Issuu on Google+

r

B G

ri

G

az

a

te b e

A ldiz k i a r

Gazteberri #91 2013 Urtarrila/Otsaila

Haur sexu esplotazioa


B G

Aurkibidea Ba al dakizu zer hartzen ari zaren?

G

az

a

te b e

A ldiz k i a r

ri

r

ATAL IZENA

06 Elkarrizketa.

Miguel テ]gel Muテアoz

08

ARGITARATZAILEA:

Zientzia.

Eguzkian dena da itzela

10

Euskara

ツゥ Shareak Kultur Elkartea Lege Gordailua: Bi-1151-04

12

Tlf: 94 424 75 94 Faxa: 94 415 74 52 eposta: gazteberri@unionline.info http://www.gazteberri.info Erredakzioa: Iparragirre, 17, 1.esk. 48009-Bilbao. Koordinatzailea: Jon Mikel Zabalegi. Testuak eta diseinua: Shareak Laguntzaileak: Nerea Segura, Gotzon Sanchez Argazkiak: Markel Redondo, Alejandro Boyero, Artxiboa. Publizitatea: 696935662 Banaketa arduraduna: Lourdes Sテ。nchez.

14

Haur sexuesplotazioa

Aisia

Sexua Shareak Kultur Elkarteak ez du Gazteberri Aldizkarian adierazitako esanen eta iritzien erantzunkizunik derrigor bere gain hartzen

EKINTZA HONEK EUSKO JAURLARITZAKO KULTURA SAILEKO HIZKUNTZA POLITIKARAKO SAILBURUORDETZAREN LAGUNTZA JASO DU

13. Zer jan, hura izan.

18 Teknologia Berriak

26

19. Txorroskiloa.

20 Denbora pasak

28

| Gazteberri #91 | Urtarrila-Otsaila 2013 | www.gazteberri.info

3


GAZTEBERRIAK

1.000 km gehiago GPSaren erruagatik Kotxeetan izaten diren GPS gailuetan akatsen bat izatea eguneroko gauza omen da. Hainbat kasutan, GPSak erabiltzen dituen mapen eguneraketa falta dela eta, edo GPSak markatzen duen errepidean diren lanak direla eta, gidari batek baino gehiagok behar baino kilometro gehiago egin behar izan ditu. Hori argituta, 67 urteko Sabine Moreau emakume belgiarraren kasua guztiz bitxia da.

Belgikatik Kroaziara Izan ere, Belgikako Solre-surSambre herrian bizi den emakume honek behar baino 1.200 kilometro gehiago egin zituen GPSaren ‘akats’ bat zela eta. Moreauk, bere herritik 84 kilometrotara den Bruselasera abiatu zen lagun baten bila, baina gailuaren akats bat zela eta, Kroaziako hiriburuan, hots, Zagreben azaldu zen 1.300 kilometro baino gehiago gidatu ostean. Desagertutako Moreauren semeak bere amaren desagerpena salatu zuen poliziaren aurrean. Bere etxebizitza miatu ostean, poliziak bilaketa sakonagoa egiteko agindua eman zuen, baina une horretan, emakumeak

Sabine Moreauk Belgikako Solre-sur-Sambre herritik Zagreberaino gidatu du GPSaren akats batengatik. | eitb.com telefonoz kontaktatu zuen bere semearekin. Amak jazotakoa azaldu zion semeari baina ordurako jada Kroazian zen. 84 kilometroko bidaia izan behar zuenak 1.300 kilometroko bidaian amaitu zuen. Moreauk onartu duenez zertxobait distraituta zegoen bolantearen aurrean eta hori dela eta, ez zion jaramon handirik egin GPSaren aginduak ‘arraro’ xamar bilakatu zirenean. Azkenean, ordubeteko bidaia egin beharrean bi egun osoko bidaia egin behar izan zuen. Hori dela eta, emakumeak kotxean egin behar izan zuen lo, hainbat aldiz gasolina bota behar izan zuen eta istripu txiki bat ere izan zuen.

SAFER SEX BALL 2012

Sexu eroa unibertsitateko jai batean Safer Sex Ball jaialdia Britain Handiko gazteen artean sexu segurua sustatzeko egiten den jaialdia da, baina Exeter Unibertsitatean egindako jaialdian guztiz kontrakoa jazo da. izan ere, segurtasun kamara batek grabatutakoaren arabera, jaialdian ziren bi ikasle sexu harremanak mantendu zituzten jaialdian bertan modu sutsu batean. Esan bezala, Safer Sex Ball jaialdia Erresuma batuan ospatzen den jaialdia da eta bere xede nagusia HIESaren kontrako borrokarako funtsak lortzea da. Jaialdi berezia da, bertara joateko, barruko arropa soilik jantzi ahal delako. Antza denez, guztiek ezin izan zuten bere sena kontrolatu eta jaialdia amaitu zen moduan amaitu zen. Aipatu bideoak eztabaida handia piztu du Erresuma Batuan. Bertan azaltzen den edukiaz gain, irudiak zilegi ez den modu batez lortu ziren eta horrek unibertsitateko ikasle sindikatuaren haserrea piztu du. Momentuz, poliziak ez du ikerketarik zabalduko, antza denez, unibertsitatea bera barne ikerketa bat burutzen ari baita. Hala ere, poliziaren bozeramaile batek aurreratu duenez, leku publiko batean sexu harremanak mantentzea delitutzat jotzen da Erresuma Batuan. Hauxe ez da Exeter Unibertsitatean ematen den lehen istilua. 2006an bertako ikasle bat beste jaialdi batean hil zen alkohol kantitate handia edateagatik.

Umezain batek zaintzen zuen haurra arropa garbigailuan sartu zuen Gertaera hau estatu batuetako ikuztegi batean jazo zen

Azken egunetan arrakasta handia lortu du bi urteko ume bat ikuzmakina baten barruan azaltzen zuen bideo batek. Hasieran, gurasoen broma zela uste izan zen. Hauek umea ikuzmakinan sartu eta atea ixtean hau martxan jarri zela uste zen. Hala ere, jakitera eman denez, gertaera hau ez da broma bat izan eta haurra ikuzmakinan sartu zuen pertsona bere zaintzaz arduratzen zen emakumea izan zen. 4

| Gazteberri #91 | Urtarrila-Otsaila 2013 | www.gazteberri.info


GAZTEBERRIAK

Historian izan den gizonik zaharrena Jiroemon Kimura japoniarra historian inoiz izan den gizonik zaharrena da. Kimurak aurreko marka hautsi zuen, Guinness errekor liburuaren arabera, 115 urte eta 253 egun bete ostean. Aurreko marka, 1998an hil zen Christian Mortensen danimarkarraren esku zegoen, egun bat gutxiagorekin, noski. Guinness liburuaren arabera, historian inoiz izan den emakumerik zaharrena, berriz, 1997an hil zen Jeanne Louise Calment frantziarra dugu, 122 urte eta 164 eguneko adinarekin. Kimura japoniarra 1897ko apirilaren 19an jaio zen,

gaur egun Kioto izenarekin ezagutzen den eskualdean. Bere bizitza ia osoa posta zerbitzuan eman zuen lanean eta erretiratu ostean, bere ortua zaintzen eman zituen hainbat urte. Kimurak zazpi seme-alaba izan ditu, hauetatik oraindik bost bizirik daudelarik. Horiei esker, 14 biloba, 25 birbiloba eta 14 herenhiloba izan ditu. Japoniako biztanleriaren %25a 65 urtetik gorakoa da (30 miloi pertsona baino gehiago). Kimuraren osasun egoera delikatua da eta pasa den abenduaren 15etik ospitale batean dago ingresatua.

Galdutako gutunak bueltan 40 urte beranduago Lloyd eta Marion Michael estatubatuarrak 1942an ezkondu ziren. Urte berean, senarrak Europara joan behar

izan zuen II Guda Mundialean parte hartzeko. Ohikoa den bezala, Lloyd Europan izan zen hilabete horietan guztietan, hainbat gutun bidali

zizkion bere emazte maiteari. Zoritxarrez bikotearentzat, pasa den mendeko 60ko hamarkadaren hasieran norbait bere etxean sartu eta gutun horiek guztiak lapurtu zituen beste hainbat gauzen artean. Orain, ia 40 urte beranduago, 90 urte betetzear gertu dagoen bikotekide hauek lapurtutako gutunak berreskuratzea lortu dute. Aditzera eman dutenez, aukera badute gutun horiek guztiak irakurriko dituzte berriz ere. | Gazteberri #91 | Urtarrila-Otsaila 2013 | www.gazteberri.info

5


ERREPORTAJEA

Ba al dakizu zer hartzen ari zaren?

Ai-Laket!! elkarteko kideek Pompidou taldeak deitzen duen drogen prebentziorako saria jaso zuen pasa den azaroan beste 83 proiektu gainditu ondoren. | POMPIDOU GROUP

Ai-Laket!! elkarteak Europa mailako drogen prebentziorako saria irabazi berri du Lonja-Laket!! izeneko programari esker. Honen bidez, lonjetan bere aisialdia ematen duten gazteei drogen kontsumoak izan ditzakeen arriskuetaz gain, lonjen erabilerak berak izan ditzakeen arriskuen berri ere ematen zaie. Guztira, 65 lonjetan izan dira Euskadi osoan zehar Ai-Laket!!, Gasteiz eta IruĂąea artean sortutako erakunde ‘bitxia’ da. Erakunde hau droga erabiltzaile eta erabiltzaile ohiek osatzen dute eta drogen erabilerak dituen arriskuen murriztapenerako egiten dute lan. Hamar urteko ibilbidea izan arren, Ai-Laket!! erakundea albiste izan da pasa den urtearen amaieran Pompidou taldeak ematen duen Drogen Prebentziorako Europar Batzordeak deitzen duen saria jaso zuelako Estrasburgon. 2004. urtean abian jarri eta bi urtean behin ematen den sari honek gazteei bideratutako eta gazteek kudeatutako droga prebentziorako ekimenak saritzen ditu. Pompidou taldeak elkarteak garatutako Lonja-Laket!! ekimena saritu du 24 herrialdeetatik aurkeztutako beste 83 ekimenen artean. Ekimen honek Gasteizko Udala, Arabako Foru Aldundi eta

6

| Gazteberri #91 | Urtarrila-Otsaila 2013 | www.gazteberri.info

Eusko Jaurlaritzako Drogomenpekotasun Zuzendaritzaren laguntza izan du.

Lonja-Laket!! Programa hau 2009an jarri zen martxan eta denbora honetan guztietan Euskadiko 65 lonja desberdinetan izan dira 1.034 gazteren parte hartzearekin; 778 mutil eta 256 neska. Bataz besteko adina, 19,6 urtekoa izan da. Ekimenaren baitan, proiektuan parte hartzen duten lonjak hirutan bisitatu dira, bisita bakoitza bi ordu ingurukoa delarik. Bisita hauetan, Ai-Laket!-eko kideek hainbat aspektu lantzen dituzte. Lehenik eta behin, lonjetan bere aisialdia ematen duten gazte ez kontsumitzaileen drogak ez hartzeko erabakia indartzen dute. Gainera, drogak kontsumitzen dituzten gazteekin arriskua


ERREPORTAJEA

izan dezaketen kontsumoak murrizteko eta droga kontsumoak izan dezakeen arriskuen inguruan modu didaktiko batean informatzeko lan egiten dute. Programan, drogen erabilerak dituen arriskuez gain, lonjen erabilerak berak dituen arriskuak ere lantzen dira. Zentzu horretan, lonjen opakotasunak erabiltzaileei zein auzokideei eragin diezaizkieketen arriskuak murriztea dute helburu. Lehenengo bisitan, besteak beste, erabakiak eta erantzukizunak, kontsumoen planifikazioa, drogen efektuak, arriskuen murrizketa edota nahasketak bezalako gaiak jorratzen dira. Bigarren bisitan, berriz, substantzien analisiak, sexu seguruaren inguruko dinamika, lokalen segurtasuna eta higienea zaintzeari zein legediari buruzko

informazioa ematen da. Guztira, 297 analisi buru dira 2009. urtetik aurrera egindako 44 lokaletan eta analisi gehienak, %86 hain zuzen ere, kannabisaren ingurukoak izan dira. Azkenik, hirugarren bistan, lonjen erabilpen arduratsuaren inguruko gida bat aurkezten da. Azken bisita honetan ere, droga desberdinen inguruan izan daitezkeen zalantzak eta kezkak argitzen ere saiatzen dira. Era berean, generoari buruz ere hitz egiten da.

