: ‘Ja, we zijn al een paar jaar bezig met de ontwikkeling van natuurwaarden; ruimte geven aan water, het groen een plek geven. En met resultaat. We stellen ons de vraag hoe we moeten omgaan met de fietsvriendelijkheid van dit gebied. Datzelfde geldt voor autogebruik. Want door de komst van zelfsturende systemen gaan de ontwikkelingen daarin razendsnel. De meeste auto’s blijken maar 95% van de tijd te worden gebruikt. Nou, dan kan je er dus meer mee doen. Stel dat je je auto zou kunnen gebruiken als een energieopwekker, dan ben je toch wel heel goed bezig. En de maatschappij kijkt er intussen ook wel op die manier naar. De TU kan en moet daarin echt een voorbeeld zijn.’ Van Bueren: ‘Wat merkt de gemeente eigenlijk van het veranderende overheidsbeleid? Want allerlei taken worden van het centrale

overheidsbordje richting gemeente geschoven. Komt er bij jullie niet steeds meer werk te liggen waar ook specifieke kennis voor nodig is? Want dan ziet er het ernaar uit dat de gemeente in de toekomst een ander type medewerker nodig heeft. Hoe gaat Delft hiermee om?’ Verkerk: ‘Tja, vroeger stond er gewoon in de Algemene Politieverordening: gij zult een deugdzaam burger zijn. En nog steeds wordt er van iemand verwacht dat hij zich netjes gedraagt in de publieke

‘…vroeger stond er gewoon in de Algemene Politieverordening: gij zult een deugdzaam burger zijn’ ruimte en dat mensen beschaafd en fatsoenlijk met elkaar omgaan. Maar het uit zich op een andere manier en daar moet je antwoord op geven. In die transformatie en ook in de verhouding naar de stad, qua verantwoordelijkheid, past een andere rol van de gemeente. Dat uit zich in de politieke arena. En daarbij hoort natuurlijk een organisatie die daarin mee kan. Dus de ambtenaren zien hun taak en umfeld veranderen, net als hun relatie tot de burger en hun contacten. Dat is een enorme omslag.’ Van Bueren: ‘Dat betekent dus dat er bij het ambtelijk apparaat verandering van werkhouding en inzicht nodig is; durven loslaten en durven overlaten aan de samenleving.’ Verkerk: ‘Ja, het is regisseren. Uitdagen, stimuleren. Minimum eisen en randvoorwaarden en daarbinnen mag de stad het doen. Ik zeg het ook vaak als burgemeester; deze stad is niet van mij, hij is van jullie. Draag het, ontwikkel het.’ Van Bueren: ‘Dat klinkt wel makkelijk, maar hoe pak je dat aan? Want niet iedereen in de samenleving is daar even goed toe in staat.’ Verkerk: ‘Er is inderdaad groep die minder goed meegekomen is in de moderne ontwikkelingen. Dat zie je aan zaken die te maken hebben met gezondheid, opleiding en het welbevinden in het algemeen. Daar moet je dus extra zorg voor hebben. Het gros van de burgers redt zich wel. Je moet je leven leiden zoals dat op je afkomt; in je woning, in je buurt, in je stad, in je regio. En mensen kunnen vaak veel. En dat is natuurlijk toch een beetje het probleem van de overheid; we kunnen die ontwikkelingen in de wereld om ons heen niet goed bijbenen.’

‘Al innoverend ben je dus eigenlijk per definitie illegaal bezig’ Van Bueren: ‘Dat merken wij inderdaad bij innovatie. Dan hebben we vaak te maken wet- en regelgeving die achter de feiten aanloopt. Al innoverend ben je dus eigenlijk per definitie illegaal bezig.’ Verkerk: ‘Ja, dat komt door die enorme doorlooptijd die we nodig hebben bij het maken van wetten en regels en het ontwikkelen van systemen en beleid. Daar wrikt en wringt het aan alle kanten.’ Van Bueren: ‘Even terugkomend op de die minimum eisen en randvoorwaarden waarbinnen de stad het mag gaan doen. Dat betekent wel dat er een mentaliteitsverandering nodig is bij de Delftse burger.’ Verkerk: ‘Niet alleen bij de burger, ook bij onze ambtenaren. Van hen wordt een andere werkhouding gevraagd. En gelet op de ontwikkelingen en op de plaats waar wijzelf onze nieuwe functie zien, duurt het waarschijnlijk wel even voordat de burger daaraan Blauww • april 2016

27


De stad 2.0 ‘Het duurt waarschijnlijk wel even voordat de burger die rol oppakt’ gewend is en die rol oppakt. Datzelfde geldt voor het ambtelijk apparaat. Door de bezuinigingen moeten we al inkrimpen en tegelijkertijd moeten we ook een andere overheidsrol oppakken. Dat is een buitengemeen grote uitdaging.’ Van Bueren: ‘Maar in hoeverre moet de stad Delft die uitdaging zelfstandig aangaan? Ik denk even aan de grote steden Rotterdam en Amsterdam, die hebben hun ingenieursbureaus. Die kunnen ze ook niet zelfstandig in de lucht houden en daarom zijn ze een samenwerkingsverband aangegaan met een duidelijk onderscheid op de verschillende competenties. Ze werken samen en lenen van elkaar waar nodig.’ Verkerk: ‘Daar moeten we inderdaad een oplossing voor verzinnen, want je hebt die expertise gewoon nodig. Aan de andere kant, het is onnodig dat je daar veel personeel voor in dienst hebt. En met een dedicated contract of convenant kun je geschikte mensen binnenhalen.

28

want bouwwerken in de stad vergen een heel ander ontwikkelingskunstje dan landelijke projecten als een grote waterkering of een vliegveld. Daarom hebben we met een aantal steden gezegd dat we een metropool moeten vormen. De provincie zit onvoldoende in het DNA van de stad om te snappen hoe het zit met grondposities, met stakeholders, met burgers. Dat moet je echt lokaal organiseren. De regio groeit enorm snel naar elkaar toe; in het samenwerken, in het verdelen van de functies. Dan kun je dat beter maar formeel maken. Van Aartsen, Aboutaleb, Van der Tak (burgemeesters van respectievelijk Den Haag, Rotterdam en Westland) en ik beseffen dat we ons moeten organiseren op een breder en hoger niveau.’

‘Door het stedelijk netwerken, door samen te werken pak je gewoon 10% meer economie’ Van Bueren: ‘Delft als onderdeel van de metropoolregio. Biedt dat voldoende slagkracht?’ Verkerk: ‘De grenzen liggen bij Leiden-Dordrecht. Pas daarmee kun je je agglomeratiekracht voldoende benutten. Door het stedelijk netwerken, door samen te werken pak je gewoon 10% meer economie. Mensen zitten dichter bij elkaar, dus ideeën worden sneller vermenigvuldigd, er zit veel meer marktmassa van consumenten en producenten waarin ook niches veel makkelijker kunnen bestaan. En dat genereert allemaal ideeën en dialoog en uitvindingen en verfrissingen en creativiteit.’

Van Bueren: ‘En werkgelegenheid natuurlijk. Ook voor mensen met iets minder opleiding die in de regio wonen. Maar is er in de toekomst dan nog wel een rol weggelegd voor een zelfstandig Delft in een metropoolregio waar Den Haag en Rotterdam de hoofdrolspelers zijn? Hoe behoudt Delft z’n identiteit?’ Verkerk: ‘Wat, hoofdrolspelers? Wij zijn keynotespeler. Wat zouden Den Haag en Rotterdam moeten doen zonder Delft? We hebben een aantal bijzondere assets, zoals een monumentale, historische binnenstad. Dat houdt z’n toeristische en culturele waarde, maar wij nutten dat onvoldoende uit. En we hebben de TU en de andere technologische instellingen met aanverwante bedrijven in de commerciële sector. Daarin zijn we uniek en dat weten Rotterdam en Den Haag heel goed. Wij hebben een goed Bas Verkerk: ‘Wij zijn keynote-speler. Wat zouden Den Haag en Rotterdam moeten doen zonder Delft?’ vestigingsklimaat en het zwaan-kleef-aan effect van de universiteit.’ Je hebt van die hele grote, once-in-a-lifetime projecten, die je als stad maar eens in de 100 jaar kunt doen. Ik denk dat die sowieso beter kunnen worden begeleid door expertise van buitenaf. Stel bijvoorbeeld in VNG verband een ‘invliegteam grote projecten’ samen. Dan hoef je maar een keer de beste expertise op al die disciplines in Nederland naar je toe te halen en dat team kan dan de boel begeleiden, de onderhandelingen doen en overzicht houden.’

