Page 1

Τ Ε Υ Χ Ο Σ

#

0 4

Marvin Zelen

Ο πρωτοπόρος των κλινικών μελετών για τον καρκίνο ειδικο θεμα

Ο (νοσηρός) κύκλος των χαμένων εποχών ΣΤΑΤΊΝΕΣ ΚΑΙ ΗΠΑΤΟΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ Για περισσότερες πληροφορίες συμβουλευθείτε τις περιλήψεις χαρακτηριστικών των προϊόντων, είτε απευθυνθείτε στο επιστημονικό τμήμα της WINMEDICA

Δικαιούχος Σήματος και Κάτοχος Άδειας Κυκλοφορίας:

Επιστημονική Ενημέρωση:

Novartis (Hellas) A.E.B.E. T.Θ. 52001, 14410 Μεταμόρφωση Τηλ. 210 2811712 www.novartis.gr

ΑΘΗΝΑ: Παπαδιαμαντοπούλου 41, Τ.Κ. 11528, Ιλίσια Τηλ. 210 7488 821- 858 - 860 • Fax: 210 7488827 Τηλ. Παραγγελιών: 210 7488839 • E-mail: info@winmedica.gr

ΦΑΡΜΑΚΟΕΠΑΓΡΥΠΝΗΣΗ: 210 2828812

Μύθος ή πραγματικότητα ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

2011: Στόχος οι εφικτοί στόχοι!

