__MAIN_TEXT__

Page 1

september 2015 • jaargang 1 • nummer 1

#1 D E L F T S M A G A Z I N E O V E R • C U LT U U R • K E N N I S • B U S I N E S S • L I F E S T Y L E

KickOff! Thom Hoffman Cultureel Professor Het groene idealisme van Biesland Verrassend en verbazend Prinsenkwartier Reinier is ‘toekomstproof’

Hét nieuwe stadsmagazine voor Delft


Ray is meer dan een jeanswinkel. Meer dan de persoonlijke aandacht en het kopje koffie. Ray staat voor urban fashion en voor passie en schoonheid die verder gaat dan alleen mode. Ray gaat hand in hand met kunst en cultuur. Ray wil een podium zijn voor jonge ontwerpers. Een plek waar design, mode, muziek en creativiteit elkaar ontmoeten. Ontmoet Ray op Wijnhaven nummer 15.

www.raybrandstore.nl www.facebook.com/raybrandstore


#1 D E LF T S M AG A Z I N E OV E R • C U LT U U R • K E N N I S • B U S I N E S S • LI F E S T Y LE

18

10 ‘Kromo Blanda’ Het cultureel professorschap van Thom Hoffman Acteur en fotograaf Thom Hoffman is dit najaar Cultural Professor aan de TU Delft. Hij zal een project leiden over fotografie in Nederlands-Indië in de 19e en 20e eeuw. Er komen lezingen, een filmfestival en uiteindelijk een grote overzichtstentoonstelling. Blauww sprak met Hoffman over dit ambitieuze project dat moet leiden tot een nationaal beeldarchief over Nederlands-Indië.

DelftsGroen Drie ondernemers in Biesland, de groene stadsoase aan de rand van Delft aan het woord. We spraken de boerin, de therapeut en de vrijwilliger. Wat drijft ze? Wat is hun doel? Eén ding hebben ze in ieder geval gemeen: het groene idealisme spat er vanaf.

30 26 Tussen schreeuwende lichtbakken, steigerdoeken, billboards en plakletters zijn er, als je goed zoekt, in Delft nog prachtige, onvergankelijke gevelbeletteringen in steen, staal en glas te vinden. Blauww maakte een fietstochtje door Delft en vond stille getuigen van de geschiedenis van de middenstand in eigen stad. Een beeldverhaal.

Reinier is ‘toekomstproof’ Precies één dag voor de ingebruikname van het nieuwe Reinier de Graaf Ziekenhuis sprak Blauww met Carina Hilders, directeur Medische zaken. Over medische en maatschappelijke ontwikkelingen, de toekomst en de rol die zij in het ziekenhuis vervult.

5


Forever Young houdt je jong! Voor jou selecteren we de mode- en lifestyletrends van nu. En we laten je graag genieten met een lekkere kop koffie. Je komt ons tegen aan de Hippolytusbuurt 19 in het gezellige centrum van Delft. Tot snel!

40.00M2 incl.montage

www.signprofsdelft.nl

INTERIEUR PRESENTEREN SIGNING

............

john@signprofsdelft.nl

. . . . . . . . . . EN MEER


De tweede w?

En meer: 07 DwarsDoorDelft Alles wat er speelt in en om Delft in het kort.

V

10 Column Jan Bartels over Beeldvorming.

14 StreetWise Alice weet wat er te koop is in de straten van Delft, wandel met haar mee over de Voldersgracht.

23 Haantje-de-hoogste De hoogstgeplaatste bewoner van Delft.

Colofon

25 Tijn Het orakel van Delft

Uitgever Aad Derwort aad@blauww.nl Redactieraad Hilke Oskam, Helen Jager-Sahin, Tijn Noordenbos Eindredactie Aad Derwort, Helen Jager-Sahin Bladmanagement Hilke Oskam hilke@blauww.nl Aan dit nummer werkten mee Jan Bartels, Anita Boone, Alice van der Dool, Mickael Franci, Tijn Noordenbos, Marc Schapers, Edward Schenk Fotografie Annabel Derwort, Primo!Studio, Guus Schoonewille, Sylvia Coenen Coverfoto Primo!Studio, Delft Vormgeving Primo!Studio, Delft Abonnementen www.blauww.nl/abonneren Adverteren www.blauww.nl/adverteren Correspondentieadres Blauww Postbus 2866 2601 CW Delft Volgend nummer Blauww #2 verschijnt begin december 2015 Drukwerk Drukkerij Tuijtel, Hardinxveld-Giessendam

34 Prinsenkwartier Nieuwe creatieve ‘hotspot’ op het St. Agathaplein wil verrassen, verbazen en inspireren.

38 DeTent Een opvallende Delftse horecagelegenheid onder de loep. deze keer Café-brasserie Huszár. 40 Blue Sunday Twee Delftse ondernemers blazen de koopzondag nieuw leven in; stap uit je comfortzone op BlueSunday.

42 CultuurClub Het Rietveldtheater timmert aan de weg als cultureel clubhuis voor podiumkunsten. Directeur Maarten Freriks vertelt. 46 Students Unlimited Steeds meer nationaliteiten vinden hun weg naar de TU Delft. 48 BlueNotes De Kromstraat is vanaf dit najaar dé plek waar live-muziekliefhebbers aan hun trekken komen.

50 Statuut Een gedicht van zes meter lang voor Blauww.

klimaatneutraal

oila! Daar is-ie dan, Blauww. Nummer één. Een nieuw magazine vóór en over de stad Delft. En vooral voor en over de mensen van Delft. Blauww, met twee w’s, of eigenlijk nog geeneens twee, net iets meer dan anderhalf. De vraag die ons het meest gesteld werd de laatste tijd was: waarom die twee w’s in het logo van Blauww? Die vraag was, bij alle vragen die we kregen bij de voorbereidingen van ons blad, het lastigst te beantwoorden. Het gaat om onze naam, die door die extra w niet anders klinkt dan normaal blauw doet. Maar, er zit geen diepere betekenis of verborgen laag achter. Het is niets anders dan een visueel grapje, een grafisch dingetje, een ‘haakje’. Dat haakje werkt wel, merken we. Iedereen ziet het, iedereen vindt er iets van, het valt op en het maakt blijkbaar nieuwsgierig. Naar Blauww. Dus, wat willen wij met Blauww? Het idee was simpel: samen met mede-initiatiefnemers Hilke Oskam en Tijn Noordenbos vond ik dat onze stad - 100.000 mensen, historische én eigentijdse enclave ingeklemd tussen de metropolen-in-wording Rotterdam en Den Haag - een informatief en volwassen stadsmagazine verdient. We willen in Blauww berichten over de vele facetten van Delft: cultuur, wetenschap, ondernemen en lifestyle. En dat willen we doen op onze manier: eigenwijs, eigenzinnig en altijd met verrassende invalshoeken. We willen bovenal dat Blauww een mooi blad wordt, een blad dat mensen van hier en van buiten enthousiast maakt over Delft en over de dingen die er in de stad gebeuren. En we willen een positieve vibe uitstralen en overbrengen. Ambitieus? Zeker. Of dat allemaal gaat lukken? Wij zijn er van overtuigd. We hebben maandenlang keihard en met veel plezier gewerkt om dit eerste nummer te realiseren, we hebben tekstschrijvers, redacteuren, fotografen, maar ook adverteerders en donateurs overtuigd en enthousiast gekregen om mee te doen. En nu ligt Blauww er dan eindelijk en is het woord aan u. Wat vindt ú ervan? Wij zijn razend benieuwd. Reageer daarom vooral als u er iets van vindt. Omdat we willen weten hoe we Blauww mogelijk beter of boeiender kunnen maken. Want wij moeten meteen door, op naar Blauww #2, dat begin december verschijnt.

natureOffice.com | NL-215-306290

gedrukt

Ik wens u veel kijk- en leesplezier met Blauww! Aad Derwort aad@blauww.nl Blauww • september 2015

5


DwarsDoorDelft Kijk, Jan Schoonhoven naars van de twintigste eeuw. Schoonhoven heeft heel zijn leven in Delft gewoond en gewerkt. ‘Ik kan niet buiten Delft.’, zo zei hij het zelf eens in een interview. Zijn werk is gestoeld op de architectuur van de stad, op de stille atmosfeer in haar middeleeuwse kerken, op grote lijnen en kleine details die hem op dagelijkse wandelingen opvielen. www.prinsenhof-delft.nl

6

Vanaf 31 oktober 2015 organiseert Museum Prinsenhof Delft een tentoonstelling over de internationaal vermaarde Delftse kunstenaar Jan Schoonhoven. De tentoonstelling toont Schoonhoven als kunstenaar én als mens, met veel aandacht voor zijn woon- en werkomgeving en aan niet eerder geëxposeerde werken. Tegelijkertijd is in het Stedelijk Museum Schiedam de tentoonstelling ‘De werkelijkheid van Jan Schoonhoven’ te zien. De unieke duo-tentoonstelling in Delft en Schiedam geeft voor het eerst een compleet overzicht van het leven én het werk van één van de meest toonaangevende Nederlandse kunste-

DDDDDDDDDDDDD Hebbes!

Delftse Museumnacht Op vrijdag 6 november kunnen cultuurliefhebbers, kinderen en partygangers hun hart op halen tijdens de zesde Museumnacht Delft. Liefst 27 deelnemers zetten van 20.00 u. tot middernacht hun deuren wagenwijd open om het publiek te trakteren op een eindeloze variatie aan kunst, cultuur, techniek en historie. Twee nieuwe musea doen mee: het Geologie Museum het Historisch Joris. Het thema van de Museumnacht is ‘Blik op oneindig’ en ook de deelname van de Maria van Jessekerk past hier naadloos bij. Bezoekers hoeven niet rond te dwalen dankzij onze Kwibuslijn. Het verstand kan op vrijdag 6 november op nul als de blik maar op oneindig is gericht. Passepartouts kosten dit jaar eur 10.- in de voorverkoop en eur 12,- op de dag zelf. Kinderen tot en met 12 jaar mogen de Museumnacht gratis bezoeken. www.museumnachtdelft.nl

Geen merk, maar dassen Not A Brand Just Ties is een nieuw label dat unieke dassen ontwerpt. Oprichters Erik en Martijn vinden dat de das een mooie outfit compleet maakt en gebruiken hun hobby – surfen – ter inspiratie voor hun creaties. Met de dassen die zij creëren wordt het gat tussen werk en vrije tijd

Blauww • september 2015

gedicht. Kortom, de das krijgt ‘een knipoog’ en wordt minder zakelijk. ‘De das is een tijdloze klassieker en één van de meest veelzijdige modeaccessoires voor de man, maar dassen kunnen ook saai en niet modieus zijn. Met onze designs willen we de das nieuw leven

in blazen’. In samenwerking met enkele grafisch designers zijn er zes stropdassen met een twist gecreëerd. Er is een combinatie gemaakt van traditionele patronen en modern grafisch design waarbij de liefde voor natuur, surfen, de stad en mode tot leven komt.

Geïnspireerd op de Scheveningse kust, bevat de collectie onder meer houtpatronen, bandensporen en dazzle camouflage. Het resultaat is een collectie dassen voor de ‘gentleman van nu’, die te combineren zijn met een chique outfit of streetwear. De dassen zijn gemaakt van 100% zijde en zijn verpakt in opvallende verfblikken. Das €69, strik €39,95 www.notabrandjustties.com


Hartje Delft! Vanaf deze maand verenigen 17 Delftse ondernemingen rondom de Oude Langendijk zich in Hartje Delft, dat dit centrumdeel nationaal op de kaart wil zetten. In dit authentieke, historische decor moet het stadshart een moderne hotspot worden. Dat gebeurt met creatieve samenwerking en activiteiten op straat en social media. Met Hartje Delft willen de verschillende ondernemingen, met elk hun unieke karakter, een sterk blok vormen. Nawaz Kazmi van pure food café Hills & Mills en saladebar HAKA, is samen met zijn broer Sheraz initiatiefnemer van Hartje Delft. De broers zijn van huis uit marketeers. Door de handen ineen te slaan en het Delftse centrumgedeelte als één identiteit te presenteren, hopen zij

het grote publiek beter te bereiken. ‘Dit gebied is enorm in opkomst. Het wordt hier steeds drukker, van terugkerende bezoekers uit de buurt tot toeristen uit eigen land en buitenlandse vakantiegangers. Die stijgende lijn willen we doortrekken.’ Met de lancering van een website, en Facebook- en Instagrampages is de eerste stap gezet in het realiseren van een nieuwe place to be in Nederland: het historische en tegelijkertijd moderne Hartje Delft. www.hartjedelft.nl

Bèta Balie

De TU Delft, Theater de Veste, Studium Generale TU Delft en het Techniek Ontmoetings Punt Delft presenteren dit najaar onder de naam Bèta Balie een gevarieerd progamma van activiteiten op gebied van cultuur, en kennis. Daarmee hoopt de Bèta Balie een breed publiek te verrassen, te prikkelen en te betrekken bij de wereld van de wetenschap. De Bèta Balie stelt actuele kwesties aan de orde die grote betekenis hebben en op het grensvlak liggen van techniek en maatschappij. Van economische groei tot aan cyberterrorisme. Delft is daarbij het podium en referentiekader. Het programma vindt plaats op verschillende locaties, zoals het Science Centre TU Delft, Theater de Veste en het nieuwe Prinsenkwartier aan het Sint Agathaplein tegenover Museum Prinsenhof. Voorbeelden van activiteiten zijn onder andere de Van Leeuwenhoeklezingen in het Science Cen-

tre van de TU Delft, Professoren in de Theaterarena en de TEDxDelftSalons in Theater de Veste, en een debatserie met TU-hoogleraren in het Prinsenkwartier aan het Sint Agathaplein. In het najaar worden er activiteiten worden geprogrammeerd rond het thema ‘Klimaat’. De Bèta Balie-activiteiten zijn meestal gratis en vrij toegankelijk. Zie voor het complete programma de websites van de samenwerkende partijen.

Thema Klimaat

www.sg.tudelft.nl www.theaterdeveste.nl www.topdelftdesign.nl

DDDDDDDDD Delft serveert Fijnproevers en levensgenieters konden de afgelopen twee jaar kennismaken met de uiteenlopende culinaire smaken die Delft rijk is. Tijdens de voorgaande edities van Delft Serveert presenteerde de Delftse horeca zich op intieme wijze aan een breed publiek. Dit jaar beleeft het festival z’n derde editie. Het Sint Agathaplein wordt van 25 tot 27 september omgetoverd tot één groot openluchtrestaurant. Organisator Guy Verbeek van De Burgemeesters: ‘Delft Serveert duurt dit jaar drie dagen en is verplaatst naar het weekend. Het evenement vindt plaats op een nieuwe locatie: het Sint Agathaplein. Dat is

belangrijk voor de groei van het evenement. Delft Serveert is op zaterdag en zondag gratis toegankelijk . Vrijdagavond is een speciale avond voor sponsors, partners en ondernemers.’ Tijdens Delft Serveert runnen (horeca)ondernemers een pop-up restaurant in een kleine tent op het terrein. Voor de deelnemers is een uitdaging om de sfeer van hun winkel of restaurant mee te nemen naar het evenement. Veel (horeca)ondernemers zijn inmiddels vaste gezichten geworden bij Delft Serveert. Zo zijn dit jaar Les Copains, De Kurk, Le Mariage, Moodz en Sigarenhandel van Renssen weer aanwezig op het smaak-

we weer veel aanmeldingen hebben en een mooi gevarieerd aanbod kunnen realiseren.’ Delft Serveert is geopend op vrijdag en zaterdag van 16.00 tot 23.00 uur. Op zondag is de aanvang al om 14.00 uur met een speciaal kinderprogramma. Zie de website voor info en het bestellen van tickets. volle festival, maar ook veel nieuwe deelnemers. Verbeek: ‘Geweldig dat

www.delftserveert.nl Blauww • september 2015

7


DwarsDoorDelft De Kracht van Delft

De mensen achter De Kracht van Delft: Dennis Wiegman (RODI Media zh), Joris Kleinveld (VNONCW Delft), Marco Hofland (Rabobank Zuid-Holland Midden) en Wilma Broeseliske (MKB Delft)

8

Delft zit bomvol ondernemers die de stad smoel geven. Delftse helden. De organisatie en jury van het ondernemersevent De Kracht van Delft gaan dit jaar op zoek naar ondernemers die Delft op de kaart zetten en zo hun collega’s inspireren. De Kracht van Delft 2015 is op dinsdag 24 november en is zoals gebruikelijk in Theater de Veste. Ondernemend Delft zal dan weer massaal van de partij zijn en stilstaan bij de Delftse economie en Delftse succesverhalen. De Kracht van Delft bestaat alweer veertien

jaar, maar is de laatste jaren steeds meer een event voor en door Delftse ondernemers geworden. Niet in de laatste plaats vanwege de verkiezing die hieraan is gekoppeld. Het idee hierachter is simpel: ondernemers die goed aan het thema van dat jaar voldoen melden zich aan, vertellen de jury

wat ze doen en waarom, en de jury bepaalt wie de verkiezing wint. De winnaar rest eeuwige roem, aandacht, bekendheid en een mooie titel: ‘Ondernemer van het jaar’. ‘Zo’n verkiezing maakt het event heel erg levendig, daar krijg je energie van. Het heeft het evenement goed gedaan’ vindt Joris Kleinveld, projectlid in de organisatie en voorzitter van VNO NCW Delft. Juryvoorzitter Evelien van der Kruit van Delft Marketing vindt het fantastisch dat de verkiezing aan het licht brengt hoeveel vakmensen Delft rijk is. ‘Dan merk je dat creativiteit en innovatie echt in onze Delftse genen zit. Het is bovendien mooi om te zien hoe serieus de deelnemende bedrijven de verkiezing nemen en hoe graag ze willen winnen.’

Word ‘Ondernemer van het jaar’! Het thema van de vijftiende editie van De Kracht van Delft 2015 is: ‘Delftse helden: ondernemers geven de stad smoel!’ Voldoe je op wat voor manier dan ook aan dit thema? Meld je dan zo snel mogelijk aan via www.dekrachtvandelft.nl

DDDDDDDDDDDDD BlauwwDruk

!./!( ' -/!* 1++- ! (!4%*#!*

★ %*"+-)

/%!