‘Je hebt van die hele grote, once-in-a-lifetime projecten’ Van Bueren: ‘Maar hoe zit dat dan met de bestuurlijke dekking van dat soort projecten? Want dan vlieg je zo’n team in, en dan?’ Verkerk: ‘Daar moet de VNG dan over nadenken. Allemaal een kwartje in de pot gooien, want de BV Nederland heeft er ook iets aan. Maar bekijk dan wel alles vanuit de gemeentelijke optiek, Blauww • april 2016

‘… maak burgers deelgenoot; dat aspect moet heel erg op het netvlies staan, ook bij de onderzoeker’ Van Bueren: ‘Ik denk nu gelijk aan het Centre voor BOLD Cities dat de universiteiten van Leiden, Delft en Erasmus (LDE) zijn gestart; Big Open and Linked Data. Daar vindt een grote ontdekkingstocht plaats naar wat we kunnen met data. Nu spitst het onderzoek zich vooral toe op de technische kanten van de stad, dus alle verkeersstromen, vervoersstromen, energiestromen, afval, water. Maar het perspectief van de burger en de gebruiker van de stedelijke omgeving zit daar niet heel erg ingebakken. We zouden eens moeten kijken welke innovaties we in dat LDE verband en The Green Village zouden kunnen ontwikkelen waar bijvoorbeeld ook bewoners van wijken als de Buitenhof direct nut van hebben. Als die wijk grootschalig gerenoveerd gaat worden, anticipeer daar dan op. En maak die burgers deelgenoot; dat aspect van technolo-


gische innovatie moet heel erg op het netvlies moet staan, ook bij de onderzoeker.’ Verkerk: ‘Dat zal zeker helpen in de kwaliteit van leven en deelname van de burger aan het maatschappelijk verkeer. En dat moet ook echt gebeuren. Het merendeel van de mensen doet het prima, maar daarnaast er is er een groep achterblijvers die is blijven hangen in de oude industriële wereld die er niet meer is. En ook nieuwkomers moeten ook aansluiting vinden bij de Nederlandse gemeenschap.’ Van Bueren: ‘Toch nog even over de Spoorzone; wat ging er nu eigenlijk mis?’ Verkerk: ‘Delft is financieel niet onderuitgegaan omdat die tunnel niet goed was, maar op de financiële context van deze stad. Die tunnel is met enige overschrijding, maar redelijk binnen budget, en zeker op tijd gebouwd, net als dit stadskantoor. Wij wilden die tunnel graag om de trein ondergronds te krijgen. Helaas wilde het Rijk pas investeren als het ook reizigers Jan vanvan der Ent Braat, Robbert opbracht. Maar op gebied ruimtelijke ordening en stedenmanager Facilitair Bedrijf: bouwkundig gezien was de tunnel echt nodig. Sybilla Dekker heeft ‘We willen dat iedereen die hier dat gelijk gezien en 75 miljoen Verkeer en Waterstaat binnenkomt ook weerneergelegd. tevreden bleef erbij datnaar ze pas mee wilden werken als het iets opleverde. Een buiten loopt. ’ sterk staaltje van verkokerd denken. Wij wisten toen al dat er op een zeker moment capaciteitsuitbreiding nodig zou zijn en dan zouden we dat ondergronds gaan doen. Vooruitlopend op de extra reizigers hebben we dat moment toen naar voren gehaald. Want, zo werd er gedacht, en dat was niet gek, als alles hier ondergronds gaat, worden de grond en de huizen meer waard. Die meerwaarde zou de gemeente dan inzetten als investering. Dat was in 2004.

Ellen van Bueren: ‘Is er in de toekomst nog wel een rol weggelegd voor een zelfstandig Delft in de Metropoolregio?’

Maar toen kwam de financiële crisis in de huizenmarkt en bleven de verwachte opbrengsten uit. Dus wij konden niet leveren, want we hadden geen opbrengsten van vastgoed. Maar het Rijk wilde ons toch aan die bijdrage houden. Dan heb je dus een probleem.’ Van Bueren: ’Als u een advies mag geven aan uw opvolger, wat zou u hem of haar dan meegeven?’ Verkerk: Verkerk: ‘Versta het DNA van de stad, wandel veel in de stad, maar ga ook de regio in en leer van buitenlandse steden. Een burgemeester moet permanent nadenken over omgevingsfactoren en 20 jaar vooruitkijken. Want ook dan moet de stad nog in de race zijn. En al die dingen moet ‘ie ook nog kunnen uitleggen aan z’n burgers. Dat is de taak van een burgemeester, vind ik.’

29

W A ANZINNIG VERHELDERT

Laten zien wie je bent is in deze tijd minstens zo belangrijk als vertellen wat je doet. Dat moet doorklinken in het charisma van het bedrijf of de club waarvoor wij werken. Waanzinnig verdiept zich als geen ander om dat innerlijke stuk helder te krijgen. Wij hebben er de spirit voor. www.waanzinnig.nl

Blauww • april 2016


Internationaal technologiebedrijf voelt zich thuis langs de A13

3M: pionieren in de polder Te k s t A a d D e r w o r t • Fo t o ’ s G u u s S ch o o n e w i l l e

3M. Een cijfer en een letter. Een groot rood logo siert de gevel van het markante ronde gebouw dat goed zichtbaar is vanaf de A13, maar dat daar nog vrij eenzaam naast de snelweg staat. Wat is dat eigenlijk voor een bedrijf? Blauww vroeg zich dit af en sprak met Marina Fernhout, de net aangetreden managing director van 3M in de Benelux. Over de pioniersrol die het internationaal opererende science en technologiebedrijf hier vervult en waarom het bedrijf juist voor Delft heeft gekozen als nieuwe vestigingsplaats.

30

e worden hartelijk ontvangen in het opvallende ronde gebouw op Science Park Technopolis Delft waar 3M gevestigd is. Alles ziet er nog fonkelnieuw uit en wat meteen opvalt is de openheid van het gebouw. Veel licht en ruimte, waardoor het gebouw heel uitnodigend en transparant oogt. Een goede plek voor een prettig gesprek. 3M. Wat is dat voor een bedrijf? ‘We zijn een technologisch bedrijf dat oplossingen bedenkt, ontwikkelt en produceert voor de meest uiteenlopende problemen. We zijn daarbij erg science-gedreven. 3M is een Amerikaans concern. We werken over de gehele wereld en op allerlei markten, maar we zijn niet zo bekend bij de doorsnee consument. Die kent ons misschien van de Post-it® notes, de kleine zelfklevende notitieblokjes, die in allerlei kleuren verkrijgbaar zijn. Een uitvinding van ons, die overigens bij toeval is ontstaan. De consument zou ons ook kunnen kennen van de

‘We willen kennis uitwisselen met 1+1=3, daar geloven we in’ ScotchBrite™ schoonmaakproducten: schuursponsjes en dergelijke.’ De grootste uitdaging is het merk 3M breder bekend te maken. ‘Dat is ook één van de redenen om ons hier in Delft te vestigen. We willen met alles wat we te bieden hebben veel meer naar buiten treden. Met de naamsbekendheid van 3M is het wel in orde. Vandaar dat we hard werken om meer inhoud te geven aan het merk. We willen de wereld laten zien wat we kunnen en waar 3M voor staat. We zijn een science-bedrijf. Wat wij doen noemen we liever science manufacturing dan innovatie. We vertalen wetenschappeBlauww • april 2016

lijke ontwikkelingen direct naar praktisch toepasbare producten. Dat verhaal willen we vertellen.’ 3M wil dus meer van zichzelf laten zien. Aan wie eigenlijk? ‘In het verleden hadden we alleen een sales- en marketingkantoor voor de Benelux. Met deze nieuwe vestiging en het 3M Science Platform willen we integreren in onze omgeving. We zoeken de samenwerking met de TU Delft, met startups, met kleine en grote techbedrijven. In dit gebouw is het 3M Innovation Centre – waarin we samenwerken met technologische partners en kennisinstituten – gevestigd.’ Zijn er al concrete samenwerkingsvormen? ‘Jazeker. Hier aan de overkant zit YES!Delft. We zijn goede buren. Er is intensief contact; we bekijken hoe we elkaar kunnen helpen bij de meest uiteenlopende projecten. Wij hebben de technologie in huis die veel startups verder kan helpen. Het is niet vrijblijvend, we hebben een officieel samenwerkingscontract afgesloten met YES!Delft. Biotechnologie is daarbij een speerpunt. partners, Een voorbeeld: een startup bij YES!Delft onderzocht manieren om warmte die in machines vrijkomt en verloren gaat, beter te benutten. Wij hebben een speciaal materiaal ontwikkeld dat deze warmte opvangt, waardoor deze energie gebruikt kan worden. De wil om samen te werken zit in onze genen; we willen kennis uitwisselen met partners om er samen sterker van te worden. 1+1=3, daar geloven we echt in. Want twee weten spreekwoordelijk altijd meer dan één!’ Jullie doen heel veel verschillende dingen in verschillende branches. 3M als merk is voor de buitenstaander nogal ondefinieerbaar, herken je dat?