Τ Ρ Ι M Η Ν Ι Α Ι Α

Π Ε Ρ Ι Ο Δ Ι Κ Η

Ε Κ Δ Ο Σ Η


ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Pantium 40 mg γαστροανθεκτικά δισκία 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ασθενείς. Δεν υπάρχει εμπειρία από τη χρήση της βιλνταγλιπτίνης στο πλαίσιο κλινικών δοκιμών σε ασθενείς με νόσο λειτουργικής ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ σε δραστικά συστατικά Κάθε γαστροανθεκτικό δισκίο περιέχει 40 mg παντοπραζόλης (ως pantoprazole sodium κατηγορίας III IV κατά NYHA και επομένως η χρήση της δεν συνιστάται στους συγκεκριμένους ασθενείς. Διαταραχές του δέρματος sesquihydrate). Έκδοχα: Κάθε γαστροανθεκτικό δισκίο περιέχει 36 mg σορβιτόλης. 3. Κλινικα στοιχεια 3.1 Θεραπευτικές ενδείξεις Έχουν αναφερθεί δερματικές βλάβες, που περιλαμβάνουν φλύκταινες και εξελκώσεις, στα άκρα πιθήκων σε προκλινικές τοξικολογικές Για την ανακούφιση των συμπτωμάτων και την βραχυχρόνια θεραπεία γαστρεντερικών παθήσεων που απαιτούν τη μείωση της έκκρισης μελέτες (βλ. παράγραφο 5.3). Παρόλο που δεν παρατηρήθηκε αυξημένη συχνότητα εμφάνισης δερματικών βλαβών σε κλινικές δοκιμές, οξέος. - δωδεκαδακτυλικό έλκος - γαστρικό έλκος - μέτρια και σοβαρή οισοφαγίτιδα από παλινδρόμηση - εκρίζωση του Helicobacter υπήρξε περιορισμένη εμπειρία σε ασθενείς με δερματικές επιπλοκές λόγω διαβήτη. Για το λόγο αυτό στα πλαίσια της συνηθισμένης pylori σε συνδυασμό με αντιβιοτική θεραπεία σε ασθενείς με πεπτικό έλκος - σύνδρομο Zollinger-Ellison και άλλες υπερεκκριτικές φροντίδας του διαβητικού ασθενούς, συνιστάται η παρακολούθηση για επιπλοκές από το δέρμα όπως οι φλύκταινες ή οι εξελκώσεις. καταστάσεις. 3.2 Δοσολογία και τρόπος χορήγησης Τρόπος χορήγησης Τα δισκία Pantium 40 mg δεν πρέπει να μασώνται ή να Έκδοχα Τα δισκία περιέχουν λακτόζη. Οι ασθενείς με σπάνια κληρονομικά προβλήματα δυσανεξίας στη γαλακτόζη, έλλειψη λακτάσης συνθλίβονται και πρέπει να καταπίνονται ολόκληρα μαζί με νερό πριν από γεύμα. Δωδεκαδακτυλικό έλκος Η συνιστώμενη δόση είναι 40 Lapp ή δυσαπορρόφηση γλυκόζης-γαλακτόζης δεν πρέπει να πάρουν αυτό το φαρμακευτικό προϊόν. 3.5 Ανεπιθύμητες ενέργειες mg παντοπραζόλης ημερησίως (1 γαστροανθεκτικό δισκίο Pantium 40 mg). Τα δωδεκαδακτυλικά έλκη θεραπεύονται γενικά μέσα σε Δεδομένα ασφάλειας ελήφθησαν συνολικά από 3.784 ασθενείς με έκθεση στη βιλνταγλιπτίνη σε ημερήσια δόση των 50 mg (άπαξ δυο εβδομάδες. Αν η θεραπευτική περίοδος των δυο εβδομάδων δεν είναι επαρκής, η θεραπεία επιτυγχάνεται σχεδόν σε όλες τις ημερησίως) ή των 100 mg (50 mg δις ημερησίως ή 100 mg άπαξ ημερησίως) σε ελεγχόμενες δοκιμές ελάχιστης διάρκειας 12 εβδομάδων. περιπτώσεις μέσα στις επόμενες δύο επιπλέον εβδομάδες. Γαστρικό έλκος και μέτρια και σοβαρή οισοφαγίτιδα από παλινδρόμηση Η Από αυτούς τους ασθενείς, 2.264 ασθενείς έλαβαν βιλνταγλιπτίνη ως μονοθεραπεία και 1.520 ασθενείς έλαβαν βιλνταγλιπτίνη σε συνιστώμενη δόση είναι 40 mg παντοπραζόλης ημερησίως (1 γαστροανθεκτικό δισκίο Pantium 40 mg). Συνήθως απαιτείται μια περίοδος συνδυασμό με άλλο φαρμακευτικό προϊόν. 2.682 ασθενείς έλαβαν θεραπεία με βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως (είτε 50 mg δις τεσσάρων εβδομάδων για τη θεραπεία των γαστρικών ελκών και την οισοφαγίτιδα από παλινδρόμηση. Αν αυτή δεν είναι επαρκής, η ημερησίως είτε 100 mg άπαξ ημερησίως) και 1.102 ασθενείς έλαβαν θεραπεία με βιλνταγλιπτίνη 50 mg άπαξ ημερησίως. Η πλειονότητα θεραπεία επιτυγχάνεται συνήθως μέσα στις επόμενες τέσσερις επιπλέον εβδομάδες. Εκρίζωση του Helicobacter pylori (H. pylori)Η των ανεπιθύμητων ενεργειών σε αυτές τις δοκιμές ήταν ήπιες και παροδικές, χωρίς να απαιτήσουν τη διακοπή της θεραπείας. Δεν συνιστώμενη δόση είναι 40 mg παντοπραζόλης 2 φορές την ημέρα (1 γαστροανθεκτικό δισκίο Pantium 40 mg 2 φορές την ημέρα) με βρέθηκε κάποια σχέση μεταξύ των ανεπιθύμητων αντιδράσεων και της ηλικίας, της εθνικότητας, της διάρκειας έκθεσης ή της ημερήσιας συνδυασμένη θεραπεία με έναν από τους τρεις παρακάτω συνδυασμούς: α) αμοξικιλλίνη 1 g