Drogen analisia Ai-Laket!!-eko kideak oinarrizko premisa batetik abiatzen dira: drogak betidanik izan dira giza-kulturaren parte eta, horrenbestez, zentzuzkoa da pentsatzea hala izaten jarraituko dutela. Honen aurrean

eta, debekuan oinarritutako politiken eraginkortasun falta ikusita, substantzia psikoaktiboekin bizitzen ikastearen aldeko apustua egiten du Ai Laket!! elkarteak. Burutzen dituzten ekimenen artean, aipatzekoa da ere bere egoitzan bertan burutzen duten ‘Ai Test Gunea’. Honen baitan, ostiralero elkartearen bulegoa drogen inguruko argibide, eztabaida eta informazio gune bilakatzen da. Era berean, hainbat drogen analisiak ere burutzen dituzte. Horretarako, erreaktibo espezifiko eta geruza meheko kromatografia bezalako teknikak erabiltzen dituzte. Prebentziorako materialak ere eskuratu ditzakete zerbitzura gerturatzen diren lagun guztiek. Lonja-Laket!!en parte hartzeko: ailaket@ailaket.com

| Gazteberri #91 | Urtarrila-Otsaila 2013 | www.gazteberri.info

7


ELKARRIZKETA Euskal Autonomia Erkidegoan inmigrazio prozesu garrantzitsua eman da azken hamarkadan. Honek, kultur aniztasuna ekarri du gurera, baina hau euskal gizartea aberasteko baliagarri den bezala, modu egokian kudeatu beharreko gatazkak ere sortzen ditu, are gehiego egun bizi dugun baldintza ekonomikoetan. Biltzeneko kideek inmigrazioaren inguruan diren aurreiritzi eta zurrumurru garrantzitsuenak bildu dituzte esku-liburu batean

Miguel ángel muñoz / Nadia eremieva / maya amrane. (Biltzen)

“Krisiarekin inmigrazioaren inguruan den pertzepzioak okerrera egin du” 8

| Gazteberri #91 | Urtarrila-Otsaila 2013 | www.gazteberri.info

Zertan datza Biltzenen eguneroko jarduera? Biltzen Eusko Jaurlaritzaren esku dagoen zerbitzua da, Gizarteratzea eta Kulturarteko Bizikidetzaren Euskal Zerbitzua hain zuzen ere. Gaur egun, Enplegu eta Gizarte Politikak Sailaren barruan kokaturik gaude. Bederatzi urtetako ibilbidea duen zerbitzua da eta bigarren mailako zerbitzua eskaintzen dugu, hots, gizarteratze eta kulturarteko bizikidetzan lan egiten duten bestelako eragileak laguntzeko zerbitzuak eskaintzen ditugu. Gure xedea gai hauek zehar-gai bilakatzea da administrazioen barruan. Era berean, administrazioekin ezezik, pertsonekin zuzenean lan egiten duten profesionalekin ere lan egiten dugu: gizarte hezitzaileak, gizarte-langileak... Trebakuntzan ere lan handia egiten dugu, batez ere udaletxe zein hezkuntza zentroekin. Biltzenen, esan bezala, funtsezkoa jotzen dugu aniztasuna eta kulturarteko bizikidetza sustatzea, horrek gizarte kohesionatuago bat lortzen laguntzen gaituelako. Nolakoa da Euskal Autonomia Erkidegoan inmigrazioaren inguruan egin daitekeen argazkia? Euskal Autonomia Erkidegoan den


ELKARRIZKETA pertzepzioa ez da estatu mailan egin diren ikerketetatik antzeman daitekeen pertzepzioetatik urrun. Egia da EAEn dagoen inmigrazio tasa estatuko beste hainbat erkidegoetakoa baino baxuagoa dela. Adibidez, 2011. urtearen hasieran Euskadin zen inmigrazio tasa %6,6koa zen baina, hala ere, Ikuspegi Barometroaren arabera, euskaldunon ustetan, tasa hau %17tik gorakoa zen. Desdoiketa hau normaltzat jo daiteke, izan ere, gizarte guztietan aldaketaren aurkako erresistentziak ematen dira, eta azken urteetan bizi izan dugun inmigrazio fenomenoa aldaketa horien barruan koka daiteke. Nola ikusten du euskal gazteriak gai hau? Gazteriari dagokionez, kualitatiboki ez dago alde handirik. Euskal gazteria ez da beste erkidegoetako gazteria baino toleranteagoa edo kontrakoa. Ikuspegi Barometroaren baitan bada, berez, inmigrazioarekiko jarrera negatiboagoa duen populazio tarte bat da, %30 ingurukoa. Normalean gai hauen ikuspegi negatibo bat aurkezten da. Zein neurritan baldintzatzen dute hedabideek inmigrazioaren inguruan dugun pertzepzioa? Gazteriak duen pertzepzioa helduek duten pertzepzioarekin bat egiten du, hein handi batean, inmigrazioaren inguruko pertzepzioa hedabideetatik eraikitzen delako. Zentzu horretan, gazteek gizarte osoak dituen iturri berberetatik edaten du. Gaur egun bizi dugun baldintza sozioekonomikoak eragin negatiboa izan al du inmigrazioaren inguruan dugun pertzepzioan? Krisiak eragin negatiboa du pertzepzio horretan. Baldintza ekonomikoak txarrak direnean zailagoa da gizarte zuzen eta solidario bat sustatzea. Garai latz hauetan, bertako jendeak lehiakidetzat hartzen ditu etorkinak laguntzak edota zenbait enplegu eskatzera joaten denean. Zentzu horretan, gaur egun behar gehiago duen bertako jendearen artean pertzepzio honek okerrera jo duela baiezta genezake. Landu dugun eskuliburuan, adibidez, etorkinek hainbat

daudelako. Laguntzak ez dira talde zehatz batzuetarako bideratzen, baztertuta geratzeko arriskuan dagoen jende ororentzat baizik.

Inmigrazioaren inguruan diren zurrumurru, aurreiritzi eta estereotipo nagusienak • Ezin ditugu etorkin gehiago onartu; gehiegi dira. • Etorkinak gizarte-laguntzei esker bizi dira eta neurriz kanpo baliatzen dituzte. • Etorkinek lana kentzen digute. • Inmigrazioaren ondorioz, matxismoa eta genero-indarkeria areagotu egiten dira. • Etorkinek ez dute integratu nahi. • Etorkinek neurriz kanpo erabiltzen dute euskal osasun sistema eta larrialdizerbitzuak kolapsatzen dituzte. • Ikasle etorkinek eskoletako hezkuntza maila jaitsiarazten dute eta ikastetxeetan ghettoak sortzen dituzte. • Etorkinentzat izaten dira babes ofizialeko etxeak: lehentasuna izaten dute eta euskaldunok baino aukera gehiago dituzte. • Pilatuta eta baldintza txarretan bizi dira. Aurreko egoera horrek alokairuen merkatua garestitzen du eta etorkinak bizitzen jartzen diren auzoen balioa jaisten du. • Inmigrazioak erlijio-gaiak berriz ere mahai gainean jartzea eragingo du eta laikotasunerako prozesua geldiaraziko du. • Espazio publikoa gainokupatzen dute eta espazio hori ez dute behar bezala erabiltzen. • Arauak ez dituzte errespetatzen; ez dute gizalegerik.

dirulaguntza jasotzen dituztenaren sentsazioa edo zurrumurrua dagoela aipatzen da. Garbi izan behar dugu ez dela etorkinentzat laguntza berezirik; laguntza guztiek izaera unibertsala dute eta gizarte-bazterketa eta pobrezia ekiditzeko ematen dira. Laguntza hauek lortzeko baldintza batzuk bete behar dira eta, hor bai, errezagoa da etorkin batek baldintza horiek guztiak betetzea. Datuen erabilera oker bat ematen da; etorkinek dirulaguntzak eskuratzen dituzte baina askoz ere baldintza okerragoetan

Inmigrazioa beti maila sozial baxuagoekin identifikatzen dugu. Inmigrazioa ezezik ez al da klasismo arazo bat ere? Identifikazio hori ematen da, baina modu oker batean. Kanpotar eta pobrea inmigrantetzat jotzen dugu baina kanpotar eta aberatsa atzerritartzat jotzen dugu. Hemen ere apurtu beharreko mito bat aurkitzen dugu. Inmigrazio mugimendu handiena 1999 eta 2011 artean eman da eta jende askok uste duenaren kontra, etorri diren pertsonak ez dira kualifikazio maila baxua duten pertsonak. Kasu gehienetan, bere jatorrizko herrialdeetan kualifikazio handia duten pertsonak izan dira, baina hemen kualifikazio eskaseko lanpostuetan egin behar izan dute lan: etxeko lanak, zaintza lanak, eraikuntza... Zentzu horretan, beraien inguruan dugun pertzepzioa ez da berez duten kualifikazioaren araberakoa, hemen egiten duten lanaren araberakoa baizik. Zein modutan landu daiteke hau guztia gazteriaren artean? Gai hauek gazteriaren artean lantzeko aspektu garrantzitsu bat metodologiarena da. Gazte izateak baditu berezko ezaugarriak eta, nahiz eta, helduen pertzepzio berberak izan, edo oso antzekoak behintzat, gazteek erabiltzen duten lengoaia guztiz desberdina da. Hor dugu, adibidez, teknologia berrien eskutik zabaldu diren hainbat aukera: Internet, Gizarte sareak... Gazteekin lan egitean mezua moldatu beharra dago ezaugarri hauetara guztietara. Funtsezkoa da mezua masiboki helaraztea, baina hori epe luzerako lana litzateke. Nagusi diren inmigrazioaren kontrako mezuei kontrapuntu egitean datza gakoa. Diskurtsoen katea apurtu beharra dago. Hedabideetatik zabaltzen den mezua xirimiriak bezala bustitzen du iritzi publikoa eta helduetatik belaunaldi gazteetara ere transmititzen dira diskurtso horiek guztiak. Horregatik, diskurtsoaren katea ezezik transmisioaren katea ere apurtzea garrantzitsua da.

| Gazteberri #91 | Urtarrila-Otsaila 2013 | www.gazteberri.info

9


ZIENTZIA

Eguzkian dena da itzela

Eguzkia gure sistemaren protagonista nagusia da. Bertan diren planeta guztiek bere inguruan egiten dute bira eta bere berotasunari esker posible da gurea bezalako planeta batean bizitza aurkitzea. Baina hori ez da betirako izango. Beste izarren kasuan bezala, eguzkia ere, egunen batean, itzali egingo da; zorionez, oraindik bost mila milioi urte falta dira horretarako.

10

| Gazteberri #91 | Urtarrila-Otsaila 2013 | www.gazteberri.info


ZIENTZIA UPV/EHUko irakasle batek, Juan Carlos Gorostizagak, (Milenko Bernadic irakaslearekin batera) ‘Sin embargo no se mueve’ izenburuko liburua argitaratu du berriki. Liburu honek, zer esan handia eman du, gezurra badirudi ere, geozentrismoaren ideia defendatzen baita bertan, hots, gure planeta unibertsoaren zentroa dela, hain zuzen ere. Orain arte dugun ebidentzia zientifikoari so eginez, garbi dago gure planetak eguzkiaren inguruan bira egiten duela (heliozentrismoa), baina zer dakigu izar honen inguruan? Eguzkia gure galaxiaren erdigunea da eta nahiko osagai sinpleak ditu: Helioa (%24), Hidrogenoa (%74), Oxigenoa (%1) eta beste %1 bestelako osagaietan. Osagaietan oinarrituta, eguzkia izar gaseosoa dela baiezta daiteke. Eguzkiaren inguruko datu guztiak itzelak dira, are gehiago, gure planetarekin alderatzen badugu. Horrela, Eguzki Sisteman den masa osoaren %99,8a eguzkian bertan aurkitzen da (beste %0,2aren ia guztia Jupiterren da). Bere grabitate indarra ere itzelatzat jo daiteke; Pluton bezalako planeta batek, ia 6 mila milioi kilometrotara egonik, eguzkiaren orbitara itsatsita jarraitzen du. Eguzkiaren ezaugarririk nagusienetako bat, eta gure bizitzarako funtsezkoa dena, bere tenperatura da. Adituen ustetan, eguzkiaren tenperatura, bere azalean, 6.000ºC baino altuagoa da, eta nukleoan, beraz, askoz ere handiagoa izango litzateke, 15.000.000ºC ingurukoa hain zuzen ere. Tenperatura altu horiek hidrogeno eta helioaren arteko fusioari esker lortzen dira. Osagai hauek guztiak ‘erretzen’ ari direnez, egunen batean eguzkia ‘itzali’ egingo dela aurreratzen dute zientzilariek, baina horretarako, egindako kalkuluen arabera, oraindik bost mila miloi urte inguru falta omen dira. Kontutan hartu behar dugu eguzkia duela 4.650 miloi urte inguru sortu zela kalkulatzen dela.

Gure sistemako plenetek eguzkiaren inguruan bira egiten duten bezala, eguzkiak ere Esne Bidearen zentroaren inguruan egiten du bira. Orbita osoa egin ahal izateko, eguzkiak 225 urte behar ditu, nahiz eta 800.000 kilometro orduko abiaduran bidaiatu.

Eguzkia itzaltzen den une horretan, Izar Erraldoi Gorri batean bihurtuko da eta Artizarra eta Merkurio hartuko ditu bere gain. Gure etorkizuna ere ez da oso positiboa izango. Erregai guztia xahutzean, berriz, eguzkia Izar Nano Zuri batean bilakatuko da.

| Gazteberri #91 | Urtarrila-Otsaila 2013 | www.gazteberri.info

11


EUSKARA

‘Ahora’ KM abestia

Korrika 18

Euskal hitz itsusiena

‘Ahora’ izenburua du aurtengo Kilometroak jaialdiaren abesti ofizialak. 2013ko KM edizioa Tolosako Laskorain Ikastolak antolatuko du eta abestia herriko Ihauterietarako prestatu dute. Talde ezagunaren ordez, herriko jendea inplikatu dute reggae ikutua duen abesti honetan. Abestiaren letra Juantxo Arakamarena da.

Martxoaren 14an emango zaio hasiera Andoainen Korrikaren edizio berriari. ‘Eman Euskara elkarri’ lelopean euskararen aldeko aldarrikapenak Euskal Herriko bazter gehienak bisitatuko ditu martxoaren 24an Baionara iritsi arte. Aurtengo edizioan Korrikak eta AEK-k euskara ikasi eta ikasten ari diren ikasleak omenduko ditu. Korrika Kulturalaren ekintzak jada abian dira.