*)!( !* /0 !("/ *( ,

Thom Hoffmann Programma: • 11 september 2015, 20.00 uur Openingslezing, Aula TU Delft • 16 oktober 2015, 20.00 uur Filmavond, Aula TU Delft • 27 november 2015, 20.00 uur Uittreedrede + presentatie resultaten Practicum, Aula TU Delft Toegangskaarten voor de openbare bijeenkomsten € 7,50. Studenten en medewerkers € 5,–. Kaartverkoop via Theater de Veste www.theaterdeveste.nl en www.verstigt.nl en aan de informatiebalie Aula en Prometheus. Voor informatie en aanmelden: tudelft.nl/cp201 Lees ook het interview met Thom Hoffman op pagina 10.

Delft van de kaart

Agneta

De Delftse schrijver Jan van der Mast schreef een historische roman over Agneta van Marken, echtgenote van Jacques van Marken, oprichter van de Nederlandse Gisten Spiritusfabriek. Eind negentiende eeuw realiseren zij samen hun droom: het Agnetapark in Delft, een tuindorp met 78 arbeiderswoningen. Het echtpaar zelf woont te midden van de fabrieksarbeiders en Agneta groeit uit tot geliefde ‘parkmoeder’. Als Jacques volledig instort, neemt Blauww • september 2015

de brief van een vrouw die vraagt waar haar toelage blijft. Agneta kiest voor een onconventionele oplossing en maakt een afspraak met de minnares van haar man. Terwijl Van Marken in Duitsland een heilzame waterkuur volgt, nemen de dames een besluit dat hun toekomst ingrijpend zal veranderen. Paperback, 256 pagina's, verschenen in juni 2015, prijs eur 19,99 Agneta zijn taken over. Al snel wordt zij onaangenaam verrast door

www.nieuwamsterdam.nl/agneta

De ‘Fun and interesting city map’ van Delft is een Engelstalige plattegrond en gids van Delft. Hij wordt uitgegeven door de blog exploringdelft.com. Op die site wordt op een luchtige manier verteld hoe leuk Delft is. Je vindt er bijvoorbeeld adressen waar je lekker kan eten, mét kinderen of juist romantisch, waar je de taart en koffie eens moet uitproberen, welke speeltuinen er zijn, waar het leuk shoppen is en niet te vergeten waar je de beste selfie kan maken in Delft. Op de kaart staan deze leuke en interessante plekken aangegeven met een beschrijving ervan. De kaart is verkrijgbaar in Delft bij Klieder en

Galerie XS aan de Voorstraat, Catootje aan de Burgwal en bij Huszár aan de Hooikade. Hij is ook online verkrijgbaar, kijk daarvoor even op de blog waar je dan moet zijn. www.exploringdelft.com


JAN

C

Beeldvorming Doe jij dat ook wel eens, jezelf flink door elkaar schudden? Nee? Het is aan te raden, je wordt er echt wakker van. Vergelijk het met het effect van het nemen van een ijskoude douche: je bent in een oogopslag bij de pinken. Zo’n wake up moment is voor mij een kortstondige wedergeboorte. Ik word geconfronteerd met nieuwe ervaringen, althans zo beleef ik ze op dat moment, terwijl het toch meestal zaken zijn die ik al enige tijd met me meedraag. Het zijn meestal ingevingen of inzichten. En dan meestal ook nog van het fijne, aangename soort. Zo kreeg ik laatst, tijdens een moment van door elkaar schudden, de ingeving dat ik me in Delft in een wel zeer bevoorrechte en jaloersmakende woonplaats bevind. Een stad, die zich uit een selectie van twaalf steden in Nederland, universiteitsstad mag noemen. Als je er elke dag midden in staat, zie je vaak de objectieve waarde niet meer: nu werd me deze uitzonderlijke en betekenisvolle positie opeens weer helder. ‘Wow, dat is niet niks!’ Als je alleen al kijkt naar welke economische betekenis de universiteit voor de stad heeft, is die niet meer weg te denken, nog los van de nationale en internationale uitstraling die deze club aan onze stad geeft. Zonder wake up was ik toch niet zo ver gekomen.

9

essentie uit: kunst en cultuur vertellen ons echt iets over de wereld waarin we vandaag en morgen met z’n allen leven. Daarbij heeft theater als zeer specifieke en openbare stedelijke plek de unieke mogelijkheid om een krachtige schakel te zijn in de civil society. Als er veel verandert in de wereld om ons heen, dan zullen wij daar vaak en snel op in moeten spelen. Nu zitten wij in Delft ook in zo’n situatie van verandering: er is geld tekort. De lijstjes van wat blijven we wel doen en wat niet worden gemaakt. Keuzes worden mede ingegeven door beeldvorming. Vragen we ons voldoende af of deze beeldvorming nog klopt? Ik vind van niet. Ik daag iedereen uit het wake up moment voor de kunsten en cultuur eens echt op te zoeken. Hoe? Schud jezelf goed door elkaar of neem een ijskoude douche en breng, wie weet net zoals ik ervaren heb, de cultuur naar de nodig urgente positie. Daarmee komt kunst en cultuur hoog op de juiste lijstjes te staan. Dat zal ze nodig hebben!

‘De lijstjes van wat blijven we wel doen en wat niet worden gemaakt’ Zo’n alert moment wens ik ook iedereen met betrekking tot de kunsten en cultuur toe. Ik heb hem laatst, na uren in stilte over de zee gestaard te hebben, weer gehad. Het vanzelfsprekende en soms obligate van cultuur maakte bij mij plaats voor urgentie. Een dergelijke (her)ontdekking is toch weer een klein wonder. Mijn beeldvorming kwam op een, voor mij, nieuwe

Jan Bartels Directeur Theater de Veste Blauww • september 2015


Thom 10


Te k s t A a d D e r w o r t • Fo t o ’ s G u u s S ch o o n e w i l l e

‘Kromo Blanda’, perspectieven op Nederlands-Indië

Hoffman

Cultureel Professor 2015 aan de TU Delft

Acteur en fotograaf Thom Hoffman, bekend van speelfilms en tv-series, van ‘In naam der koningin’ tot Dokter Tinus, is dit najaar Cultural Professor aan de TU Delft. Hoffman zal een project leiden dat de fotografie in Nederlands-Indië in de 19e en de eerste helft van de 20e eeuw als onderwerp heeft. Er komen lezingen bij de TU, maar ook openbaar toegankelijke avonden in Theater de Veste, een filmfestival en uiteindelijk een grote overzichtstentoonstelling. Blauww sprak met Hoffman over dit ambitieuze project dat uiteindelijk moet leiden tot een nationaal beeldarchief over Nederlands-Indië.

r is weinig tijd beschikbaar voor het gesprek vanwege het drukke programma dat Thom Hoffman vandaag heeft af te werken. De voorbereidingen voor zijn project Kromo Blanda zijn, zo net na de vakantie, meteen in volle gang gezet. De hectiek van de dag straalt echter niet af op Thom Hoffman. Met een prettig rustige uitstraling en dictie begint hij zijn verhaal en neemt er de tijd voor. Hoffman heeft dan ook veel te vertellen, het is een groot en ambitieus project en het onderwerp is hem vanuit meerdere perspectieven op het lijf geschreven. Een privécollege van de professor. ‘Om te beginnen, Delft heeft natuurlijk historisch veel raakvlakken met Nederlands-Indië, het onderwerp van mijn Cultureel Professorschap. Dat begon al met Delftsblauw aardewerk, dat als ‘wisselgeld’ werd gebruikt bij de handelsactiviteiten van de VOC. En op de Oude Delft was de Indische Instelling, het opleidingsinstituut voor ambtenaren die in Nederlands-Indië werkten, gevestigd. We hebben het dan over hooggeplaatste ambtenaren, assistent-residenten, die enorme gebieden onder hun gezag kregen. Daarnaast waren er natuurlijk de architecten en bouwers die hier hun opleiding kregen. Dat waren dus de mensen die voor een groot deel hebben bepaald hoe Nederlands-Indië er uit kwam te zien.‘ Je begint nu met de VOC-tijd, maar het project gaat over een latere periode, de 19e en 20e eeuw. ‘Ja dat klopt. Ik heb eerder een vergelijkbaar onderzoeksproject gedaan in Tilburg. Daar hebben we geschreven teksten uit deze periode onderzocht, de Max Havelaar, dat soort werk. Ik vind het fantastisch om nu hier in Delft hetzelfde met beeld uit die tijd te mogen doen. Nederlands-Indië is enorm belangrijk geweest voor de ontwikkeling van Nederland in de 19e en begin 20e eeuw. De opbrengsten uit Nederlands-Indië bedroegen maar liefst een derde van de Nederlandse begroting. De ontwikkeling van de fotografie liep daar min of meer parallel aan in die tijd. Wij willen nu de fotoarchieven van zo’n 10-15 Nederlandse musea gaan bestuderen en daardoor kijken naar de geschiedenis van die periode. De geschiedenisboekjes besteden er maar een of twee alinea’s aan en dat betekent een enorme versimpeling van het beeld wat er over die tijd bestaat. Er zijn veel dingen gebeurd en er bestaat niet één Nederlands-Indië. Het verschilt per eiland, in elke periode, voor iedere familie. We hopen met dit onderzoek dingen beter in perspectief te kunnen plaatsen.’

De Indische Instelling, het opleidingsinstituut voor ambtenaren die in NederlandsIndië werkten, was gevestigd op de Oude Delft . Voor dit gebouw zal Thom Hoffman, samen met TU-studenten, met oude camera’s reconstructies gaan maken van foto’s uit de begintijd van de fotografie.

Wat wil je zichtbaar maken? ‘Er is in die tijd van alles gezien en van alles op beeld terecht gekomen. Er waren legerfotografen, maar ook mensen als Hendrik Tillema, een Friese ondernemer die steenrijk was geworden met de handel in gedestilleerd water, tegelijk een Blauww • september 2015

11


12

Thom Hoffman: ‘Er zijn veel realiteiten en veel perspectieven met betrekking tot Nederlands-Indië. Wij willen de beelden graag boven tafel krijgen. Niet om de kolonie in diskrediet te brengen, maar om het verhaal compleet te maken.’

Blauww • september 2015


Thom Hoffman idealist met oog voor de behoeften van de arme, eenvoudige bevolking. In de jaren ’10-20 maakte hij ‘Kromo Blanda’, fotoboeken met ‘tegenbeelden’, Nederlandse en Indische families tegenover elkaar gezet.’ Had hij de bedoeling daarmee een objectief beeld te schetsen? ‘De fotografie diende zijn ideaal. Weergeven hoe het was – dít is het, zó is het. Heel bijzonder in de gesloten cultuur van die tijd, waar niemand alles vertelde, uit angst voor de gevolgen. De residenten waren carrièregericht, bang voor het verlies van hun betrekking en hielden elkaar de hand boven het hoofd.’ Multatuli is geschreven woord. Denk je de beelden die erbij horen te kunnen vinden? ‘Het antwoord hebben we nog niet, we hebben wel vermoedens. Dat is het onderzoek dat we gaan doen. Er is allerlei beeldmateriaal, van de mijnen, de fabrieken. Tillema was de eerste criticus die met beeld werkte. De selfie-stick was er nog niet, zoals nu bij de vluchtelingen op Kos. Het onderzoek gaat ons niet in drie maanden lukken, daar hebben we een aantal jaren voor nodig. Wat is er aan beeldmateriaal, waar is het, wie weet er nog iets? Een enorme klus met als hoofddoel de vorming van een zo compleet mogelijk beeldarchief.’ Je zegt in het persbericht: fotografie zonder stellingname bestaat niet, je bent altijd partij, bewust of onbewust. ‘KNIL-militairen, hebben de acties van van Heutsz nauwkeurig vastgelegd, en met trots gefotografeerd, maar waar we nu vanuit een heel ander perspectief tegenaan kijken. Ander voorbeeld: Nederlands-Indië was een gescheiden samenleving, de Nederlanders zorgden goed voor hun personeel, maar

Cultureel Professor TU Delft 2015

Zonder enige negatieve intentie gefilmd, het was er en het kwam in beeld. We hebben een aantal mooie filmavonden in Theater de Veste met een heel gevarieerd programma, en voor iedereen toegankelijk.’ Wat ga je precies doen met de studenten die aan het project deelnemen? We gaan om te beginnen de beelden uit de begintijd van de fotografie reconstrueren. Dat waren eigenlijk vooral chemische experimenten, met zilver-overgoten platen, broom en allerlei chemicaliën. We hebben apparatuur en lenzen uit die tijd beschikbaar. We doen dat voor het gebouw van de Indische Instelling aan de Oude Delft. Het gaat daarbij niet alleen om de techniek, maar ook om esthetiek en onderwerpkeuze.’ Dat zie je ook bij de pioniers van de fotografie, zij legden zich al snel toe op allerlei genres zoals portretten, stillevens, naaktfotografie. Maar ook verschenen de eerste journalistieke fotoreportages. Wat volgt er daarna? We gaan proberen uit de archieven zo’n 100.000 beelden te ontsluiten, te inventariseren en te categoriseren. We werken toe naar een grote overzichtstentoonstelling ergens in 2016, in een landelijk bekend museum, ik kan je helaas nog niet zeggen welk museum dat wordt. We willen uiteindelijk de basis leggen voor een landelijke beeldbank: een Nationaal Beeldarchief Nederlands-Indië.’ Je bent ook acteur, waar ligt jouw hart eigenlijk, bij bewegend of stilstaand beeld? Ja, dit professorschap is iets heel anders dan bijvoorbeeld Dokter Tinus, maar ook in mijn tv- en filmwerk hecht ik aan de tradities die er in de begintijd in de verschillende genres zijn ontstaan. Comedy van Chaplin en Keaton. Je ziet daar ook sociale issues uit die tijd terug.

Je eigen fotowerk straalt ambachtelijkheid uit. Veel ‘Er zijn veel realiteiten en perspectieven, zwart-wit en grove korrels. er bestaat niet één Nederlands-Indië’ Ben je een nostalgicus? ‘Tja..., ik fotografeer nu ook digitaal. Maar ik ben gefascineerd door de technieken uit die tijd. Fotografen trokken met enorme koffers vol apparatuur veel verder ging de belangstelling niet. Er was weinig inleving in de en materiaal de jungle in om daar met veel geduld één plaat te diepere gevoelens van de Indische bevolking. Er was sprake van maken. De technische kwaliteit van die opnamen is fantastisch, wat we nu apartheid zouden noemen. Mijn oma heeft een foto, op en het bestaat nu, 150 jaar na dato, nog allemaal. Dat moeten we een boot genomen, waar je in de achtergrond een bordje ziet met met onze huidige digitale technieken nog maar voor elkaar zien daarop de tekst ‘slechts voor Europeanen’. Geheel bij toeval op te krijgen. beeld terecht gekomen, maar heel tekenend voor de situatie destijds. Er zijn veel realiteiten en veel perspectieven. Het kan haast Waarom kies je specifiek voor Nederlands-Indië? ‘Dat heeft met niet anders dat er meer mensen zijn die dit soort foto’s bezitten. mijn familieachtergrond te maken. En ik heb altijd veel IndiëDie willen we graag boven tafel krijgen. Niet om de kolonie in gerelateerde dingen gedaan: de tv-serie ‘In naam der Koningin’, diskrediet te brengen, maar om het verhaal compleet te maken.’ op toneel de Max Havelaar gespeeld. Mijn vrouw is Indisch, mijn schoonmoeder is zelfs meer dan 100% Indonesisch... Er is ook Foto’s werden gemaakt door de kolonisator, niet door de gekoloniseerden. Levert dat niet een eenzijdig beeld op? ‘Uit de voorbeelden altijd een boeiende discussie gaande: wat is Indisch precies? Wat betekent Indo? In Nederland Door Opa. Ik mijn geval is dat letterdie ik gaf bleek al dat er van alles per ongeluk onthuld wordt. Dat lijk zo, kijk maar: mijn opa en oma staan zelfs op de poster en de geldt ook voor filmmateriaal uit die tijd. Bij ons filmfestival in uitnodiging.’ Theater de Veste zijn er beelden te zien van kinderarbeid in 1912. Blauww • september 2015

13


Alice weet wat er te koop is in de straten van Delft In elk nummer van Blauww neemt blogger/vormgeefster Alice van den Dool je in de rubriek ‘Streetwise’ mee langs een bijzondere winkelstraat in Delft.

14

StreetWise

In de schaduw van de Markt ligt één van de leukste grachtjes van Delft, de Voldersgracht. Elk pandje aan deze gracht heeft een lange geschiedenis van eigenaren en bestemmingen. Er bevinden er zich allerlei leuke en interessante zaakjes en winkels op de gracht. Van wolwinkel tot oude platenzaak, van hip café tot bruine kroeg. En wat dacht je van al die verschillende restaurants? Ook ‘s avonds is het een lekkere plek om uit te gaan in Delft. Ik heb alle pandjes van de gracht voor je op een rij gezet. Waar spreken we af...?

1

terecht. Er zijn regelmatig live optredens in of vóór de zaak en één keer per jaar een minifestival op Record Store Day. Velvet zorgt voor muzikaal leven in de Delftse brouwerij.

Koornbeurs Aan het begin van de Voldersgracht staat de monumentale oude Vleeshal van Delft. Tot 1872 werd er vlees verhandeld. Daarna werd het gebruikt als korenmarkt. Nu is het het thuis van Jongerenvereniging de Koornbeurs en vind je er een café, eettafel, poppodium en discotheek.

3 Velvet Bij Velvet koop je nog gewoon een leuke cd. Weet je wel, wat je vroeger ook altijd deed ;-) Het is een zaak die wordt gerund door mensen met passie voor muziek. De hoeveelheid cd’s is overweldigend maar ook voor platen en hippe platenspelers kun je er

Blauww • september 2015

4 Mooi Lamazi Vanaf ontbijt tot en met diner kun je genieten van de Mediterrane keuken met een twist van Mooi Lamazi. In de zomer lekker op het terras, in de winter binnen in het pand met open keuken. Ik kan ‘Hét Voor-gerecht’ van het menu van harte aanbevelen, de Georgische wijn ook.

Volgens mij de enige plek in Delft waar je deze kan drinken. En als je je afvraagt wat Lamazi betekent: dat is mooi!

bijzondere rookmelders..., je herkent ze bijna niet als zodanig. De etalage is ook altijd een plaatje, die wordt altijd door de eigenaresse zelf ingericht!