δύο φορές την ημέρα + κλαριθρομυκίνη δόσης. Έχουν αναφερθεί σπάνια περιστατικά ηπατικής δυσλειτουργίας (περιλαμβανομένης της ηπατίτιδας). Σε αυτά τα περιστατικά οι 500 mg δύο φορές την ημέρα β) κλαριθρομυκίνη 250−500 mg δύο φορές την ημέρα + μετρονιδαζόλη 400−500 mg δύο φορές την ημέρα ασθενείς ήταν γενικά ασυμπτωματικοί χωρίς κλινικές συνέπειες και οι τιμές των ηπατικών δοκιμασιών επέστρεψαν στα φυσιολογικά γ) αμοξικιλλίνη 1 g δύο φορές την ημέρα + μετρονιδαζόλη 400−500 mg δύο φορές την ημέρα Το δεύτερο δισκίο παντοπραζόλης πρέπει επίπεδα μετά τη διακοπή της θεραπείας. Σε δεδομένα από ελεγχόμενες μελέτες μονοθεραπείας ή θεραπείας συνδυασμού διάρκειας ως να λαμβάνεται πριν από το βραδινό γεύμα. Συνδυασμένη θεραπεία πρέπει να χορηγείται στις περισσότερες περιπτώσεις για 7 ημέρες και 24 εβδομάδων, η συχνότητα εμφάνισης των αυξήσεων της ALT ή της AST σε τιμή 3x ULN (ταξινομημένες ως παρούσες σε δύο διαδοχικές σε κάποιες φορές έως 14 ημέρες. Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι επίσημες τοπικές οδηγίες (π.χ. εθνικές συστάσεις) αναφορικά με την μετρήσεις ή κατά την τελική υπό θεραπεία επίσκεψη) ήταν 0,2%, 0,3% και 0,2% για τη βιλνταγλιπτίνη 50 mg μία φορά την ημέρα, τη αντοχή των βακτηρίων και την συνετή χρήση και συνταγογράφηση αντιβακτηριακών παραγόντων. Σύνδρομο Zollinger-Ellison και άλλες βιλνταγλιπτίνη 50 mgδύο φορές την ημέρα και όλα τα φάρμακα σύγκρισης, αντίστοιχα. Αυτές οι αυξήσεις των τρανσαμινασών ήταν υπερεκκριτικές καταστάσεις Για την αντιμετώπιση του συνδρόμου Zollinger-Ellison και άλλων υπερεκκριτικών καταστάσεων, η αρχική γενικά ασυμπτωματικές, μη εξελισσόμενης φύσης και δεν συνδέθηκαν με χολόσταση ή ίκτερο. Σπάνια περιστατικά αγγειοοιδήματος  θεραπεία είναι 80 mg την ημέρα (2 γαστροανθεκτικά δισκία Pantium 40 mg). Μετέπειτα η δοσολογία μπορεί να αυξάνεται ή να μειώνεται έχουν αναφερθεί για τη βιλνταγλιπτίνη σε παρόμοιο ποσοστό με τα φάρμακα ελέγχου. Μεγαλύτερο ποσοστό περιστατικών αναφέρθηκε αναλόγως των αναγκών, λαμβάνοντας τις μετρήσεις έκκρισης γαστρικού οξέος ως οδηγό. Με δόσεις άνω των 80 mg ημερησίως, η δόση όταν η βιλνταγλιπτίνη χορηγούνταν σε συνδυασμό με έναν αναστολέα του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτασίνης (ACE-Inhibitor). Η πρέπει να διαιρείται και να χορηγείται δύο φορές ημερησίως. Παροδική αύξηση της δοσολογίας σε άνω των 160 mg παντοπραζόλης είναι πλειονότητα των περιστατικών αυτών ήταν ήπιας βαρύτητας και υποχώρησαν με συνεχιζόμενη θεραπεία με βιλνταγλιπτίνη. Οι δυνατή αλλά δεν πρέπει να εφαρμόζεται για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο από όσο απαιτείται για τον επαρκή έλεγχο της έκκρισης του ανεπιθύμητες αντιδράσεις που αναφέρθηκαν σε ασθενείς που έλαβαν Jalra σε διπλά τυφλές μελέτες ως μονοθεραπεία και πρόσθετες γαστρικού οξέος. Η διάρκεια της θεραπείας σε σύνδρομο Zollinger-Ellison και άλλες παθολογικές υπερεκκριτικές καταστάσεις δεν είναι θεραπείες παρατίθενται παρακάτω για κάθε ένδειξη ανά οργανικό σύστημα και απόλυτη συχνότητα. Οι συχνότητες ορίζονται ως πολύ περιορισμένη και πρέπει να προσαρμόζεται ανάλογα με τις κλινικές ανάγκες. Ηλικιωμένοι Δεν πρέπει να γίνεται υπέρβαση της ημερήσιας συχνές (≥1/10), συχνές (≥1/100, <1/10) όχι συχνές (≥1/1.000, <1/100) σπάνιες (≥1/10.000, <1/1.000) πολύ σπάνιες (<1/10.000), μη δόσης των 40 mg παντοπραζόλης εκτός από την θεραπεία για την εκρίζωση του H. pylori, όπου οι ηλικιωμένοι ασθενείς πρέπει να γνωστές (δεν μπορούν να εκτιμηθούν με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα). Εντός κάθε κατηγορίας συχνότητας εμφάνισης, οι ανεπιθύμητες λαμβάνουν την συνήθη δόση παντοπραζόλης (2 × 40 mg/ημέρα) κατά τη διάρκεια θεραπείας μιας εβδομάδας. Ασθενείς με νεφρική ενέργειες παρατίθενται κατά φθίνουσα σειρά σοβαρότητας. Συνδυασμός με μετφορμίνη Σε ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές με συνδυασμό δυσλειτουργία Δεν πρέπει να γίνεται υπέρβαση της ημερήσιας δόσης των 40 mg παντοπραζόλης σε ασθενείς με μειωμένη νεφρική