Eibarko AEK, Udal Euskaltegia eta Udalak euskaraz den hitzik itsusiena aukeratzeko lehiaketa antolatu dute. Hitzak aurkezteko epea otsailaren 17an amaituko da eta otsailaren 22 eta martxoaren 3 bitartean aurkeztutako hitzen artean aukeratu ahal izango da www.eibarko-euskara.com webgunean. Hitz itsusiena aurkezten duen pertsonak Eibarren bertan diren ikuskizun desberdinetarako sarrerak irabaziko ditu.

Euskara Expolangues hizkuntzen azokan izan da Euskarak, beste behin, presentzia handia izan du Parisen burutzen ohi den Expolangues hizkuntzen azokan. Aipatu azoka otsailaren 6 eta 9 bitartean ospatu zen eta, bertan, Etxepare Institutuak jarritako stand bat izan zen. Azokan, euskara ardatz izan zuten hainbat ekitaldi burutu ziren, hala nola, Sorbona Unibertsitatean Mariasun Landa idazleak eta Garikoitz Mendizabal musikariak “Bizitza zatiak: euskal literatura eta musika” izenburupean eginiko emanaldia edota Parisen Etxepare Euskal Institutuko euskara eta euskal kultura irakurle izandako

Expolanguesen aurtengo edizioan IKTek hizkuntzen ikasketan joka dezaketen papera aztertu zen | Expolangues

Soziolinguistika Klusterra eta Jaurlaritzaren ikerketa

Gero eta ikasle euskaldun gehiago. Gero eta euskara gutxiago klasetik at Euskara hizkuntza akademikoa bilakatzen ari omen da? Ikerketa baten arabera, gero eta ikasle euskaldun gehiago daude baina gero eta urriagoa da gure hizkuntzaren erabilera klasetik kanpo. EAEko ia 36.000 ikasleren artean egindako ikerketa honen arabera, Lehen Hezkuntzan klase barruan euskara erabiltzen duten ikasleak %60 dira. Hala ere, jolasaldian kopuru hauek buelta eman eta maila horretako ikasleen %59a gaztelerara jotzen du. DBHko 2. mailan, berriz, soilik ikasleen %28ak erabiltzen du euskara klase barruan eta jolas-aldian, %25ak. Irakasleekiko harremanetan, euskara nagusitzen da Lehen Hezkuntzan zein DBHn %74 eta %61eko portzentajeekin, hurrenez hurren. 12

| Gazteberri #91 | Urtarrila-Otsaila 2013 | www.gazteberri.info

Argitxu Camusek “Euskara: Europako hizkuntzarik zaharrena?” hitzaldia. Etxepare Institutuko ordezkariak ezezik, beste hainbat erakunde eta elkarteetako ordezkari izan ziren Parisen, hala nola, Bizkaiko Foru Aldundiko eta Azkue Fundazioko Josune Ariztondo eta Miren Dobaran, Euskal Herriko Unibertsitateko Euskara Institutuko Pello Salaburu eta Miren Azkarate, Elhuyar Fundazioko Itziar Nogueras eta Elena García, Langune hizkuntza enpresen taldeko Fernando Alana edo Bakun Itzulpen eta Argitalpen Zerbitzuakeko Joseba Ossa. Expolangues hizkuntza alorrean egiten den azokarik garrantzitsuenetakoa da eta aurtengo edizioan 80 hizkuntza inguru izan dira bertan.

IKASTOLA BERRIA HENDAIAN

Ikastola berria eraikitzearen beharra dute Hendaian baina Baionako azpiprefekturak ez du diru publikoarekin lan hauek finantziatzeko baimenik ematen. Hendaiako alkateak berak adierazi duenez, euskararen egoera Iparraldean oso larria da. Egoerari buelta emateko hiztun gehiagoren beharra aldarrikatu du Jean Baptiste Salaberry alkateak.


ZERJAN, HURA IZAN

250 zaldi potentziako hanburgesa Duela urte batzuk, aspaldi ez esatearren, eta Dietetika ikasketak amaitzen ari nintzela, nire gelakide bati (“Txemita-ri”) bapatean azalean urtikaria azaldu zitzaion. Medikuarengana joan eta gero, haren diagnostikoa harri eta zur utzi gintuen: zaldi haragiari alergia zion gure Txemitak. Non demontre jan izango ote zuen halakorik? Erantzuna geroxeago. Istoriotxo hau bururatu zait, azken egunotan dugun polemikarekin. Antza denez, zaldi haragia erabili ohi da aurrez prestatutako jakietan (hanburgesa, lasagna…), etiketetan behi haragia dela jartzen duen arren. Ekonomia-gezurra da edota osasun-iruzurra? Hasiera batean, munduan zehar sortu den eskandalua, ekonomikoa da. Europa mailako kontsumitzaile erakundeek aitortu dutenez, behi-produktuetan zaldi haragi-hondarrak aurkitu dira, nahiz eta jaki hauetako etiketetan holakorik aipatu ez. Zaldi-haragia behiarena baino merkeagoa denez, aizundututako jakiak, kontsumitzaileari ekonomikoki kaltetzen die. Eta jakin badakigun moduan, “dirua mundua mugitzen duenez”, (edo behintzat politikariek), komunikabideetako titularrak bete dituen albistea izan dugu. Orain galderak, zera dira: lege-eza edota administrazioaren egiaztatze-falta? Zenbateko kopurua aurkitu da, trazak (hau da, gurutzatutako-kontaminazioa dela eta) edo gramuak, ordezko haragia erabili dutelako? Baina kontsumitzaileak ez gara honekin konformatzen. Zaldi haragia? Benetan, zaldi haragia jaten dugula? Askok ezingo dute sinistu, beste

askori nazka emango die. Zaldikoek, esnezekorrek baino pena handiagoa ematen al digute? Harraroa iruditzen zaiguna, herri askotan ohikoa da elikaduran; susmatu genezake Txinatar edo Japoniarrek dastatzen zutela, baina Belgika, Suitza edo Alemanian ere. Hain zuzen gure kaleetan zehar ere, aurki ditzazkegu saltoki espezialitatuak eta ohiko jakietan legez erabiltzen dela. Etiketak irakurri, edo bestela galdetuiezue Txemitari zein txorizotan aurkitzen den! Eta jatekotan, osasuntsua al da? Berez, behiarena baino osasuntsuagoa izan daiteke. Batetik koipe gutxiago du, eta bestetik anemiak ekiditeko, burdin gehiago du. Egia da, medikamentu kontrol zehatzak pasa behar dituela, baina gainerako haragiek bezala. Probatuz gero, nabarmenduko duzu saporetsuagoa dela, goxoagoa. Zaldi hanburgesak, osasungarriagoak dira? Oxala! Hanburgesak biguinak gelditzeko damu dut, grasa eranzten zaietela eta gutxi gorabehera “250 zaldiko potentzia” dute azkenean (250 Kcal/100g-ko).

“Benetan zaldi haragia jaten dugula? Askok ezin izango dute sinistu. beste askori nazka emango die. Baina esnezekorrek baino pena handiagoa ematen digutelako izango da?”

NEREA SEGURA

Orduan, zaldi-haragia, bai ala ez? Administrazioak bere lana ondo eginez gero, zer lehenezten duzu: elikaduraren alde ekonomikoa, kulturala, morala edo elikagarria? Horren arabera duzu zure erantzukizuna. Orain garrantzitsuena, Europa eta mundu mailan trama galanta estalgabetu dela da. Non nabarmentzen den enpresetako kontrol analitikorik eza, baita administrazioen aldetik ere. Kontsumitzaileok gaur egun dugun informazioarekin, erremediorik gabe lehen bait lehen konpondu beharko dutena.

| Gazteberri #91 | Urtarrila-Otsaila 2013 | www.gazteberri.info

13


ERREPORTAJEA

Haur sexu-esplotazioa munduan zehar

GOIAN: Duela gutxi arte, pederastia, Internet

bidezko pornografia edota turismo sexuala nazioarteko hitzarmenetan aurreikusten ez ziren delituak izan dira.

ESKUBIAN: Haur prostituzioa garapen bidean

diren estatu eta estatu garatuetako eskualde marginaletan ematen ohi den fenomenoa da. Prostituzio mota hau mafien eskuetan aurkitzen da eta hauek familien behar ekonomikoetaz aprobetxatu egiten dira. Prostituzioan izan diren haurrek, neskak kasu gehienetan, drogamenpekotasun, alkoholismo edota depresio arazoak izaten dituzte.

14

| Gazteberri #91 | Urtarrila-Otsaila 2013 | www.gazteberri.info


ERREPORTAJEA

Turismo sexualaren jatorrizko estatuak Turismo sexualaren jatorri eta helburu estatuak Turismo sexualaren helburu diren estatuak Turismo sexualaren inguruko datuak ez dituzten estatuak

ITURRIA: The Protection Project 2011. Johns Hopkins University.

1996an Haurren sexu-esplotazio komertziala ekiditzeko Estokolmon burutu zen mundu mailako kongresuan haurren eskubide urraketa hau termino hauetan definitu zen: “heldu baten sexu asebetetzerako neska, mutil edo nerabeen erabilera diru edo bestelako ordainsari baten truke. Kasu hauetan guztietan, haurrak edo nerabeak objektu sexualtzat edo merkatal objektutzat hartzen dira�

2008an kaleratu ziren datuen arabera, mundu mailan, 150 milioi neska eta 73 milioi mutil sexu-harremanak mantentzera edota bestelako sexubiolentziak pairatzera behartuta izan dira. Kopuru izugarriak dira, baina are gehiago, adituen ustetan hau icebergaren punta besterik ez dela jakitean. Izan ere, oso zaila da haur sexu-esplotazioaren inguruko datu zehatzik ematea, kasu gehienetan eskubide urraketa hauek ez direlako salatzen. Horrela, hainbat eskualde edo kulturetan, esplotazio kasu hauen %98 inguru salaketarik gabe geratzen dela uste dute adituek. Erasotzaileek biktimarengan egiten duten presio

psikologikoa edota kulturaren arabera biktimaren familiarentzat suposa dezakeen lotsaizuna dira salaketa falta azaltzen duten arrazoi nagusienak. Sexu-esplotazioa haurrek arreta eta babesa jasotzeko duten eskubideen urraketa da. Hau hainbat esparrutan eman daiteke: familia, haurren arteko ezkontzak, haur pornografia eta Internet bidezko sexu-esplotazioa, sexu industria komertziala, turismo sexuala... Sexu-esplotazioaren inguruan emandako definizioan, haurrek ordainsari bat lortzen dute helduen sexu nahiak asebetetzeagatik, kasu askotan diruaren bidez, baina

Ablazioa: emakumezkoen ebaketa genitala Otsailaren 6an ablazioaren kontrako nazioarteko eguna ospatzen da. Ablazioa edo emakumezkoen ebaketa genitala adin gutxiko neskatoei egiten zaie (normalean 4 eta 14 urte bitartean, baina baita urtebete baino gutxiago dutenean Eritrea edo Mali bezalako estatuetan) Afrikako hainbat estatuetan edota Yemenen eta gero eta ohikoagoak dira Europan, EE.BBetan edo Australian. Ablazioa dugu neskatoen eskubideen urraketarik bortitzenetako bat eta ebaketa pairatu duten emakumeek bizitza osorako osasun arazoak izaten dituzte. Ikerketa desberdinen arabera, 70 milioi inguru emakumek pairatu dute bere kanpo sexu organoen ebaketa osoa edo zatikakoa. Ablazioak burutzeko arrazoi nagusienak sexualitatearekin zerikusia dute, baina tartean badira arrazoi soziologiko eta erlijiosoak ere.

| Gazteberri #91 | Urtarrila-Otsaila 2013 | www.gazteberri.info

15


ERREPORTAJEA

vidabagus.blogspot.com

beste hainbat kasutan, janariaren truke edota eskolara joateko aukeraren truke.

UNICEFen arabera, urtero, 2 milioi haur inguruk pairatzen du sexu-esplotazioa edo pornografia

EZKERREAN: Txinako datuak

kontutan hartu gabe, 2006an, munduan ziren 20 eta 24 urte bitarteko emakumeen %36a 18 urte bete baino lehen ezkonduta edo bikotekidearekin elkar bizitzen zegoen. Nerabeen ezkontzak ohikoagoak dira Sahara Hegoaldeko Afrikan eta Asiako Hegoaldean. Nigeren, adibidez, 20 eta 24 urte bitarteko emakumeen %77a ezkonduta zegoen 18 urte bete baino lehen. Bangladeshen, %65. ESKUBIAN: Urtero, 15 eta 19 urte

bitarteko 14 milioi nerabe erditzen dela kalkulatzen da. Adin tarte honetan diren emakumeek 20 urtetik gorako emakumeek baino haurdunaldi garaian hiltzeko aukera gehiago dituzte.