Marina Fernhout van 3M: ‘We willen met alles wat we te bieden hebben veel meer naar buiten treden’

3M, Minnesota Mining and Manufacturing Company, is een multinationaal en mondiaal opererend technologieconcern. Het concern is in 1902 opgericht in Saint Paul, Minnesota in de Verenigde Staten. Het eerste product was schuurpapier, maar 3M is bij het grote publiek vooral bekend vanwege de Post-it® Notes en Scotch® Tapes. Het concern heeft wereldwijd meer dan 84.000 mensen in dienst en levert ruim 55.000 producten en diensten, in meer dan 200 landen.

‘3M beschikt over 46 Technologie Platformen, die we inzetten in allerlei verschillende markten. We zijn begonnen met schuurpapier gevolgd door afplakband. Schuurpapier heeft een drager, een lijmlaag en een laag met schuurkorrels. Die technologie van laag op laag kun je enorm ver doorvoeren en daar zijn heel veel producten door ontstaan. Denk aan retroflecterende folies voor verkeersborden of zonwerende folies voor ramen, of privacyfilters voor laptops. We maken inmiddels meer dan 55.000 producten voor heel veel markten. Dat maakt het inderdaad moeilijk om ons in één begrip te vangen.’ Is dat wel bij te houden, al die ontwikkelingen in al die markten? ‘We stellen onze prioriteiten, sturen onze strategie waar nodig bij en focussen in de juiste richting. Dat is een constant aandachtspunt en intern ook een consequente boodschap aan onze medewerkers. Ons acquisitiebeleid is daar ook op afgestemd. Er komen veel technologieën bij en dat betekent dat je soms ook bereid moet zijn afscheid te nemen van onderdelen die zich niet meer ontwikkelen of die niet in onze strategie passen.’ Even terug naar Delft. Waarom heeft 3M zich juist hier gevestigd? ‘Historisch gezien zaten wij altijd al in deze regio. We hebben een groot afzetgebied in de omgeving. Chemie rond Rotterdam, electronic monitoring en safety in Den Haag. En we zochten naar een Innovation hub. Die hebben we hier in Delft gevonden. Dit is het Innovation Centre voor 3M in de Benelux. Hier worden de ideeën geformuleerd en ontwikkeld.’ Wat brengt 3M de stad Delft? ‘Indirect een economische en technologische stimulans, we zijn pioniers hier in deze polder, we hopen met ons imago te bevestigen dat dit een aantrekkelijke vestigingsplek is en dat er meer bedrijven zullen volgen. Exact zit hier ook. Hoe meer bedrijven er volgen, hoe meer Delft profiteert. Het is een wisselwerking.’

Blauww • april 2016

31


A

Art Centre Delft: Meest bijzondere locatie 2015 Art Centre Delft is in 17 jaar uitgegroeid tot een bijzondere locatie midden in de natuur. Naast vergaderingen wordt de plek ook steeds vaker voor particuliere doeleinden gebruikt. Met haar biologische keuken is Art Centre Delft een onderscheidende en eigenzinnige locatie te midden van kunst en natuur. Art Centre Delft heeft onlangs de award ‘Meest Bijzondere Locatie 2015’ gewonnen.

Rotterdamseweg 205 2629 HD Delft T 015 285 01 14 F 015 285 01 24 W www.artcentredelft.com E info@artcentredelft.com

Underexposed? Bekend maakt bemind met een advertentie in Blauww. Gezien worden in Delft was nog nooit zo makkelijk. www.blauww.nl/adverteren

Helemaal thuis in Delft.


➤ VERVOLG VAN PAGINA 31

Robbert Jan van der Ent Braat, manager Facilitair Bedrijf: ‘We willen dat iedereen die hier binnenkomt ook weer tevreden naar buiten loopt.’

Marina Fernhout: ‘In de toekomst zal science onmisbaar zijn om competitief te blijven. Wat dat betreft heeft Delft een voorsprong.’

Gebeurt dat ook? Het ziet er hier in de polder nog vrij leeg uit. ‘In het ontwikkelingsplan voor Science Park Technopolis Delft is 25 jaar uitgetrokken om dit gebied te vullen en we zijn ook blij dat de TU Delft – die eigenaar van het terrein is en dit gebied ontwikkelt – daar heel kritisch en selectief in is. En ze laat zich daarbij gelukkig niet verleiden door het grote geld. Alleen innovatieve bedrijven met een bewezen staat van dienst kunnen zich hier vestigen. Dat gaat dus niet zo snel, maar we vinden dat geen bezwaar. Pionieren past ook wel bij ons imago. We willen graag voorop lopen. Maar op termijn zou het wel prettig zijn als het gebied zich hier vult. Het moet nog groeien.’ 3M en duurzaamheid. Hoe zit het daarmee? ‘Dat is één van onze speerpunten. Sinds de jaren zeventig lopen we voorop op het gebied van duurzaam ondernemen.

‘Pionieren past bij ons imago, we lopen graag voorop’

We pakken dat wereldwijd aan. Vanaf onze grondstoffen tot het afbreken van onze producten. Voor ieder product gebruiken en produceren we chemicaliën, maar er wordt steeds onderzocht hoe we het zo duurzaam en milieuvriendelijk mogelijk kunnen produceren. Iedere vijf jaar vindt er voor elk product een evaluatie plaats. Als een product de eisen niet haalt, wordt het intern afgekeurd. We hebben daar uitgebreide controlesystemen voor ontwikkeld. Een ander voorbeeld: dit gebouw gebruikt 80% minder energie

dan het pand waar we vroeger in zaten. Het voldoet aan alle milieueisen, we hebben een duurzaamheidscertificaat en het moet ook in de praktijk gehandhaafd worden. Er zit ook heel veel 3Mtechnologie in dit gebouw. De glazen panelen zijn met onze producten verlijmd, je kunt er met je volle gewicht tegenaan leunen. We helpen onze klanten ook om duurzaam te zijn. We kijken samen wat we aan producten en toepassingen kunnen verbeteren. Onze klanten vragen natuurlijk ook steeds meer om duurzame productie. We maken bijvoorbeeld een speciale folie om zonnepanelen mee af te dekken in plaats van met glas, wat niet alleen een veel hoger rendement oplevert, maar ook flexibel is. En de panelen zijn veel lichter van gewicht, waardoor we ook bij het vervoer winst boeken.’ Wat zou 3M graag van Delft willen? ‘Er ligt hier een rapport van de adviesgroep dat ‘Delft herstelt’ heet. ‘Delft ontwikkelt’ zou misschien een betere titel zijn geweest. Wij zouden blij zijn als de plannen, die hierin staan, ook verwezenlijkt worden. Bijvoorbeeld dat het woningaanbod in de stad beter afgestemd wordt op de mensen die hier werken. Dat er goede openbaar vervoersvoorzieningen gerealiseerd worden. Daar liggen nog een aantal grote uitdagingen. De oplossingen moeten uit de bestuurlijke hoek komen, maar ook van ondernemers. Pak het samen op, dan gaat het hier echt werken. Delft is bij uitstek een stad van historie, wetenschap, techniek en cultuur. Deze stad heeft een unieke functie in de Metropoolregio tussen Den Haag en Rotterdam. Wij zijn ervan overtuigd dat in de economie van de toekomst science onmisbaar is om competitief te blijven. Wat dat betreft heeft de stad een voorsprong. Buitenlandse studenten aan de TU Delft, probeer ze ook na hun studie te behouden voor de stad en de regio. Delft heeft de kennis van deze mensen in huis én hard nodig, niet alleen bij de grote bedrijven, maar ook in het middensegment. Daar zou Delft zijn voordeel mee moeten doen.’ Blauww • april 2016

33


Eerste hoogleraar biorobotica doceert in Delft Te k s t H e l e n S a h i n -J a g e r • Fo t o ’ s A n n a b e l D e r w o r t

Overspel, vreemdgaan, het is van alle tijden. Tot op de dag van vandaag hebben liefde en lust zich niet laten beperken door sociale regels, religie en status. Van one-night stand tot tijdelijke affaire tot een heel gezinsleven naast een voor de buitenwereld officiële relatie. De Delftse schrijver Jan van der Mast dook in de archieven op zoek naar de flamboyante Jacques van Marken, visionair op het gebied van arbeiderswelzijn en directeur van de Delftse Gistfabriek. Door de gelukkige vondst van een dagboekje belandde hij in het leven van Agneta van Marken-Matthes, echtgenote van Jacques. Zij komt er na 15 jaar huwelijk bij toeval achter dat haar man een buitenechtelijke relatie heeft, waaruit drie kinderen zijn voortgekomen.

Schrijver Jan van der Mast

over Agneta, Maria en Jacques Jan van der Mast (1961, Delft) is toneel- en romanschrijver. Zijn verhalen zijn op waarheid gebaseerd. Getuigenissen, krantenberichten en andere boodschappers uit het verleden smeedt hij samen tot meeslepende vertellingen. Hij schreef eerder ‘De kleine Keizer’, het geromantiseerde levensverhaal van Gerrit Keizer (1874-1946), die met zijn lengte van 80 centimeter furore maakte als ‘de kleinste man ter wereld’. In zijn laatste roman duikt hij in de denk- en leefwereld van Agneta, de echtgenote van de Delftse fabrieksdirecteur Jacques van Marken (1845-1906).