βιλνταγλιπτίνης 100 mg ημερησίως + μετφορμίνη δεν αναφέρθηκαν περιπτώσεις απόσυρσης ασθενών εξαιτίας ανεπιθύμητων ενεργειών λειτουργία. Για αυτό το λόγο η τριπλή θεραπεία για το H. pylori δεν είναι κατάλληλη για αυτούς τους ασθενείς (βλέπε παράγραφο 4.3). σε καμία από τις ομάδες που υποβάλλονταν σε θεραπεία και ελάμβαναν είτε βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως + μετφορμίνη ή εικονικό Ασθενείς με ηπατική δυσλειτουργία Σε ασθενείς με σοβαρή ηπατική δυσλειτουργία πρέπει να χορηγούνται 40 mg παντοπραζόλης μέρα φάρμακο + μετφορμίνη. Σε κλινικές δοκιμές, η επίπτωση της υπογλυκαιμίας ήταν συχνή σε ασθενείς που έλαβαν βιλνταγλιπτίνη 100 mg παρά μέρα (βλέπε παραγράφους 4.3 και 4.4). Σε αυτούς τους ασθενείς τα επίπεδα των ηπατικών ενζύμων θα πρέπει να παρακολουθούνται ημερησίως σε συνδυασμό με μετφορμίνη (1%) και όχι συχνή σε ασθενείς που έλαβαν εικονικό φάρμακο + μετφορμίνη (0,4%). Δεν κατά την διάρκεια της θεραπείας. Σε περίπτωση αύξησης των επιπέδων των ηπατικών ενζύμων, η θεραπεία με παντοπραζόλη θα πρέπει αναφέρθηκαν σοβαρά υπογλυκαιμικά επεισόδια στα σκέλη της βιλνταγλιπτίνης. Σε κλινικές δοκιμές, το σωματικό βάρος δεν μεταβλήθηκε να διακοπεί. Για αυτό το λόγο η τριπλή θεραπεία για το H. pylori δεν είναι κατάλληλη για αυτούς τους ασθενείς. Παιδιά Δεν υπάρχουν όταν βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως προστέθηκε στη μετφορμίνη (+0,2 kg και 1,0 kg για τη βιλνταγλιπτίνη και το εικονικό φάρμακο στοιχεία για την χρήση της παντοπραζόλης σε παιδιά. Γι’ αυτό τα δισκία παντοπραζόλης δεν πρέπει να χορηγούνται σε παιδιά. 3.3 αντίστοιχα). Πίνακας 1 Ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρθηκαν σε ασθενείς που έλαβαν Jalra 100 mg την ημέρα σε συνδυασμό Αντενδείξεις Υπερευαισθησία στην παντοπραζόλη ή σε κάποιο από τα έκδοχα. Η παντοπραζόλη όπως και κάθε αναστολέας αντλίας με μετφορμίνη σε διπλά τυφλές μελέτες (N=208) Διαταραχές του νευρικού συστήματος Συχνές: Τρόμος, Κεφαλαλγία, Ζάλη, Όχι πρωτονίων, δεν πρέπει να χορηγείται με αταζαναβίρη (βλέπε παράγραφο 4.5). Δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία για την προσαρμογή συχνές: Κόπωση Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος Συχνές: Ναυτία Διαταραχές του μεταβολισμού και της θρέψης Συχνές: των δόσεων σε ασθενείς με μέτρια και σοβαρή νεφρική δυσλειτουργία. Σε ασθενείς με σοβαρή ηπατική δυσλειτουργία, η δοσολογία Υπογλυκαιμία Συνδυασμός με μια σουλφονυλουρία Σε ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές με συνδυασμό βιλνταγλιπτίνης 50 mg + μια πρέπει να μειωθεί σε 40 mg παντοπραζόλη μέρα παρά μέρα. Για αυτό το λόγο, η τριπλή θεραπεία για το H.pylori δεν είναι κατάλληλη για σουλφονυλουρία, η συνολική επίπτωση των περιπτώσεων απόσυρσης ασθενών εξαιτίας ανεπιθύμητων ενεργειών ήταν 0,6% στην ομάδα αυτούς τους ασθενείς 3.4 Ιδιαίτερες προειδοποιήσεις και ιδιαίτερες προφυλάξεις κατά τη χρήση Δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία που ελάμβανε βιλνταγλιπτίνη 50 mg + σουλφονυλουρία έναντι 0% στην ομάδα που ελάμβανε εικονικό φάρμακο + σουλφονυλουρία. Σε για την προσαρμογή των δόσεων σε ασθενείς με μέτρια και σοβαρή νεφρική δυσλειτουργία. Σε ασθενείς με σοβαρή ηπατική ανεπάρκεια κλινικές δοκιμές, η επίπτωση της υπογλυκαιμίας όταν προστέθηκε βιλνταγλιπτίνη 50 mg μία φορά την ημέρα σε γλιμεπιρίδη ήταν 1,2% πρέπει να χορηγούνται 40 mg παντοπραζόλης μέρα παρά μέρα. Σε ασθενείς με σοβαρή ηπατική δυσλειτουργία, τα ηπατικά ένζυμα έναντι 0,6% για το εικονικό φάρμακο + γλιμεπιρίδη. Δεν αναφέρθηκαν σοβαρά υπογλυκαιμικά επεισόδια στα σκέλη της βιλνταγλιπτίνης. πρέπει να παρακολουθούνται τακτικά κατά τη διάρκεια της θεραπείας με παντοπραζόλη, ειδικά κατά την μακροχρόνια χρήση. Σε Σε κλινικές δοκιμές, το σωματικό βάρος δεν μεταβλήθηκε όταν βιλνταγλιπτίνη 50 mg ημερησίως προστέθηκε στη γλιμεπιρίδη ( 0,1 kg και περίπτωση αύξησης των τιμών των ηπατικών ενζύμων η θεραπεία πρέπει να διακοπεί (βλέπε παραγράφους 4.2 και 4.3) Η παντοπραζόλη 0,4 kg για τη