16

biktimen %80-90a herrialde txiroetako neskak izaten dira. Horrelako testuinguruetan, sexu abusurako ‘beharrezkoak’ diren hainbat faktore ematen dira: pobrezia maila oso altuak, Esplotazio modu desberdinak hezkuntza gutxi, familia egitura ez-egonkorrak, Haurrek pairatzen duten sexu-esplotazioa, familia laguntzeko behar kulturala... Faktore bereziki, hiru multzo nagusitan banatzen da: ekonomikoetaz gain, hainbat ikerketen arabera, prostituzioa, pornografia eta salmenta. Kasu etxeetan, familiaren barruan, biolentzia hauetan guztietan, esplotazioaren biktima pairatzen duten haurrek sexu-esplotazioa diren haurrek lesio pairatzeko aukera fisikoak ezezik, gehiago dituzte. INTERNET HAURREN SEXU-ESPLOTAZIORAKO BIDE GARRANTZITSUENETAKO BAT BILAKATU DA ia sendaezinak diren ondorio Baina, sexupsikologikoak ere esplotazio kasuetan izaten dituzte. biktimak dauden Gainera, HIESa bezala, badira 10 eta 17 urte bitarteko 7 gazteetatik batek sexu izateko arrisku biktima hauek proposamenen bat izan du Internet bidez altuaz gain, sortzen ditutzen emakumezkoen pertsonak, hots, Gazteriaren %4ak eskaera kasuan, sarritan esplotatzaileak. Zer sexual oldarkorren bat jaso du nahi ez diren esanik ez, biktimen Internet bidez haurdunaldiei egin artean neskak behar diete aurre. nagusi diren bezala, Gazteriaren %34ak sexu izaera duen edukiren bat ikusi du esplotatzaileen Interneten: argazkiak, bideoak... Arazo honen artean gizon arrazoiak azaltzea heterosexualak Eduki sexuala duten materialak lan nekeza da, dira nagusi. ikusi duten gazteen herenak estatu eta eskualde Horrela, turismo soilik abisatu ditu bere gurasoak desberdinetan gune handietan eredu desberdinak edota atzerritar ematen direlako. Seguruenik, gure artean, militarren presentzia handia den eskualdeetan sexu-esplotazio eredurik ezagunena turismo prostituzioa, eta honekin batera baita haur sexuala izenarekin ezagutzen den praktika prostituzioa ere, handiagoa izaten ohi da. dugu, baina beste lurraldeetan, berriz, Horrela, eskualde txiroetan, langabezia tasa esplotazio nagusiena familia barruan bertan altuekin, populazio dentsitate handiarekin eman daiteke. Haur sexu-esplotazioaren eta gaueko bizitza (tabernak, dantzalekuak...)

%4

1/3

| Gazteberri #91 | Urtarrila-Otsaila 2013 | www.gazteberri.info


ERREPORTAJEA

“Gizakien salerosketan, biktima ezik, guztiek irabazten dute” Bilbon egoitza duen Anesvad GGKEk urteak daramatza gizakien salerosketa arazoaren inguruan lan egiten. Guztira, mundu mailan, 12 milioi pertsona heldu, neska eta mutil lan bortxatuak egitera edota prostituitzera behartuta izaten direla kalkulatzen da. Kopuru honetatik, erdia baino gehiago emakumeak edota neskatxak dira. planetaellas.com

alaiarekin sexu-esplotazioa ematea errazagoa da.

Hau, hainbat milioi pertsona mehatxatzen dituen gaitza da, batez ere, Asiako Hegoekialdean. Hain zuzen ere, Txina, Laos, Vietnam, Tailandia, Kanbodia eta Myanmar estatuek osatzen duten Mekong Handia izenarekin ezagutzen den eremuan Anesvadek gizakien salerosketa ekiditeko proiektuak garatzen ditu, bereziki, haurren esplotazioa ekiditeko. Anesvadeko proiektu teknikaria den Juan Antonio Torresek azaltzen duenez, pertsonen salerosketa “pertsonen erakartze, garraio, harrera eta hartzea litzateke, horretarako, mehatxu, indarkeria edota bestelako gogorkeria motak erabil daitezkeelarik”. Hau eman daitekeen giza eskubideen

Haurren arteko ezkontzak Gure artean turismo sexuala haur sexuesplotazio eredu nagusitzat badugu ere, mundu mailan, eta batez ere neskei dagokionez, haurren arteko ezkontza da eskubide urraketa ohikoena. Horrela, nerabetasunean ezkontzera behartuta dauden neskak bere familia eta lagunetik urrundu egiten dira, beste pertsonekin harremanak izateko aukera mugatu egiten zaie eta hezkuntza jasotzeko aukera ere mugatu egiten zaie. Amodio faltan, sarritan ezkontza hauen atzean biolentzia, prostituzioa eta behartutako lanak edo esklabotasuna aurki daitezke. Ezkontzaren barruan sexu-harremanei uko egitea zailagoa denez eta antisorgailuen erabilera urriagoa denez (batez ere herrialde txiroetan), adin gutxiko emazteak sexu transmisiozko gaixotasunak hartzeko edota haurdunaldi goiztiarrak izateko aukera gehiago izaten dituzte.

Internet Nazio Batuen txosten baten arabera gero eta arruntagoa da Interneten erabilera haurren kontaktatzeko eta hauen sexu-esplotaziorako. Ohiko esplotazio ereduen kontrako borrokak aurrera egiten duen heinean, Internet bilakatu da haurren sexu-esplotaziorako bide nagusietako bat. Kasu gehienetan, adin gutxikoen konexio kontrolatu baten bidez ekidin daitezke arrisku gehienak.

Juan Antonio Torres Anesvad Fundazioko proiektu Teknikaria da

urraketarik larrienetako bat da “pertsona bat erosia denean objektu bat izatera pasatzen delako; erosi eta sal daitekeen zerbait”. Torresen arabera, “pertsonen salerosketa, seguruenik, egun diren negozio guztietatik errentagarriena da, bertan parte hartzen duten guztiek etekinen bat lortzen dutelako. Guztiek, biktima izan ezik, noski”. Esplotazioaren barruan, gutxienez, prostituzioa edota bestelako sexu-esplotazioa, lan bortxatua, esklabotasuna, morrontza eta organu ateratzea sartzen dira. Anesvadek lurralde horretan egiten duen lana alderdi desberdinetan oinarritzen da: erakundeek arazo honen inguruan kontzientzia har dezaten eta bere hiritarren eskubideen gaineko ardura har dezaten; bertako osasun zentro komunitarioekin elkarlanean aritzen biktimen atentzioan eta informazio eta sentsibilizazio kanpainak burutzen ditu familiak arazo honen aurrean ohartarazteko. Torresek azaltzen duenez, Anesvadek bertan egiten duen lana aukerak ematean oinarritzen da, pertsonei trebatzeko aukerak emanez salerosketa negoziotik ihes egin edo urrun daitezen.

| Gazteberri #91 | Urtarrila-Otsaila 2013 | www.gazteberri.info

17


SEXUALITATEA

Erakarpen sexuala

Tabakoa eta sexua

Peter Pan Sindromea

Maiteminduta gaudenean ‘tximeletak sabelean’ ditugunaren sentsazioa omen dugu, baina, eta zein sentsazio dugu sexualki erakarrita gaudenean? Hona hemen zenbait sintoma: izertza, takikardia, sabeleko mina, zorabioa, bertigoa, hormona leherketa, begirada disdiratsua eta urduritasuna.

Erretzeak sexu grina murrizten omen du, batez ere emakumeen artean. Erretzeak arteroesklerosisa errazten du eta honen eraginen odol jarioa txikiagoa da. Zenbat eta odol jario txikiagoa orduan eta bagina lehortasun handiagoa. Gainera, erretzeak menopausiaren aurrerapena eta estrogeno kopuruaren murrizketa ere azkartzen du. Zoritxarrez, erretzari uzteak gizendu egiten omen du.

Psikologoen arabera, Peter Pan Sindromea ardurak hartzeko gaitasun faltaren sindromea da. Sindrome hau batez ere gizonen artean ematen da, baina baita zenbait emakumeen artean. Adin kronologiko eta heldutasun emozionalaren arteko disfuntziotzat jotzen da. Sindrome hau dutenek harreman luzeak izateko arazoak izaten dituzte, azken finean konpromisorik hartu nahi ez dutelako.

EAEko DBHko ikasleen %20ak sexu harreman osoak ditu Eusko Jaurlaritzak EAEko nerabeen sexualitateari buruzko ikerketa bat burutu zuen iaz. 15 eta 18 urte bitarteko 2.000 ikasle inguru inkestatu ziren ikerketa hau burutzeko eta emaitzarik, agian, aipagarriena, honako hau dugu: aipatu adinean den nerabeen bosten batek harreman osoak mantentzen ditu. Koitotik gertu diren jarduera sexualak aintzat hartzen badira (adibidez, petting-a), kopuru hori heren batera hazten da. Aipatu ikerketak badu beste emaitza aipagarri bat ere. Izan ere, jasotako datuetan oinarrituta, adin honetako emakumezkoek

Eusko Jaurlaritzak egindako ikerketaren arabera 15 eta 18 urte bitarteko nerabeen heren batek aktibitate sexual handia du | ARTXIBOA

Azalpen bitxia

adin bereko gizonezkoek baino esperientzia gehiago dutela antzeman daiteke. Datu hauen arabera, joera aldaketa bat eman dela azpimarratu dute ikerketa buruek, 90ko hamarkadetan mutilek esperientzia maila handiagoa azaltzen baizuten. Gaur egun, EAEn 70.000 ikasle baino gehiago daude DBH ikasten eta, beraz, %20a nahikoa kopuru esanguratsua da. Hori dela eta, eskoletan sexologia behar bezala lantzea eskatzen da. Aipatu ikerketaren emaitzetako bat jada orrialde hauetan azaldu genuen ‘Sexu Muxu’ programa izan da. Hau, ikasle zein irakasleei bideratutako programa da eta, gehienbat, IKTetan oinarritzen da. Programa honen xedea sexu hezkuntza trebetasunetan oinarritutako kurrikulu proiektuan barneratzea da.

PORNOAREN ERAKARGARRITASUNA

Nondik dator misiolari terminoa sexu jarrera izendatzeko? Gizon eta emakumezkoen arteko harreman sexualetan misiolaria dugu, seguruenik, jarrerarik ezagunena. Jende askorentzat, gainera, derrigorrezko jarrera edo posizioa da, naturalena. Posizio honetan bikotekideak aurrez aurre jartzen dira eta elkar muxukatzeko aukera ematen du. Antza denez, espainiar misiolariak Amerikara iritsi zirenean, bertakoen artean ohikoa omen zen sexu harremanak lau hanketan izatea, hots, txakurraren posizioa izenarekin ezagutzen den posizioan, hain zuzen ere. Hau ikusita, misiolariek naturaltzat eta moralki egokitzat jotzen zuten posizioa erabiltzera ‘animatzen’ zituzten bertakoak eta hortik posizio honen izena. 18

| Gazteberri #91 | Urtarrila-Otsaila 2013 | www.gazteberri.info

Ia gizon guztiei irudi pornografikoak ikustea atsegina egiten zaie. Zergatik? Antza denez, galdera honen erantzuna ispilu neuronetan aurki daiteke. Hauen bidez, beste pertsonen zenbait ekintza ikustean pertsona horiek duten emozio berdinak izaten omen ditugu. Era berean, gizonezkoek kitzikapen azkarragoa izaten dute ikusmenaren bidez.


TXORROSKILOA

Nahikoa da!! 1931 urtea zen. Bigarren Errepublika izendatu berria. Trintxerpeko arrantza industriala zen orduan eta Terranoban burutzen zen makailuaren kanpainak hilabeteak irauten zuen. Itsasontziek kaian ematen zuten denbora laburra konponketak egin eta hornitzeko izaten zen soilik. Arrantzaleek ez zuten ia denborarik beraien sendiekin egoteko. Langile gehiagoren beharra zegoen, euskal arrantzaleekin soilik ez baitzuten nahikoa garai hartan zegoen arrain eskaera handia asetzeko. Ugazabek lanesku merkea topatu zuten kanpoan, eta arrantzale galiziarrak erakartzeko, hauentzako etxeak eraikitzen hasi ziren bosgarren probintzia galiziarra bezela ezagutzera iritsi zen Trintxerpe hartan. Oso azkar eraikitzen zen, planifikatu gabe, arazo urbanistiko ugari eta osasun-egoera larriak sortuz. Era berean, itsasoari buruz ezer jakin ez arren, arrantzaleak ez ziren bestelako langileak ere hasiko ziren hautatzen itsasontzi guztiak betetzeko. Baina hauen izaerak borrokarako eta beraien interesen babeserako joera zuen. Egoera hartan, lanegun amaigabeak, soldata baxuak eta lan baldintza gogorrekin amaitzeko aldarrikapenetan hasi ziren arrantzaleak. Indar handiago baten beharrean, Donostiako langile sindikatuei elkartasuna eskatu zieten. Komunistek eta CNTko anarkosindikalistek bat egin eta greba orokorrerako deia egin zuten orduan, ez ordea UGTko sozialistek. Maiatzaren 27an Donostiraino iritsi behar zuen arrantzaleen ibilaldia debekatuta izan zen Aldasoro gobernadore zibilarengatik. Hala ere, komunistek manifestazioa antolatu zuten langile eta beraien sendiekin batera. 2.000 pertsona inguru bildu ziren “La Unión” sindikatuak deituta. Aldasorok bi

hesi jarri arazi zituen, lehena soldaduz osatuta Alto Miracruzen, baina soldaduen buruzagiak ez zuen gatazka sozial bat sortu nahi izan eta ez zuen tiro egiteko agindurik eman. Manifestariek lehenengo hesi hau beraz arazorik gabe iragan zuten Ategorrietaruntz. Donostiako alkateak gobernadorea manifestazioa Miracruzeko jaitsieran geldiaraztera behartu zuen, Erlojuaren altueran. Hesi hau Guardia Civilez osatuta zegoen, eta hauek bai egin zuten tiro. Hildakoak zazpi izan ziren: Julián Zurro (19 urte), Jesús Camposolo (23 urte), José Novo (25 urte), Manuel López (27 edo 31 urte), Antonio Barro (31urte), José Carnés (32 urte) eta Manuel Pérez Yera (34 urte). Sarraskiaren ondorioz greba benetan orokorra, luzea eta arriskutsua bilakatu zen. Aldarrikapenak: hilero 300 pezetako soldata, itsasoan ematen zituzten igandeen kopuru bera ematea lurrean atseden egunetan, eta arrantza lanegunak ez izatea 15 ordukoak baino luzeago.