34

Jan van der Mast leest Jacques van Marken voor uit eigen werk in het voormalig hoofdkantoor van de Gistfabriek.

‘Want kinderen hebben hun vader nodig’

Blauww • april 2016

ja, en wat doe je dan? ‘Nou ja, wat Agneta deed lag niet echt voor de hand. Ze zoekt de maîtresse van haar man op, inventariseert de situatie en besluit tot een ongewone aanpak. Op haar initiatief sluiten de dames een overeenkomst. Beiden zullen voor Van Marken geheim houden dat ze van elkaars bestaan weten, Maria houdt haar maandelijkse toelage en Jacques kan zijn gezin blijven bezoeken. “Want kinderen hebben hun vader nodig”, aldus


Agneta. Na het overlijden van Maria meldt Agneta doodleuk aan Jacques dat zijn kinderen, die dan 17, 15 en 7 zijn, bij hun in huis komen wonen. Jacques sputtert nog een beetje tegen, maar Agneta krijgt haar zin. Aan de buitenwereld worden Jaap, Anna en Ada voorgesteld als een neefje en nichtjes, maar al snel is het publiek geheim dat het kinderen van Jacques zijn. Jaap lijkt namelijk sprekend op zijn vader’.

‘Dikke pech; dagboek en dichtbundel mochten pas in 2040 worden geopenbaard’

Waarom ben je over Agneta gaan schrijven? ‘In 2007 vroeg Antoinette Wijffels (directeur Lijm en Cultuur) me of ik eens in de Delftse archieven wilde kijken wat er over Van Marken te vinden was. Die man was directeur van de Gist en de Calvé geweest, maar ook van de Lijmfabriek. Toen vond ik ergens aanwijzingen voor een dagboek van Jacques Van Marken en een dichtbundel van zijn vrouw Agneta. Maar dikke pech, want die mochten beide pas in 2040 worden geopenbaard. Daardoor werd ik natuurlijk wel heel nieuwsgierig. Op mijn verzoek of ik beide boeken mocht inzien, heb ik nooit een reactie gekregen. Mijn tweede poging in 2012 had meer succes. Intussen was er namelijk toestemming van de executeur testamentair om het dagboek te mogen inzien. Van Marken had het boekje bijgehouden voor zijn jongste dochter, die hij had verwekt bij zijn maîtresse. Het dagboek gaf een goed beeld van het leven dat hij dat leidde bij zijn gezin in Rotterdam’.

35

‘Eigenlijk wilde Jacques liever dichter worden. Agneta zette weer hem met beide benen op de grond’

Maar in het boek kijken we dus mee door de ogen van Agneta? ‘Ja. Van Marken is een vooruitstrevend ondernemer en wordt gezien als een soort heilige. Maar zonder Agneta was hij nooit zover gekomen; zij speelde een belangrijke rol in zijn leven. Niet alleen als echtgenote, maar ook als zakelijk partner. Toen ze elkaar leerden kennen, twijfelde Van Marken nog over zijn toekomst. Tijdens zijn studie aan de Technische Hogeschool in Delft wil hij eigenlijk liever dichter worden, maar Agneta zet hem met beide benen op de grond. Na het zoveelste liefdesgedicht reageert ze met de vraag of dit nu technologentaal is en merkt ze op dat hij zich beter bezig kan houden met mechanische en technische vraagstukken. Uiteindelijk zie je een ommezwaai in de gedachtegang van Van Marken; hij wil zich nuttig maken voor de maatschappij. Samen hebben ze veel voor Delft betekend. Door hun idealen en vasthoudendheid hebben ze veel mensen uit de armoede gehaald. Ze zorgen voor opleidingen, verzekeringen en huisves-

Jan van der Mast: ‘Van Marken was een vooruitstrevend ondernemer. Maar zonder Agneta was hij nooit zover gekomen.’

Blauww • april 2016


BLAUW

Dit stadsmagazine is CO2-neutraal geproduceerd

Helder verhaal over CO2-neutraal drukwerk Scan deze pagina met Layar voor OL[HUPTH[PLĂ„STWQL


Op het schilderij het complex van de Gist- en Spiritusfabriek in volle glorie aan het eind van de negentiende eeuw. Op de achtergrond is het Agnetapark zichtbaar.

In 1882 realiseerde het echtpaar Van Marken hun ‘lievelingsdenkbeeld’: een fabriekskolonie. Jacques van Marken had vooruitstrevende sociale ideeën, die nog steeds actueel zijn. Het Agnetapark met ca. 400 inwoners functioneerde als een verzorgingsstaat, waar arbeiders van de wieg tot het graf werden verzorgd. Het directie-echtpaar woonde midden tussen van hun arbeiders, in villa ‘Rust Roest’. Het Agnetapark werd ontworpen door L.P. Zocher en staat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO (100 mooiste monumenten van Nederland).

37 ting voor hun arbeiders. Aan het einde van de negentiende eeuw laten Jacques en Agneta het Agnetapark bouwen. Een mooi park met goede huizen voor de arbeiders van de Gistfabriek. Zelf gaan ze in villa Rust Roest wonen, middenin het park’.

‘Twee jaar na zijn huwelijk ontmoet Jacques Maria. Vanaf die tijd leidt hij een dubbelleven’

Maar? ‘Na hun huwelijk is al snel duidelijk dat Agneta en Jacques geen kinderen kunnen krijgen. Vanaf dat moment wijdt Agneta zich ten volle aan hun gezamenlijke idealen. Achter de schermen steunt en adviseert ze Jacques op zakelijk gebied. Ze is zijn bondgenoot en compagnon, gaat mee naar de fabriek en heeft daar zelfs een eigen kantoortje. In het openbaar houdt ze zich bezig met de inrichting van het Agnetapark, het welzijn van de arbeiders en andere sociale activiteiten. Al die tijd leidt Jacques al een dubbelleven. Als hij 24 is, twee jaar na zijn huwelijk met Agneta, ontmoet hij Maria Eringaard, een 17-jarig arbeidersmeisje. Hij maakt haar zwanger en Maria krijgt een dochter. Vanaf dat moment weet Jacques dat hij vruchtbaar is en bouwt hij verder aan zijn gezin in Rotterdam.

Intussen begint Agneta een parfumfabriek, Maison Neuve, aan de Phoenixstraat. De parfumflacons laat ze leveren door De Porceleyne Fles. Haar geuren worden een succes in binnen- en buitenland en ze wint in 1867 een bronzen medaille op de wereldtentoonstelling in Parijs. Een bijzondere prestatie, zeker omdat vrouwen in die tijd nog wettelijk handelingsonbekwaam werden beschouwd. Om die reden stond Maison Neuve ook op naam van Jacques. Weet je dat die wet in Nederland trouwens pas in 1956 is afgeschaft?’ In het boek voert Van der Mast ons mee in de gedachten van hoofdpersoon Agneta. ‘Aan de ene kant bewondert ze haar man, aan de andere kant voelt ze zich gekwetst als ze wordt geconfronteerd met zijn dubbelleven. Als Jacques steeds meer lijdt onder zenuwpijnen, wordt hij onberekenbaar en moeilijker in omgang. Toch blijft ze trouw aan hem, aan hun idealen en aan zichzelf. Na de dood van Maria neemt Agneta de kinderen van Maria en Jacques in huis en pakt zonder aarzelen de rol op zich die ze altijd al graag had willen vervullen; die van moeder’. Van der Mast was niet de eerste die hoorde over het maîtresseverhaal. ‘In de jaren 70 van de vorige eeuw werkte ene meneer De Vries bij Gist Brocades als hoofd personeelszaken. Hij heeft nog een kleindochter geïnterviewd, de laatste uit de bloedlijn. Eigenlijk wilde De Vries een biografie schrijven, maar toen hij hoorde van die affaire, schrok hij daar zo van dat hij ervan af heeft gezien. En dat terwijl het toch al 86 jaar geleden was’. Vanaf 1 april verzorgt Jan van der Mast regelmatig wandelingen door het Agnetapark. Kijk voor meer informatie op www.janvandermast.com

Blauww • april 2016


38


•

Annabel Derwort

Rafelrand Blauww draagt Delft een warm hart toe en probeert de stad altijd zo positief mogelijk voor het voetlicht te brengen, maar helaas kent de stad ook haar minder mooie plekken en rafelranden. Vergeten stukjes stad waar niet mee gescoord kan worden en waar niemand eigenlijk naar omkijkt. Zo ook dit terrein aan de Kruisstraat. Al jaren een verlopen plek in de binnenstad waar nu ineens een nieuwe vestiging van supermarkt Lidl gepland blijkt te zijn. Omwonenden zijn verbluft en woedend omdat de gemeente dit heeft besloten zonder hen hierover behoorlijk te informeren. Er is veel verzet tegen het plan. Wordt vervolgd.