6 De Vergulde Pauw

5 Het Pauwtje Dat er mooie keukenspullen verkocht worden bij het Pauwtje, dat wist ik wel. Dat de collectie niet alleen bestaat uit keukengerei, kreeg ik in de gaten toen ik de design snoeischaren zag liggen. Dus naast prachtig Marimekko servies, oestermessen en ander mooi keukengerei, zijn er ook sierraden, portemonnees en paraplus in de winkel te koop. En ga eens op zoek naar de

Direct als je binnenstapt weet je waar je aan toe bent: Koffie. De Vergulde Pauw heeft een enorm assortiment losse koffie. Daarnaast heeft de winkel ook een ruim aanbod koffiemachines. Als je helemaal de retrokant op wil, staan er ook designer filterkoffie-apparaten voor de beste slowkoffie... Geen koffieliefhebber? Er is ook een grote keuze aan losse thee van Simon Levelt.


drie jaar op de gracht gevestigd is. Het restaurant staat bekend om de verse huisgemaakte pasta’s. Bereid door de Italiaanse eigenaar zelf. Een heerlijke Italiaan op de hoek...

7 Zondag De hele dag zonnestralen Het is altijd zonnig op het terras van Café Zondag. Vanaf 10 uur kun je in het vroege voorjaar de eerste stralen al opvangen. Dát en het lekkere eten zorgen ervoor dat altijd zo gezellig druk is op het terras. Vanaf september wordt er ook een diner geserveerd bij Zondag. Ga ik gelijk proberen!

8 Dolce Amaro Je waant je in Italie bij dit restaurant dat eigenlijk nog maar

11 Of je worst lust?

De Bonte Os

Ik hou wel van een lekker worstje, zo om een uur of vier om de eerste trek te stillen. Daarom is het goed dat we in Delft nu ‘Of je worst lust’ hebben. Als je naar binnen gaat, waan je jezelf op de markt in Frankrijk waar je kan kiezen uit allerhande smaakvolle worsten. Daarnaast wordt er ham, brood en wijn verkocht. Heb je geen zin om thuis te snijden, neem dan plaats op het leuke terrasje aan de voorkant van de winkel.

15

Plexus Als je liever naar muziek luistert vanaf oldschool vinyl dan een cd, dan kan je je hart ophalen bij Plexus, ’t Platenmannke van Delft. Je krijgt advies als je dat wilt en anders neus je gewoon lekker zelf in de dikke rijen LP’s. Maar ook als je tevreden bent met het cd-geluid is het leuk om hier eens binnen te gaan. In de grote etalage kun je goed zien dat hoesontwerpen nog altijd het beste uitkomen op LPformaat.

10

Recht tegenover de Bonte Ossteeg tref je het café de Bonte Os. Eigenlijk is het gewoon een echte ouderwetse kroeg, compleet met biljart en dartbanen. Bruin ingericht en op de schouw heeft de os een ereplek. Het café bevindt zich in het oudste horecapand van Delft.

11a

13 Annelies Schroder Hier zie je het werk van edelsmit Annelies Schroder. Ze maakt vrij werk maar ook in opdracht. In haar galerie tref je ook werk van andere goudsmeden.

15 La Tasca Mediterraans eten op niveau kan bij La Tasca. Er is geen vaste kaart maar er wordt een driegangendiner geserveerd, waarbij je kan aangeven waar je niet van houdt of wat je niet mag eten. Elke keer ben ik verrast door de originele keuzes van de kok en heb ik gerechten gegeten die ik wellicht zelf niet gelijk gekozen zou hebben. Dat is zo leuk en spannend aan een etentje bij La Tasca. Blauww • september 2015


Geen natte voeten De Voldersgracht doet wel een beetje Venetiaans aan. De panden van de Markt staan aan de achterkant in het water en het scheelt niet veel of ze houden het binnen niet droog. Om hier wel voor te zorgen is aan het begin van de Voldersgracht een stuw gemaakt. Deze sluit op het moment dat er teveel water in de gracht komt, bij hevige regenval bijvoorbeeld. Zo worden de bewonersvan deze panden beschermd tegen natte voeten.

met Alice

Wise verrassend gerenoveerd gebouw met allerlei verschillende kamers, met daarbij onverwacht leuke buitenterrasjes. Het hostel is netjes en schoon, mooi verzorgd en zeer goed betaalbaar voor een logeerplek midden in de stad aan zo’n leuke gracht.

16

17a 16

Pleck

Fotobister Foto’s afdrukken blijft natuurlijk altijd nog het leukst. Bij Fotobister kan dat. Op gewoon papier, klein, groot, op canvas, noem maar op. Ze bieden ook een handige Instagram-service waar online veel gebruik van gemaaktwordt. Maar ook voor een gewone pasfoto weet de Delftenaar Fotobister te vinden.

17 Hostel Delft Aan begin van dit jaar opende Hostel Delft haar deuren. Een Blauww • september 2015

Pleck is nieuw in Delft, nog maar een paar maanden is deze leuke frisse plek open. Je kunt er eten, drinken, ontspannen met een boek uit de leen- en ruilkast of gewoon snuffelen tussen de leuke designspulletjes die er te koop zijn. Een interessant detail is dat ze alleen werk van lokale kunstenaars verkopen. Het is een heerlijke zaak met zonnig terrasje aan de voorkant. Laten ze die pleck nog maar even vasthouden aan de gracht!

20 Piet Vonk Als je bij Piet Vonk binnenstapt weet je meteen waar het om gaat: fietsen, fietsen, fietsen. Kijk wel welke ingang je neemt, want er zijn er maar liefst drie. Als je de regen in moet op de fiets of je zoekt een handige outfit neem je de eerste deur. Kom je voor een reparatie nodig, ga dan door het gangetje achter deur twee en als je een nieuwe fiets zoekt of fietstoebehoren, dan ben je bij deur drie aan het juiste adres.

21

Vermeer Centre

Helaas is er geen enkele échte Vermeer in Delft te bewonderen, maar Delft heeft wel een Vermeercentrum. Daar kun je alle schilderijen van Vermeer, in replica bewonderen.

22

Hij heeft er maar 37 gemaakt dus dat is te overzien. Het centrum staat niet op de geboorteplek van de schilder, op deze plek zat in Vermeers tijd een gilde. Hij is wel op de Voldersgracht geboren.

Wines & Whiskies

Er bevindt zich een specialist in wijnen en whiskies op nummer 22. Je vindt er kwaliteitswijnen uit alle windstreken en zo’n beetje alle whiskies die uit Schotland komen zijn er te koop. Een winkel voor fijnproevers

waar de kunst van het drinken op waarde wordt geschat. En kom je er zelf niet uit, de vakkundige mensen van Wines & Whiskies geven je graag advies op maat.


De Bonte Os-steeg Het smalle steegje vanaf de Markt met het bruggetje naar de Voldersgracht is de Bonte Ossteeg. Sta daar even stil bij het graffitikunstwerk van Hugo Kaagman. Hij combineert street- art met oud vertrouwd Delfts Blauw en historische afbeeldingen met moderne stadse indrukken.

t ch a r rsg lde o V

Nieuwe kerk

Markt

Stadhuis

32

23 Knotten

Ja, dit soort authentieke speciaalzaken bestaan gelukkig nog en horen ook helemaal thuis op deze gracht. En leuk om er oud Nederlands geld te bekijken!

dat en komen er speciaal voor langs. Maar als je dat niet weet dan is de collectie antiek die te koop wordt aangeboden ook zeer zeker de moeite waard.

De parel van Flores

28 Malee

Is haken of breien helemaal jouw ding? Knotten is gespecialiseerd in natuurlijke garens en wol en daar hebben ze veel van. Naast losse garens verkoopt knotten ook brei- en haakpakketten, zodat je meteen aan de slag kan. In de winkel hangen mooie voorbeelden die inspirerend werken. Voor de kleintjes zijn er leuke kruisstreekpatroontjes. Helemaal hip weer, dat handwerk!

25 Tandzorg Delft

27 Kek

Een sfeervolle tandartsenpraktijk in het centrum, verstopt in een mooi oud grachtenpand. Een smal gangetje verbindt de wachtkamer met de behandelkamers. Bij de entree ligt een mooie tegelvloer die je al snel over het hoofd ziet.

Wil je net zo lekker eten als in Thailand? Dat kan bij Malee. Dit huiskamerrestaurant serveert overheerlijke Thaise maaltijden in een vriendelijke no-nonsense entourage. Het menu staat vast en kan ook afgehaald worden. De échte tante Malee staat niet meer in de zaak, maar authentiek is het hier nog steeds. Vergeet alleen niet op tijd te reserveren.

30 26 24

Antiques van Domburg and Art Dit is dé winkel voor verzamelaars van postzegels, munten, modelauto’s en tegenwoordig ook Starwars-figuren.

Hier woonde ooit de schilder Vermeer. Restanten van een muur uit die tijd zijn in deze winkel nog steeds te zien. Japanners weten

Kek heeft inmiddels een bekende naam in Delft. Op zaterdag zit het altijd vol maar ook doordeweeks weten de mensen Kek te vinden. En dat is niet zo vreemd. Ze serveren lekker eten en heerlijke sapjes in hun zomerse juice bar. Je kan er ook terecht om leuke en originele spulletjes te kopen. Kek blijft trekken op de Voldersgracht.

a

Bijbel-in Vreemde eend in de bijt óf voor elk wat wils op de Voldersgracht...? De gespecialiseerde evangelische boekhandel Bijbelin vind je op nr. 30. De winkel biedt (geloofs)inspiratie van boek tot sleutelhanger.

Goed Indonesich eten kun je op verschillende plaatsten in Delft. Wat de Parel van Flores bijzonder maakt is dat het het oudste Indonesische restaurant van Delft is. Je kan er terecht voor afzonderlijke gerechten, maar ook voor heerlijke authentieke rijsttafels.

33 Makelaardij Van Daal In het laatste pand van de gracht op de hoek van het Vrouw Juttenland tref je een makelaar. Toeristen denken vaak dat de dames en heren van Van Daal alles van Delft weten. Misschien is dat zo omdat ze overal in Delft huizen in de verkoophebben. Er wordt geregeld naar de weg gevraagd of hoe die brug aan de overkant nu precies heet. Als er tijd voor is krijgen de toeristen antwoord maar liever vertellen de medewerkers over hun mooie panden. Blauww • september 2015

17


Het idealisme van Biesland, groene stadsoase van Delft

18 Linda de Groenteboerin Linda Duijndam is de Groenteboerin. Op een stukje land van Hoeve Biesland heeft ze sinds 2011 een biologische moestuin. Linda de Groenteboerin; hoe is het allemaal begonnen? ‘Het idee had ik al toen ik een jaar of 18 was. Ik had net m’n rijbewijs en zat met vriendinnen in de auto op weg naar Antwerpen. Ik weet nog dat ik ze toen vertelde dat ik een streekwinkel wilde met daar omheen een moestuin. En in die streekwinkel wilde ik dan groenten verkopen uit de moestuin. Nou ja, ze beginnen allemaal hartelijk te lachen en hadden zoiets van daar heb je haar weer met haar ideeën. Nee, het was in die tijd nog absoluut niet hip of zo. Eerst heb ik heel lang in een restaurant in de keuken gestaan. Je hebt dan geen idee waar alles vandaan komt. Ik snapte ook niet waarom tomaten uit Spanje werden gehaald, terwijl de kassen hier volstonden. En ik vroeg me af waarom de meeste tomaten niet smaakten, terwijl als ik thuis een tomaat bij mijn moeder uit de moestuin at, die veel lekkerder was. En zo kreeg dat eerste idee steeds vastere vorm.’

www.groenkracht.nl

Maar ja, dan heb je een idee, maar nog geen stuk land. ‘Klopt, maar ik had het geluk dat mijn ouders dit stukje land hadden. Ik heb ze toen gevraagd of ik daar mijn droom mocht uitproberen. Ze dachten eerst dat het een bevlieging was en dat ik er snel op uitgekeken zou zijn.’ Intussen heb je hun ongelijk bewezen. ‘Ja, inderdaad. Vier jaar geleden was het zover en ben ik begonnen met deze moestuin. Ik zat Blauww • september 2015

Linda Duijndam, de Groenteboerin, op haar stuk land in de Bieslandpolder.

met m’n handen in de grond te woelen en na te denken over een naam. Ineens wist ik het: Linda, de Groenteboerin. Geen groenteboer, maar een groenteboerin. En na een jaar dachten mijn ouders wel, o, ze meent het echt serieus.’ Waar staat Linda de Groenteboerin voor? ‘Linda de Groenteboerin staat voor biologische verse groenten van het seizoen, het liefst uit eigen tuin maar dat lukt niet altijd. Dus we werken ook samen met biologische tuinders uit de streek.’


Duurzaam, groen, biologisch; staan die termen nog wel ergens voor? En zo ja, voor wat? Blauww ging op zoek in Biesland, de groene stadsoase aan de rand van Delft, naar verhalen uit de praktijk. We spraken de boerin, de therapeut en de vrijwilliger. Wat drijft ze? Wat is hun doel? Eén ding hebben ze in ieder geval gemeen: het groene idealisme spat er vanaf.

Delfts Groen Te k s t H e l e n S a h i n -J a g e r • Fo t o ’ s P r i m o ! S t u d i o

19 Loopt het een beetje? Ja, het loopt heel goed. Soms zit het een beetje tegen, maar dat hoort erbij. Door de zachte winter hebben we dit jaar bijvoorbeeld veel last van van muizen. Ze hebben alles overleefd. Ik had de sla gezaaid en er netjes witte doeken overheen gespannen tegen de vogels, maar de muizen kropen daar gewoon onder en vraten de boel op. Dat schoot dus niet echt op. Behalve groenten zie ik ook goudsbloemen staan. Waar zijn die voor? ‘Een beetje voor de sier, maar ze zijn ook eetbaar en staan prachtig in een salade. En wist je trouwens dat goudsbloem geneeskrachtig is en de basis vormt voor calendulazalf?’ Weet je nu waarom de tomaat uit je moeders tuin zoveel lekkerder smaakt dan een tomaat uit de kas? ‘Ja, het begint allemaal eigenlijk bij de bodem. Als je een tomaat op substraat teelt waar alleen water en voedingsstoffen aan toe worden gevoegd, dan wordt ‘ie nooit zo lekker als wanneer hij in een gezonde bodem staat met alle mineralen en vitamines. Daaruit kun je concluderen dat groenten uit de volle grond vaak gewoon gezonder zijn, er zit meer in. Tegenwoordig wordt er bijvoorbeeld ook sla geteeld op water waar mineralen aan toe worden gevoegd. Maar het dan nooit het complete plaatje.’ Wat is je doel? ‘Mijn doel is gezonde voeding uit de streek bij de mensen brengen. Als mensen hierheen komen zien ze ook de groenten staan en dat is net dat beetje extra. Vaak geef ik ook uitleg over de groenten en wat je ermee kunt doen. Bij de supermarkt hoef je niet aan het meisje achter de kassa te vragen: wat is dit en wat kan ik hiermee? Mensen weten vaak niet wat voor groenten er nog meer zijn, maar zijn wel heel geinteresseerd. Ze zien hier gele courgettes, patissons, aardpeer, gele biet. Gele biet is wat zoeter dan z’n rode soortge-

noot. En met die courgettebloemen kun je ook heerlijk kokkerellen. Groene asperges gaan we volgend jaar voor het eerst echt oogsten. En zie je die venkel? Ik verkoop ze met het groen, want dat is lekker door salades en soepen. Bovendien kun je er heerlijk thee van trekken. En pompoenen, allemaal verschillende soorten.’ Dus, mensen komen hier, je geeft uitleg en kooktips en daarna vertrekken ze met hun tasje groenten. ‘Uh, nee. De groenten worden verkocht in de Weidewinkel bij de boerderij. Eerst had ik de winkel hier tegenover, maar dat mocht niet van de gemeente. In het begin knepen ze een oogje toe, maar toen het eenmaal goed ging lopen,

‘Waarom tomaten uit Spanje, als de kassen hier volstaan?’ was het uit met de pret. Dus nu moet iedereen met z’n auto de polder in om groenten te kopen. Terwijl ik hier met de tuin aan de weg zit. Veel beter te bereiken dus. Daarnaast moet de oogst ook met auto’s naar de winkel worden gebracht. Gelukkig vinden mensen het wel leuk om met hun kinderen naar de boerderij te gaan, want daar zijn koeien en varkens en kippen te zien. En ach, handig is anders, maar gelukkig is de boerderij niet echt ver.’ Weten wat er op het land staat? Volg Linda de Groenteboerin Groenteboerin op Facebook. Blauww • september 2015


Zelfoogsttuin en therapiecentrum Buiten Leeft Eind 2013 wonnen tuinder Margriet Knospe en therapeut Wichert Noorderloos een prijsvraag van de gemeente Delft met hun idee Buiten Leeft; een plek in de natuur voor mensen met psychische of fysieke problemen. of fysieke problemen. Anno 2015 begint hun plan behoorlijk vorm te krijgen.

20

hee, verrek, die is alweer zover, blijkbaar kan ik dus ook m’n leven weer oppakken. Hier kunnen ze tot rust komen. Maar voornamelijk kunnen ze hier gaan schoffelen of met hun handen in de aarde wroeten, wat ze maar willen.’ En zo voorkom je dat ze in de reguliere zorg terechtkomen? Wichert: ‘Nou ja, de reguliere zorg heeft eigenlijk geen dag-besteding voor deze mensen. Daar ga je eens in de twee weken naar je therapeut en daarna zit je weer alleen thuis. Dus daar zit de kracht van dit concept; de mensen herstellen sneller en komen in kortere tijd tot hun positieven.’ Jullie bieden zorg. Zijn jullie gerelateerd aan de GGZ of andere gezondheidsinstelling? Wichert: ‘Nee, juist niet. Dan komen er te veel regels in. Het is een particulier initiatief. Daarom blijven we weg van de AWBZ of de psychiatrie of wat ook. We zijn doelgericht bezig met herstel en reintegratie en hebben een verdienmodel. Bij een zieke medewerker keert de inkomensverzekeraar ziekengeld uit, maar een werkgever heeft geen baat een thuiszittende zieke medewerker. Hij kan dan een dagbestedingsplek voor drie maanden kopen en daar zit dan zijn winst, omdat iemand eerder terug is in het arbeidsproces. Mensen blijven hier niet onnodig lang. Drie maanden en dan is het klaar, en misschien wel eerder, want het doel is integratie. Het kan best zijn dat iemand na twee maanden zegt ‘ik ga weer terug naar m’n werk’, of misschien al eerder. Dan gaan we met de werkgever overleggen, wat kun je bieden en hoe gaan we dat doen? En intussen kan de medewerker hier nog vier uurtjes blijven werken en rustig bouwen aan een terugkeer naar z’n reguliere werkplek’.