“Ezin naiz kexatu esaten dugun bakoitzean langileok ditugun eskubide guztiak lortzeko beraien odola isuri zutenen memoriari begirunea galtzen diogu”

GOTZON SANCHEZ Trintxerpe Gipuzkoako punturik iraultzaileena izatera iritsi zen, Euskal Herria osokoa beharbada. Duela 82 urte eman ziren gertaera hauek, baina eman liezaguke bitan pentsatzeko gaur egun hainbestetan entzuten dugun esaldia gure ahotan jarri aurretik: ezin naiz kexatu, gutxienez lana daukat. Esaldi honek uko egiten dio hamarkadetan zehar langilegoak bere eskubide eta lan baldintza duinak lortzeko egin behar izan duen borroka guztiari, askotan hiltzera iritsi arte ere. Ezin naiz kexatu esaten dugun bakoitzean, langileok ditugun eskubide guztiak lortzeko beraien odola isuri zutenen memoriari begirunea galtzen diogu. Ez dit aitzakia horrek balio. Lanpostua beldurrik gabe eta duintasunez zaindu behar dugu. Nahikoa da!

| Gazteberri #91 | Urtarrila-Otsaila 2013 | www.gazteberri.info

19


ATAL IZENA

AISIALDI ESKAINTZA zorion argiak Betagarri ‘Zorion argiak’ Betagarrik estudioan grabatu duen azken diskoa da. Asmo handiko proiektu honetan ordu asko igaro ditu taldeak. Hogeita hiru abestiz eta hainbat gonbidatuz

ez naiz ni

osatutako disko bikoitza da oraingo hau. Tonino Carotone, Gari, Pirritx eta porrotx, El Drogas, IĂąigo Muguruza, Mikel Urdangarin, Virginia de la Casa, Francis, Juan (Soziedad Alkoholika)... abeslari horiek guztiek hartu dute parte, bakoitzak abesti banarekin, Betagarri taldeak beraientzat espresuki sortuak, hain zuen. Abeslari horien ahotsak

damutzen ez direnak

IĂąakik abestutako abestiekin tartekatzen dira, bi diskoetan. Azken finean, lagunartean grabatutako diskoa da. Betagarritarrek rock, ska eta reggae ukituko diskoa aurkeztuko digute, azken urte hauetan bereganatu duten esperientziak eta heldutasunak ematen duen sendotasunaren bermearekin.

zaindari ikusezina

Karmele Jaio

Itxaso Araque

Dolores Redondo

Ipuin liburu berri bat dakarkigu Karmele Jaiok, hamabi istorioz osatua. Aurrekoetan bezala, giza harremanetan sortzen diren arrakaletan erreparatzen daki egileak, begirada zorrotz baina amultsu batekin; aurrekoen aldean, baina, sakonagoak dira kontakizunak, argumentua gehiago garatuz, eta abertsagoak dira pertsonaiak, haien bizitzen hainbat alderdi eta xehetasun erakutsiz; betiko sentiberatasunez, baina baita berria den umore fin batez ere.

Nobela honetan, hiru hari nahasten dira, beste hainbat hiritan gertatzen direnak: Londresen, Bartzelonan eta Berlinen. Denetan, gaztarotik helduarora doazen pertsonaiak ditugu, aro aldaketa horri loturik doazen erabakietan korapilaturik: garai bateko ametsei eutsi ala ez, konpromiso berriekin zer egin...

Intrigaz eta misterioz betetako eleberri eder bat. Amaia Salazar inspektoreak bi erronkari egin behar die aurre aldi berean: Baztango bailaran gertatzen ari diren nerabeen hilketak ikertu eta bere iragana gainditu. Bere haurtzaro traumatikoaren eta Baztango biztanleen alegiazko munduaren artean, errudunaren aurpegia zirriborratuz joango da. Detektibearen ikerketaren kontaketa eta pertsonaiak bizi diren alegiazko mundu antropologikoa batzeko duen maisutasunak era guztietako irakurleak harrapatzen ditu.

20

| Gazteberri #91 | Urtarrila-Otsaila 2013 | www.gazteberri.info


AISIA Comedown machine

blackie&kanuto

muertos de amor

The Strokes Talde estatubatuarrak bere estudioko bostgarren lana kaleratuko du martxoaren 26an baina jada, otsailaren 19tik aurrera, ‘All the Time’ abestia deskargatzeko aukera izango da iTunes bezalako plataformetan. Julian Casablancaren taldeak, jada abesti bat utzi digu urte hasiera honetan: ‘One Way Trigger’ izenburukoa hain zuzen ere. Lan honek iritzi desberdinak sortarazi ditu baina ez du inor epel utzi. Dena den, hainbat kritikarien ustetan, ez dago garbi diska berriak abesti honetan aurreikus daitezkeen zenbait aldaketen ildotik joango den ala ez.

2013| ESP| 81 min. Zuzendaria: Francis Aktoreak: Marrazki bizidunak

Blackie, ardi beltzak, ilargira joan nahi du nola edo hala. Kanuto artzai txakurrak ezin du Blackie burutik kendu baina ez du nahi bidaia horretaz ezer jakin nahi. Hala ere, azkenean Blackiek amestutako bidaiari ekingo diote biek.

2013| ESP| 97 min. Zuzendaria: Mikel Aguirresarobe Aktoreak: Cesc Casanovas, Gabriel Chame, Ramón Esquinas, Marta Hazas Ángel Peláez oso gizon jeloskorra da. Istripu batean besoa galdu zuenetik, eta ondorioz baita bere enplegua ere, egun osoa ematen du bere emaztea hainbat gizonekin engainatzen duela: harakina, amodiozko liburuak gomendatzen dizkion liburu saltzailea, butano banatzailea, ginekologoa... guztiak dira amorante potentzialak eta horrek Ángelen imaginazioa mindu egiten du.

day We Are Standard Martxorako diska berria izango duen beste talde ezagun bat We Are Standard bizkaitar taldearena dugu. ‘Day’ -horixe da izenbururako hautatutako hitza- martxoaren 25ean izango da ekuragarri, berriz ere, Mushroom Pillow zigiluaren eskutik. Aditzera eman denez, diskaren irudia Joseph Wright en ‘Vesuvius in Eruption’ artelana izango da. Horretarako, Londreseko Tate Modernen baimena lortu behar izan dute.

Izena:.............................................. Abizenak:........................................ Helbidea:........................................ ........................................................ Herria: ............................................ P.K:................. Tlf: .......................... Emaila: ........................................... Bidali zure datu pertsonalak gazteberri@unionline.info emailera edota honako posta helbidera: Gazteberri Aldizkaria | Iparragirre, 17 1-D | Bilbao | 48009. 9 euroren truko urteko Gazteberriko 6 aleak jasoko dituzu etxean. | Gazteberri #91 | Urtarrila-Otsaila 2013 | www.gazteberri.info

21


KULTUR AGENDA Antzerkia/

kontzertuak//

arrasateko amaia antzokia:

bilboko Arriaga antzokia:

• “De burladores y burlados”. [Morfeo Teatro]. Otsailak 23. 20:00.

• “Los Miserables” [Compañía Bla Bla]. Otsailak 13. 20:00.

barakaldoko antzokia:

• “Los Miserables” [Compañía Bla Bla]. Otsailak 13. 20:00. • “Katilukadak”. [Kontakatilu]. Otsailak 22. 17:00. • “Santa Perpetua”. [Producciones Micomicon]. Martxoak 1. 22:30. • “Juicio a una zorra” [Kamikaze producciones]. Martxoak 8. 22:15. • “Printzea eta ahatea” [Gorakada]. MNartxoak 23. 17:00.

• “Printzea eta Ahatea”. [Gorakada Teatroa] Martxoak 19. 11:00/15:15 Martxoak 20. 09:30/11:15. • “Un extraño encuentro”. [Darek Teatro]. Otsailak 23. 20:00. • “Los Villanos de Shakespeare”. [Bito Producciones]. Martxoak 2. 20:00. Martxoak 3. 19:00. • “Kafka eta panpin bidaiaria”. [Tanttaka Teatroa]. Martxoak 6. 09:30. Martxoak 7. 11:00. • “La de Soto del Parral”. [Nieves Fernández]. Martxoak 24. 19:00.

basauriko social antzokia: • “Antigona oriental”. [Goethe Institut Uruguay] Martxoak 2. 20:30. • “Palabras”. [Hika teatroa] Martxoak 8. 20:30. • “El manual de la buena esposa”. Martxoak 9. 20:30. • “Un trozo invisible de este mundo”. [PTC Teatro] Martxoak 23. 20:30. • “Emaztegaiaren semea” [Ados Teatroa] Martxoak 22. 20:30.

beasaingo usurbe udal antzokia: • “Hitzak” [Hika Antzerki Taldea]. Martxoak 22. 20:15. • “Lingua Navajorum”. [Ez dok hiru]. Martxoak 8. 22:15.

berrizko kultur aretoa: • “El Príncipe feliz”. [La Baldufa Companya de Comediants] Martxoak 2. 20:30. • “Bejondeigula”. [Tanttaka Teatroa]. Martxoak 16. 22:00.

22

Ermua antzokia:

getxo antzokia: • “Publikoari gorroto”. [Artedrama]. Otsailak 23. 20:00. • “Jon beldurgabea”. [Txalo Produkzioak]. Otsailak 24. 19:00. • “Gauerdian”. [Tanttaka Teatroa]. Martxoak 23. 22:00.

OTS. 8, ostirala

Ots. 13, ASTEAZKENA

• Spin Doctors + Sonic Trash. Rock Star Live, Barakaldo. 21:00. 26/28€. • Re-Byrds vs The Byrds. Cúpula, Campos Antzokia, Bilbao. 21:00. 12€. • Crucified Barbara. Sonora, Erandio. 21:00. • Kon Dos Bemoles. Infernu Taberna, Iruñea. 21:00. Doan. • Flaming Riffs. Bar Arana, Portugalete. 21:00

• Tweak Bird. Unibertsitate Pabilioia, Gasteiz. 19:00.

espacio + Viva Bazooka! Garagardotegia, Sopelana. 20:00.

Ots. 14, OSTEGUNA

Ots. 17, IGANDEA

• Glenn Hansard + Lisa Hannigan. Kafe Antzokia, Bilbao. 20:45. 21/25€. • Caustic Roll Drive. Umore Ona, Bilbao. 21:00. Doan.

• China Crisis. BBK Aretoa, Bilbao. 20:00. 12€. • José Merce. Arriaga Antzokia, Bilbao. 20:00. • Las Nurses + 124. Ibu Hots, Gasteiz. 20:30.

Ots. 9, Larunbata • José Estrago. FNAC, Bilbao. 19:00. Doan. • The Hidden Cameras + On D Rocks. BBK Aretoa, Bilbao. (Zinegoak zinemaldiaren itxiera ekitaldia). 20:00. 12/15€. • Jon Spencer Blues Explosion + Tokyo Sex Destruction. Kafe Antzokia, Bilbao. 21:30. 21/24€. • El Dorado. Crazy Horse, Bilbao. 23:00. 8/10€. • Neil Halstead + Matthew P. Andia Kutxa Aretoa, Donostia. 21:00. 9€.

legazpiko zelai arizti antzokia:

muskizko meatzari antzokia:

sondikako kultur etxea: • “Pottola” [Txalo Produkzioak]. Martxoak 16. 20:00.

zumaiako aita mari antzokia: • “Pottola” [Txalo Produkzioak]. Otsailak 22. 20:00. • “Uharte ezezaguna”. [Markeliñe]. Martxoak 3. 12:00. • “Gauerdian”. [Tanttaka Teatroa]. Martxoak 15. 22:00.

• Crystal Castles. Rock Star Live, Barakaldo. 20:45. 21/24€. • Elliot Brood. Azkena, Bilbao. 21:15. 15/19€. • Blue Morning Singers. Umore Ona, Bilbao. 22:00. • Antonia Font. Kafe Antzokia, Bilbao. 22:00. 12/15€. • Manos de Topo + Lorena Álvarez. Intxaurrondoko Kultur Etxea, Donostia. 22:00. • Rhino Bucket + Holly Brandy. Helldorado, Gasteiz. 22:00. • Mark Eitzel. Psilocybenea, Hondarribia. 22:00. 10/12€. • A Tempered Heart. Infernu Taberna, Iruñea. 23:00. Doan.

Ots. 19, ASTEARTEA • The Animals and Friends with Steve Cooper. BBK Aretoa, Bilbao. 20:00. 24€.

Ots. 21, OSTEGUNA • Pájaro. Kafe Antzokia, Bilbao. 21:30. 6/8€. • Los Los. La Triangu, Sopelana. 22:00.

Ots. 22, OSTIRALA • La Terre Temble + Piano Chat. Atabal, Biarritz. 21:00.

Ots. 16, larunbata

• “Las mariposas del estomago han muerto” [La Papa Producciones]. Martxoak 1. 22:30.

• “El Juicio de Dayton” [Teatro del Azar]. Martxoak 2. 20:00. • “A media noche” [Tantarantana]. Martxoak 9. 20:00.