βιλνταγλιπτίνη και το εικονικό φάρμακο αντίστοιχα). Πίνακας 2 Ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρθηκαν σε ασθενείς των 40 mg δεν ενδείκνυται για την θεραπεία των ήπιων γαστρεντερικών ενοχλημάτων όπως η λειτουργική δυσπεψία. Στη περίπτωση της που έλαβαν Jalra 50 mg σε συνδυασμό με μια σουλφονυλουρία σε διπλά τυφλές μελέτες (N=170) Λοιμώξεις και παρασιτώσεις Πολύ συνδυασμένης θεραπείας, οι Περιλήψεις των Χαρακτηριστικών των Προϊόντων των αντιστοίχων φαρμακευτικών προϊόντων θα πρέπει να σπάνιες: Ρινοφαρυγγίτιδα Διαταραχές του νευρικού συστήματος Συχνές: Τρόμος, Κεφαλαλγία, Ζάλη, Εξασθένιση Διαταραχές του λαμβάνονται υπόψη. Η μειωμένη γαστρική οξύτητα από οποιονδήποτε παράγοντα - περιλαμβανομένων των αναστολέων της αντλίας γαστρεντερικού συστήματος Όχι συχνές: Δυσκοιλιότητα Διαταραχές του μεταβολισμού και της θρέψης Συχνές: Υπογλυκαιμία πρωτονίων - αυξάνει τους γαστρικούς πληθυσμούς των βακτηριδίων που βρίσκονται φυσιολογικά στον γαστρεντερικό σωλήνα. Η Συνδυασμός με μια θιαζολιδινεδιόνη Σε ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές με συνδυασμό βιλνταγλιπτίνης 100 mg ημερησίως + μια θεραπεία με αντιόξινα φάρμακα μπορεί να οδηγήσει σε ελαφρά αυξημένο κίνδυνο γαστρεντερικών λοιμώξεων όπως από Salmonella και θιαζολιδινεδιόνη, δεν αναφέρθηκαν περιπτώσεις απόσυρσης ασθενών εξαιτίας ανεπιθύμητων ενεργειών σε καμία από τις ομάδες που Campylobacter. Σε ασθενείς με σύνδρομο Zollinger-Ellison-Syndrome και άλλες παθολογικές υπερεκκριτικές καταστάσεις που απαιτούν ελάμβαναν είτε βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως + θιαζολιδινεδιόνη ή εικονικό φάρμακο + θιαζολιδινεδιόνη. Σε κλινικές δοκιμές, η μακροχρόνια θεραπεία, η παντοπραζόλη όπως και τα άλλα φάρμακα που είναι αναστολείς του οξέος, μπορεί να μειώσουν την επίπτωση της υπογλυκαιμίας ήταν όχι συχνή σε ασθενείς που ελάμβαναν βιλνταγλιπτίνη + πιογλιταζόνη (0,6%) αλλά συχνή στους απορρόφηση της βιταμίνης Β12 (κυανοκοβαλαμίνης) λόγω της υποχλωρυδρίας ή αχλωρυδρίας. Αυτό θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη σε ασθενείς που ελάμβαναν εικονικό φάρμακο + πιογλιταζόνη (1,9%). Δεν αναφέρθηκαν σοβαρά υπογλυκαιμικά επεισόδια στα σκέλη της ασθενείς με μειωμένα αποθέματα στο οργανισμό, ή με παράγοντες κινδύνου για μειωμένη απορρόφηση βιταμίνης Β12 σε περίπτωση βιλνταγλιπτίνης. Στη μελέτη με πρόσθετη θεραπεία με πιογλιταζόνη οι απόλυτες αυξήσεις βάρους με εικονικό φάρμακο και Jalra 100 mg μακροχρόνιας θεραπείας ή αν παρατηρούνται σχετικά κλινικά συμπτώματα. Πριν τη θεραπεία, πρέπει να αποκλεισθεί κακοήθης νόσος ημερησίως ήταν 1,4 και 2,7 kg αντίστοιχα. Η επίπτωση περιφερικού οιδήματος όταν προστέθηκε βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως σε του οισοφάγου ή του στομάχου επειδή η θεραπεία με παντοπραζόλη μπορεί να ανακουφίσει από τα συμπτώματα των κακοήθων νόσων θεραπεία με μέγιστη δόση πιογλιταζόνης (45 mg μία φορά την ημέρα) ήταν 7,0%, έναντι 2,5% για τη βασική θεραπεία με πιογλιταζόνη και μπορεί έτσι να καθυστερήσει την διάγνωση. Ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται στην θεραπεία μετά από 4 εβδομάδες θα πρέπει να μόνο. Πίνακας 3 Ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρθηκαν σε ασθενείς που έλαβαν Jalra 100 mg την ημέρα σε συνδυασμό με μια εξετάζονται. Δεν υπάρχει εμπειρία με τη χρήση της παντοπραζόλης σε παιδιά. Το Pantium περιέχει σορβιτόλη. Ασθενείς με σπάνια θιαζολιδινεδιόνη σε διπλά τυφλές μελέτες (N=158) Διαταραχές του νευρικού συστήματος Όχι συχνές: Κεφαλαλγία, Εξασθένιση κληρονομικά προβλήματα δυσανεξίας στην φρουκτόζη, δεν πρέπει να παίρνουν αυτό το φάρμακο. 3.5.