Margriet Knospe en Wichtert Noordeloos: ‘‘van buiten wordt je beter’ is ons motto.’

Waar staat Buiten Leeft voor? Margriet: ‘Van buiten word je beter, dat is ons motto. We verbouwen groenten en vangen mensen op die een schokkende gebeurtenis hebben meegemaakt. Wichert is de therapeut en ik ben de tuinder.’ Wichert: ‘Toen we hoorden dat ons plan had gewonnen zijn we eerst met de gemeente gaan onderhandelen over de kwaliteit van de grond. Want om blauwalg te bestrijden hadden ze de plas in De Delftse Hout afgegraven en de modder hier neergegooid. Dat zijn ze gaan vermengen en daarna moest die grond rusten. Daarom konden we in augustus vorige jaar pas met de tuin beginnen. Nu komt daar binnenkort nog een therapiecentrum bij.’

‘De natuur is hier de grootste genezer’ Hoe is het zo gekomen? ‘Het concept is eigenlijk ontstaan doordat mensen die een schokkende gebeurtenis hebben ervaren, daarna niet kunnen werken en thuis komen te zitten. Ze weten eigenlijk niet wat ze met zichzelf aan moeten. Die mensen willen we zo snel mogelijk hier hebben. Wij vangen ze op en dan krijgen ze therapie, en wat nog belangrijker is, lotgenotencontact. Als mensen met elkaar in contact komen, levert dat in het algemeen hoop op. Iemand die net iets ingrijpends heeft meegemaakt spreekt met een lotgenoot die een jaar geleden iets dergelijks is overkomen, en ziet; Blauww • september 2015

Ik kan me voorstellen dat mensen, ook nadat ze weer aan het werk zijn gegaan, hier af en toe nog langs blijven komen? Margriet: ‘Nou, dat is alleen maar fijn, want we kunnen altijd handjes gebruiken. Sterker nog, op dit moment hebben we nog geen clienten vanuit de inkomensverzekeraars. Daarvoor hebben we eerst het paviljoen en de vergunningen nodig. We vangen hier al wel mensen op die iets vervelends hebben meegemaakt of lichamelijk niet in orde zijn, of vanwege een burnout. Die werken hier een aantal uren en dat doet ze heel goed. Mooi om te zien.’ Wichert: ‘Ook voorbijgangers vinden het leuk om een praatje te maken en komen vaak terug omdat ze graag in de tuin bezig willen zijn. Wij zien dus al dat het een succes is en zien er naar uit om het centrum te gaan bouwen. De oude werkschuur die hier staat is niet geschikt om mensen op te vangen.’ Met opvang bedoel je dat je vanuit het centrum de gesprekken gaat voeren en het medische circuit ingaat? Wichert: ‘Ja, het centrum zal bestaan uit verschillende aan elkaar gekoppelde units. Er komt een traanzaal waar ruimte is voor het verwerken van verdriet, een salon waar mensen rustig met elkaar kunnen praten, een leeskamer met literatuur als ondersteuning bij het verwerken van de traumatische ervaring, een tuinhuis voor de creatieve therapie en een therapiekamer voor het voeren van individuele- en groepsgesprekken. De client heeft dus de beschikking over allerlei mogelijkheden, maar de natuur is hier wel een van de grootste genezers’. www.buitenleeft.nl


Stichting Groenkracht Esmeralda van Tuinen was in 2012 een van de oprichters van Stichtingwww.groenkracht.nl Groenkracht. Inmiddels is ze verantwoordelijk voor de dagelijkse gang van zaken. Groenkracht, wat is dat eigenlijk? ‘Groenkracht is in de basis een vrijwilligersorganisatie. Een paar jaar geleden zijn we begonnen om mensen bewust te maken van het belang van duurzaam voedsel. Een van de middelen daarbij was en is het realiseren van buurttuinen met permacultuur. We helpen mensen daarbij, maar initieren zelf ook tuinen. Door aan de slag te gaan, het gewoon te doen, zie je een soort doekracht ontstaan. Partijen die iets willen met eetbaar groen in de stad en de stad daarmee veerkrachtiger willen maken, verbinden we aan elkaar. De achterliggende motivatie is dat je als stad beter bestand bent tegen toekomstige invloeden omdat je een netwerk hebt.’ Hoe begon het allemaal? ‘We zijn gestart vanuit de Transition Townbeweging. Dat is een wereldwijde beweging die steden wil voorbereiden op problemen door onder andere klimaatverandering. Hun doel is om op lokaal niveau oplossingen te bieden voor die grote globale problemen, waar je als stad onherroepelijk mee te maken krijgt. Het gaat erom je eigen wereld veerkrachtiger te maken door minder afhankelijk te worden van fossiele brandstoffen. Een van die middelen is werken aan een duurzame omgeving voor jezelf. Voedsel produceren hoort daar ook bij.’ En dat gebeurt dus ook in Delft? ‘Jazeker. In 2011 hebben we bijvoorbeeld op de hoek Prof. Krausstraat/Prof. Evertslaan een poepveldje met kijkgroen omgetoverd tot een eetbaar parkje, de Wippoldertuin. Daarna hebben we meer buurttuinen opgericht: het Gillis Paradijs, de Bijentuin, de Papavertuin, buurttuin Tanthof en de buurttuin Delfgauw. In de Poptahof is er een tuin die al langer bestaat. Bij een buurttuin denk je al gauw aan rijtjes met allemaal dezelfde planten, maar bij permacultuur wil je juist meer variatie en biodiversiteit. Dus plant je bloemen en planten die ondersteunend zijn voor het ecologische systeem. Om meer te kunnen oogsten pak je ook de hoogte met een kruidenspiraal en een aardbeientoren.’ Wat is de Delftse PROEFtuin? ‘De Delftse PROEFtuin is een wat groter project van een halve hectare aan de Nijverheidstraat 7, in het nieuwe stadsgebied van de spoorzone. De samenwerking wordt daar fysiek vormgegeven; een educatief centrum, een voorbeeldtuin, een ontmoetingsplek waar mensen ervaringen kunnen delen, en recepten en zaden kunnen uitwisselen. Voor 250 euro per jaar kunnen mensen een plukabonnement afnemen voor een heel seizoen, en krijgen daarvoor vanaf april t/m januari-februari iedere week vijf porties groenten voor één persoon. In diezelfde tuin geven we ook workshops en cursussen. Het is een echte proeftuin: dus niet alleen dingen proeven, maar uitproberen en samenwerking met derden zoeken. Beeldend kunstenaar Han van den Boogaard heeft bijvoorbeeld een kunstwerk van wilgentenen aangelegd. De yogastudio Jnana heeft een yogaveld in gebruik; bij een gezonde leefstijl hoort tenslotte ook ontspanning. We zoeken die diversiteit dus niet alleen in de beplanting, maar ook in samenwerking en we proberen bewustwording te creeëren op meerdere niveaus. Het helpen aanleggen van buurttuinen is een van de belangrijkste middelen om onze doelen te bereiken; andere middelen zijn cursussen en workshops, bijvoorbeeld een basiscursus permacultuur

Esmeralda van Tuinen van Stichting Groenkracht, samen met mede-vrijwilligers aan het werk in de Delftse PROEFtuin.

of workshops hoe je fruitstruiken kunt vermeerderen en hoe je fruitbomen moet enten. In een paar jaar hebben we zo’n 150 fruitbomen vermeerderd met het idee dat ze geadopteerd of gekocht kunnen worden door mensen die ze na het opkweken kunnen herplanten. Niet per se in hun eigen tuin, dat kan ook in de openbare ruimte of in een nieuwe buurttuin. Zo proberen we zoveel mogelijk eetbaar groen te verspreiden op plekken waar dat kan.’

‘We werken aan de veerkracht van Delft’ Een fruitboom herkent iedereen nog wel, maar eetbaar groen? ‘Er worden in Delft cursussen gegeven en kruidenwandelingen georganiseerd over wat er allemaal eetbaar is, ook geneeskrachtige kruiden. Die worden vaak aangekondigd in de lokale media. Door te doen en te laten zien hoe het kan, maak je mensen bewust. Met de educatie erbij verspreidt al die kennis zich als een olievlek.’ Wat is de meerwaarde voor Delft? ‘In het begin begrepen mensen nog niet waar we mee bezig waren, maar we worden steeds meer gezien als volwaardige partij. We hebben contact met gemeente, woningcorporaties, scholen en particulieren. Hoveniers en andere partijen willen samenwerken. Steeds meer mensen leren ons kennen. Zo werken we dus aan de veerkracht van en voor Delft.’ www.groenkracht.nl Blauww • september 2015

21


Bladgoud en bliksemafleider op honderdtwintig meter

Haantje-de-hoogste

22


Sylvia Coenen

Goed, je kúnt de trappen van de Nieuwe Kerk beklimmen en dan héb je een fantastisch uitzicht over Delft en wijde omgeving. Maar je hebt altijd baas boven baas. Deze goudgebladerde haan is met afstand de hoogst geplaatste Delftenaar. Met trotse blik overziet hij zijn mooie stad, steeds vanuit een andere windrichting. In de wetenschap dat hij niemand boven zich hoeft te vrezen. Tot de dag dat een fotograaf van Blauww zich voorzichtig op gelijke hoogte begeeft...

23


6\KL3HUNLUKPQR࠮      ࠮ZOVW'Z[YLSSZVU+LSM[US࠮MHJLIVVRJVTZ[YLSSZVUKLSM[  

Dit stadsmagazine is CO2-neutraal geproduceerd

Advertentie Drukkerij Tuijtel

Helder verhaal over CO2-neutraal drukwerk Scan deze pagina met Layar voor OL[HUPTH[PLÄSTWQL


Spooktunnel Soms heb je het geluk iets te horen wat je eigenlijk niet zou mogen horen. Soms ben je in de gelukkige positie dat je zo’n geheim ook openbaar kan maken, dat is niet velen gegund. En of je ook echt gelukkig mag zijn met zo’n klokkenluidersrol is altijd nog maar afwachten. Ik zou op deze gracht in Delft niet het eerste horecabedrijf zijn dat door uit de kroeg te klappen in een verkeerd schuitje terechtgekomen is. Tja maar toch, ik moet het kwijt, later zou men mij er misschien op aankijken – waarom heb je dat toen niet gemeld? Het is nu al weer een aantal jaren geleden, ik was op een middag aan het werk in mijn bedrijf, toen daar twee heren binnenkwamen en achterin, ver van de raamkant, een tafeltje zochten om iets te bespreken. Eén van de heren kende ik goed, het ging om een wethouder in die tijd actief, ik zal geen naam noemen, maar ik kan u zeggen, eentje die er geen gras over liet groeien. De andere heer was mij onbekend, hij zag er goed verzorgd uit en had iets voornaams, iets Haags. Ik nam hun bestelling op en enige tijd later bracht ik de consumpties. Mijn nieuwsgierigheid hield mij in de buurt. Gelukkig was het een rustige middag en kon ik op veilige afstand het gesprek deels volgen. Ik ving flarden van op die gingen over een tunnel, over geld, over een ministerie en meer van dat soort onderwerpen. Het betrof hier dus duidelijk de nieuw te bouwen tunnel, de tunnel waar we vandaag de dag niet meer over uitgesproken raken. Sterker nog: de hele stad hangt nu financieel af van dit ondergrondse monster. En juist daarover kwam ik meer te weten. Toen het gesprek op zijn

te zetten en zodoende de tunnel wel gerealiseerd te krijgen. De prins deed dat natuurlijk niet voor niks, hij had daar belang bij. Het was voor hem een gruwel te bedenken dat hij ook in het hiernamaals nog eens permanent opgescheept zou zitten met die vervelende Oranjes. In het dagelijks leven was hij die zuinige typetjes al spuugzat, en om daar later onder in die kelder ook nog dagelijks mee geconfronteerd te worden, was hem wat te veel. Hij was ten slotte gewend om af en toe een uitstapje te maken. Daarbij was hij ook als de dood om die mevrouw Hofmans weer tegen te komen. Het voorstel van de prins was, in ruil voor het rondmaken van de financiën, dat de wethouder zorgde voor een aftakking in de tunnel. Ergens in het stuk onder de Phoenixstraat moest er een gang gegraven worden richting de kelder van de Nieuwe Kerk. Het spreekt vanzelf dat dit in het uiterste geheim moest gebeuren. De prins stond garant voor de extra kosten en ook voor de mensen die dit geheime klusje moesten klaren. Uiteraard zou er niet met officiële werkploegen gewerkt worden maar hoe dat opgelost moest worden, konden ze gerust aan hem overlaten. Ik wist niet goed wat ik nu met dit geheim aan moest. Zou ik de wethouder hier nog over aanspreken of zou ik naar de krant gaan? Zodra de tunnel ge-

C

T I JN

Het Orakel van Delft

einde liep en de heren hun papieren bij elkaar veegden om mijn uitspanning te verlaten, merkte ik dat er een velletje op de grond gevallen was. Ik geef toe, ik had dit natuurlijk nog achterna moeten brengen, of discreet in de prullenmand laten verdwijnen, maar zoals ik al zei: mijn nieuwsgierigheid is groot. En wie weet had de wethouder het wel met opzet gedaan, was het zijn bedoeling om mij op deze manier in het geheim te laten delen. Het duurde nog even voordat ik mijn gevonden buit kon bekijken omdat er net nog een stel toeristen de zaak binnenstroomde, maar een half uurtje later kon ik dan toch het mysterieuze A4-tje bekijken. Ik zal het hier doen met een samenvatting want de gehele tekst publiceren zou misschien tot al te veel commotie leiden. Het volgende was het geval: de nette heer, hier op uitnodiging van de wethouder aanwezig, was niemand minder dan een vertegenwoordiger van het Koninklijk Huis. De heer, ik zal zijn naam hier niet noemen, vertegenwoordigde Zijne Koninklijke Hoogheid de Prins, de oude prins, die man met de anjer en het Duitse accent. De prins was ter ore gekomen dat Delft met een groot probleem zat rond de financiering van de te bouwen tunnel. Het ministerie was niet erg toeschietelijk om het probleem op te lossen. De prins wist wel een manier om de minister onder druk

bouwd werd liet ik geen mogelijkheid onbenut om uit te zoeken wat er waar was van deze spooktunnel. Ik ondervroeg mensen die er werkten, probeerde af te dalen in de tunnel, maar niks leverde mij een goed resultaat op. De tunnel bleef een spooktunnel. Totdat ik een paar maanden geleden merkte dat er werkzaamheden waren op de Markt. Een deel van de Markt was opengebroken. Ik vroeg de opzichter ter plaatse wat men aan het doen was. Hij beweerde dat er kabels aangelegd moesten worden, maar van bewoners op de Markt hoorde ik heel andere geluiden. De Markt was plotseling gaan verzakken, en nu moest dat snel opgelost worden. Waar je op andere plaatsen in de stad soms jaren kuilen moet ontwijken, werd hier op de markt de reparatie binnen enkele dagen verricht. Verder wist een Marktbewoner te vertellen dat er enige maanden geleden ’s nachts vreemde trillingen te voelen waren, alsof er een aardbeving in Delft was. En ja, hoe komt Delft nu aan de bedelstaf? Wel, het ministerie heeft nooit de post voor extra werk betaald, sterker nog: ze weten van geen meerwerk. Ze weten van de prins geen kwaad. Tijn Noordenbos Blauww • september 2015

25


Een fietstochtje langs historische Delftse gevelbeletteringen

LETTERS Op deze pagina, van boven naar beneden: Oude Delft: gevelreclame ‘Fa. Bender Luxe en Huishoudelijke Artikelen’; Koornmarkt, hoek Peperstraat: glas-in-lood tableau ‘Kalfsvleesch’; Brabantse Turfmarkt: gerestaureerde gevelreclame ‘Distilleerderij Nooitgedacht N.V. Vlek & Co.’; Op de rechterpagina, van boven naar beneden: Koornmarkt, gevelbelettering ‘Vleeschhouwerij’; Phoenixstraat, tegeltableau ‘Tegelmagazijnen’; Vrouw Juttenland, hoek Choorstraat: gevelreclame ‘Leeuwenstein Naaimachines’; Achterom: tegeltableau ‘Nederd’s Hervomd Gemeente-Gebouw’.

26

Blauww • september 2015


VAN DEL FT Gevelteksten schreewen ons overal tegemoet. De ene reclameboodschap nog bonter en groter dan de andere. Tussen lichtbakken, steigerdoeken, billboards en plakletters zijn er, als je goed zoekt, in Delft nog een aantal prachtige, onvergankelijke gevelbeletteringen in steen, staal en glas te vinden. Blauww maakte een fietstochtje door Delft en vond stille getuigen van de geschiedenis van de middenstand in de stad. Uit de tijd dat ondernemers zich met hun zaak nog voor het leven vestigden. Een beeldverhaal. Te k s t E d w a rd S ch e n k • Fo t o ’ s P r i m o ! S t u d i o

27 oen de Werkgroep Historische Gevelreclames Amsterdam enkele jaren geleden een dertigtal uitingen op gevels in Amsterdam Oud-West had verzameld en er een aantal zelfs had gerestaureerd, gaven ze een boekje uit met een stadswandeling door die wijk. In de historische binnenstad van Delft zijn ook minstens dertig letteruitingen en die verdienen beslist meer aandacht.

Edward Schenk is voormalig docent geschiedenis. Hij is actief in de Werkgroep Historische Gevelreclames Amsterdam (WHGA). Een overzicht van wat er in Amsterdam te zien is, staat vermeld op de website www.gevelreclames.nl. Een overzicht van het Nederlands erfgoed op het gebied van gevelreclames vindt u op www.historischegevelreclames.nl van de Stichting Tekens aan de Wand.