Ots. 15, OSTIRALA

• Jethro Tull. Kursaal, Donostia. 20:00. • The Dealers + Motto. Helldorado, Gasteiz. 22:00. • Gravenhurts. Psilocybenea, Hondarribia. 22:00. 10€. • Quaoar. Infernu Taberna, Iruñea. 21:00. Doan. • Highlights + Nacho´s Dick. Garagardotegia, Sopelana. 20:00.

Ots. 10, IGANDEA • Leiva. Arriaga Antzokia, Bilbao. 19:00. • Gas Drummers. Ibu Hots, Gasteiz. 20:30.

Ots. 12, asteartea • Tweak Bird + Yemen Ra. Le Bukowski, Donostia. 20:00. 10/12€.

| Gazteberri #91 | Urtarrila-Otsaila 2013 | www.gazteberri.info

• Love of Lesbian. Santana 27, Bilbao. 20:30. • Nudozurdo. Kafe Antzokia, Bilbao. 22:00. • Rhino Bucket. Azkena, Bilbao. 22:00. • The Soft Pack. Intxaurrondoko Kultur Etxea, Donostia. 22:00. 10€. • Cordura + Neila + 5000rpm. Mogambo, Donostia. 22:00. • Lisabo. Arriola Kultur Aretoa, Elorrio. 22:30. 8€. • Zodiacs + Yellow Big Machine. Sonora, Erandio. 21:00. • The Lucilles. Lobiano Kultur Etxea, Ermua. 20:00. 8€. • Alerta + Su Etena. Infernu Taberna, Iruñea. 21:00. Doan. • Delito y Medio + Yakuzas Band + Leonor maritxalar. Zero2 Life, Iruñea. 22:00. 6€. • Eric Chenaux + Death Valley´s Devils. Uhagon Kulturgunea, Markina. 21:00. • Pomeray y Los Aparcabicis del

• Tachenko + McEnroe + Wilheim&The Dancing Animals. Bizbak Indie Festival 2013, Bizkaia Aretoa UPV/EHU, Bilbao. 20:30. Doan. • Yellow Big Machine + Señores + The Basement tapes. Azkena, Bilbao. 20:30. • The Godfathers + The Hustlers + El Véloz Murciélago Hindú. Santana 27, Bilbao. 22:00. 10/14/18€. • The Raveonettes. Kafe Antzokia, Bilbao. 22:00. 22/26€. • Xabier Montoia + Rafa Rueda. Plateruena Kafe Antzokia, Durango. • RDT. Kaxkabarra Taberna, Gasteiz. 22:30. Doan. • Madhouse 101. Infernu Taberna, Iruñea. 21:00.Doan.

Ots. 23, LARUNBATA • Gansos Rosas. Azkena, Bilbao. 22:00. • Dead Ghosts. Le Bukowski, Donostia. 20:00. • Betalaina + El Konde Rata. Errota taberna, Erronkari.


KULTUR AGENDA 20:00 • Pájaro. Helldorado, Gasteiz. 22:00. • Sobiet. Infernu Taberna, Iruñea. 21:00. Doan.

• Sillikonay + Barullo + Inadaptados + The Gratix. Drumgorri, Laudio. 22:00. 4€.

Kultur Aretoa, Elorrio. 22:30. 10€. • Astrio. Gora Taberna, Gasteiz. 20:30.

MAR. 3, IGANDEA

MAR. 16, larunbata

Ots.24, IGANDEA

• Martin Carthy. BBK Aretoa, Bilbao. 20:00. 11€. • Def con Dos. Jimmy Jazz, Gasteiz. 20:30. 15/18€.

• Havalina. Le Bukowski, Donostia. 20:00. 8/10€. • Re-Byrds + Supersweet. Sonora, Erandio. 22:00. • Julie Guravich & Victor Aneiro´s Band. Lobiano Kultur Gunea, Ermua. 20:00. 8€. • Hermano Lobo + Aaron Thomas. Bafle Ozone, Iruñea. 23:30.

• Hugh Colyman + Joe La Reina. Atabal, Biarritz. 20:00. • Shield Yours Eyes. Ibu Hots, Gasteiz. 20:30.

MAR. 4, ASTELEHENA

Ots. 25, ASTELEHENA

• Cosmonauts. Le Bukowski, Donostia. 20:00.

• Mono. Kafe Antzokia, Bilbao. 22:00.

MAR.7, ASTEARTEA

Ots. 26, ASTEARTEA • The Machine + Sungracer. Le Bukowski, Donostia. 20:00. • UK Subs + TV Smith + Sutura. DOKA, Donostia. 19:30. 12/15€.

• Made to Break. Kafe Antzokia, Bilbao. 21:30. 10€. • The Kendolls + Baxtards. Eme-Dos, Gasteiz. 19:30.

MAR. 17, IGANDEA

MUSEOAK// arabako arte ederren MUSEOA:

gasteizko artium MUSEOA:

• “Ura eta papera”. 2013/04/15 arte.

• “Haritik tiraka”. 2013/03/03 arte. • “Eta zuk, zer bildumatzen duzu?” 2013/06/30 arte. • “Artium (20022012): Irudiak eta dokumentazioa”. 2013/03/31 arte. • “Grey Flag. Reahuciar, reoKupar, rehabilitar”. 2013/12/31 arte. • “Of more than one voice”. 2013/04/28

BILBOKO euskal MUSEOA: • “Bizkaiko entzutetsuen galeria: pertsonaia herrikoiak”. 2013/04/07 arte.

BILBOKO ITSASADARRA ITSAS MUSEOA:

• Lakecia Benjamin. BBK Aretoa, Bilbao. 20:00. 11€.

• “Mende bat surfean”. 2013/04/07 arte.

MAR. 18, astelehena

BILBOKO guggenheim MUSEOA:

• David Bazan + Marco Z. Kafe Antzokia, Bilbao. 21:30. 10/15€. • Foxy Leires. Imán, Bilbao. 22:00.

• Annie B Sweet + Mursego + Aries. Bizbak Indie Festival 2013, Bizkaia Aretoa UPV/EHU, Bilbao. 20:30. Doan. • Jane Joyd. Cotton Club, Bilbao. 20:30. • La Bien Querida. Kafe Antzokia, Bilbao. 22:00.

MAR. 1, OSTIRALA

MAR. 9, LARUNBATA

MAR. 23, LARUNBATA

• Pony Bravo + Saioa + Los Separatistas. Bizbak Indie Festival 2013, Bizkaia Aretoa UPV/EHU, Bilbao. 20:30. Doan. • Matxura + Herri Oihua. Kafe Antzokia, Bilbao. 22:00. • Silikonay + Inadaptados + Barullo. Gasteizko Gaztetxea. 21:30. • Marlango. Serantes Kultur Aretoa, Santurtzi. 20:30. 15€.

• ´77 + Bullet. Azkena, Bilbao. • UFO + 4Bitten. Rock Star, Bilbao. 21:30. 21/23€. • The Groovies vs U2. Kafe Antzokia, Bilbao. • Dean Allen Floyd. Psilocybenea, Hondarribia. 22:00. 8€.

MAR. 2, LARUNBATA

MAR. 11, ASTELEHENA

• Memo + Kaotiko. Totem Aretoa, Atarrabia. 22:00. 10/13€. • Señores + Idolos del Extrarradio. Los Hermanos Eskolako Kapera, Bermeo. 21:30. 3/5€ • Cápsula. Kafe Antzokia, Bilbao. Bermeo. • Edwyn Collins + Estraperlo + Doble Pletina. Intxaurrondoko Kultur Etxea, Donostia. 21:00. 16€. • The Biters + Autoramas. Helldorado, Gasteiz. 22:00.

Ots.28, OSTEGUNA

• Reincidentes. Plaza, Azpeitia. 23:00. • Kontrato Basura. Kadok taberna, Barakaldo. 21:00. Doan. • Lendakaris Muertos. Kafe Antzokia, Bermeo. 22:00. • Helloween + Gamma Ray. Santana 27, Bilbao. 21:00. • Belako + El Capitán Elefante. Kafe Antzokia, Bilbao. 22:00. • Lagartija Nick. Azkena, Bilbao. 22:00. • Aki Mando Yo + Korroxion. Café teatro La Draga, Bilbao. 20:30. Doan. • Lazy Lester + Malvin Davis + The Allnighters. IV Mojo Working R&B Weekend. Gazteszena, Donostia. 21:00. 15€. • The Scams. Helldorado, Gasteiz. 22:00.

MAR. 8, OSTIRALA

MAR. 10, IGANDEA • Nucular Animals. Ibu Hots, Gasteiz. 20:30. • Funeral for a Friend. Bilborock, Bilbao. 21:00.

MAR. 13, ASTEAZKENA • Nick Lowe + Mery May. Principal Antzokia, Donostia. 20:00.

MAR. 15, ostirala • Laetitia Sadier. Azkena, Bilbao. 20:00. • Ruper Ordorika. Arriola

• Carwyn Ellis. Abokatu Elkargoko Ekitaldi Aretoa, Bilbao. 20:00. Doan.

MAR. 22, OSTirala • If Renaud was a Punk + Matxuta. Atabal, Biarritz. 21:00.

MAR. 24, IGANDEA • Adrian Crowley + Petti. Modelo Zinema, Donostia. 20:00. • Joseba B. Lenoir. Ibu Hots, Gasteiz. 20:30.

MAR. 26, ASTEARTEA • Guerrera. Mogambo, Donostia. 20:30.

• “Bizitako arkitektura”. 2013/05/19 arte. • “Guggenheim Bilbao Bildumaren aukeraketak III”. 2013/11/01 arte. • “Claes Oldenburg. 1960ko hamarkada”. 2013/02/17 arte. • “Artearen izkina? Experiment-art”. 2013/03/24. • “Historioaren istoriak”. 2013/05/19

BILBOKO arte eder MUSEOA: • “Oroimen ameslaria”. 2013/02/24 arte.

bizkaiko arkeologia MUSEOA: • “Baskonia: Bitarteko lurra”. 2013/04/07 arte.

donostiako san telmo museoa: • “Luis Tolosa Amilibiaren arkitektura”. 2013/02/10 arte.

MAR. 28, osteguna

Donostiako aquarium itsas jauregia:

• Jimmy Glitschy. Gora Taberna, Gasteiz. 20:30. • L´Assassins. Helldorado, Gasteiz. 22:00.

• “Titanic. Cómo se construyó y por qué se hundió”. 2013/03/24 arte.

MAR. 29, ostirala

durangoko arte eta historia MUSEOA:

• Twenty Fingers. Mogambo, Donostia. 22:00

MAR. 31, igandea • The Bluesfileds. Azkena, Bilbao. 22:00.

• “Ibilgonia”. 2013/04/07 arte.

gernikako bakearen MUSEOA: • “Hegan egitea debekatua: haurtzaroa eta gatazka armatuak”. 2013/03/17 arte.

gernikako euskal herria MUSEOA: • “Santiago Laespadaren argazkiak”. 2013/04/07 arte.

Getariako cristobal balenciaga MUSEOA: • “Jenioaren ikuspegia, maisuaren teknika”. 2013/12/31 arte.

irungo oiasso MUSEOA: • “Egipto animalia sakratuak. Bidaia bat momifikazioaren sekretuetara”. 2013/04/15 arte.

portugaleteko rialia industria museoa: • “Jostailu historiadunak”. 2013/02/28 arte.

tolosako topic MUSEOA: • “Mariona Masgrauren artea. Bidaia pedagokikoa, txontxongiloen mundura”. 2013/03/10 arte.

zarautzko photomuseum: • “Minutulariak”. 2013/04/07 arte.

| Gazteberri #91 | Urtarrila-Otsaila 2013 | www.gazteberri.info

23


ATAL IZENA

Gazteen langabezia tasa %23,8 koa EAEn Eustatek aditzera eman ituen datuetan oinarrituta, pasa den urtean, 16 eta 29 urte bitarteko euskal gazteriaren langabezia tasa %23,8koa izan zen. Datu honek, lan egiteko prest dauden baina lanik aurkitu ezin duten gazteen kopurua hartzen du aintzat. Beraz, ehuneko honetatik kanpo geratuko lirateke aipatu adin tartean egonda, adibidez, ikasketak direla eta , lan bila ez diren gazteak. Gazteen langabezia-tasa okerreruntz joan da azken urteetan modu nabarmenean pairatzen dugun krisia dela eta. Horrela, duela bost urteko datuekin alderatuta, tasa hau ia 20 puntutan hazi dela azpimarratu behar da. Urte horretan, gazteen langabezia-tasa bere daturik onenean aurkitzen zen, %5,7 eskasarekin. Langabeziak batez ere gizonezko gazteei eragin die, hauen langabeziatasa emakumezkoena baino altuagoa baita. Gainera, kontutan izan behar da azken bost urte hauetan joera aldaketa nabarmena eman dela. Izan ere, 2007an gazteen langabezia-tasa altuago zen emakumezkoen artean eta, orain, berriz, kontrakoa ematen da. Herrialdekako azterketari so eginez, gazteen langabezia-tasa Bizkaian du, batez ere, eragina. 2009tik hona Bizkaiko gazteen langabezia-tasak goranzko joera mantendu du eten gabe, eta urte batetik besterako igoera hiru puntutakoa baino handiagoa izan da. Gipuzkoak, aldiz, hobeto eutsi dio gazteen langabeziaren igoerari, lurralde horren industrien eta kooperatiben sarearen egiturari esker. EAEn bizi den egoera larria izanik, estatu mailan bizi denarekin alderaezina da. Horrela, gazteen langabezia-tasari dagokionez, estatu mailako bataz besteko langabezia-tasa %40,8an kokatu zen pasa den urtean. Aurten emandako lehen datuetan, estatu mailako gazteen langabezia-tasa jada %50etik gorakoa da. Europako gazteen langabezia-tasa, berriz, guztiz heterogeneoa da estatu partaide guztietako tasak aztertuta. Horrela, 16-24 urte bitarteko gazteen langabezia aztertuta, Grezian %56,8an kokatzen dira eta Alemanian, berriz, %8,1ean. Bataz besteko gazteen langabezia tasa EU-27an %23koa da.