39


Restaurant Rossio, in een karakteristiek pand op de hoek van de Oude Delft en de Peperstraat is een Zuid-Europees restaurant. Blauww sprak met eigenaren Sam van Dien en Marcel van Wensveen: ‘We serveren klassieke Spaans-Portugese gerechten. We willen iedereen hier kunnen bedienen met goed en eerlijk eten, bereid met pure ingrediënten. We proberen het zuidelijke, mediterrane koken voor een breed publiek bereikbaar te maken. In een gemoedelijke en losse sfeer.’

Rossio: puur eten, pure sfeer

Zuid-Europa om de hoek Te k s t A a d D e r w o r t • Fo t o ’ s R o s s i o , P r i m o ! S t u d i o

40

at is de formule van Rossio? Sam: ‘We hanteren geen formule, we gaan volledig voor authenticiteit. Qua eten doen we geen concessies, we serveren pure gerechten, bereid met ingrediënten van hoge kwaliteit. We doen niet aan opsmuk, verwacht bij ons geen haute cuisine. Noem het maar boers, in de meest positieve zin. We maken al onze gerechten zelf en nemen de tijd om alles met creativiteit en liefde te bereiden: de bouillons, ons brood, het ijs. Elk gerecht krijgt evenveel aandacht.’ Marcel: ‘Onze klantenkring is heel divers. Studenten komen hier graag, nemen soms hun ouders mee, die ouders komen weer terug met vrienden en we hebben ook veel zakelijke klanten. En we hebben hier ook de ruimte om groepen te ontvangen.’

Sam: ‘Mijn horecacarrière begon in Portugal. Ik heb daar samen met mijn vrouw Janneke drie seizoenen op het campinglandgoedje van mijn ouders het restaurant gerund. Ik heb me toen bij terugkeer in Nederland ten doel gesteld om binnen een paar jaar chef-kok te kunnen zijn. Dat is gelukt.’

DeTent In elke editie neemt Blauww in ‘De Tent’ een opvallende horecagelegenheid in de stad onder de loep. Opvallend, dat kan alles zijn: de kaart en de keuken, de locatie, de historie, de ondernemers zelf. Maar ook de verhalen van klanten en de verborgen geheimen. Deze keer aandacht voor restaurant Rossio.

Rossio is ook een ‘proeftuin’ voor nieuwe groenterassen? Sam: ‘Klopt, we werken samen met RijkZwaan, een veredelingsbedrijf uit het Westland at wereldwijd opereert, wij testen hun rassen en geven er feedback over. Een aantal keren per jaar maken wij verschillende culinaire toepassingen. Daar kunnen zij uit opmaken voor welke toepassingen de rassen het best geschikt zijn. Het is voor ons erg leuk om zo vooraan in de markt te staan, we kunnen mensen dingen laten proeven die ze nog nooit gezien hebben. Soms gebruiken we ook rassen die nog ‘classified’ zijn, want het is natuurlijk wel een enorme business. We moeten daar dus ook discreet mee omgaan.’

Komt daar de Zuideuropese invloed vandaan? Sam: ‘De Pelicaan is Italiaans. Rossio is Spaans-Portugees, maar je vindt hier ook Franse en Italiaanse invloeden en ook van verder langs de Middellandse Zee. We maken samen jaarlijks en inspiratietrip naar het zuiden om nieuwe ideeën op te doen. We zien de puurheid van het eten daar terug. Je eet in Zuid-Europa vaak het best aan een tafel met een plastic kleedje onder een tllamp met de tv knetterhard aan, dat zegt daar niets over de kwaliteit van het eten. Dat vinden wij leuk. Maar het is niet één op één naar Nederland te vertalen, dat vinden mensen hier moeilijk. Hier ga je vooral voor de gezelligheid uit eten. We hebben zoiets wel geprobeerd, maar dat hebben we toch wel bij moeten stellen. Felle lampen zijn hier echt not done.’

Wat bracht jullie samen? Marcel: ‘Ik heb de kunstacademie gedaan en ben van huis uit interieurarchitect en bij toeval in de horeca terecht gekomen, die combinatie heb ik zo’n tien jaar gedaan. Ik kwam Sam tegen en we zaten meteen op één lijn. We hebben samengewerkt in De Pelicaan aan de Verwersdijk, dat ging heel goed. Zo goed dat we regelmatig mensen weg moesten sturen. Toen werd het tijd om naar een tweede, grotere locatie te zoeken. Vijf jaar geleden zijn we hier met Rossio begonnen.’

Jullie focussen puur op het eten? Marcel: ‘We doen niet aan optredens, proeverijen en evenementen, dat past niet zo bij ons. We zijn een tamelijk solitair bedrijf. We hebben niet zo de behoefte om aan allerlei ondernemersactiviteiten mee te doen. We focussen liever op de kwaliteit van ons restaurant en gaan daarin onze eigen weg.’ Sam: ‘We serveren op dinsdag en woensdag een plato del dia voor weinig geld. Dat levert veel aanloop en dynamiek op een gewone doordeweekse dag op. Dat is erg leuk om te zien.’

Blauww • april 2016


Rossio Oude Delft 78 Rossio is gevestigd in een karakteristiek pand op de hoek van de Oude Delft en de Peperstraat. Op de route vanaf het nieuwe station naar de binnenstad is het restaurant niet te missen. Rossio verzorgt desgewenst ook catering.

‘We doen niet aan opsmuk, verwacht bij ons geen haute cuisine’

Openingstijden di t/m zo 12:00 - 23:00 maandag gesloten Contact / reserveren 015 212 09 50 info@rossio.nl www.rossio.nl

Rossio heeft geen terras(boot), is dat geen gemis? Sam: ‘We hopen dat ooit de Peperstraat opnieuw wordt ingericht zodat daar ruimte voor komt. We zijn er met de buurt mee bezig, maar dat proces gaat langzaam. Het moet vanuit de ondernemers zelf komen en dan nemen we de gemeente daarbij op sleeptouw.’ Marcel: ‘We hebben hierboven een zaal voor groepen, met een eigen bar. Voor recepties, zakelijke diners, trouwerijen, etc. Daarmee compenseren we het gemis van een terras. We zitten nu goed wat de inloop naar de stad betreft. Maar deze plek verdient wel een herinrichting. We zitten in één van de mooiste hoekpanden van Delft. Het zou mooi zijn als we rondom een terras zouden kunnen hebben.’ Wat zouden jullie van Delft willen? Marcel: ‘We verwachten eerlijk gezegd niet zoveel van Delft. Dat hoeft ook niet. We vertrouwen op onze eigen kracht en identiteit. Sam: ‘We vullen elkaar goed aan en geven elkaar feedback. De rollen zijn goed verdeeld. Ik doe de culinaire kant en Marcel de techniek en bediening. Plezier in ons werk is het allerbelangrijkst, we zijn levensgenieters. We hebben nu twee restaurants waar we zelf ook heel graag zitten. En dan zie je je eigen zaak ook eens van de andere kant, is ook heel nuttig.’ De inrchting en styling van de zaak, is die van eigen hand? Sam: ‘We doen dat samen, we hebben beide een creatieve achtergrond. We hebben bijvoorbeeld ons eigen handschrift ontwikkeld voor op onze krijtborden. Letters met mooie lange halen, dat gaat perfect met een krijtje. Ook ons logo is zeer uitgesproken. Tot in detail willen we onderscheidend zijn. Niet dat we enorme trendsetters zijn, maar we waken ervoor om mainstream te worden. Marcel: ‘In ons interieur is veel tweedehands, we voelen ons goed bij dingen die gebruikt zijn. De wandtegels zijn heel belangrijk, dat geeft meteen een associatie met het zuiden. De bar is van speciaal extra lang Italiaans olijfbomenhout. De open keuken is echt onze trots, we laten zien dat we niets te verbergen hebben.’ Verder nog iets te melden? Marcel: ‘Sam vindt dat we eens wat serieuzer zouden moeten worden, wat minder lachen. Maar dan haak ik meteen af... En hijzelf ook denk ik.’ Inderdaad, met de sfeer zit het wel goed bij Rossio. Blauww • april 2016

41


Delftse Maakweken: inspiratie, verbinding en plezier

Proefpodium

42

Frank Koenen: ‘Delft is goed in onderzoek en innovatie. De Delftse Maakweken sluiten daar naadloos bij aan.’