Fresco’s Uitingen op gevels, meestal in letters maar een enkele keer ook in illustraties, betreffen vooral reclames en soms scholen of geloofsgemeenschappen. Bij de reclames gaat het vaak om lokale middenstand die met de naam van de firma en soms ook met de productnaam meer klanten probeerde te trekken. Meestal zijn het geschilderde letters op een bakstenen of gepleisterde buitenmuur. Om die reden worden die reclames wel ‘de fresco's van de middenstand’ genoemd. Dat is voor de vaak nogal onbeholpen belettering en spatiëring van die reclames wat veel eer. Er wordt eerder de nadruk gelegd op de herinnering aan een nabij verleden waarin nog geen lichtbakken, gigantische steigerdoeken of billboards bestonden. De mededelingen die op gevels werden aangebracht, vertellen iets over het verleden van de plaatselijke bedrijvigheid en vormen daarmee de ‘kapstokhaakjes’ voor de geschiedenis van de middenstand van de eigen stad. Ranja De meest intrigerende gevelbeletteringen zijn die, welke niet goed meer leesbaar zijn, zodat het een beetje puzzelen is wat er gestaan heeft. Een mens heeft vaak maar 30% van de letters nodig om te lezen wat er gestaan moet hebben. We vullen het woordbeeld in als we slechts enkele letters kunnen zien. Ook bij alleen de bovenste helft van letters is dat nog goed te doen. Een voorbeeld is .        (zijgevel van Vrouwenregt 8) waarbij wel heel goed met het juiste strijklicht Blauww • september 2015


LETTERS VAN DELFT

28

gekeken moet worden om het woord ‘porselein’ nog te zien. Een andere verbazing kan zijn dat de merknaam van een product nog zichtbaar is terwijl zo’n product allang niet meer verkocht wordt. Er zullen weinig mensen zijn die weten wat er in    (Kolk 9) werd gemalen. En hoewel Ranja als merknaam voor limonadesiroop kort geleden opnieuw is

‘Gelukkig hebben we de foto’s geïntroduceerd, zullen alleen mensen van veertig jaar en ouder de drank nog kennen. Of het zinnetje ‘zij dronk Ranja met en rietje’ als dichtregel in de tophit uit de jaren zestig ‘Sophietje’ van Johnny Lion. Bovendien valt de prachtig gerestaureerde Ranja-reclame op de Coenderstraat 28 eigenlijk net buiten het centrum van Delft. Blauww • september 2015

Soorten Over het algemeen is verf-op-steen het uitgangspunt. Dat betekent dat houten panelen eigenlijk al afvallen maar erg streng is die 'beleidsregel' niet. Ook tegeltableaus doen mee waarbij die voor scholen een speciale plaats innemen. Er bestaat geen 'werkgroep' die zich over de soms prachtige tableaus ontfermt, dus krijgen ze in dit overzicht een plaats. Er zijn ook reliëfletters in steen uitgehouwen die een winkelaanduiding aangeven. De  op de Koornmarkt 68 is daarvan een goed voorbeeld. Verder is er nog het zogenaamde marmerglas (ook wel opaakglas genog...’ noemd). Dat is meestal zwart gekleurd glas met gouden ingeslepen en gekleurde letters. Het is bijzonder kwetsbaar en er zijn niet veel voorbeelden over. Maar Delft heeft in ieder geval nog .      op Oude Delft 140. Ook is er nog staniol (tinfolie) dat op de binnenzijde van etalageruiten werd geplakt. Het huisnummer op hetzelfde adres als hiervoor genoemd (140) is het enig bekende staniol in Delft. Ten slotte zijn er ook metalen letters op muren geschroefd en die zijn ook


Linkerpagina, van links naar rechts achtereenvolgens: Trompetstraat, hoek Verwersdijk: gevelreclame ‘Gebrs. Bender Magazijn van Glas Porcelein en Aardewerk’; Voldersgracht: gevelreclame ‘Delftsche Fabriek van ... soorten van ...zonschermen, Markt 66; Vrouw Juttenland, hoek Choorstraat: gevelreclame ‘Leeuwenstein Naaimachines’; Coenderstraat: gerestaureerde gevelreclame ‘Ranja CP uit sinaasappelen geperst’; Molslaan: geveltableau ‘N.V. Sigarettenhandel v/h H. Swarttouw’; Rechts op deze pagina: Oosteinde: gevelbelettering ‘Schoenmakerij’.

opgenomen is de inventarisatie. Een voorbeeld daarvan is ’  dat op de gevel in het binnenterrein van de Wateringsevest 21 zit. Er zijn altijd bijzondere gevallen. Als bijvoorbeeld het gebouw aan de Phoenixstraat 143 ooit gerestaureerd wordt, valt te hopen dat niet alleen het tableau  boven de inrijpoort wordt behandeld. Boven de voordeur zit een naastgelegen vlak waar mogelijkerwijze de naam van het bedrijf ooit gezeten heeft. Wellicht weet iemand waar de oorspronkelijke tegels zijn gebleven. Bovendien moet bij een renovatie ook aandacht worden besteed aan de vijf zandstenen gevelstenen. Er worden beroepen weergegeven die met het vak tegelbakker te maken hebben. Er bestaat ook in Delft mogelijk wel een stichting die gevelstenen onder haar hoede heeft maar deze façade vormt één geheel en moet ook als zodanig benaderd en gerestaureerd worden. Erfgoed Gevelreclames zijn niet erkend als collectief erfgoed en kennen al helemaal geen beschermde status. In het verleden zijn veel letteruitingen verloren gegaan bij de afbraak van huizen en gebouwen in de binnenstad. Wat nu nog rest, verdient beslist bescherming, ook al zijn de meeste reclames niet het toonbeeld van

wat men hoge cultuur noemt. Ze verdienen bewaard te worden omdat die uitingen in letters iets vertellen over een stukje verleden van de stad, waarvoor doorgaans schijnbaar weinig interesse bestaat: de plaatselijke middenstand van grofweg de eerste helft van de twintigste eeuw. Andere sporen daarvan zijn hooguit terug te vinden in duistere archieven, niet in het stadsbeeld. Als een gevel grondig is gezandstraald dan is een stukje geschiedenis voorgoed verdwenen – ‘Gelukkig hebben we de foto’s nog’. Maar als die er al zijn, zijn ze met moeite te vinden in de beeldbank van het stadsarchief van Delft (zie www.virtueeldelftslexicon.nl). Inventarisatie De eerste stap voor bescherming en eventueel conservering is een inventarisatie. Een middagritje op de fiets door het centrum van Delft leverde meteen ruim dertig beletteringen op. Misschien hebben we er wel een paar gemist. We roepen daarom de lezers van Blauww op met ons mee te kijken en nog niet genoemde ‘Letters van Delft’ door te geven aan de redactie van dit blad of aan de auteur van dit artikel: redactie@blauww.nl.

In een volgend nummer van Blauww zullen we meer aandacht aan de Letters van Delft besteden.

29

W A ANZINNIG VEROVERT

W AANZINNIG GAAT VER

Succesvol ondernemen vraagt om slagkracht. Om de voorkeur van je doelgroep te veroveren moet je heel wat in je mars hebben. Reclame anno nu vereist strijdbaarheid, vuur, strategie en lef. Om de concurrent te verslaan en om sympathisanten te winnen. Wij hebben er de wapens voor… www.waanzinnig.nl

Blauww • september 2015


Oudste ziekenhuis van Nederland Reinier de Graaf is het oudste ziekenhuis in Nederland. Een pauselijke oorkonde uit 1252 maakt al melding van ‘het Delftse gasthuis’. Het Delftse Gasthuis uit de middeleeuwen is een van de voorgangers van ons huidige Reinier de Graaf. Tot ver in de twintigste eeuw was het Oude en Nieuwe Gasthuis het gemeentelijk ziekenhuis van Delft. Onder invloed van de verzuiling waren een eeuw eerder ook twee christelijke ziekenhuizen tot stand gekomen: het katholieke Sint-Hippolytus ziekenhuis en het protestantse Bethel ziekenhuis. Vanaf 1966 werkte de Stichting Samenwerking Delftse Ziekenhuizen aan integratie van de drie instellingen. Na een aantal verhuizingen leidde dat in 1982 tot een fusie van de organisaties.

Carina Hilders, Directeur Medische zaken Reinier de Graaf-ziekenhuis:

Reinier is ‘toekomstproof’ Precies één dag voor de ingebruikname van het nieuwe Reinier de Graaf ziekenhuis sprak Blauww met Carina Hilders, directeur Medische zaken. Tussen de hectiek van verhuiswagens, laatste klusjes die geklaard worden en haastig tussen de gebouwen heen en weer pendelende ‘witte jassen’, heeft zij gelukkig toch een moment om ons meer te vertellen over het nieuwe Reinier de Graaf, medische en maatschappelijke ontwikkelingen, de toekomst en de rol die zij in het ziekenhuis vervult.

Te k s t A a d D e r w o r t • Fo t o ’ s G u u s S ch o o n e w i l l e

30

arina Hilders is een bezige vrouw. Ze is twee dagen per week werkzaam als gynaecoloog en twee dagen per week in functie als directeur Medische zaken bij het Reinier de Graaf Ziekenhuis. Daarnaast is ze één dag per week bijzonder hoogleraar aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. ‘Ik ben een aantal jaren geleden gevraagd als voorzitter van de medische staf van het ziekenhuis. Je behartigt dan de belangen van de medisch specialisten en vertegenwoordigt deze in gesprekken met de directie en met allerlei bij het ziekenhuis betrokken partijen. Dat was een hele nieuwe ervaring voor mij, ik was altijd een echte ‘dokter’-dokter geweest, maar deze nieuwe richting – verbindingen leggen tussen de medische staf en het management – ging ik gaandeweg steeds leuker en interessanter vinden. Ik zag ook dat het be-

langrijk is om als arts op de werkvloer contacten te leggen met de organisatie. Management en medische staf waren de afgelopen jaren steeds verder van elkaar af komen te staan, door toenemende druk op de gezondheidszorg met betrekking tot kosten, efficiency en marktwerking. Allemaal zaken die van buitenaf opgelegd werden en waarbij we ons als ziekenhuis afvroegen ‘hoe gaan we dat allemaal regelen?’ Om alle ballen in de lucht te houden werd er steeds meer management aangetrokken, van buitenaf. Maar een ziekenhuis is echt een ander soort bedrijf dan zeg maar een stroopwafelfabriek. Het gaat er 24/7, elke dag en elke nacht om de patiënten. Ik voel het als mijn drijfveer om die twee werelden bij elkaar te brengen. Met een groot woord heet dat ‘medisch leiderschap’. Ik ben sinds vorig jaar ook hoogleraar aan de Erasmus Universiteit op deze leerstoel. Het gaat daarbij om het verbinden van het ‘management’ en

‘We zijn het oudste ziekenhuis van Nederland, maar nu tegelijk ook het nieuwste’

het ‘medisch’ domein. Het management-domein wordt daarbij altijd heel strak aangestuurd, dat gaat over kwaliteit, veiligheid, regels, processen. Maar een ziekenhuis vraagt ook om veerkracht en flexibiliteit. Om oplossingen voor patiënten. Het zou mooi zijn als je daar als ziekenhuis op een natuurlijke manier mee om kunt gaan en dat je je als manager ook realiseert dat het soms anders moet. Daar is juist die dokter of verpleegkundige uitermate geschikt voor, Blauww • september 2015


Het nieuwe Reinier, hoe gaat het verder?

Carina Hilders: ‘Ik trek eigenlijk iedere dag een andere jas aan. Maar ik leer er veel van.’

omdat die de patiënt elke dag ziet en zijn wensen en behoeften goed kan verwoorden. Mijn functie is eigenlijk de sleutel tussen deze twee partijen.’ Ben je de enige die zo’n functie vervult in het Reinier de Graaf? ’Ja, het is een vrij nieuwe functie en ook behoorlijk intensief, naast mijn werkzaamheden als gynaecoloog en het hoogleraarschap. Ik trek eigenlijk iedere dag een andere jas aan. Maar ik leer er veel van. Het is een soort puzzel die je oplost. En ik zie elke dag om mij heen, bij allerlei zaken, klein of groot, dat dit nodig is.’ Je bent ook bijzonder hoogleraar aan de Erasmus Universiteit. Zijn er dwarsverbanden met je functie hier? ‘Ja, die zijn er zeker. De patiënt staat altijd voorop. Dat nemen we als uitgangspunt in al onze gesprekken, met het Ministerie van VWS, met de zorgverzekeraars. En met deze leerstoel kan ik mijn verhaal onderbouwen met wetenschappelijk onderzoek. We hebben nu al twee onderzoeken verricht vanuit Rotterdam en dat is heel interessant. We stellen onszelf vragen als ‘doen we het wel zo goed als medisch specialist als we zelf denken?’ en ‘wat zou er beter en anders kunnen?’ We hebben intern onderzoek gedaan naar de rol van de medisch specialist, waar uitkwam dat deze zich veel te sterk richt op de financiële zaken, maar zou zich veel meer moeten richten op de zorgvraag en de inhoud ervan.’ Is het nieuwe Reinier de Graaf op de ontwikkelingen in de patiëntenzorg voorbereid? ‘We zijn ons ervan bewust dat we als zorgver-

Blauww sprak Carina Hilders precies één dag voor de opening van het nieuwe Reinier de Graaf Ziekenhuis. We maakten voor de foto’s bij dit artikel een klein rondje door het fonkelnieuwe gebouw. Maar dus nog geen gelegenheid om ervaringen van de gebruikers te vernemen: artsen, medewerkers, patiënten. Vandaar dat Blauww in het volgende nummer, dat in december verschijnt, ruim aandacht zal besteden aan het Reinier de Graaf Ziekenhuis. Het ziekenhuis is dan een kleine drie maanden onderweg in de nieuwe huisvesting en we zijn benieuwd hoe dat bevalt.

lener veel meer om ons heen moeten kijken. Meer naar buiten moeten treden. Zorg moet op een andere manier geleverd worden. Het nieuwe gebouw is transparant, licht, open, gastvrij. Het voldoet aan de wensen van de tegenwoordige patiënt, die veel meer zelf wil beslissen. We hebben bewust allerlei zaken in de look-and-feel van het ziekenhuis verwerkt: Delft: je ziet de kleuren van Vermeer terug, maar ook levensgrote fotoprints van het Westland op de muren, want Reinier de Graaf heeft natuurlijk ook een sterke regionale functie. We maken het makkelijker en comfortabeler voor de patiënt, wat voeding betreft steeds gezonder. We bieden ook family centered care: éénpersoonskamers, waar ook familie of het gezin aanwezig kan zijn. De bezoektijden worden steeds vrijer. We streven er zelfs naar om volgend jaar helemaal niet meer met bezoektijden te werken. Zo leggen we steeds meer verbindingen met de patiënt en met onze omgeving.’ De kosten voor zorg stijgen, de zorgvraag wordt steeds groter, daar ontstaat spanning, wat betekent dat voor het Reinier de Graaf? ‘We zien dat als onze grootste uitdaging. We vinden dat de verantwoorLEES VERDER OP PAGINA 33 ➤ Blauww • september 2015

31


DELFT ENERGIE NEUTRAAL 2050 Aardse grondstoffen worden schaars en raken op; zeker brandstoffen als olie, gas en steenkool. Brandstoffen zijn van levensbelang voor onze samenleving. Denk aan het leveren van energie en het vervaardigen van producten. Het is dus noodzakelijk tijdig oplossingen te vinden en energiezuiniger te leven. Daarom heeft Delft heeft de ambitie om in 2050 energieneutraal te zijn. Energieneutraal Delft houdt in dat er alleen energie van zogenoemde hernieuwbare bronnen zoals zon, wind, biomassa en aardwarmte - wordt gebruikt voor alle gebouwen en voor het verkeer en vervoer.

Wil je meer weten over energietips? www.delftwordtgroen.nl of ga naar de facebookpagina

OMPUTER BESPA ARTIPS C

Om direct te kunnen besparen vind je hier diverse tips die iedereen kan toepassen en die weinig tot niets kosten. Het zijn van die tips die je misschien wel weet, maar nooit hebt toegepast, of waar je je helemaal niet van bewust bent. Ervaar hoe makkelijk het is om geld en energie te besparen en te werken aan een beter milieu.

• Zet de computer uit als je hem

EUKEN BESPA ARTIPS K

langer dan een uur niet gebruikt. Gebruik de slaapstand van de computer als je hem even niet gebruikt. Zet je screensaver uit. Die gebruikt alleen maar energie.

• •

Deksels Gebruik deksels als je kookt. Scheelt bijna de helft minder energie en je hebt minder vocht in huis.

Koelkastwarmte

Regelmatig ontdooien Vrieskisten werken het meest efficient wanneer ze een keer in de twee maanden ontdooid worden.

Ontdooi in de koelkast

• Ontdooi bevroren producten in de koelkast. Dat gaat weliswaar iets minder snel, maar de kou wordt door de koelkast gebruikt om te koelen.

• Zet je koelkast 10 cm van de ARM WATER BESPA ARTIPS W

• Kraan Douche Laat water niet Gebruik een waterbesparende langer lopen dan douchekop, ook wel ‘spaardouche’. nodig is, en controleer In winkels kom je die naam of alle kranen een waterbesparend nauwelijks tegen. Let daarom mondstuk of doorstroomop het waterverbruik: maximaal begrenzer hebben. 7 liter per minuut. Stap een minuutje eerder onder de douche vandaan.

• •

muur, want je koelkast geeft aan de achterkant warmte af. Wanneer die warmte sneller weg kan, verbruikt je koelkast minder stroom. De ideale temperatuur in je koellast is vier graden celsius. Plaats een koelkast of vries kist als het kan niet naast een fornuis of in direct zonlicht. Je koelkast uitzetten tijdens je vakantie scheelt 11 kWh uur per week. . Door je koelkast op een kier te zetten voorkom je schimmel.

Vaatwasser

• Met de hand afwassen is nog

• •

steeds milieuvriendelijker, maar wanneer je toch een vaatwasser gebruikt, denk er dan aan dat voorspoelen niet nodig is als je etensresten met de hand verwijderd. Zet de machine op de laagste temperatuur. Dit is normaal gesproken voldoende. Was alleen met een volle machine.