KULTURA SAILA Gazteria Zuzendaritza

departamento de cultura Direcci贸n de Juventud

24

| Gazteberri #91 | Urtarrila-Otsaila 2013 | www.gazteberri.info


ATAL IZENA

ARABA

Eusko Gazteen Informazio eta Dokumentazio Zentro Koordinatzailea. Donostia kalea, 1 01010 Vitoria-Gasteiz. • 945 019539 • www.gazteinformazioa.net •gazteinformazioa@ej-gv.es • gazteinfoeuskadi@gmail.com Arabako Gazte Informazio eta Dokumentazio Lurralde Zentroa. Probintzia plaza 13, behea 01001 Vitoria-Gasteiz • 945 181700 • www.alava.net/ifj • www. gazteinformazioa.net • www.facebook/infogaztea.araba • informazioa@ifj.alava.net Gasteizko Udala. Gazte Informazioko Udal Bulegoa. Espainia plaza behea. 01001 Vitoria-Gasteiz • 945 161330 • www.vitoria-gasteiz.org/omij • www.vitoria-gasteiz. org/gazteria • coordinaomij@vitoria-gasteiz.org Arabako Kampuseko Gazteentzako Informazio Bulegoa. Apraiztarrak 1- Unibertsitate-Pabiloia 01006 Vitoria-Gasteiz • 945 014336 • www.ehu.es • www. gazteinformazioa.net • oij-ar@ehu.es Laudioko Lamuza Gazte Informazio Gunea. Lamuza 13 01400 Laudio • 94 4034921 • infogazte@laudiokoudala.net

BIZKAIA

Bizkaiko Gazteriaren Informaziorako LurraldeZentrua. Rekalde Zumarkalea, 30 - 1, 48009 Bilbao • 94 6083926 /94 6083920/94 6083934 • www.bizkaia.net/gazteria • gazteinformazioa@bizkaia.net Abanto -Zierbenako Gazte Informazio Bulegoa. Bizkaia Plaza, 3 (Atzealdea) 48500 Abanto-Zierbena • 94 6363769 • gazteria@abanto-zierbena.org Ikusi Makusi Baliabide Zentroa. Areitzo, 2 48810 Alonsotegi • 94 4980807 • ikusimakusi@alonsotegi.net Zornotzako Gazte Informazio Bulegoa. Zelaieta Parkea, s/n 48340 Amorebieta-Etxano • 94 6300649/50 • www.ametxgazteria.net • gazteinfo@ametx.net Arrigorriagako Gazte Informazio Bulegoa. Gaztegune. Ugertza bidea, 1 48480 Arrigorriaga • 94 6001876 • gaztegunea@arrigokultura.org Artzentaleseko Gazte Informazio Gunea. Lehendakari Aguirre, 23 48870 Artzentales • 618 645690 • gazteplana@enkarterrialde.org Gaztezer Balmasedako Gazte Informazio Gunea. Pio Bermejillo, 19 48800 Balmaseda • 94 6800240 • www. balmabegi.com • www.balmaseda.net • gaztezer@balmaseda. net Barakaldoko Gazte Informazio Zentrua. San Juan, 17 48901 Barakaldo • 94 4789596 / 94 4789599 •www. gaztebulegoa.net • gaztebulegoa@barakaldo.org Gurutzetako Gazte Informazio Gunea. Balejo, 4 48903 Barakaldo • 94 4789487 • www.gaztebulegoa.net • gaztebulegoa@barakaldo.org

Galdameseko Gazte Informazio Gunea. San Pedro, 6 48191 Galdames • 618 645690 • gazteplana@enkarterrialde. org Gernika-Lumoko Gazte Informazio Bulegoa. Foru Plaza, nº 2 48300 Gernika-Lumo • 94 6270215 • gazteger@ sarenet.es

GIPUZKOA

Andoaingo Gazte Informazio Bulegoa. Ambrosia Olabide Zentroa. Pio Baroja kalea, 1. 20140 Andoain • 943 593911 • gibandoain@euskalnet.net

Getxoko Gazte Informazio Bulegoa. Tangora Etxea. Algortako Etorbidea, 98 48991 Getxo • 94 4910114 • gaztebulegoa@getxo.net

Arrasateko Gazte Informazio Bulegoa. Garibai Etxea. Biteri etorbidea, 3 20500 Arrasate • 943 252065 • www.gaztebulegoa.com • gaztebulegoa@arrasatemondragon.net

Gordexolako Gazte Informazio Gunea. Molinar Plaza, 11 48192 Gordexola • 638 050 762 • gazteplana1@ enkarterrialde.org

Astigarragako Gazte Informazio Puntua. Kultur Etxea. Kale Nagusia, 48. 20115 Astigarraga • 943 331067 • www.astigarraga.net • gazteinfor@astigarraga.net

Gorlizko Gazte Informazio Gunea. Krutzeta, 5 48630 Gorliz • 94 6774000 • gazteria@gorliz.net

Azkoitiako Gazte Informazio Bulegoa. Aita Madinabeitia plaza z/g 20720 Azkoitia • 943 026027 • www. artxamendi.net • gib@euskalnet.net

Gueñeseko Gazte Informazio Gunea. Enkarterri, 2 48840 Güeñes • 94 6690877• www.gugaz.org • info@gugaz.org Arratiako Gazte Informazio Bulegoa. Igorreko Kultur Etxea. Elexalde, 8 48140 Igorre • 639 018133 • gib-arratia@ gorbeialdea.com Karrantzako Gazte Informazio Gunea. Concha Enparantza, 1 48895 Karrantza • 638 050762 • gazteplana1@ enkarterrialde.org Lanestosako Gazte Informazio Gunea. Manuela Sainz de Rozas, 1 48895 Lanestosa • 618 645690 • gazteplana@ enkarterrialde.org

Azpeitiako Gazte Informazio Bulegoa. Plaza Txikia z/g 20730 Azpeitia • 943 157160 • gib@azpeitia.net Gipuzkoako Gazte Informazio eta Dokumentazio Lurralde Zentroa. Gaztegunea. Anoeta, 28 20014 Donostia-San Sebastián • 900 110111 / 943 472617 • www. gipuzkoangazte.info • ctij1@gipuzkoa.net Gipuzkoako Campuseko Gazte Informazio Bulegoa. Ignacio M. Barriola eraikina. Elhuyar enparantza, z/g 20018 Donostia • 943 018135 / 943 018138 • svrgazte@sv.ehu.es svrbegaz@sv.ehu.es

Euskal Herriko Unibertsitatearen Bizkaiko Campuseko Gazte Informazio Bulegoa. Sarriena auzoa, z/g, Apia Bidea (Gizarte eta komunikazio behealdea) 48940 LEIOA • 94 6015100 • oij-bi@ehu.es

Koldo Mitxelena kulturunea. Infoteka. Gazte Informazio Gunea. Koldo Mitxelena Kulturunea. Urdaneta kalea, 9 20006 Donostia • 900 110 111 • www.gipuzkoangazte. info • ctij1@gipuzkoa.net

Aterpe Leioa Gazte Informazio Zentroa. Aldapabarrena, 2 48940 Leioa • 94 4055850 • gazte@leioa.net

Donostiako Gazte Informazio Bulegoa. Goikoa jauregia. Mari kalea, 1. 20003 Donostia • 943 481435 • www. donostiagaztea.org/gazteinfo • gazteinfo@donostia.org

Lekeitioko Gazte Informazio Bulegoa. Eliz Atea, 12 48280 Lekeitio • 94 6243591 • gazte-bulegoa@lekeitio.com Mañariko Gazte Informazio Gunea. Herriko plaza, z/g 48212 Mañaria • 94 6818998 • kultura.manaria@bizkaia.org Mungiako Gazte Informazio Bulegoa. Arana Goiri´tar Sabin, 13 48100 Mungia • 94 6553353 • mungia.gib-oij@astiune. com Muskizko Gaztegune. Meatzari Plaza, 2 48550 Muskiz • 94 6708037 • www.muskizkogaztegunea.blogspot.com • gaztebulegoa@muskiz.com Busturialdeko Gazte Bulegoa. Zubietaerrota Eraikina, Kurtzero auzoa 48392 Muxika • 670 509752 • www.busturialdekogazteplana.com • gaztebulegoa@ busturialdekogazteplana.com Induma Informazio Bulegoa. Zubieta, 16 48410 Orozko • 94 6339945 • infoinduma@yahoo.es Plentziako Gazte Informazio Gunea. Goenkale, 25n 48620 Plentzia • 94 6770989 • gazteinfo.plentzia@bizkaia.org

Eibarko Gazte Informazio Bulegoa. Portaela Kultur Etxea, Bista Eder 10. 20600 Eibar • 943 708435 • infojuven. ei@eibar.net Elgoibarreko Gazte Informazio Bulegoa. Foruen Plaza z/g, 20870 Elgoibar • 943 257986 • www.elgoibar.org/ webb/gazteriazalag.htm • gazteinformazioa@elgoibar.net Errenteriako Gazte Informazio Bulegoa. Merkatuzar. Pablo Iglesias, 3 20100 Errenteria • 943 449640 • www.gaztebulegoa.errenteria.net •gazteria@errenteria.net Hernaniko Gazte Informazio Bulegoa. Hernaniko Udal Kiroldegia, Elkano z/g. 20120 Hernani • 943 552185 • www.hernani.net • kirola@hernani.net Hondarribiako Gazte Informazio Bulegoa. Javier Ugarte 6. 20280 Hondarribia • 943 644752 • gip@hondarribia. org Irungo Gazte Informazio Bulegoa. Foruen Karrika, 2 behea. 20302 Irun • 943 505444 / 943 505643 • www.irun. org/igazte • infojuvenil@irun.org

Zirtzart Gazte Informazioko Udal-Bulegoa. Basozelai, 11 48970 Basauri • 94 4666430 • www.facebook. com/basaurion • zirtzart@basauri.net

Gazte Informazio Zentroa. Santa Clara Kultura Zentroa. Martín Fernández Villarán, z/g 48920 Portugalete • 94 4729313 • www.juventudportugalete.org • juventud@ portugalete.org • gaztegela@gmail.com

Bermeoko Gazte Informazio Bulegoa. Gizarte-Kultura Etxea Irakaskintza, 14-16 48370 Bermeo • 94 6179158 •www. giz.bermeo.org • giz@bermeo.org

Portugaleteko Gazte Informazio Gunea Gazte Gela. Zubeldia Maisua, z/g 48920 Portugalete • 94 4616638 • www.juventudportugalete.org • aulajoven@portugalete.org

BIZ Bilbao Informazio Zerbitzua. Zabalguneko Eraikina. Zabalguneko Plaza, 11 48009 Bilbao • 94 4204488 • bilbaoiz@ ayto.bilbao.net

Gaztebox Santurtziko Gazte Informazio Bulegoa. Santurtzi Parkea, z/g 48980 Santurtzi • 94 4836110 • gib-oij@ santurtzi.net

EDEko Gazte Informazio Bulegoa. Simón Bolívar, 8 B –behea 48010 Bilbao • 94 4029090 • www.fundacionede.org • gazteinformazioa@fundacionede.org

Oiartzungo Gazte Informazio Puntua. Mendiburu 5, behea. 20180 Oiartzun • 943 491105 • www.gazteoiartzun.net • gazteinfo@oiartzun.org

Sopelanako Gazte Bulegoa. Kurtzio Kultur Etxea, Mendieta, 11 48600 Sopelana • 94 4065505 • www. sopelanagaztea.blogspot.com • www.sopelana.net • oij@ sopelana.net

Oñatiko Gazte Informazio Puntua. Foruen Enparantza, 4 – behea. 20560 Oñati • 943 718257 • www.oinati.org • gazteinformazioa@oinati.net

Txorierriko Gazte Informazio Bulegoa. Txorierri etorbidea, 9, behea 48160 Derio • 688 629965 • www. txorierrikogazteak.com • oij@e-txorierri.com Durangoko Gazte Informazio Bulegoa. Pinondo Plaza, 1 48200 Durango • 94 6030030 • informazioa@ durango-udala.net Erandioko Gazte Informazioa Bulegoa. Irailaren 23 enparantza 48950 Erandio • 94 6025891 • gazteinfo@ erandioko-udala.net Ermuako Gazte Informazio Bulegoa. Lobiano Kultur Gunea. Goienkale, 10 48260 Ermua • 943 708700 • oij-gib@ udalermua.net Mugarri Gazte Informazio Gunea. Mugarri Gazte Etxea. Elizarako Sarbidearen Kalea, 2 48450 Etxebarri • 94 4261861 • www.mugarri.net • mugarri@mugarri.net, mugarri. gazte@gmail.com