Ανεπιθύμητες ενέργειες: Συχνές Διαταραχές του μεταβολισμού και της θρέψης Συχνές: Αύξηση σωματικού βάρους Όχι συχνές: Υπογλυκαιμία Αγγειακές διαταραχές ≥ 1/100 έως < 1/10, Όχι συχνές ≥ 1/1.000 έως < 1/100, Σπάνιες ≥ 1/10.000 έως < 1/1.000, Πολύ σπάνιες < 1/10.000, περιλαμβανομένων Συχνές: Περιφερικό οίδημα Επιπρόσθετα, σε ελεγχόμενες δοκιμές με σχήμα μονοθεραπείας με βιλνταγλιπτίνη, η συνολική επίπτωση των των μεμονωμένων αναφορών Διαταραχές του αιμοποιητικού και του λεμφικού συστήματος Πολύ σπάνιες: Λευκοπενία, θρομβοκυτοπενία περιπτώσεων απόσυρσης ασθενών εξαιτίας ανεπιθύμητων ενεργειών δεν ήταν μεγαλύτερη για τους ασθενείς που υποβάλλονταν σε Διαταραχές του ανοσοποιητικού συστήματος Πολύ σπάνιες: Αναφυλακτικές αντιδράσεις περιλαμβανομένης της αναφυλακτικής θεραπεία με βιλνταγλιπτίνη σε δόσεις 100 mg ημερησίως (0,3%) απ’ ότι για τους ασθενείς που υποβάλλονταν σε θεραπεία με εικονικό καταπληξίας Ψυχιατρικές διαταραχές Πολύ σπάνιες: Κατάθλιψη Διαταραχές του νευρικού συστήματος Συχνές: Κεφαλαλγία, Μη συχνές: φάρμακο (0,6%) ή τα φάρμακα σύγκρισης (0,5%).Σε ελεγχόμενες συγκριτικές μελέτες με σχήμα μονοθεραπείας, η υπογλυκαιμία ήταν όχι Ζάλη, διαταραχές της όρασης (θάμβος οράσεως) Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος Συχνές:Πόνος στην άνω κοιλιακή χώρα, συχνή και αναφέρθηκε στο 0,4% (7 από 1.855) των ασθενών που υποβλήθηκαν σε θεραπεία με βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως έναντι διάρροια, δυσκοιλιότητα, μετεωρισμός, Μη συχνές: Ναυτία, έμετος, Σπάνιες: Ξηροστομία Διαταραχές του ήπατος και των χοληφόρων 0,2% (2 από 1.082) των ασθενών στις ομάδες που υποβλήθηκαν σε θεραπεία με δραστικό φάρμακο σύγκρισης ή εικονικό φάρμακο, χωρίς Πολύ σπάνιες: Σοβαρή ηπατοκυτταρική βλάβη που οδηγεί σε ίκτερο με ή χωρίς ηπατική ανεπάρκεια. Διαταραχές του δέρματος και του να αναφερθούν σοβαρά επεισόδια. Σε κλινικές δοκιμές, το σωματικό βάρος δεν μεταβλήθηκε όταν βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως υποδόριου ιστού Μη συχνές: Αλλεργικές αντιδράσεις όπως κνησμός και εξάνθημα του δέρματος Πολύ σπάνιες: Κνίδωση, αγγειοοίδημα χορηγήθηκε ως μονοθεραπεία ( 0,3 kg και 1,3 kg για τη βιλνταγλιπτίνη και το εικονικό φάρμακο αντίστοιχα). Πίνακας 4 Ανεπιθύμητες σοβαρές δερματικές αντιδράσεις όπως σύνδρομο Stevens-Johnson, πολύμορφο ερύθημα, σύνδρομο Lyell, φωτοευαισθησία. Διαταραχές ενέργειες που αναφέρθηκαν σε ασθενείς που έλαβαν Jalra 100 mg την ημέρα ως μονοθεραπεία σε διπλά τυφλές μελέτες (N=1.855) του μυοσκελετικού συστήματος και του συνδετικού ιστού Σπάνιες: Αρθραλγία, Πολύ σπάνιες: Μυαλγία Διαταραχές των νεφρών και των Διαταραχές του νευρικού συστήματος Συχνές: Ζάλη, Όχι συχνές: Κεφαλαλγία, Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος Όχι ουροφόρων οδών Πολύ σπάνιες: Διάμεση νεφρίτιδα Γενικές διαταραχές και καταστάσεις της οδού χορήγησης. Πολύ σπάνιες: συχνές: Δυσκοιλιότητα Διαταραχές του μυοσκελετικού συστήματος και του συνδετικού ιστού Όχι συχνές: Αρθραλγία Διαταραχές του Περιφερικό οίδημα που υποχωρεί μετά το τέλος της θεραπείας. Εξετάσεις Πολύ σπάνιες: Αυξημένα ηπατικά ένζυμα, (τρανσαμινάσες μεταβολισμού και της θρέψης Όχι συχνές: Υπογλυκαιμία Λοιμώξεις και παρασιτώσεις Πολύ σπάνιες: Λοίμωξη του ανώτερου γ-γλουταμυλική τρανσφεράση), αυξημένα τριγλυκερίδια, αυξημένη θερμοκρασία σώματος 4. ΚΑΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ αναπνευστικού συστήματος, Ρινοφαρυγγίτιδα Αγγειακές διαταραχές Όχι συχνές: Οίδημα περιφερικό 4. ΚΑΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ WIN MEDICA Φαρμακευτική ΕΠΕ, Παπαδιαμαντοπούλου 41, 115 28 Αθήνα ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ Novartis Europharm Limited, Wimblehurst Road, Horsham, West Sussex, RH12 5AB, Ηνωμένο Βασίλειο 5. ΑΡΙΘΜΟΣ(ΟΙ) 5. ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ 8050/13-4-2009 ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ EU/1/08/485/001-011 Χορηγείται με απλή ιατρική συνταγή. Καλύπτεται από τα ασφαλιστικά ταμεία. Χορηγείται με απλή ιατρική συνταγή. Καλύπτεται από τα ασφαλιστικά ταμεία Περαιτέρω πληροφορίες διατίθενται από την WIN MEDICA Φαρμακευτική ΕΠΕ. 6. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ: Win Medica, Παπαδιαμαντοπούλου 41, 115 28 Ιλίσια Αθήνα  ΛΙΑΝΙΚΗ ΤΙΜΗ: 27,19b Pantium 40 mg γαστροανθεκτικά δισκία ΛΙΑΝΙΚΗ ΤΙΜΗ: Jalra 50mg 28 δισκία 41,12 b