➤ VERVOLG VAN PAGINA 31

delijkheid voor de de houdbaarheid van de zorgkosten in eerste instantie bij de patiënt zelf ligt, maar we proberen als ziekenhuis ook steeds meer verantwoordelijkheid te nemen voor de gezondheid van onze omgeving. Dat is nieuw. Het betekent een hele nieuwe taak voor een ziekenhuis. We werkten tot nu toe door aanbod gestuurd. We deden onze deuren open en de patiënten kwamen binnen. Maar we kunnen vele meer doen op het gebied van scholing en voorlichting, om mensen ook van uit onze kant bewust van hun gezondheid te maken. We kunnen ouderen ondersteunen om langer thuis te blijven en stimuleren en helpen om de allereerste zorgvragen zelf op te lossen. Zo’n overgang is een moeizaam proces, managers zullen dan al snel zeggen dat dat geen positieve business case oplevert.’ Glimlachend: ‘Ja, het is soms hard knokken daar in die managementlaag.’ Hoe is het ziekenhuis toegerust op innovaties in de medische techniek die de komende jaren waarschijnlijk op ons afkomen? ‘Wat wel aardig is, en bijna niemand weet dat, maar het Reinier de Graaf is het oudste ziekenhuis van Nederland. En nu dus ook tegelijker-

tijd het nieuwste. Ontstaan vanuit een protestants en een katholiek ziekenhuis, het Bethel en het Hippolytus, – het B- en H-gebouw – en nu dus samen in één prachtig, groot nieuw gebouw. Je kunt het zien als metafoor voor de maatschappelijke ontwikkelingen in Nederland. Het nieuwe Reinier is toekomst-proof. Als je het over innovaties hebt, dan gaat het voor een groot deel over medisch-technische ontwikkelingen, maar voor een heel belangrijk deel ook over innovaties in de processen in het ziekenhuis. Een voorbeeld: de wachttijden. We denken er intensief over na hoe we de wachttijden voor de patiënt zo kort mogelijk kunnen krijgen en liefst helemaal kunnen doen verdwijnen. Dat zijn innovaties in de dagelijkse processen die veel aan de kwaliteit van onze zorg bij kunnen dragen. Daarnaast is het zo dat we een zeer intensieve samenwerking hebben met de TU Delft en dat zij veel innovatieve apparatuur en technieken hier als eerste in de praktijk testen. Dat is vrij uniek. We krijgen hier binnenkort zelfs een zorgrobot over de vloer. Maar eerst moeten we onze verhuisoperatie natuurlijk tot een goed eind brengen, met zo weinig mogelijk ongemak voor onze patiënten. Onze toekomst begint morgen al.’

33

Underexposed? Bekend maakt bemind met een advertentie in Blauww. Gezien worden in Delft was nog nooit zo makkelijk. www.blauww.nl/adverteren

Helemaal thuis in Delft.

Magazine met de mensen van Delft

Blauww • september 2015


Prinsenkwartier wil verrassen, verbazen en inspireren

Hot Spot

Dé creatieve

van Delft

Aan het Sint Agathaplein - misschien wel het mooiste historische plein dat Delft rijk is - huist sinds dit voorjaar het Prinsenkwartier: centrum voor kunst, cultuur en techniek. Verschillende partijen en disciplines werken hier onder één dak intensief samen om zo elkaar te inspireren en te versterken. Het Prinsenkwartier als geheel moet meer zijn dan de som der delen, ofwel synergie optima forma.

34 Te k s t M a rc S ch a p e r s • Fo t o ’ s G u u s S ch o o n e w i l l e

et Prinsenkwartier, dat in maart officieel zijn deuren opende, is gevestigd in het voormalige museum Nusantara, een sfeervol, monumentaal gebouw op een oogverblindend mooie locatie. Het gaat om een samenwerkingsproject van zes Delftse ‘clubs’, die zich focussen op kunst, cultuur en techniek: TOP (Techniek Ontmoetings Punt), kunstencentrum Kadmium, Hypo Kunstsuper, het Collectief; Delft Design en Museum Het Prinsenhof. Hotspot ‘Voor zover het dat nog niet is, moet het Prinsenkwartier dé creatieve hotspot van de stad worden’, vertelt mede-initiatiefnemer Tijn Noordenbos bij een kop koffie in de Barbaar, het café aan de voorzijde van het gebouw. ‘We wilden met het Prinsenkwartier een plek creëren waar Delftenaren zich op allerlei manieren kunnen verbazen en laten inspireren op het vlak van kunst, cultuur en techniek.’ Noordenbos is de bedenker van en man achter Kunstsuper Hypo, supermarkt voor kunst en design, dat eerder gehuisvest was in het oude postkantoor aan de Hippolytusbuurt. In 2012 moest het plaats moest maken voor een café-restaurant. Hypo is nu een van de clubs die samen het Prinsenkwartier bevolken. ‘Het Prinsenkwartier, zoals het er nu uitziet, is het resultaat van verschillende initiatieven uit het verleden. Zo’n acht jaar terug was er in Bacinol al een wetenschapswinkel en hielden het Techniek Ontmoetings Punt (TOP) en Delft Design er lezingen en debatten, bijvoorbeeld over de vraag hoe je techniek meer zichtbaar kunt maken voor een groter publiek. Wat later ontwikkelden Hilke Oskam en ik het idee voor een plek waar je als consument eenvoudig en laagdrempelig kunst en design kunt kopen. Dat werd Hypo. Daar kwam al snel een lunchcafé en koffieBlauww • september 2015

hoek bij. En de debatten en lezingen verhuisden ook van Bacinol naar het oude postkantoor. Nadat we van die plek weg moesten, hebben we tijdelijk op diverse andere plekken in Delft gebivakkeerd.’

‘Na anderhalf jaar ouwehoeren konden we eindelijk aan de slag’ Grootschaliger Als museum Nusantara de deuren voorgoed sluit en de gemeente voor de ruimte die het achterlaat een nieuwe invulling zoekt, besluiten Oskam en Noordenbos op zoek te gaan naar andere culturele partijen. Het idee is even simpel als effectief. De ruimte is te groot om door één partij in te vullen en samen sta je nu eenmaal sterker en heb je meer te bieden. En, niet onbelangrijk, een grootschaliger en diversere aanpak trekt ongetwijfeld meer bezoekers. Noordenbos: ‘Kunst, cultuur en techniek zijn drie belangrijke pijlers voor Delft, zaken die onlosmakelijk met de stad verbonden zijn. Dit was een uitgelezen mogelijkheid die drie disciplines onder één dak samen te brengen. We zijn rond de tafel gaan zitten en hebben uiteindelijk het beste plan bij de gemeente ingediend. En na anderhalf


35

Tijn Noordenbos en Hilke Oskam, initiatiefnemers van Hypo Kunstsuper: ‘Laagdrempelig voor zowel bezoekers als kunstenaars’

Het Collectief runt Café Barbaar aan de voorzijde van Het Prinsenkwartier en heeft op de bovenverdieping een ‘technolab’ ingericht

jaar ouwehoeren, ik zeg het maar zoals het is, konden we het afgelopen najaar eindelijk aan de slag.’ Het 1.200 vierkante meter grote gebouw heeft na een ingrijpende verbouwing een nieuwe indeling gekregen met grote, open, lichte ruimtes die in elkaar overlopen en zo het idee versterken dat hier vooral samen gewerkt wordt. Wie doet wat? Het Collectief, een groepje (oud)studenten, runt het café de Barbaar aan de voorzijde van het pand en heeft op de bovenverdieping een ‘technolab’ ingericht. Wat Het Collectief wil is ‘met technologie antwoord te geven op maatschappelijke vragen’. Het runnen van de Barbaar namen ze op zich toen de beoogde kandidaat afhaakte. Het Collectief wil verbindingen leggen tussen de verschillende creatieve disciplines. Volgens Jasper Bos van Het Collectief blijven technici, designers, architecten en kunstenaars in Delft te veel op hun eigen eilandjes. ‘Ons doel is dat zoveel mogelijk te doorbreken. Daarvoor is het Prinsenkwartier het podium met inspirerende discussies, lezingen, tentoon-

stellingen, experimenten, creativiteit en innovatie. De Barbaar is het kloppende hart dat die activiteiten met elkaar verbindt." In de zestig meter lange en zes meter brede Hypo Kunstsuper van Tijn Noordenbos en Hillde Oskam vindt de bezoeker vierhonderd werken gemaakt door Delftse kunstenaars die zeer uiteenlopende disciplines beoefenen, zoals: fotografie, schilderkunst, sieraden, mode en keramiek. Bij Hypo kun je niet alleen kunst bekijken, maar ook direct kopen. Hypo wil laagdrempelig zijn voor zowel bezoekers als de vijftig kunstenaars met wie ze samenwerken. Scouten Kunstencentrum Kadmium is een plek waar (veelal Delftse) kunstenaars elkaar kunnen ontmoeten, bijvoorbeeld in een masterclass en biedt kunstenaars bovendien ruimte om te exposeren. Op de ongeveer 110 vierkante meter waarover Kadmium op de begane grond beschikt en in de lezingenzaal boven, worden - veelal thematische - tentoonstellingen georganiserd. Joost Konings: ‘Verder LEES VERDER OP PAGINA 37 ➤ Blauww • september 2015


orting k % -actie 10

Speciale

DE OKKIO.

Van 2D naar 3D Drie keer schuiven en hij staat Drie keer schuiven en je zit De vijf delen zijn gemaakt van wit of zwart betonplex. Maak zelf de mooiste combinatie. Prijs: eur 120,- per stuk, vanaf 4 stuks 100,- eur per stuk Te bezichtigen en te bezitten bij Uit de Kunst, Oude Delft 140, Delft Open woensdag t/m zondag 10.00-17.30u. Email: tijn.delft@hetnet.nl


Hot van Delft Spot

Dé creatieve

VERVOLG VAN PAGINA 35 ➤

ontwikkelen we activiteiten die aansluiten op wat in de stad op cultureel vlak speelt, denk bijvoorbeeld aan de Museumnacht en Fringe, maar ook evenementen gericht op middelbare scholieren. We ‘scouten’ jonge kunstenaars. Zo loopt op het moment een tenstoonstelling van de beste eindkandidaten van Koninklijke Academie in Den Haag en de Willem de Kooning Academie in Rotterdam. Kadmium is minder laagdrempelig dan Hypo. Wat wij vooral willen is de gemiddelde museumbezoeker met bijzondere tentoonstellingen prikkelen, confronteren, zo je wilt, dieper laten na denken over het tentoongestelde dan ze gewend zijn, en discussies uitlokken.’ Het Prinsenkwartier is ook een debatcentrum en een platform voor lezingen. Ontwerpersvereniging Delft Design en Techniek Ontmoetings Punt spelen hierin een belangrijke rol. Delft Design richt zich op ontwerpers die op de één of andere manier een binding hebben met Delft. Delft Design wil een bijdrage leveren aan de maatschappelijke opgaven van de stad, onder andere met excursies, workshops en debatten over actualiteiten in Delft. Hiervoor werkt men nauw samen met het Techniek Ontmoetings Punt, een platform dat activiteiten ontplooit met als doel verbindingen te leggen tussen verschillende sectoren. Een voorbeeld is Bèta Balie, een samenwerking met Studium Generale de TU Delft en Theater De Veste. Museum Het Prinsenhof ten slotte organiseert regelmatig tentoonstellingen in het Prinsenkwartier, zoals dit voorjaar ‘Delft op

‘Ik zie het enthousiasme bij iedereen groeien’ de Kaart’, waar een unieke eerste druk te zien was van een Delftse stadsplattegrond uit 1678, een hoogtepunt van de Nederlandse cartografie. Op 31oktober opent in het Prinsenkwartier de tentoonstelling ‘Kijk, Jan Schoonhoven’, met vroege tekeningen van de Delftse meester, die voor het eerst te zien zijn. Meer reuring Hoewel een redelijk aantal bezoekers het Prinsenkwartier inmiddels weet te vinden, zegt Noordenbos dat nog meer moet worden ondernomen om Delftenaren te triggeren ernaartoe te komen. ‘Het gebouw is vanaf het plein te weinig zichtbaar. Zonde, want er valt binnen echt ontzettend veel te beleven. Het zou goed zijn het plein meer erbij te betrekken, bijvoorbeeld met evenementen, denk aan straattheater, een kunstmarkt of een tweedehandsboekenmarkt. Allemaal zaken die weinig herrie en overlast opleveren, maar wel voor reuring zorgen.’ Hij verwacht ook veel van de nieuwe boulevard en gracht die worden gerealiseerd in het spoorzonegebied dat grenst aan het Prinsenkwartier. ‘Daardoor wordt het Sint Agathaplein een belangrijke ‘poort’ naar de binnenstad en dat zal zeker voor meer bezoekers zorgen.’

37

Mooier, drukker, bruisender José Zeldenthuis is projectregisseur van het Prinsenkwartier. ‘Dat klinkt indrukwekkender dan het in werkelijkheid is. Ik ben een soort spin in het web. Ik moet ervoor zorgen dat alles loopt, maak afspraken met de diverse partijen, formeer werkgroepjes, noem maar op. Bovendien is het Prinsenkwartier behalve kunstencetrum een leerwerkbedrijf dat samen met de Stichting Stunt op het moment acht mensen ‘met een afstand tot de arbeidsmarkt’ nieuwe kansen biedt op werk en dat vergt ook begeleiding.’ Ook Zeldenthuis benadrukt dat het Prinsenkwartier zijn kracht vooral moet ontlenen aan de onderlinge samenwerking van de verschillende disciplines. ‘We willen per se geen bedrijfsverzamelgebouw zijn waarin mensen weliswaar onder hetzelfde dak werken, maar waar ieder zijn eigen gang gaat. Het Prinsenkwartier moet staan voor kruisbestuiving en cross-over. Kunstenaars en techneuten moeten beiden uit hun comfortzone komen en over de grenzen van hun disciplines heen stappen, van elkaar leren en elkaar aanvullen. En zo nieuwe dingen laten ontstaan.’ Terugkijkend op het eerste half jaar is Zeldenthuis zeker niet ontevreden. ‘In tegendeel, ik zie het enthousiasme bij iedereen groeien. Intern weet men elkaar steeds beter te vinden. Ook het aantal bezoekers groeit en reageert veelal enthousiast. Hetzelfde geldt voor de vrijwilligers en laten we niet vergeten dat zonder hen het Prinsenkwartier niet zou kunnen bestaan. Dat alles neemt niet weg dat we nog steeds volop in ontwikkeling zijn en dat het allemaal nog mooier, drukker en bruisender moet.’ Blauww • september 2015


Overleven in de Spoorzone

De Stijl van Huszár De grote boten van de fietstoeristen die Delft ‘s zomers aandoen liggen twee rijen dik in de kleine Delftse passantenhaven aan de Hooikade. Op weg naar Café-brasserie Huszár klinkt er zachtjes klassieke muziek uit één van de boten en dat geeft meteen een ontspannen vakantiegevoel, zo midden in je eigen stad. Het is nog vroeg en ik twijfel of Huszár al open is, maar als ik de trap van het Bacinol II-gebouw oploop blijkt de enige mede-traploper eigenaar Pascal ter Laak zelf te zijn. Te k s t A a d D e r w o r t • Fo t o ’ s G u u s S ch o o n e w i l l e

38

e nemen voor ‘De Tent’ plaats aan een tafel bij de hoge ramen aan de straatzijde, met een fijn uitzicht over de haven en de Schie, met recht hét ‘Gezicht op Delft’. Pascal roept echtgenote en mede-eigenaar Marieke erbij. Bij het begin van het gesprek is het onvermijdelijk om eerst iets te zeggen over het Bacinol II-gebouw, de monumentale locatie waar Huszár is gevestigd. En daarmee ben je bij Marieke en Pascal aan het goede adres: zij heeft een Kunstacademie-achtergrond en hij heeft Bouwkunde gestudeerd. Maar beiden zijn via bijbaantjes in hun studententijd blijven hangen in de horeca en daar steeds meer in thuis geraakt. Vier jaar terug besloten ze zich volledig op de horeca te storten en een eigen zaak te beginnen. Via-via kwam deze locatie op hun pad. Er was destijds niet veel leven op de Hooikade en voor de bouw van de spoortunnel was er nog geen schep de grond in gegaan. Ze hadden slechts een vermoeden dat het een avontuur met een open eind zou zijn, waar ze aan begonnen. De Stijl Zodra Marieke en Pascal voet hadden gezet in het Bacinol II-gebouw waren ze verkocht. Geen weg terug, dít moest en zou het worden. Ze troffen het dat ze het meteen goed konden vinden met de verhuurder die ook oog had voor de monumentale architectuur en inrichting van het voormalige Braat-pand. Een parel uit de periode van De Stijl en Nieuwe Zakelijkheid. Ze laten me de details zien, prachtige witte hanglampen van Arne Jacobsen, een inventieve vintage kastenwand, maar ook de authentieke felgele vierkante tegeltjes die je overal in het interieur terugziet. En het karakteristieke stramien van de stalen Braat-ramen en kozijnen. ‘Waarom Huszár?’ is mijn vraag en Marieke brandt los over de Hongaarse kunstenaar Vilmos Huszár – stille, maar drijvende kracht achter De Stijl, de invloedrijke kunststroming uit het begin van de 20e eeuw, waar ook grootheden als Mondriaan en van Doesburg deel van uitmaakten. Ze vertelt me dat er in het trappenhuis van het gebouw een 8 meter hoog glas-in-lood raam is dat door Huszár is ontworpen en ook het zijraam bij de entree zou van zijn hand zijn. Vandaar. Ze vertelt Blauww • september 2015

ook dat één van de nazaten, een achter-achter-kleinzoon van Vilmos Huszár op een dag te gast was in het café. De man was speciaal naar Delft gekomen om te zien wat voor zaak dat was die de naam van zijn beroemde voorvader droeg. Aanleiding voor Marieke en Pascal om ook een Hongaarse versie van de menukaart op de website op te nemen. Spoorzone Onvermijdelijk is ook de vraag wat de werkzaamheden aan de Delftse Spoorzone voor Pascal en Marieke betekenen. Naast het uitzicht op het water zijn er door het raam voornamelijk bergen zand en stenen zichtbaar. Je verwacht een klaagzang over alle ongemak dat dit met zich meebrengt, maar het tegendeel blijkt. Pascal: ‘Kijk, hier voor de deur zie je de fietstunnel die straks

DeTent In elke editie neemt Blauww in ‘De Tent’ een opvallende horecagelegenheid in de stad onder de loep. Opvallend, dat kan alles zijn: de kaart en de keuken, de locatie, de historie, de ondernemers zelf. Maar ook de verhalen van klanten en de verborgen geheimen. Deze keer aandacht voor cafébrasserie Huszár.

het station met de Hooikade verbindt, dan komt de hele TU twee keer per dag op de fiets langs onze zaak. Wij zien het als een zeer positieve ontwikkeling voor deze buurt, maar ook voor heel Delft. We denken dat de omgeving zich zal ontwikkelen tot een nieuw, modern stadsdeel, met een eigen karakter en publiek, dat prima samengaat met de vlakbij gelegen historische binnenstad. Een ontwikkeling die je in veel steden ziet. Straks zitten er ook nieuwe bedrijven in het voormalig Legermuseum, in het oude stationsgebouw en dat gaat zorgen voor nieuwe verbindingen en dynamiek. Marieke vult aan: ‘Natuurlijk hebben we problemen gekend, maar over het algemeen zijn we daar met de gemeente steeds goed


uitgekomen. We merkten, dat als we duidelijk communiceren waar onze problemen liggen, er begrip en medewerking is. Goed, je wordt ook wel eens op de proef gesteld, maar als we dan met de hakken in het zand aangeven ‘tot hier en niet verder’, dan dwingt dat respect af.’