Te k s t A n i t a B o o n e

Poptahof • Fo t o ’ s A rd i t o , M a r i s s a Fe l i c i a n o

pitchte ‘Adoptieplan Poptahof’. Poptahof zou vijftien jaar op de schop gaan, met creatieve daadkracht zou je aan die ontwikkeling kunnen bijdragen. En er wonen culturen van over de hele wereld. Als wij onze aandacht brengen naar die buurt, worden we er allemaal rijker van. De pitch leidde tot het community art-evenement ‘De Metamorfosen van Poptahof’, waarmee de start van de vernieuwing gevierd werd, in de zomer van 2006. Met als hoogtepunt de spectaculaire rap-opera ‘Orfeus + Euridice’ gebaseerd op een verhaal uit de Griekse mythologie.’

Hoe draag je bij aan het culturele klimaat van Delft? Je creëert weken voor straatkunst, de Delftse Maakweken. In mei- en herfstvakantie. In Poptahof en in naastgelegen Hoven Passage. Je nodigt gezelschappen en artiesten uit om hun eigen voorstelling te komen (af)maken en te komen uitproberen voor (winkelend) publiek, en om met elkaar en met bewoners van Delft korte, theatrale presentaties te maken. Ter lering en vermaak. Een interview met Frank Koenen over zijn favoriete wijk: Poptahof en hoe daar op termijn een (inter-)nationale, innovatieve speeltuin voor creatieve makers kan groeien. et begon allemaal bij de creatieve Bacinoldebatten,’ steekt Koenen van wal, ‘in 2005, een optimistische periode van Delft. Er broeide van alles, er werd veel genetwerkt en gezocht hoe we de stad vooruit konden helpen door samen te werken. In speelse debatten werd draagvlak gezocht voor bevlogen projecten voor op de creatieve agenda van de stad. Hier ontstond bijvoorbeeld Werkplaats Spoorzone Delft (WeSD), de vereniging die projecten organiseert in de spoorzone, zoals het locatiespektakel ‘Het spoor voorbij’. Ik Blauww • april 2016

Nieuwsbende Destijds was Koenen samen met Linda Ammerlaan bezig met dNA, de Nieuwe Amateur, later de Nieuwe Academie. ‘We organiseerden cultureel-maatschappelijke activiteiten voor kinderen en jongeren, hadden bijvoorbeeld net de eer-


ste SkateJam achter de rug, een openlucht-evenement rondom skateboarden, skaten, bmx-fietsen, breakdance, graffiti etc. Ook gaven we workshops journalistiek aan basisschoolleerlingen, onder de naam Nieuwsbende. De toenmalige directeur van een basisschool in Poptahof vroeg of we met de Nieuwsbende aandacht konden besteden aan het feit dat de buurt ging transformeren. Toen ik de uitnodiging van Bacinol ontving om een project aan te dragen, dacht ik dan ook: laten we ons met alle creatieven van de stad richten op Poptahof en zo bijdragen aan dat transformatieproces. En dat resulteerde dus in Metamorfosen van de Poptahof. De manier van werken toen was in wezen hetzelfde als nu bij de Maakweken, in korte tijd op locatie met makers en bewoners komen tot een voorstelling. En opnieuw laten we ons inspireren door verhalen uit de Griekse mythologie, opgetekend door Ovidius in het gedicht Metamorphosen. Mooi Weer Spelen De Maakweken zijn ontstaan vanuit de behoefte om bewoners intensiever bij het straatkunstfestival van Delft, Mooi Weer Spelen te betrekken. ‘De gouden jaren waren voorbij en Delft had het extra krap. Dus moest het festival weer met vrijwilligers georganiseerd worden. En werd Mooi Weer Spelen een klein en intiem festival op de Markt. De gedachte was om in wijkteams het festival voor te bereiden en festivalaankleding en inrichting te bouwen. Het eerste wijkteam begon in Voorhof. In Loods 015 hebben we de tulpen gemaakt die op de Markt om de lantaarnpalen gaan. Het is bij één team gebleven. Het samen een korte, intensieve periode creatief aan de slag zijn, beviel goed, en leidde een half jaar later tot de eerste Delftse Maakweken in Poptahof. Creatieve

De Delftse Maakweken zijn creatieve weken voor straatkunst, voor kinderen en creatieve makers. Ze zijn elke mei- en herfstvakantie in Poptahof en in De Hoven Passage. In een min of meer gestructureerd programma van workshops en ateliers op het gebied van dans, muziek, straattheater, beeldende kunst, duurzaamheid, decor en techniek wordt een week toegewerkt naar een eindpresentatie. Deelname is gratis. www.maakweken.nl

vakanties voor straatkunst werden het. Voor makers en bewoners.’

Dwalen door Poptahof ‘Door artiesten in Delft uit te nodigen om hun eigen voorstelling te komen (af)maken en te tryouten, krijg je de kans om in de keuken van creatieve makers te kijken,’ vervolgt Koenen. ‘In het overdekte winkelcentrum van Poptahof is altijd wel publiek, en kun je zelfs optreden als het slecht weer is. Daarnaast nodigen we makers uit om samen met bewoners en met andere makers scènes en beeldende kunst te maken voor de afsluitende presentatie aan het eind van elke Maakweken: Dwalen door Poptahof. In korte tijd iets maken samen met collega’s die je anders alleen ziet optreden blijkt zeer inspirerend en zo ontstaan ook vriendschappen.’ Voor kinderen zijn er muziek-, theater-, dans- en knutselworkshops. ‘Als deze kinderen groter groeien, gaat een deel van hen zich vast ook bemoeien met helpen in de keuken, helpen met pr maken, helpen in de organisatie. Zo ontwerpen we geleidelijk aan een nieuwe club van mensen die dingen organiseren in de stad.’ Voor Koenen is dit principe niet nieuw, want dat deden hij en Ammerlaan al sinds 2001 met dNA. ‘Met professionals, stagiairs en vrijwilligers waren we toen ook al een gemeenschap die creatieve projecten in de stad realiseerde.’

Geveldans In de Nederlandse festivalwereld bestaat wel het concept van residenties, dat artiesten een aantal weken komen werken en veelal in ruil daarvoor wat ze gemaakt hebben presenteren op een festival, maar sámen met andere makers aan de slag gaan, gebeurt niet zo vaak. ‘We nodigen graag gericht gezelschappen en artiesten uit die we kennen uit festivalland, met de vraag: hoe zou het zijn als je met jouw personage of installatie meewerkt aan een scène geïnspireerd op de Griekse mythologie? Een voorbeeld? In Metamorphosen zit een verhaal waarin uitvinder Daedalus uit jaloezie zijn neefje Perdix (Latijn voor patrijs) van de Akropolis gooit. Gelukkig LEES VERDER OP PAGINA 45 > Blauww • april 2016

43


Het enige ‘straatje’ in Delft dat wij u helaas niet kunnen aanbieden. Boyan Slat: ‘Er is absoluut geen gebrek aan wilskracht bij de mensheid, iedereen heeft door dat er een enorm probleem is. Het probleem is ook moeilijk te ontkennen, want het is overal zichtbaar.’

Rotsvast is uw partner bij de verhuur, verkoop en beheer van woonruimte. Al meer dan 25 jaar toonaangevend in

woonruimtebemiddeling. We kennen Delft als geen ander en we bieden u altijd een ruim aanbod van woningen in de stad. In iedere buurt, in elke straat. Blauww • april 2016

Vrouwenregt 1 • 2611 KK Delft • Tel 015 215 8010


Proefpodium Poptahof

> VERVOLG VAN PAGINA 43

verandert godin Athene hem tijdens de val in een patrijs. In Poptahof heb je de Akropolishof en een flat die ‘Patrijs’ heet. We kennen theatergezelschappen die verticale dansvoorstellingen maken. Bij verticale dans hangen de dansers in een tuigje waardoor ze tegen gevels kunnen dansen en op een andere manier met de zwaartekracht omgaan. Hoe interessant is het als geveldansers de val van Perdix helpen vormgeven? Delft zou Poptahof anders gaan ervaren, de flat de Patrijs krijgt een nieuwe betekenis, en voor makers kan het inspirerend zijn om met andere creatieven te experimenteren met hun vaardigheden en ideeën. Bovendien, wijzelf raken in contact met makers die interessant zijn voor Mooi Weer Spelen. En omgekeerd. En bewoners raken betrokken bij straattheater. Financieel hebben we momenteel niet veel te bieden, maar wel inspiratie, vriendschappen en ontwikkeling. En zo ervaren zij dat ook.’ Gesloten beurs De eigenaar van winkelcentrum Hoven Passage en de wooncorporatie van Poptahof, Woonbron, zien de meerwaarde van de Maakweken. ‘Door deze combinatie van bewoners, creatieven en professionele makers gebeurt er iets in de wijk, waardoor de wijk verbetert en een betere status krijgt. Woonbron steunt met geld en faciliteiten en winkelcentrumeigenaar Van der Vorm Vastgoed is erg gastvrij. Als er lege panden zijn, kunnen wij daar gebruik van maken. Winkelcentra gaan niet meer alleen over winkelen, maar moeten een belevenis zijn. Horecaondernemers van Hoven Passage verzorgen het avondeten voor medewerkers en artiesten. Wij brengen reuring in de Hoven Passage en cultuur in Poptahof. Zo versterken we elkaar met gesloten beurs.’ Toekomst ‘Nu zijn de Maakweken nog pril en ontwikkelen zich in de luwte. We gaan nu de vierde editie in en langzaam maar zeker begint het concept uit te kristalliseren, gaan medewerkers en deelnemers begrijpen wat de potentie is van het project, en gaan steeds meer mensen meedoen. De kinderen snappen het nu ook. Bij de eerste Maakweken misten ze nog het springkussen, maar dat is nu wel voorbij. Maakweken heeft het in zich om uit te groeien tot een internationale broedplaats voor buitenkunst, een nieuw type evenement dat goed past bij Delft. Delft is goed in onderzoek en innovatie. De Delftse Maakweken sluiten daar naadloos bij aan.’