40mg 15 mm

11,91 mm

20mg 12 mm

9,52 mm

10mg 10 mm

7,14 mm Πραγματικό μέγεθος

Για περισσότερες πληροφορίες απευθυνθείτε στο επιστημονικό τμήμα της WinMedica

WIN MEDICA Φαρμακευτική Ε.Π.Ε. Παπαδιαμαντοπούλου 41, 115 28 Αθήνα τηλ.: 210 74 88 821, fax: 210 74 88 827

www.winmedica.gr

Νέα,

μικρότερα δισκία

1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Jalra 50 mg δισκία 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε δισκίο περιέχει 50 mg βιλνταγλιπτίνης. Έκδοχο: Κάθε δισκίο περιέχει 47,82 mg άνυδρης λακτόζης. 3.ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 3.1 Θεραπευτικές ενδείξεις Η βιλνταγλιπτίνη ενδείκνυνται για τη θεραπεία του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: Ως διπλή από του στόματος θεραπεία σε συνδυασμό με - μετφορμίνη, σε ασθενείς με ανεπαρκή γλυκαιμικό έλεγχο παρά τη μονοθεραπεία με τη μέγιστη ανεκτή δόση μετφορμίνης, - σουλφονυλουρία, σε ασθενείς με ανεπαρκή γλυκαιμικό έλεγχο παρά τη μέγιστη ανεκτή δόση σουλφονυλουρίας και για τους οποίους η μετφορμίνη δεν είναι κατάλληλη λόγω αντενδείξεων ή δυσανεξίας, - θειαζολιδινεδιόνη, σε ασθενείς με ανεπαρκή γλυκαιμικό έλεγχο και για τους οποίους η χρήση μιας θειαζολιδινεδιόνης είναι κατάλληλη. 3.2 Δοσολογία και τρόπος χορήγησης Ενήλικες Όταν χρησιμοποιείται σε σχήμα διπλού συνδυασμού με μετφορμίνη, ή με μια θειαζολιδινεδιόνη η συνιστώμενη ημερήσια δόση της βιλνταγλιπτίνης είναι 100 mg, χορηγούμενα ως μια δόση 50 mg το πρωί και μία δόση 50 mg το βράδυ.Όταν χρησιμοποιείται σε σχήμα διπλού συνδυασμού με σουλφονυλουρία, η συνιστώμενη δόση της βιλνταγλιπτίνης είναι 50 mg άπαξ ημερησίως, χορηγούμενη το πρωί. Σε αυτό τον πληθυσμό ασθενών, τα 100 mg βιλνταγλιπτίνης ημερησίως δεν ήταν πιο αποτελεσματικά από τα 50 mg βιλνταγλιπτίνης άπαξ ημερησίως. Οι δόσεις άνω των 100 mg δεν συνιστώνται. Η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα της βιλνταγλιπτίνης ως τριπλής από του στόματος θεραπείας σε συνδυασμό με μετφορμίνη και μια θειαζολιδινεδιόνη ή με μετφορμίνη και μια σουλφονυλουρία δεν έχει τεκμηριωθεί. Το Jalra μπορεί να χορηγηθεί με ή χωρίς τροφή (βλ. επίσης παράγραφο 5.2). Επιπρόσθετες πληροφορίες για ειδικούς πληθυσμούς Νεφρική δυσλειτουργία Δεν απαιτείται αναπροσαρμογή της δόσης σε ασθενείς με ήπια νεφρική δυσλειτουργία (κάθαρση κρεατινίνης ≥50 ml/min). Η χρήση του Jalra δεν συνιστάται σε ασθενείς με μέτρια ή σοβαρή νεφρική δυσλειτουργία ή σε ασθενείς που υποβάλλονται σε αιµοδιύλιση με νεφροπάθεια τελικού σταδίου (ESRD) (βλ. επίσης παραγράφους 4.4 και 5.2). Ηπατική δυσλειτουργία To Jalra δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται σε ασθενείς με ηπατική δυσλειτουργία περιλαμβανομένων των ασθενών με επίπεδα αμινοτρανσφεράσης της αλανίνης (ALT) ή ασπαρτικής αμινοτρανσφεράσης (AST) σε τιμή > 3x το ανώτερο φυσιολογικό όριο (ULN) πριν από την έναρξη της θεραπείας (βλ. επίσης παραγράφους 4.4 και 5.2). Ηλικιωμένοι (≥ 65 ετών) Δεν απαιτείται αναπροσαρμογή της δόσης σε ηλικιωμένους ασθενείς. Η εμπειρία σε ασθενείς ηλικίας 75 ετών και άνω είναι περιορισμένη και συνιστάται προσοχή κατά τη θεραπεία του συγκεκριμένου πληθυσμού (βλ. επίσης παραγράφους 5.1 και 5.2). Παιδιατρικός πληθυσμός (< 18 ετών) Το Jalra δεν συνιστάται για χρήση σε παιδιά και εφήβους λόγω έλλειψης στοιχείων για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα. 3.3 Αντενδείξεις Υπερευαισθησία στη δραστική ουσία ή σε κάποιο από τα έκδοχα. 3.4 Ειδικές προειδοποιήσεις και προφυλάξεις κατά τη χρήση Γενικά Το Jalra δεν αποτελεί υποκατάστατο της ινσουλίνης σε ασθενείς που χρειάζονται ινσουλινοθεραπεία. Το Jalra δεν πρέπει να χορηγείται σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 1 ή για τη θεραπεία της διαβητικής κετοξέωσης. Νεφρική δυσλειτουργία Η εμπειρία είναι περιορισμένη σε ασθενείς με μέτρια ως σοβαρή νεφρική δυσλειτουργία και σε ασθενείς με νεφροπάθεια τελικού σταδίου (ESRD) που υποβάλλονται σε αιμοδιύλιση. Συνεπώς, η χρήση του Jalra δεν συνιστάται στους συγκεκριμένους ασθενείς. Ηπατική δυσλειτουργία Το Jalra δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται σε ασθενείς με ηπατική δυσλειτουργία περιλαμβανομένων των ασθενών με επίπεδα ALT ή AST πριν την έναρξη της θεραπείας.> 3x ULN. Παρακολούθηση ηπατικών ενζύμων Έχουν αναφερθεί σπάνια περιστατικά ηπατικής δυσλειτουργίας (περιλαμβανομένης της ηπατίτιδας). Σε αυτά τα περιστατικά οι ασθενείς ήταν γενικά ασυμπτωματικοί χωρίς κλινικές συνέπειες και οι τιμές των ηπατικών δοκιμασιών επέστρεψαν στα φυσιολογικά επίπεδα μετά τη διακοπή της θεραπείας. Πριν την έναρξη της θεραπείας με Jalra θα πρέπει να διενεργούνται δοκιμασίες ηπατικής λειτουργίας ώστε να είναι γνωστές οι τιμές των αρχικών επιπέδων του ασθενούς. Η ηπατική λειτουργία θα πρέπει να παρακολουθείται κατά τη διάρκεια της θεραπείας με Jalra ανά τρίμηνα διαστήματα κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους θεραπείας και κατόπιν σε τακτά διαστήματα. Οι ασθενείς που αναπτύσσουν αυξημένα επίπεδα τρανσαμινασών πρέπει να παρακολουθούνται με δεύτερη αξιολόγηση της ηπατικής λειτουργίας προκειμένου να επιβεβαιωθεί το εν λόγω εύρημα και κατόπιν να παρακολουθούνται με συχνές εξετάσεις της ηπατικής λειτουργίας μέχρι το/τα μη φυσιολογικό/-ά εύρημα/-τα να υποχωρήσει/ουν. Εάν η αύξηση της AST ή της ALTσε τιμή 3x ULN ή μεγαλύτερη επιμένει, συνιστάται η διακοπή της θεραπείας με Jalra. Οι ασθενείς που παρουσιάζουν ίκτερο ή άλλα σημεία που υποδεικνύουν ηπατική δυσλειτουργία θα πρέπει να διακόπτουν το Jalra. Μετά τη διακοπή της θεραπείας με Jalra και την ομαλοποίηση των εξετάσεων ηπατικής δυσλειτουργείας, δεν θα πρέπει να αρχίζει ξανά η θεραπεία με Jalra. Καρδιακή ανεπάρκεια Η εμπειρία της θεραπείας με βιλνταγλιπτίνη σε ασθενείς με συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια λειτουργικής κατηγορίας I II κατά New York Heart Association (NYHA) είναι περιορισμένη και επομένως η βιλνταγλιπτίνη πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή στους συγκεκριμένους