‘Bij alles wat we doen denken we eerst: het moet wel écht zijn’

Gevoel Een blik op de kaart laat zien dat Huszár zich wil profileren met eerlijk en goed eten en drinken. De keuken werkt voornamelijk met biologische producten en grotendeels van lokale leveranciers. Marieke: ‘We willen dat je hier altijd met een goed gevoel weggaat. Dat gevoel moet bestaan uit: ik heb lekker gegeten, ik heb er niet teveel voor betaald en ik heb een leuke avond gehad’. Pascal: ‘En we bieden een ruim assortiment Nederlandse speciaalbieren, zowel op tap als op fles. Die zijn bij het publiek nog niet zo bekend, maar daar zitten fantastische biertjes tussen, met veel bezieling en vakmanschap bereid. Het is een beetje een hobby van mij, die speciaalbieren, maar we proberen ons er ook duidelijk mee te onderscheiden.’ Marieke: ‘Bij alles wat we doen denken we eerst: het moet wel écht zijn en bij ons passen. Huszár is geen formule, het is onze huiskamer, het is zoals wij zelf graag zijn’. Huzaar Op de achtergrond kijkt een meer dan levensgrote soldaat vanaf de glazen wand met ons mee. ‘Dat is mijn opa tijdens de Nederlandse Mobilisatie,’ vertelt Pascal, ‘echt, hij was huzaar in het leger, een soldaat te paard’. Zo klopt de naam van de zaak dus ook vanuit een heel andere invalshoek. En voor de liefhebber: Salade Huszár staat op de kaart.

39

Huszár Hooikade 13 Huszár is gevestigd in het markante en monumentale gebouw Bacinol II aan de Hooikade. Hier was vroeger het hoofdkantoor van Braat, fabriek van stalen ramen en kozijnen, gevestigd. Later is het jaren in gebuik geweest door de Sociale Dienst. Bacinol II is nu een multifuctioneel bedrijfsverzamelgebouw waar veel kleine bedrijfjes en kunstenaars gevestigd zijn. Ook is er een expositieruimte in het gebouw (38CC). Huszár is een café-brasserie waar je kunt ontbijten, lunchen, borrelen

en dineren. De keuken werkt voornamelijk met biolgische producten en heeft kwaliteit en service hoog in het vaandel staan. Naast de karakteristieke architectuur en inrichting van het caférestaurant is ook het uitzicht op de levendige passantenhaven van Delft de moeite waard. Een paar meter verderop schilderde Vermeer zijn wereldberoemde ‘Gezicht op Delft’. Huszar heeft een leuk drijvend terras op het water en je kunt hier fluisterbootjes huren om een tochtje

door de stadsgrachten te maken. ‘s Avonds is er regelmatig live-muziek in het café, de gratis toegankelijke optredens worden verzorgd in samenwerking met ‘Op Jan’s dienblad‘. Openingstijden 7 dagen per week,10.00 u - 24.00 u Contact / reserveren 015 262 65 62 info@huszar.nl www.huszar.nl


BlueSunday, nieuwe impuls voor de Delftse zondag

Blue Mission Het is alweer een tijdje terug, maar op één van de spaarzame mooie voorjaarszondagen van dit jaar was Delft in één klap een spraakmakend evenement rijker: de BlueMarket. Een initiatief van twee enthousiaste en actieve Delftse ondernemers; Raymond van Uffelen (Ray Brandstore) en Sandra van der Windt (Café de Sjees). Zij kregen zo’n 40 Delftse ondernemers met zich mee om zich in het voormalig Legermuseum met dit ééndaagse evenement aan het publiek te presenteren. Het gratis toegankelijke ‘food, fashion and music festival’ werd tot hun verbazing meteen een doorslaand succes, met wel zo’n 7000 bezoekers. Dat vraagt natuurlijk dringend om een vervolg en daar wordt nu hard aan gewerkt: BlueSunday!

Te k s t A a d D e r w o r t • Fo t o P r i m o ! S t u d i o

40

e spreken Raymond en Sandra op een heerlijke zomerochtend, in de winkel van Raymond op de Wijnhaven. Met een espresso erbij zakken we neer op de luie loungebank. Een fijn begin van een gesprek dat over ondernemingszin, samenwerken, inspireren en verrassen moet gaan. De aanstekelijke bevlogenheid van de ondernemers doet de rest. ‘Jullie komen binnenkort met een vervolg op de BlueMarket?’ ‘Daar zijn we inderdaad al weer druk mee bezig, maar er speelt meer. We zijn benaderd door de BOB (Bestuurlijk Overleg Binnenstad) en de Rabobank met de vraag of we eens wilden nadenken hoe we de Delftse zondag nieuw leven in zouden kunnen blazen. Voor de ondernemers die op zondagen open zijn is het al lange tijd een moeilijk verhaal. Het is voor veel mensen ook een onduidelijk fenomeen. Veel winkels doen er niet aan mee en ook de communicatie en publiciteit laten te wensen over. De bestedingen van de consument lopen terug. Omdat de vrijdagse koopavond inmiddels ook een achterhaald concept lijkt, hebben we in overleg met de BOB en de Rabobank het plan opgevat om ‘Mooi om te zien, van de zondag dit soort initiatieven’ een volwaardige shopdag te ma‘Een vitale binnenstad is cruciaal voor elke stad, dus ook voor Delft. Als lokale coöperatieve Rabobank willen we ons daar voor ken en daar iets inzetten’, vertelt Marco Hofland, directievoorzitter van Rabobank totaal vernieuZuid-Holland Midden. ‘Wij zien veel potentie voor Delft door horeca, wends voor te cultuur en retail met elkaar te verbinden. Die samenwerking zorgt bedenken’. voor meer eenheid, meer aanbod en meer dynamiek in de stad. ‘We kwamen Dat is goed voor alle partijen. Het is mooi om te zien dat ondertoen al snel uit nemers als Raymond dit soort initiatieven nemen. De afgelopen tijd op BlueSunday’, zijn we dan ook met Raymond en anderen in gesprek om van vertelt Sandra. BlueSunday een succes te maken. Delft verdient het!’ ‘We creëren de bijzondere sfeer en uitstraling van de BlueBlauww • september 2015

Market, maar dan verspreid over de hele stad, op verschillende locaties. We proberen zoveel mogelijk ondernemers bij ons plan te betrekken, de hele stad moet BlueSunday ademen. Dus niet alleen de usual suspects, maar ook de verborgen pareltjes die je, als je goed zoekt, overal in de stad kunt vinden.’

‘Je moet als deelnemer wel bereid zijn om een stap uit je comfortzone te doen’ Een duidelijke spin-off van de BlueMarket dus? ‘Zo kun je het noemen’, zegt Raymond, ‘we hebben bewezen dat het concept BlueMarket werkt en dat het blijft hangen bij de mensen. Daar kunnen we nu ons voordeel mee doen. We hebben alle bagage van de BlueMarket voorhanden, die we kunnen gebruiken om zo’n BlueSunday tot een succes te maken.’ Sandra: ‘We gebruiken de link met BlueMarket bewust om zoveel mogelijk ondernemers te overtuigen om mee te doen en ze het gevoel te geven dat ze dit echt niet mogen missen. Als je eens wist hoeveel Delftse ondernemers er achteraf dolgraag bij waren geweest daar in het voormalig Legermuseum...’ Hoe gaan jullie dat organiseren? Raymond: ‘Het wordt wel weer een hele klus. Wij weten hoe dat werkt met ondernemers. Ze hebben het druk met van alles en nog wat. Maar wij zijn er van overtuigd dat we ze met onze persoonlijke benadering en de kracht van ons idee uiteindelijk weer allemaal mee krijgen. Daar gaan we nu hard aan werken.’ ‘En het is heel eenvoudig,’ vervolgt Sandra, ‘voor deelname aan BlueSunday vragen we de ondernemers een bijdrage van 50 euro, en de bereidheid om voor een inspirerende, originele activiteit in


KIJK, JAN SCHOONHOVEN 31 oktober 2015 t/m 14 februari 2016

‘Sfeer en dynamiek in de stad’ Het BOB (Bestuurlijk Overleg Binnenstad) is de stichting waarin alle binnenstad-ondernemers gezamenlijk zijn vertegenwoordigd. Het BOB stemt over de besteding van het ondernemersfonds voor de binnenstad. Voorzitter Joost Verhoeff: ‘Aan ideeën is er geen gebrek in Delft, maar het valt of staat met mensen die het willen uitvoeren. BlueSunday is een mooi initiatief dat het BOB (samen met de Rabobank, red.) substantieel wil ondersteunen. Want we zijn er van overtuigd dat dit een positieve impuls geeft aan de onderlinge samenwerking en aan de sfeer in de binnenstad op zondag. De detailhandel en met name de speciaalzaken zorgen voor dynamiek in het winkelgebied. Door de sterke marketing en het culturele sausje van BlueSunday heeft het BOB alle vertrouwen in een succesvol project. We zijn blij met dit initiatief voor de binnenstad, die - tegen de stroom in - een opmerkelijk lage leegstand kent en een flinke toename van bezoekers laat zien.’

of bij hun zaak te zorgen. Dat kan een creatief idee van de ondernemer zelf zijn, maar wij willen daar ook in meedenken en adviseren. Elke ondernemer kan dus meedoen. We willen dat er onverwachte verbindingen ontstaan, die leuk en verrassend zijn voor het publiek. Een community-gevoel, dat is waar we naartoe willen. Je moet als deelnemer aan BlueSunday wel bereid zijn een stap uit je comfortzone te doen, maar ook dat is niet zo ingewikkeld. Simpelheid, daar houden we juist van.’ We drinken nog een espresso uit een fraai aardewerk kopje dat in de winkel van Raymond is gemaakt. ‘Ook zo’n mooi voorbeeld van samenwerken, elkaar aanvullen en inspireren,’ vindt Raymond, ‘we hebben hier een keramiste in de zaak gehad, compleet met een draaischijf, klei en een oven. Die ter plekke deze espressokopjes fabriceerde. Een interessant proces, leuk om te zien voor de klanten én het levert een fraai product op dat perfect aansluit bij mijn kledingassortiment. Dat zijn van die onverwachte verbindingen. Om die overal in de stad tot stand te brengen, dat is onze missie. We’re on a Blue Mission.’ De eerste BlueSunday zal plaats vinden op zondag 27 september. Meer informatie: info@raybrandstore.nl www.prinsenhof-delft.nl


Te k s t A n i t a B o o n e • Fo t o ’ s P r i m o ! S t u d i o / R i e t v e l d Th e a t e r

Het Rietveld Theater, Delfts doe-het-zelf-theater zonder drempels

CultuurClub Gebeurt er in Delft nog iets op cultureel gebied? Waar borrelt en bruist het, waar kan je je laten verrassen door een optreden of zelf je kunsten laten zien? Blauww ging op bezoek bij het Rietveld Theater, een uniek doehet-zelftheater in de binnenstad, dat in korte tijd uitgroeide tot cultureel clubhuis van Delft. Een gesprek met de voorzitter van het theater, enkele gebruikers en een van de vele vrijwilligers die het theater laten draaien.

42

igenlijk zijn we gewoon gevraagd door de gemeente,’ zegt voorzitter Maarten Freriks over het ontstaan van het Rietveld Theater. 'Theatergroep Maccus had hier twintig jaar gezeten – het laatste jaar als Theatergroep Max. – en liet een volledig geoutileerd theater achter, dat wil zeggen: er stonden tribunes in en er hingen stoppen, die zwarte doeken aan de zijkant. Er zat een grid in, maar daar hingen geen theaterlampen meer aan. Cultureel beleidsadviseur Linda Ammerlaan is door de gemeente gevraagd om een nieuwe bestemming te bedenken voor het pand. Een van de opties was het Theaternetwerk-scenario: Stel het theater beschikbaar aan iedereen die een podium wil. Daar heeft men voor gekozen en zo kwam men logischerwijs bij stichting Theaternetwerk Delft uit met de vraag om het te exploiteren.’ Als bestuurslid van Theaternetwerk

Theater huren? Hoe werkt het? Via www.rietveldtheater.nl plan je eenvoudig je voorstelling in. Daarmee huur je de zaal en de foyer en komt je optreden op de maandladder. Repetitieruimte nodig? Ook die is te huur. Zowel artiesten als producenten en programmeurs kunnen het theater huren. Maanvis Producties programmeert bijvoorbeeld kindervoorstellingen en Bram Stoeken verzorgt een wekelijks open podium voor akoestische muziek. Stichting Theaternetwerk Delft biedt diverse series: singer-songwriters, koren, cabaret, jazz, klassieke muziek, wereldmuziek en verhalenvertellers. Via het theaternetwerk kun je workshops volgen van docenten, trainers en professionele acteurs, vanaf september onder de noemer 'Delfts Theaterhuis': dé plaats voor amateurs in de podiumkunst - of je nu beginner bent of gevorderde. Het Rietveldtheater is ook het hart van het Delft Fringe Festival, gebaseerd op het beroemde Edinburgh Fringe Festival - theater op onverwachte plekken zoals huiskamers en garages.

Blauww • september 2015

Delft en oprichter van het landelijke Theaternetwerk is Freriks nauw betrokken bij die exploitatie. Hij vertelt me hoe het theater in vier jaar tijd uitgroeide tot een begrip binnen het Delftse culturele circuit. Over de kracht van de crisis, mensen samenbrengen én de ruimte geven en over het belang van cultuur voor de stad. Crisis als kracht Omdat er geen exploitatiebudget was, gaf de gemeente het Rietveld Theater de tijd om te groeien. Freriks: ‘Als alle opbrengsten uit bar-inkomsten en kaartverkoop moeten komen en er alleen subsidies zijn voor speciale series, dan heb je tijd nodig om publiek op te bouwen. De eerste twee jaar betaalden we alleen de dagdelen die we gebruikten. Daar zat een dermate opgaande lijn in dat we daarna in staat waren om de hele huur over te nemen.’ Gek genoeg heeft juist het feit dat Delft bijna failliet is, bijgedragen aan het succes van het theater. Freriks: ‘Je wordt gedwongen om op een creatieve manier krachten te bundelen, in plaats van dat je om geld vraagt.’ Er gaat alleen subsidie in het Rietveld Theater als er

‘Op een creatieve manier de krachten bundelen, in plaats van om geld vragen’

verbouwd moet worden, of voor bijvoorbeeld kindertheater. Freriks rekent voor: ‘Als je professionals wilt laten optreden, kost een voorstelling 1500 tot 2000 euro. Dat lijkt veel, maar als je daar met vier of acht man weken voor moet repeteren, dan valt dat mee. We hebben 100 plekken, dus als je 1500 euro kwijt bent aan de groep en er komen kosten voor zaal en techniek bij, dan moet je kaartjes verkopen van 20 euro. Een kindervoorstelling krijg je zo niet verkocht.