www.vermeerkomtthuis.nl Blauww • april 2016


46

Annabel Derwort

MONUMENTAAL Misschien denkt u hier met een eind 19e eeuwse stationshal te maken te hebben, maar dit is de centrale hal van het voormalig hoofkantoor van de Gist- en Spritusfabriek. Het gebouw wordt sinds enige jaren niet meer gebruikt en staat er in al zijn monumentale grandeur nu helaas nogal verlaten bij. Plannen voor een herbestemming zijn er eigenlijk niet, ook omdat dit moeilijk ligt qua locatie. Het gebouw is aan alle kanten omgeven door het industriële productiecomplex van DSM en dat levert allerlei praktische problemen op bij exploitatie. De associatie met een stationshal is tóch niet helemaal te onrechte, oorspronkelijk was het ontwerp van dit gebouw bestemd voor het station van Vlissingen, maar dat is dus uiteindelijk, in gewijzigde vorm, hier in Delft terchtgekomen... Het gebouw is te bezichtigen op Open Monumentendag op 10-11 september a.s.


47


Lijm & Cultuur. Op het enorme terrein aan de Schie waar vroeger de Lijm- en Gelatinefabriek gevestigd was bevindt zich nu een culturele, creatieve en culinaire broedplaats. Initiatiefnemers Antoinette Wijffels en Rob van Koppen vonden hier de ruimte om een lang gekoesterde wens te realiseren: een creatief laboratorium voor Delft. We spreken met met Allard Zoutendijk, die met veel enthousiasme het verhaal van Lijm en Cultuur vertelt.

Lijm & Cultuur, cultureel, creatief en culinair lab in Delft

‘Voor dromen en daden’ Te k s t A a d D e r w o r t • Fo t o ’ s L i j m & C u l t u u r

48

en creatief laboratorium. Waar komt het idee vandaan? ‘Het weerspiegelt onze visie op cultuur. Een economisch rijke samenleving heeft ook altijd een rijke cultuur. Maar wie is de aanjager, de economie of de cultuur? Wij zeggen: cultuur is een economische sector die waarde levert. Cultuur is geen kostenpost. Creativiteit, echt vernieuwende gedachten komen vaak uit de culturele hoek. Wij willen hier verbindingen leggen. Wij komen zelf uit het bedrijfsleven, uit de wetenschap, we hebben veel netwerken en contacten, politiek, bestuurlijk, bij ondernemers en in de creatieve sector. Wij proberen mensen uit hun afgeschermde torentjes te halen. Een voorbeeld dat Antoinette en Rob destijds heeft geïnspireerd is het Sundance Institute van Robert Redford waar de mooiste films worden geboren. Dat is ook een plek om inspiratie op te doen en de juiste mensen te ontmoeten. En daarmee verder de wereld in te gaan. Wij doen dit vooral omdat we vinden dat Delft zo’n plek verdient. En Delft heeft een mooie maat om dit soort dingen te doen.’ Hoe zou je Lijm & Cultuur willen omschrijven? ‘Het is een groot creatief speelterrein. Eén van de belangrijkste aspecten is het bieden van leegte. Daarom hebben we ook geen vaste infrastructuur en kunnen we heel snel schakelen en flexibel zijn. Alle voorzieningen zijn hier aanwezigen kunnen naar de specifieke wensen van de klant/gebruiker op maat ingericht worden. Verder is Lijm & Cultuur een echte culturele onderneming en Improve, het andere bedrijf hier, is een belangrijke strategische partner. We ondersteunen en versterken elkaar. Improve heeft veel kennis van techniek, beeld, licht en evenementen en dat kunnen we inzetten.’ Jullie bieden leegte, en dan? ‘We proberen torens af te breken, dat geeft chaos en leegte. Van daaruit bouwen we een nieuwe wereld met nieuwe verbindingen. We zoeken het experiment. Klanten willen vaak dit en dat en zus en zo. Wij zeggen dan ‘en wat wilt u nu eigenlijk echt?’ Dan krijgen we een gesprek – soms best lastig – waarin we vragen: ‘wat wil je beleven, wat wil je bereiken?’ Dat is onze toegevoegde Blauww • april 2016

waarde. Als je bijvoorbeeld mensen in beweging wilt krijgen moet je geen theateropstelling met een PowerPoint-presentatie organiseren, maar ze letterlijk laten bewegen, desnoods met hulp van acrobaten. Het idee dat zo ontstaat voeren we door in alle onderdelen van het event: de ontvangst, het eten, hoe je hier zit, wat je ziet. Wat het kost? We proberen zo dicht mogelijk bij de ideale oplossing voor de klant te komen, daarvoor moeten we samen keuzes maken. Doen we het eten iets voordeliger, dan is er meer ruimte voor beeld en projectie. We leveren een op maat samengesteld pakket.’ Wie zijn jullie klanten? ‘Wij denken in communities die een gemeenschappelijk belang of idee hebben en de leegte in wisselende samenstellingen vullen: ‘Lijmen is verbinden’. Bijvoorbeeld een congres waar verandering vorm krijgt door input uit onverwachte hoeken, van kunstenaars, wetenschappers, amateurs en professionals. ‘Cultureel ondernemen’. Zo hadden we laatst de geweldige musical Urinetown, een co-productie met het Rijswijks jeugdtheater: uitverkochte zalen! ‘Vieren met passie.’ Dan ligt het accent op de feestelijke en culinaire beleving, dat kan een groot bedrijfsfeest zijn maar ook een bruiloft of een verjaardag. ‘Inspirerend leven.’ Dat zijn de meer spirituele evenementen zoals het Aandacht voor Echt festival. ‘Experimenteren en verrassen’, zoals de Summerschool Orthopedie waar geneeskundestudenten een paar dagen worden ondergedompeld in een wereld vol inhoud en fun.’ Dat zijn ook weer een soort torentjes? ‘Nou, het zijn meer vlekken die in elkaar overlopen en zich met elkaar vermengen. We zien het als een platte pannenkoek waarop zich van alles afspeelt, eerst komt de chaos. Do you think earth was created by an accountant? Fire and Chaos is what started everything! zei Robert Redford destijds. Wij geloven echt in chaos, als uitgangspunt waaruit creativiteit ontstaat. We zien het ook gebeuren. Laatst hadden we hier een evenement met allemaal vijftigers en verderop het terrein een studentenfeest met undergroundpop. We dachten dat we dat toch maar een beetje moesten scheiden door een door een hekje te plaatsen. De drukste plek van de dag was natuurlijk daar, aan het hek.’


samen kwamen. De gemeente heeft het terrein toen gekocht en in delen doorverkocht aan de gebruikers. Om het terrein volledig als evenementenlocatie bruikbaar te maken moesten er veel procedures rond vergunningen en bestemmingsplannen doorlopen worden. Dit heeft wel lang geduurd: in 2013 werd het bestemmingsplan pas definitief vastgesteld.’ Dus nu kunnen jullie pas echt aan de slag? ‘We zijn het terrein vanaf circa 2007 al voorzichtig gaan exploiteren, maar eerst in een soort tijdelijke constructies. Bepaalde dingen mochten of konden nog niet, ons restaurant bijvoorbeeld hebben we pas een paar jaar geleden definitief kunnen openen.’

‘Cultuur is een economische sector die waarde levert’

Wat vinden we hier allemaal op het terrein? ‘Het deel dat we ‘Gelatinepark’ noemen is het gemeentelijk evenemententerrein dat wij voor de gemeente beheren. Aan één kant daarvan bevindt zich een amfitheater. ‘Het Experiment’ is ons lunchrestaurant met stadstuin dat op werkdagen van 10 tot 5 geopend is. Daar is ook regelmatig het succesvolle ‘Chaos aan de Schie’, een culinair pop-up restaurant. Het ‘Lab’, daar zitten de creatieve ondernemers. Dat is een echte broedplaats, waar bedrijven komen en gaan. Verder hebben we hier een aantal studio’s die gebruikt worden voor allerlei activiteiten zoals cursussen, muziek, theater en dans voor en door amateurs en professionals. En dan zijn er natuurlijk onze grotere evenementenruimtes: Boiler, Centrale, Chaos en Chemie.’