Turtziozko Gazte Informazio Gunea. Lehendakari Agirre, 61 48880 Turtzioz • 618 645690 • gazteplana@ enkarterrialde.org Gazte Info Gazte Informazio Bulegoa. Udiarraga, 39 48490 Ugao-Miraballes • 94 6322014 • gazteinfo.ugao@ ortzadar.es Urduñako Gazte Informazio Gunea. Kultur Etxea. Andra Mari, z/g 48460 Urduña • 945 384884 • xarteaga@ urduna.com

Lasarte-Oriako Gazte Informazio Bulegoa. Manuel Lekuona Kultura Etxea. Geltoki kalea, 18. 20160 Lasarte-Oria • 943 376181 • www.lasarte-oria.org • gazteinfo@lasarte-oria. org Legazpiko Gazte Informazio Bulegoa.Kultur Etxea, Latxartegi, 3. 20230 Legazpi • 943 737203 • gazteria.le@ legazpi.net

Ordiziako Gazte Informazio Puntua. Barrena Jauregia Kultur Etxea, 2º - 3 20240 Ordizia • 943 805634 • www. ordizia.org • gazteria@ordizia.org Tolosako Gazte Informazio Bulegoa. Antonio Maria Labaien Kultur Etxea, Triángulo 1. 20400 Tolosa • 943 670383 • www.zazpitantriangulon.com • gazteria@tolosakoudala.net Urnietako Gazte Informazio Bulegoa. Idiazabal 13 20130 Urnieta • 943 333973 • www.urnieta.org • gazteinformazioa@urnieta.org

Sestaoko Gazte Informazio Zentroa. La Iberia, z/g 48910 Sestao • 94 4956127 • cijsestao@infonegocio.com

Villabonako Gazte Informazio Bulegoa. Katea Etxea. Kale Nagusia, 79 20150 Villabona • 943 694787 • gazteria@villabona.net

Zallako Gazte Informazio Bulegoa. Madres Irlandesas, 4 48860 Zalla • 94 6391396 • www.ibilimunduan. com • oij@zalla.org • infogazte@zalla.org

Zarautzeko Gazte Informazio Bulegoa. Zinema Pilotalekua. Zigordia Kalea, 34 20800 Zarautz • 943 005122 • www.zarautz.org • gazteinformazioa@zarautz.org


IKT [JAKIN BEHARREKOAK] Rdio: Straming plataforma >>Rdio musika streaming zerbitzuak sei hilabeteko doaneko zerbitzua eskaintzen du. Rdiok 18 milioi abesti baino gehiagoko datu basea du eta Spotify antzeko funtzionamendua du: edozein gailutik erabil daiteke eta musika aurkikuntzarako motore berezia du. Gainera zerrendak sortzeko aukera ere ematen du eta entzuten dugun musika Facebook edo Twitter bezalako sareen bidez parteka daiteke.

CALL OF DUTY: BLACK OPPS II

GRAND THEFT AUTO V PC ESKAERA

PLAY STATION 4 & XBOX 720 AURKEZPENAK

Activisionek konfirmatu du aurten ere joko honen entrega berria izango dela. Hori bai, momentuz urteko azken hiruhilekorarte itxaron beharko da.

GTA V bideojokoa PCetarako ere eskuragarri izateko online sinatura bilketa antolatu eta egun gutxitara jada 150.000 sinadura bildu dira.

Datozen asteetan bideokontsola belaunaldi berrien aurkezpenak izango direla aurreratu da. PS4, seguruenik, otsailaren 20an bertan.

Ubuntu sakeleko telefonoetan urrirako >>Canonicalek urtarriolean egin duen aurkezpenean jakinarazi zenez, Ubuntu sistema eragilea prest izango da urritik aurrera baita sakeleko telefonoetarako ere. Antza denez, Canonicalen xedea BYOD (Bring Your OWN Devide) delakoan sartzea da. Horrela, sakeleko gailu bakar batetik, erabiltzaileek edozein datu mota edo aplikaziora iristeko gaitasuna izan dezakete. Modu honetan, jada Ubuntuko erabiltzaileek erosi eta erabiltzen duten gailu kopurua bakarrera mugatu ahal izango dute.

Galiziar batek ebooka patentatu zuen 1949an >>E-book gailuekin batera iraultza eman da argitalpenen sektorean baina orain jakin ahal izan denez, ebooken ideia ez da hain berria. Izan ere, 1949an, Ángela Ruiz galiziarrak ‘Enciclopedia Mecánica’ delakoa patentatu zuen. Hau, presiozko airearekin funtzionatzen zuen sistema mekaniko bat zen eta karrete desberdinak jarriaz, testu desberdinak irakurtzeko aukera ematen zuen.

26

IKTekin kotxeko seguru merkeagoa gazteentzat Jakina denez, gazteok gehiago ordaindu behar izaten dugu kotxeko aseguruengatik pertsona helduek baino. Ez da gidatzeko modu kontua, adin kontua baizik; zenbat eta gazteago orduan eta arriskutsuagoa aseguru etxeentzat. Horrekin amaitzeko edo, Generali aseguru etxeak eta telefonikak IKTetan oinarritutako sistema iraultzailea auskeztu berri dute: ‘black box’ delako

| Gazteberri #91 | Urtarrila-Otsaila 2013 | www.gazteberri.info

sistema baten bidez gidatzen denarengatik soilik ordainduko da. Modu honetan, gazte batek %40an murriz lezake bere aseguru faktura. Kotxean instalkatu beharreko kaxa beltz horrek gidariak duen gidatzeko moduari buruzko informazioa emango lioke aseguru etxeari: zenbat ordu gidatzen duen, eguneko zein ordutan, zein modutan balaztatzen duen,

zein abiadurara... Hori guztia denbora errealean. Gidariek ere bere buruaren inguruko informazioa eskura dezakete telefonicak garatutako app baten bidez (Android eta iOS). Sistema honi esker, gidariak bere aseguru fakturaren kopuruan eragin zuzena izan dezake, beti ere gidatzeko ohitura egokiak baditu. Honek, bide batez, istripu gutxiago izatera lagun dezake.


IKT

%18

Estatu mailan hilero sarean jokatzen duten pertsonen kopurua 9 milioitik gorakoa da, aurreko nerurketetan baino %18 gehiago. Jokalari hauen guztien gehiengoa 21 eta 34 urte bitarteko gazteak dira.

Pasahitza Aldatzeko Nazioarteko eguna desberdinak erabiltzea gomendatzen dute. Pasahitza desberdinak erabiltzea uste dena baino errazagoa da. Hori bai, horretarako zenbait gauza ekiditu behar dira: hiztegiko hitzak erabili; izenak, datak, telefono zenbakiak erabili; pasahitzak partekatu edota artxibo batean gorde ordenagailu barruan. Gaur egun, badira pasahitzak apurtzeko tresna desberdinak eta hiztegietan oinarritutako pasahitzak minutu gutxiren barruan apur ditzakete. Pasa den otsailaren lehenan Pasahitza Aldatzeko Nazioarteko Eguna ospatu zen nazioarte mailan. Egun horretan, Interneten erabiltzen ditugun pasahitzekiko ditugun

ohiturak alde batera utzi eta pasahitz seguruagoen aldarrikapena egin zen. Errazagoa izan arren, adituek kontu desberdinetarako pasahitz

Vine eta pornoa

Facebook garbia >>FaceWash aplikazioari esker gure Facebook profilean azaltzen den informazio zehatza ezabatzeko aukera izango dugu. Hau hainbat erabiltzaileen artean kezka handia sortu duen afera da, are gehiago, Graph Seach bilatzailearekin errazagoa izango baita edukiak arakatzea.

Azkenik, gogoratu, pasahitza gogoratzeko galderak eskatzen dutenean, hobe galdera pertsonalizatuak hautatzea, eta hobe zuk sor ditzakezun galderak badira.

Gangnam Style >>Abesti honen bideoa YouTuben inoiz gehien ikusi den bideoa bilakatu da mila milioi bisita baino gehiagorekin. Kanal honetan, jada, 8 milioi dolar baino gehiago irabazi ditu.

>>Twitterek bideoak partekatzeko zerbitzua abian jarri du berriki baina jada arazo bat sortu zaio: pornografia. Izan ere, zerbitzua martxan jarri eta astebetera eduki pornografikoak nagusi bilakatu dira. Hau ekiditzeko, Vinek blokeo bat sortuko du edukiak ikusi baino lehen.

[alboko barra]

Nahiago iPhone-a sexua baino >>Ikerketa baten arabera, iPhone erabiltzaileen %15ak nahiago du sexuari uko egitea bere iPhonari uko egitea baino. Ikerketa berean, erabiltzaileen %85a bere iPhonea komunera eramaten duela aitortu zuen.

250.000 Twitter kontu hackeatuta >>Twitterek onartu du 250.000 erabiltzaileei eragin dien eraso bat jaso duela. Hackerrek Twitter erabiltzaile hauen guztien izen, pasahitz eta posta elektronikoko helbideak bereganatu omen dituzte.

Akabo sinadura elektronikoa? >>Adveradosek egindako ikerketa baten arabera sinadura elektronikoaren teknologiak porrot egin du estatu mailan. Izan ere, ikerketa honen arabera, soilik enpresen %1ak erabiltzen du teknologia hau gaur egun.

| Gazteberri #91 | Urtarrila-Otsaila 2013 | www.gazteberri.info

27


denbora pasak

SUDOKUAK

HIZKIZOPAK

*****

Euskal Herriko 12 ibai

*****

ESAERA ZAHARRAK

Urteko 12 hilabeteak

Ordenatu ondorengo hitzak modu zuzenean esaera zahar bat osatzeko LANA

aditu,

eta

INOIZ

nahi

zaldiz

ETA

dezala

ETA

LANGILEARENTZAT

mugitu,

segurura,

DA

kanpaia

oinez

ALFERRARENTZAT

ez

eta

FALTAKO

soka

zulora

EZ

duenak

hobe

JANA

ez

ez

*****

Soluzioa: Alferrarentzat jana eta langilearentzat lana ez da inoiz faltako. Kanpaia nahi ez duenak aditu, ez dezala soka mugitu. Hobe oinez eta segurura, eta ez zaldiz eta zulora

GURUTZEGRAMA 6

5 9

8 3 1 7 10

Hauek bezalako Sudoku gehiago aurkituko dituzu www.gazteberri.info-n!! 28

4

| Gazteberri #91 | Urtarrila-Otsaila 2013 | www.gazteberri.info

2

1.| Hotza ala beroa izan daitekeen margoa. 2.| Kataluniako herri honetan ohera joatea merezi du. 3.| Arte lanak biltzen dituen karta jokoa. 4.| Etxebizitza kendu ahal dizun eserlekua. 5.| Suge bat duen Europako hiriburua 6.| Kalean diru eske dabilen musika mota. 7.| Dantza egiten duen nahia. 8.| Ohera joan baino lehen mingainan dugun Afrikako herrialdea. 9.| Islamiar estatu honetako biztanleak gazteleraz joango dira. 10.| Donostiako benetazko auzoa.


umorea • - Definitu zure burua 3 hitzetan. - Alperra. •

- Zertan egiten duzu lan? - Asmatzailea naiz. Gurpila, irratia, penizilina... Dena nirea da. - Hori gezurra da! - Bada hori, dena asmatu dut. • Egun batean semea aitarengana hurbildu eta guraso guztiek espero omen duten galdera hori botatzen dio: - Aita, nola etorri nintzen ni mundu honetara? - Ongi da seme, egunen batean honen inguruan hitzegin behar

genuen eta, beraz, jakin behar duzun guztia azalduko dizut. Egun batean, aita eta ama Facebookera konektatu ziren eta lagun egin ziren. Aitak email bat bidali zion amari eta ciberkafe batean geratu ginen. Elkarren artean amankomunean hainbat gauza genituela deskubritu genuen. Elkar ongi ulertzen ginen. Tablet edo ordenagailu aurrean ez ginenean Whatsapp bidez txateatzen genuen. Eta horrela, elkar maitemindu ginen.

Egun batean gure artxiboak elkarren artean partekatzea erabaki genuen. Komunean sartu eta aitak bere pendrive-a sartu

zuen amaren USB portuan. Artxiboak deskargatzen hasi zirenerako segurtasun softwarea ahaztuta genuela konturatu ginen. Beranduegi zen deskarga bertan behera uzteko eta baita artxiboak ezabatzeko. Horrela, bederatzi hilabete beranduago, kontaktu berrien zerrendan azaldu zinen.

Eta gizonak hala ihardetsi du: - Ez naiz honaino etorri zuek biluzik ikusteko! -Saskia altxatu eta horrela jarraitu zuen: Honaino etorri naiz krokrodiloari janaria ekartzera! Irakaspena: Adina eta esperientzia gehienetan gaztetasuna eta berotasuna baino garrantzitsuagoak dira.

• Bada gizon zahar bat bere lursailetik paseo bat ematen. Lursail horren barruan, laku bat da. Gizonak lursailean dena ea ondo dagoen ikusi nahi du eta, bide batez, saski bat eraman du zenbait fruitu hartzeko. Lakura hurbiltzean emakume batzuen ahotsak entzuten ditu. Bertara iristean, emakume gazte talde bat lakuan biluzik bainatzen ari dela ikusi du. Emakumeek gizona ikusi dutenean gorputz osoa sartu dute ur azpian eta halako batean emakumeetako batek horrela oihukatu du: - Ez gara aterako zu joan arte!

• Epaileak bere epaia ematen: - Kotxea lapurtu duzun salaketaren aurrean aske utzi behar zaitut nahiko froga ez daudelako. - Orduan kotxea niretzat hartu ahal dut?

| Gazteberri #91 | Urtarrila-Otsaila 2013 | www.gazteberri.info

29



Gazteberri 91