‘We gaan het niet van je overnemen, het is een doe-het-zelf-theater’

Voor deze series vragen we subsidie aan.’ Verdeeld over de 11.000 bezoekers van vorig jaar, ontvangt het Rietveld Theater omgerekend een paar euro per persoon per kaartje. Het Fringe Festival, dat vanuit het Rietveld Theater georganiseerd wordt, kreeg 1,50 euro subsidie per persoon, terwijl bijvoorbeeld Festival De Boulevard in Den Bosch met 7 euro subsidie per persoon draait. ‘Zo’n subsidie kan gewoon niet meer in Delft,’ aldus Freriks. Samenbrengen en vrijlaten De doelgroep van het Rietveld Theater is divers. ‘Traditioneel theaterpubliek is 45-plus, blank, iets hoger opgeleid,’ zegt Freriks. 'Dat zie je bij ons ook. Maar doordat we de ruimte geven aan mensen om zelf dingen te doen, komen hier ook scholen, en worden hier bijvoorbeeld Turkse of Hindoestaanse avonden gehouden. Dat zijn niet per se mensen die daarna de voorstellingen bezoeken, maar ze zijn hier in ieder geval een keer geweest. Iemand had het idee om een productie te maken met verstandelijk gehandicapten. Een vrijwilliger nam het initiatief om in de zomer hiphopweken te organiseren voor jongeren vanuit achterstandsgezinnen, waarvan ouders bij de voedselbank komen. Dat is het grappige: doordat je laat gebeuren wat er gebeurt, komen er allerlei verschillende groepen naar binnen.’ Waar Freriks naartoe zou willen, is dat je net zo makkelijk naar het theater gaat als naar de film en je op de bonnefooi voor 5 euro of 7,50 laat verrassen door wat er is. Artiesten en programmeurs vrij laten betekent ook dat zij meer verantwoordelijkheid krijgen. Freriks: ‘We hebben een keer een aanmelding voor Fringe gehad van een oma die zei: ‘Mijn kleindochter speelt zo leuk gitaar.’ Dat is geen productie. Het gaat er niet om of je amateur of (aankomend) professional bent, maar je moet wel je productie serieus nemen. Dat betekent dat je met de kwaliteit bezig bent

43 en ook dat je nadenkt hoe je het presenteert.’ Het Rietveld Theater kan hierin adviseren, ‘maar,’ waarschuwt Freriks, ‘we gaan het niet van je overnemen. Het is een doe-het-zelftheater. Dat geldt ook voor licht en geluid: we hebben vrijwilligers die theatertechniek leuk vinden en we geven er cursussen in, maar je moet wel zelf iemand regelen.’ Het principe van vrijlaten en verantwoordelijkheid geven wordt ook toegepast bij de vele vrijwilligers die het theater runnen. Bij elkaar zijn het er 120, waarvan het kernteam uit 15 mensen bestaat. ‘Er zijn zeven teams met een eigen coördinator: pr, programmering, gebouw, techniek, bar, kassa en backoffice. En heel veel mensen voor bar en kassadiensten. In het begin dachten we: ‘Het is een theater van theatermakers, voor theatermakers’, dus we zoeken theatermakers die het theater runnen en korting krijgen als ze hier willen spelen. Voor een deel werkt dat: groepen die hier repeteren hebben een of twee vrijwilligers afgevaardigd om bar te staan en dat soort zaken. Maar het overgrote deel van de vrijwilligers gaat voor geen goud op het podium staan. Die vinden het gewoon leuk om in een theater te werken. Zowel voor de artiesten als de vrijwilligers geldt gelukkig dat ze makkelijk hun weg naar het Rietveld vinden.’ Het belang van cultuur Alleen maar mooie huizen of alleen maar een historische binnenstad of goede voorzieningen zijn volgens LEES VERDER OP PAGINA 45 ➤ Blauww • september 2015


BLAUW


CultuurClub ➤ VERVOLG VAN PAGINA 43

Freriks niet voldoende om mensen aan een stad te binden. Een goed cultureel klimaat is onontbeerlijk. Freriks ziet diverse mogelijkheden voor samenwerking met de TU. ‘Wij hebben laatst TEDx Women hier gehad. Zo kunnen we ook een podium bieden aan verhalen vanuit de techniek. Misschien dat we met het Science Festival van de TU crossovers kunnen organiseren met Fringe. Dat je niet alleen in een huiskamer naar een opkomende cabaretier kijkt, maar ook eens naar een college à la De Wereld Draait Door of Universiteit van Nederland over een onderwerp van een hoogleraar of een promovendus. Eigenlijk is het niet eens zo heel verschillend: het brengt je allebei op andere gedachten, andere ideeën.Theater kan, juist omdat het over contact met echte mensen gaat, daar een diepere laag aan geven. Misschien kunnen er wel hele leuke projecten ontstaan als je kunstenaars en artiesten met technici laat samenwerken.’

Guido Jonckers regisseur Rietveldtheaterproductie De Storm 'De Storm is de eerste in een serie theaterproducties voor de gevorderde amateurtoneelspeler die wil samenwerken met een professionele regisseur. We hebben audities gehouden en daar is een mooie groep uit ontstaan: mensen die elkaar normaal gesproken niet op zouden zoeken en dat zorgt voor een interessante dynamiek. Mijn streven bij amateurspelers is altijd om het totale groepsniveau op te trekken. Sommige amateurs zouden trouwens bij de professionals niet misstaan. De Storm gaat over vergeving, machtsmisbruik, moord, doodslag en liefde. Alsof je de krant van vandaag openslaat. We spelen het dan ook als een modern stuk in hedendaagse kleding op een zoveel mogelijk leeg toneel.' Guido Jonckers regisseert bij onder andere de Haagse Komedie, de Vrije Productie en Joop van den Ende producties. De Storm, 18, 19, 20, 25, 26 en 27 september, www.rietveldtheater.nl

Meters maken Op de vraag of het Rietveld Theater een springplank is voor aankomend talent, antwoordt Freriks positief: ‘Jazeker. Kirsten van Teijn was hier een paar jaar geleden op het Fringe Festival en heeft daarna alle prijzen op het Gronings Cabaretfestival gewonnen. Voor Fringe heeft ze hier een jaar lang het Theatercafé gepresenteerd in een duo. Veel mensen die in de opleiding zitten, moeten gewoon meters maken. Daar zitten de Youp van het Heks en de Claudia de Breys van de toekomst tussen.’

Evelien Joormann en Hendrik-Jan Hoeve theatersportvereniging Withlof Een van de eerste gebruikers van het Rietveldtheater is theatersportvereniging Withlof. ‘In het begin waren we vaak de enigen,’ zegt Hendrik-Jan, ‘nu is er elke donderdagavond wel iets. Leuk om daar onderdeel van te zijn.’ Theatersport is het improviseren van toneelscènes waar het publiek bij zit. Wat moet je daar voor kunnen? ‘Vooral lef hebben,’ antwoordt Evelien. ‘Door meedoen en uitproberen leer je het meest. Verder is het handig als je een beetje kunt toneelspelen, emoties oproepen en personages neerzetten.’ ‘Het is een teamsport,’ vult Hendrik-Jan aan, ‘dus je moet open staan voor je medespelers, alert zijn op wat er gebeurt en accepteren wat anderen inbrengen.’ Want dat is de kick, vindt Evelien: ‘dat er dingen ontstaan die je in je eentje nooit kunt bedenken.’ Withlof, 26 september in het Rietveldtheater, www.withlof.nl

Tamara Kuipers vrijwilliger pr-groep Rietveldtheater ‘Ik werk zo'n 20 uur in de week in het Rietveldtheater, als onderdeel van mijn reïntegratietraject. Zo'n twee jaar geleden ben ik begonnen met twee uurtjes in de week. Hier kan ik vanalles uitproberen: de pr verbeteren, evenementen organiseren, grotere projecten opzetten zoals het Delfts Theaterhuis. Inmiddels gaat het zo goed met me dat ik op zoek kan naar een baan en hier wat minder ga werken. Ik koos specifiek voor deze sector, omdat cultuur minder subsidie ging krijgen. Zo'n theater als dit draait volledig op vrijwilligers. We hebben een goed team en er kunnen altijd mensen bij. Extra leuk aan dit vrijwilligerswerk is dat je gratis naar de voorstellingen mag.’ Ook vrijwilliger worden? Loop eens binnen. Vooral op donderdag zijn er vrijwilligers aanwezig.

Blauww • september 2015

45


Steeds meer internationale masterstudenten naar Delft

Students Unlimited Zeulend met grote koffers kwamen eind augustus zo’n 1700 studenten uit de hele wereld aan in Delft. De TU Delft had drie dagen lang dag en nacht een ontvangstbalie open op Schiphol om haar nieuwe internationale studenten op te vangen en vervolgens met bussen naar Delft te brengen. Daarna volgde een programma van tien dagen voor de studenten om ‘te leren (over)leven in Nederland’.

46

Te k s t b i j d r a g e T U D e l f t • Fo t o ’ s T U D e l f t / G u u s S ch o o n e w i l l e

p zo’n eerste dag in Nederland zijn de studenten vooral druk met formaliteiten. Inschrijven bij studentenhuisvesting en bij de gemeente, regelen van bankzaken en verzekeringen. Deze instanties werken nauw samen om de zaken zo vlot mogelijk te laten verlopen voor de studenten. Ook krijgen de studenten op die dag hun huissleutel. Ze hebben daarbij zelf een keuze kunnen maken uit het woningaanbod. Dit jaar zijn er voor het eerst niet alleen kamers in Delft, maar vanwege de grote toestroom van studenten ook in Rijswijk, Den Haag en Schiedam. De kamercomplexen voor studenten bieden vaak allerlei extra faciliteiten, zoals een supermarkt naast het complex, een Engelstalige bibliotheek of sportfaciliteiten. Net als hun Nederlandse collega’s maken de internationale studenten, in de dagen daarna, in groepjes kennis met de stad, met de sport- en recreatiemogelijkheden, het Nederlandse openbaar vervoer, de supermarkt en soms ook, om nieuwe spullen voor hun kamer te kopen, de IKEA. Gelukkig zijn sommige dingen overal ter wereld hetzelfde. Blauww • september 2015

De meeste internationale studenten, zo’n 1500, komen naar Delft voor een Masteropleiding. Zij hebben dus al zo’n 3 á 4 jaar universitaire studie achter de rug. Een tweejarige masteropleiding is een forse investering. Daarom is deze groep over het algemeen serieus bezig met de studie. Internationale studieomgeving Dit jaar kwamen er zo’n 40% meer internationale studenten naar Delft dan de vorige jaren. Naast de huisvestingsproblemen, die gelukkig in korte tijd werden opgelost, roept dat de vraag op waar de capaciteitsgrens ligt. Elco van Noort, hoofd van het International Office van de TU Delft: ‘Na hun afstuderen komen de studenten van de TU Delft terecht in een internationale werkomgeving. Daarom vinden we het belangrijk om ook een internationale studieomgeving te creëren, waar je tijdens je studie leert samenwerken met mensen met een andere culturele achtergrond. Vandaar dat de Masteropleidingen (de laatste twee jaar van het programma) in het Engels zijn.’ Dat lukt goed, met studenten uit 80 verschillende landen en heel


Nationaliteiten internationale studenten Italië

130

China

India

Griekenland

282

285

121 Indonesië

Spanje

62

70 diverse culturele achtergronden. Een derde van de Delftse masterstudenten komt nu uit het buitenland. Van hen komt tweederde van buiten de EU. De TU Delft is in Nederland de universiteit met het grootste aantal studenten van buiten Europa. Mogelijk neemt de internationale belangstelling voor een studie in Delft de komende

‘We willen graag een internationale studieomgeving creeëren’ jaren nog verder toe, dat is moeilijk te voorspellen. ‘De groei die we zien hangt samen met de toenemende bekendheid van de TU Delft en haar sterke reputatie. Studenten kennen ons bijvoorbeeld via de gratis online cursussen, of ze horen van een docent dat het onderwijs en onderzoek van de TU Delft een goede naam hebben. Via social media horen ze van andere studenten dat ze het hier naar hun zin hebben en de studie interessant vinden.’ Dit jaar meldden zo’n 4.500 internationale studenten zich aan bij de TU Delft. Ongeveer 3.000 van hen bleken te voldoen aan de eisen met betrekking tot de vooropleiding. Daarna viel nog ongeveer de helft af omdat ze toch voor een andere opleiding of universiteit kozen, of omdat ze de financiering niet rond kregen. Van Noort: ‘We overwegen daarom om de komende jaren strenger te worden ten aanzien van de toelatingseisen. De capaciteit is beperkt en we willen graag de beste studenten aantrekken.’ Staatskas Een deel van de internationale studenten blijft na hun studie in Nederland. Bijvoorbeeld om promotieonderzoek te doen aan de universiteit. Te weinig Nederlandse universitairen kiezen ervoor te gaan promoveren, daarom komen steeds meer jonge onderzoekers uit het buitenland. Maar ook het bedrijfsleven staat te springen om internationale studenten van de TU Delft. Uit onderzoek van het CPB (2012) blijkt dat internationale studenten in Nederland een aanzienlijke bijdrage leveren aan de

47

staatskas; na aftrek van alle kosten is hun bijdrage via belastingen jaarlijks netto ruim N 700 miljoen. Gemiddeld levert een universitair afgestudeerde internationale student de Nederlandse overheid jaarlijks 84 duizend euro op. Ze krijgen immers geen beurs of lening van de Nederlandse overheid, maar betalen kostendekkend collegegeld (N 13.560,- per jaar voor een masteropleiding) en geven geld uit voor bijvoorbeeld kamerhuur, boodschappen en ontspanning. Naast directe economische baten, vormen de internationale studenten na hun opleiding een groot internationaal netwerk van mensen met een band met Nederland. Blauww • september 2015


Cas Marks en Nina Voets, uitbaters van nachtclub Ciccionina

‘Samen maken we dit de leukste uitgaansstraat van Delft’

Muzikaal vuur in de 48

Met toonaangevende podia en talloze gepassioneerde muzikanten is Delft altijd een levendige muziekstad geweest. Maar met het verdwijnen van Speakers twee jaar geleden verloor de stad een belangrijk podium waar (inter)nationaal bekende en lokale artiesten hun kunsten konden vertonen. Daarbij is het in het huidige politieke en economische klimaat heel moeilijk geworden om nieuwe culturele initiatieven te ontplooien. Toch zijn er veel Delftenaren met een groot muzikaal hart die willen dat er meer livemuziek klinkt in de stad. Vooral de Kromstraat zal vanaf dit najaar dé plek zijn waar muziekliefhebbers aan hun trekken kunnen komen.

M i ck a e l Fr a n c i •

BlueNotes is een podium voor de Delftse muziekscene. Muziekjournalist Mickael Franci bericht over muzikanten, podia, festivals, optredens en alles wat er speelt op muziekgebied. Het bruist van muzikaliteit in de stad en Blauww wil de Delfste muziekliefhebber met deze rubriek op de hoogte houden.

G u u s S ch o o n e w i l l e

et een stellig armgebaar wijst Rob Bouwer, eigenaar van café de Kurk, naar de overkant van de straat. Slechts vier meter van de voordeur van zijn kroeg begint de entree van een pand dat nu alleen nog maar wordt bevolkt door steigers, planken, zagen en andere bouwmaterialen. ‘Toen ik hoorde dat het pand leeg kwam te staan wist ik meteen dat we er iets mee moesten doen’, vertelt Bouwer over het gebouw waar tot voor kort dansgelegenheid The Limit in huisde. ‘We zijn gaan nadenken over een concept en we wisten al snel dat het iets met muziek moest worden. Het pand was al goed geïsoleerd, dus een belangrijk obstakel was gelukkig al uit de weg.’ Oppepper Bouwer heeft het concept voor een nieuwe muziekcafé samen met zijn vriendin Fennie Kostense uitgedacht. Beiden zijn niet alleen grote muziekliefhebbers maar hebben ook een duidelijk beeld van de manier waarop cultuur in Delft een flinke oppepper kan gebruiken. ‘Er zijn best veel mooie initiatieven in de Blauww • september 2015

BlueNotes

stad’, zegt Bouwer. ‘Maar die hebben soms een wat vrijblijvend karakter en missen structuur. Wij willen graag in een behoefte voorzien door echt iedere week een programma aan te bieden met livemuziek en dj’s. In de meeste kroegen is muziek het geluidsbehang voor in de achtergrond. Bij ons komt het op de voorgrond te staan.’ Steck, zo gaat het nieuwe muziekcafé in de Kromstraat heten. Bouwer, die al sinds 1990 uitbater is van café de Kurk, greep de kans om een nieuwe horecagelegenheid te beginnen met beide handen aan. Vanaf 10 september zijn de deuren geopend en zal de gelegenheid plaats gaan bieden aan zo’n 250 bezoekers die zich ieder weekend willen laten verrassen door pakkende klanken uit een grote diversiteit aan genres. Slechts enkele meters verderop werken twee andere bevlogen Delftenaren ook aan een serieuze poging om de muziekbeleving in de stad nieuw leven in te blazen. Cas Marks en Nina Voets vormen


‘Ik weiger te geloven dat serieuze initiatieven op muziekgebied niet succesvol kunnen zijn in Delft’

Rob Bouwer, eigenaar van het nieuwe muziekcafé Steck.

Kromstraat 49

De deuren gaan wijd open voor livemuziek in de Kromstraat, zowel bij Steck als bij Ciccionina.

al jaren de directie van de populaire nachtclub Ciccionina en staan zich in hun verfkleding uit te sloven om een forse verbouwing af te krijgen voordat de deuren over enkele dagen weer zullen openen. Hoe meer hoe beter Het vernieuwe podiumcafé krijgt een grotere capaciteit en zal naast de bekende dansavonden met een bredere programmering de Delftse liefhebber van livemuziek proberen te bereiken. Zijn ze bij Ciccionina niet bang dat twee vergelijkbare concepten in een kleine straat iets teveel van het goede is? ‘Absoluut niet’, zegt Nina Voets, terwijl ze haar verfroller vakkundig over de muur laten glijden. ‘Ik denk dat het elkaar alleen maar kan versterken. Het is volgens mij niet zo dat wanneer verge-

lijkbare zaken wegvallen, degenen die overblijven daar baat bij hebben. Hoe meer er in de stad te doen is, hoe beter. Nu gaat iedereen naar de grote steden om ons heen om muziek te zien en te horen. Maar Delft is een stad met vijftienduizend studenten en nog een heleboel andere mensen die hier in het weekend willen uitgaan. Het is misschien wel lastig, maar ik weiger te geloven dat serieuze initiatieven op muziekgebied niet succesvol kunnen zijn in Delft. En liever meer dan minder.’ Ook Rob Bouwer is optimistisch over het nieuwe muzikale elan in zijn geliefde straat. ‘Het Delftse nachtleven ligt op dit moment best wel op zijn gat. Daarom ben ik juist blij dat we niet de enigen zijn die er iets van willen maken. Je moet misschien uitkijken dat je niet teveel hetzelfde gaat doen, maar daar maak ik me geen zorgen over. De sfeer is de laatste jaren al enorm verbeterd, maar samen zullen we ervoor zorgen dat de Kromstraat de leukste uitgaansstraat van de stad wordt.’ Blauww • september 2015


Statuut 50

Gelegenheidsdichter Willem Overgaag kocht een mooi overhemd, schreef voor Blauww een zes meter lang gedicht en droeg dit vlammend voor bij ‘Lokaal Blauww’, een regelmatig terugkerend evenement dat deze zomer voor het eerst plaatsvond in het Delftse Rietveld Theater. Niet zomaar een niemendallerig rijmpje, maar een waarachtig oprichtingsstatuut voor het nieuwe stadsmagazine Blauww. Reden voor fotograaf Guus Schoonewille om dit document maar eens tegen de Oude Kerk te plakken zodat iedereen in Delft er kennis van kan nemen. En er inspiratie uit kan putten. En om er bij stil te staan wat een fijne stad Delft toch is...


Ouderwets lekker! www.bierhistoriedelft.nl


D E L F T S M A G A Z I N E O V E R • C U LT U U R • K E N N I S • B U S I N E S S • L I F E S T Y L E

Helemaal thuis in Delft. Neem een abonnement op Blauww. Kijk op www.blauww.nl/abonneren

Profile for Blauww

Blauww #1 - september 2015  

Blauww #1 - september 2015  

Profile for blauww
Advertisement