Hoe is het eigenlijk allemaal begonnen? ‘Antoinette en Rob zochten in 2003 een goede plek om niet alleen hun bedrijf Improve te vestigen, maar ook de ruimte vinden voor creativiteit. Op dat moment kwam het enorme terrein van de Gelatinefabriek vrij. Ze waren meteen geïnteresseerd, maar dachten ‘we kunnen niet zeggen dat we daar alleen één halletje willen’. Maar het idee om hier een creatieve broedplaats annex laboratorium voor Delft te vestigen sprak de verkoper van het terrein aan. Antoinette en Rob zijn toen gaan praten met de gemeente. Daar viel het plan ook goed, omdat de gemeente destijds een locatie zocht voor grootschalige evenementen om de Markt te ontlasten en nog een paar andere wensen had op cultureel gebied. Er werd in 2004 een ondernemingsplan geschreven waarin alle doelstellingen

Lijm & Cultuur ligt toch een beetje uit de buurt. Is dat niet lastig voor jullie? ‘We weten dat mensen dat soms vinden maar we snappen het niet helemaal. Het zit vooral in de hoofden van de mensen. Vanuit het centrum is het 10 minuten fietsen en je bent hier. Kijk in andere steden: als je dwars door Amsterdam naar de Westergasfabriek wilt ben je veel langer onderweg. Het komt ook doordat wij ons buiten het historisch centrum bevinden. Cultuur gaat hier vaak over dat deel van de stad. Maar we hebben hier ook een geweldige kok hoor, dus kom een keer lekker eten.’ Antoinette Wijffels schuift nog even aan en wil ook nog wel wat kwijt: ‘We willen met Lijm & Cultuur Delft wakker schudden. We moeten en kunnen hier ‘de stad van de toekomst’ bouwen. Hier zijn door de eeuwen heen veel bijzondere dingen bij elkaar gekomen, daar moet je gebruik van maken. Delft is klein genoeg om te experimenteren, en groot genoeg om de opstap te maken naar de buitenwereld. Er gebeurt in Delft van alles, gelukkig keert de eigenwijsheid terug. Het zou leuk zijn als plekken als Lijm & Cultuur ook in het collectieve beeld van Delft terecht komen. We hebben een hoop mooie mensen in deze stad. Laten we elkaar vooral eren en waarderen om wat we doen en durven.’ Blauww • april 2016

49


M i ck a e l Fr a n c i •

P r i m o ! S t u d i o , Ve l v e t

BlueNotes Een keer per jaar verandert het plein bij de Cameretten in een echt festivalterrein. Tijdens Record Store Day verzamelen zich daar zo’n 500 muziekliefhebbers die zich een hele dag vermaken met het kopen van bijzondere lp’s, een drankje en heel erg veel livemuziek.

BlueNotes is een podium voor de Delftse muziekscene. Muziekjournalist Mickael Franci bericht over muzikanten, podia, festivals, optredens en alles wat er speelt op muziekgebied. Het bruist van muzikaliteit in de stad en Blauww wil de Delfste muziekliefhebber met deze rubriek op de hoogte houden.

Record Store Day: muzikaal feestje voor Delft ‘Eindelijk staat de muziekindustrie eens in een positief daglicht.’ ientallen ingelijste foto’s aan de wand getuigen van evenzoveel memorabele optredens. Als je de winkel binnenstapt is het direct duidelijk: hier valt meer te beleven dan alleen de verkoop van het fysieke muziekproduct. Menig bekende (inter)nationale artiest heeft de winkel al bezocht en Velvet Music ademt recente muziekgeschiedenis uit iedere houten vloerplank en platenkast. En daar is eigenaar Jurgen de Waart bijzonder trots op. ‘Toen ik twintig jaar geleden in deze winkel begon te werken, was ik een fervent concertganger. Daarom wilde ik er ook live-optredens organiseren. Dat gebeurde op dat moment nog maar heel weinig in Nederland. ‘Instore’ was toen vooral een Amerikaans begrip.’

T

50

en artiesten opgebouwd die graag komen opdraven voor een feestje in de Delftse platenzaak. ‘Bij de eerste editie in 2010 waren er best veel bands die mij uit zichzelf al benaderden omdat ze hier wilden spelen. Daar wilde ik natuurlijk geen nee tegen zeggen. Omdat het aanbod zo groot was, kon ik al vrij snel echt een festivalprogrammering neerzetten. Dat heb ik toch te danken aan de inzet uit die beginperiode.’

Positieve impuls Velvet-medewerker Ronald Baden heeft alle edities van de muzikale feestdag meegemaakt. Volgens hem heeft Record Store Day niet alleen een grote positieve impuls gegeven aan de winkel, maar ook aan platenzaken in het algemeen. ‘Het is een dag waarop alles wordt gevierd wat met de liefde voor 250 optredens Record Store Day werd in 2007 dan ook muziek te maken heeft. Er zijn speciale releases voor de verzamevoor het eerst kleinschalig gevierd in de VS. Drie jaar later laars, maar ook de doorsnee muziekliefhebber zien we in groten waaide het fenomeen over naar Nederland en dit jaar zullen op getale langskomen. Verder geniet iedereen de hele dag van goede zaterdag 16 april in 80 platenzaken zo’n 250 optredens plaatsvin- livemuziek. Het beslaat alle facetten van een passie die veel menden. Deze internationale feestdag voor de onafhankelijke platen- sen met elkaar delen. Daarmee is het een positief statement dat zaak wordt met een line-up van vaak meer dan tien bands in heel we maken om te laten zien dat we er nog zijn en dat het eigenlijk hartstikke goed gaat.’ En zo’n opsteker kon de platenindustrie natuurlijk wel gebruiken. Het is sinds de ‘We laten zien dat er veel enthousiasme opkomst van digitale muziek, in de muziekwereld te vinden is’ downloaden en streamingdiensten als Spotify moeilijk geworden voor zowel winkels als platenmaatschappijen en Nederland het uitbundigst gevierd in Velvet Music Delft. Tijdens artiesten om het hoofd boven water te houden. Maar hoewel het eerdere edities stonden daar bijvoorbeeld bekende acts als Kentij toch al enige tijd gekeerd is en er zelfs weer nieuwe winkels sington, Chef ’Special, Moke, Selah Sue, Blaudzun, The Boxer bijkomen, krijgen veel platenzaakmedewerkers nog regelmatig Rebellion... het zijn er te veel om op te noemen. Er zijn in ieder op verbijsterde toon de opmerking ‘Goh, jullie zijn er nog!’, naar geval weinig belangrijke hedendaagse artiesten over die er niet hun hoofd geslingerd. ‘Helaas horen we dat nog vaak’, zegt De hebben gestaan. Waart. ‘Maar het is wel aan het veranderen. Record Store Day draagt daar zeker aan bij. Op die dag staat de muziekindustrie Feestje Door het organiseren van al die instore-optredens eindelijk weer eens in een positief daglicht. Hoe vaak we wel niet heeft De Waart door de jaren heen een aardig leger aan managers hebben moeten horen dat artiesten worden uitgemolken en Blauww • april 2016


51

Het mini-popfestival op de Voldersgracht trekt ieder jaar veel muziekliefhebbers. Jurgen de Waart (links) en Ronald Baden van Velvet: ‘We laten zien dat we er zijn; we maken een positief statement.’

Volg de actuele programmering van Record Store Day: • www.recordstoreday.nl • www.velvetmusic.nl

maatschappijen hun zakken vullen. Of dat het zelfs helemáál afgelopen was met de industrie. Er zijn zeker fouten gemaakt, maar dat gebeurt in vrijwel alle branches. Er is te lang een soort negativiteit aan de muziekindustrie blijven hangen die we nu van ons af kunnen schudden. We kunnen weer laten zien dat er juist heel veel enthousiasme in de muziekwereld te vinden is.’ Klein wereldje Terugkijkend op vijf succesvolle edities, waar is de organisator van dit grote muziekfeest het meest trots op? ‘Dat het idee dat ik ooit in mijn hoofd had is uitgegroeid tot een festival waarbij het plein tijdens de optredens altijd helemaal vol-

staat met muziekliefhebbers. Er zijn veel momenten op zo’n dag waarop het vele werk en alle voorbereidingen heel erg de moeite waard blijken te zijn. Zo kwamen de zangers van Chef ’Special en De Staat een keer naar me toe om mij samen de groeten te doen van Blaudzun, die zij kort daarvoor bij een ander optreden hadden gesproken. Dat vond ik een ontzettend leuk moment! En dat toont ook aan wat een klein wereldje het eigenlijk is.’ Blauww • april 2016


LEUK

GEZIEN?

jullie aankoop adviseur

Profile for Blauww

Blauww #3 - april 2016  

Blauww, hét Delfts stadsmagazine.

Blauww #3 - april 2016  

Blauww, hét Delfts stadsmagazine.

Profile for blauww
Advertisement