Page 58

VERGETEN

HELDEN

Vergeten grootheden van Brabantse grond, die meer verdienen dan een voetnoot bij de cultuurgeschiedenis. Deze keer een stukje onvervalst nepotisme. Want daar zijn we bij MEST, als rechtgeaard Brabants medium, ook niet vies van natuurlijk.

Aflevering 4:

Jacques le Filatelist

“I

k ben zo blij da’k in Oss gebore zij. Ook al is het cultureel wa primitief.’ Dat zong Jacques le Filatelist in 1988 in hun carnavalskraker Blijen Ossenaar, op een plaat die Kei Kunst heette. Stiekem werden er best wat culturele prominenten geboren in Oss, de magere rookworst onder de steden. Acteur Gerard Thoolen, componist Michel van der Aa, programmamaker Harry de Winter, schrijver Serge van Duijnhoven, kunstenaar Chris Berens, filmer/muzikant Luuk Bouwman, toneelschrijfster Lot Vekemans. Naast hun Osse wieg hebben ze nog iets gemeen: ze bleven er nooit lang. Geen carnavalsvierders waarschijnlijk, want dat kunnen ze in Oss – naast worsten en pillen draaien – als geen ander. In Oss was de cultband Jacques le Filatelist (ook wel geschreven als ‘Jacques le Filathéliste et les Gommées’) met haar alternatieve blik op de vleesstad (‘Ik naai oe an minne mes!’) eind jaren tachtig een gangmaker tijdens het carnaval. Maar de groep – opgericht door een stel creatievelingen op het Titus Brandsma Lyceum en vernoemd naar het boek Jacques le fataliste et son maître van filosoof Diderot – werd in meer puristische carnavalskringen ook gevreesd door haar bizarre optredens, waarin naast dronken hoempa ook uitgebreid plaats was voor hermetische free jazz-uitspattingen in de sfeer van John Zorn en Ornette Coleman. HEROÏEK VAN DE GEWONE WERKMENS

Behalve met Kei Kunst scoorde de band een jaar eerder met de langspeelplaat Kei Gezellig, met veel drank opgenomen in een koeienschuur in Schaijk, met kneiters als Spakebek, Betjekkekmaai en dé classic De Bouw, over de heroïek van de gewone werkmens. De plaat met een oplage van vijfhonderd (met zelf gezeefdrukte hoezen op behangpapier), was binnen een week uitverkocht en werd een culthit tijdens het Osse carnaval. Waar carnaval het doorgaans niet moet hebben van de ijzersterke muziek – je kunt immers niet constant Shane MacGowans Battle of Brisbane draaien – kom je met Jacques de carnaval wél door. Met haar cabareteske mix van country (Ted Hohkins), metal (Karneval in de hardrockkroeg), elektronica (we, Oh_Osszuur), piepknor (Free hoempen), exotica 58

(Sekel in de donkel) en veel klassieke carnavalshoempa, zoals Varkensmesterij, was Jacques een avantgardistisch pionier in de dialectmuziek en voorloper van Brabantstalige pretbands als Bertus Staigerpaip (Geertruidenberg), WC Experience (Raamsdonksveer) en de Volkelse Band Zonder Banaan (BZB). Die laatste gaven ruiterlijk toe zonder Jacques (en z’n verkleedpartijen op het podium) nooit bestaan te hebben. Al had de onderbroekenlol van Jacques meer niveau. DIKKE RIA

Verschillende nummers werden gecoverd. Zo deed WC Experience, wereldberoemd in West-Brabant, Karneval in de hardrockkroeg, en Pap & Pudding uit Herpen nam in 2004 een aantal Jacques-nummers op en brak hierna onmiddellijk door als feestduo, met de kraker Dikke Ria als voorlopig hoogtepunt. Jacques stond in de finale van De Kleine Prijs van Utrecht, toerde twee keer door Frankrijk en stond begin jaren negentig nog op enkele lokale festivals, zoals PopOss, maar bezweek daarna aan…, ja, aan wat eigenlijk? Niet aan haar eigen (underground)succes in elk geval. MEER VLEES-MP3-MARINADE

De leden kwamen goed terecht: eentje werd bijvoorbeeld campagneleider bij D66 en erfgoedadviseur, twee werden professioneel kunstenaar, de drummer een gerespecteerd producer en een van de gitaristen (onnavolgbaar in De Pastoor Bloemstraat Blues, verder terecht nauwelijks hoorbaar op genoemde platen) werd hoofdredacteur van onderhavig blaadje, waarin het cultureel nog steeds wat primitieve Oss doorgaans schittert door afwezigheid. Voor de fijnproevers: in 2012 verschenen Kei Gezellig (1987) en Kei Kunst (1988) op bootleg-cd, digitaal gemasterd in een ‘meer vlees-mp3-marinade’. Dit even schôn als lomp stukske ‘Ossisch’ erfgoed is integraal alleen terug te vinden in de krochten van het internet: archive.org/details/JacquesLeFilathliste-KeiGezellig.

Tekst Dieter van den Bergh Illustratie Trumpstein & De Leijer MEST nr 12

MEST#12  

December 2015. MEST is het tijdschrift over kunst en cultuur in Noord-Brabant. In deze preview lees je: - Het Graf - Matthijs Rümke - SLEM...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you