1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Zomarist 50 mg/850 mg επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο δισκία Zomarist 50 mg/1000 mg επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο δισκία 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ •Zomarist 50 mg/850 mg επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο δισκία Κάθε επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει 50 mg βιλνταγλιπτίνης και 850 mg υδροχλωρικής μετφορμίνης (που αντιστοιχεί σε 660 mg μετφορμίνης). • Zomarist 50 mg/1000 mg επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο δισκία Κάθε επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει 50 mg βιλνταγλιπτίνης και 1000 mg υδροχλωρικής μετφορμίνης (που αντιστοιχεί σε 780 mg μετφορμίνης). 3. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 3.1 Θεραπευτικές ενδείξεις Το Zomarist ενδείκνυται για τη θεραπεία ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, οι οποίοι αδυνατούν να επιτύχουν επαρκή γλυκαιμικό έλεγχο με τη μέγιστη ανεκτή από του στόματος δόση μετφορμίνης μεμονωμένα ή οι οποίοι λαμβάνουν ήδη συνδυασμό βιλνταγλιπτίνης και μετφορμίνης ως ξεχωριστά δισκία. 3.2 Δοσολογία και τρόπος χορήγησης Ενήλικες Με βάση την τρέχουσα δόση της μετφορμίνης που λαμβάνει ο ασθενής, το Zomarist μπορεί να ξεκινά είτε με τη λήψη της περιεκτικότητας 50 mg/850 mg ή με τα 50 mg/1000 mg δύο φορές την ημέρα, ένα δισκίο το πρωί και ένα το βράδυ. Η συνιστώμενη ημερήσια δόση είναι 100 mg βιλνταγλιπτίνης συν 2000 mg υδροχλωρικής μετφορμίνης. Οι ασθενείς που λαμβάνουν βιλνταγλιπτίνη και μετφορμίνη από ξεχωριστά δισκία μπορούν να μεταπηδήσουν σε Zomarist που περιέχει τις ίδιες δόσεις κάθε συστατικού. Δόσεις βιλνταγλιπτίνης άνω των 100 mg δεν συνιστώνται. Δεν υπάρχει κλινική εμπειρία από τη βιλνταγλιπτίνη και τη μετφορμίνη σε τριπλό συνδυασμό με άλλους αντιδιαβητικούς παράγοντες. Η λήψη του Zomarist με ή αμέσως μετά από γεύμα ενδεχομένως περιορίζει τα γαστρεντερικά συμπτώματα που σχετίζονται με τη μετφορμίνη (βλ. επίσης παράγραφο 5.2). Επιπρόσθετες πληροφορίες για ειδικούς πληθυσμούς Νεφρική δυσλειτουργία Το Zomarist δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται σε ασθενείς με κάθαρση κρεατινίνης < 60 ml/min (βλ. παραγράφους 4.3, 4.4 και 5.2). Ηπατική δυσλειτουργία Το Zomarist δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται σε ασθενείς με ηπατική δυσλειτουργία, περιλαμβανομένων αυτών με επίπεδα αμινοτρανσφεράσης της αλανίνης (ALT) ή ασπαρτικής αμινοτρανσφεράσης (AST) σε τιμή > 3x το ανώτερο φυσιολογικό όριο (ULN) πριν από την έναρξη της θεραπείας (βλ. παραγράφους 4.3, 4,4 και 4.8). Ηλικιωμένοι (≥ 65 ετών) Καθώς η μετφορμίνη απεκκρίνεται μέσω των νεφρών και οι ηλικιωμένοι ασθενείς παρουσιάζουν τάση για έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας, οι ηλικιωμένοι ασθενείς που λαμβάνουν Zomarist θα πρέπει να υποβάλλονται τακτικά σε ελέγχους της νεφρικής λειτουργίας (βλ. παράγραφο 4.4). Το Zomarist δεν έχει μελετηθεί σε ασθενείς ηλικίας άνω των 75 ετών. Συνεπώς, η χρήση του Zomarist δεν συνιστάται στον συγκεκριμένο πληθυσμό. Παιδιατρικός πληθυσμός (< 18 ετών) Το Zomarist δεν συνιστάται για χρήση σε παιδιά και εφήβους λόγω έλλειψης στοιχείων για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα. 3.3 Αντενδείξεις Υπερευαισθησία στις δραστικές ουσίες ή σε κάποιο από τα έκδοχα, Διαβητική κετοξέωση ή διαβητικό προ-κώμα, Νεφρική ανεπάρκεια ή νεφρική δυσλειτουργία οριζόμενη ως κάθαρση κρεατινίνης < 60 ml/min (βλ. παράγραφο 4.4)Οξείες καταστάσεις που μπορεί να μεταβάλλουν τη νεφρική λειτουργία, όπως: αφυδάτωση, σοβαρή λοίμωξη, καταπληξία,ενδαγγειακή χορήγηση ιωδιωμένων σκιαγραφικών μέσων (βλ. παράγραφο 4.4). Οξεία ή χρόνια νόσος που μπορεί να προκαλέσει ιστική υποξία, όπως: καρδιακή ή αναπνευστική ανεπάρκεια, πρόσφατο έμφραγμα του μυοκαρδίου καταπληξία. Ηπατική δυσλειτουργία (βλ. παραγράφους 4.2, 4.4 και 4.8). Οξεία δηλητηρίαση από οινόπνευμα, αλκοολισμός. Θηλασμός (βλ. παράγραφο 4.6). 3.4 Ειδικές προειδοποιήσεις και προφυλάξεις κατά τη χρήση Γενικά Το Zomarist δεν είναι υποκατάστατο ινσουλίνης για ινσουλινοεξαρτώμενους ασθενείς και δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 1. Γαλακτική οξέωση Η γαλακτική οξέωση είναι μια πολύ σπάνια αλλά σοβαρή μεταβολική επιπλοκή που μπορεί να εμφανιστεί εξαιτίας συσσώρευσης μετφορμίνης. Περιπτώσεις γαλακτικής οξέωσης σε ασθενείς υπό αγωγή με μετφορμίνη έχουν αναφερθεί κυρίως για διαβητικούς ασθενείς με σημαντική νεφρική ανεπάρκεια. Σε ασθενείς με διαταραχή της ηπατικής λειτουργίας, η κάθαρση των γαλακτικών μπορεί να περιορισθεί. Η επίπτωση γαλακτικής οξέωσης μπορεί και θα πρέπει να μειώνεται μέσω εκτίμησης άλλων σχετιζόμενων παραγόντων κινδύνου, όπως πτωχά ελεγχόμενος διαβήτης, κέτωση, παρατεταμένη νηστεία, υπερβολική κατανάλωση οινοπνεύματος, ηπατική ανεπάρκεια και άλλες καταστάσεις που συνδέονται με υποξία (βλ. επίσης παραγράφους 4.3 και 4.5). Διάγνωση γαλακτικής οξέωσης Η γαλακτική οξέωση χαρακτηρίζεται από οξειδωτική δύσπνοια, κοιλιακό άλγος και υποθερμία συνοδευόμενα από κώμα. Τα διαγνωστικά εργαστηριακά ευρήματα είναι μειωμένο pH αίματος, επίπεδα γαλακτικού οξέος στο πλάσμα ανώτερα από 5 mmol/l και αυξημένο χάσμα ανιόντων και λόγος γαλακτικού/πυροσταφυλικού οξέος. Εάν πιθανολογείται μεταβολική οξέωση, η αγωγή με το φαρμακευτικό προϊόν θα πρέπει να διακόπτεται και ο ασθενής να εισάγεται αμέσως σε νοσοκομείο (βλ. παράγραφο 4.9). Νεφρική δυσλειτουργία Καθώς η μετφορμίνη απεκκρίνεται μέσω των νεφρών, οι συγκεντρώσεις της κρεατινίνης στον ορό θα πρέπει να παρακολουθείται σε τακτική βάση:

- τουλάχιστον μία φορά το έτος σε ασθενείς με φυσιολογική νεφρική λειτουργία - τουλάχιστον δύο με τέσσερις φορές το έτος σε ασθενείς με επίπεδα κρεατινίνης ορού που κυμαίνονται στο ανώτερο φυσιολογικό όριο και σε ηλικιωμένους ασθενείς. Η νεφρική δυσλειτουργία σε ηλικιωμένους ασθενείς είναι συνήθης και ασυμπτωματική. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε περιπτώσεις στις οποίες υπάρχει ενδεχόμενο διαταραχής της νεφρικής λειτουργίας, για παράδειγμα, κατά την έναρξη αγωγής με αντιυπερτασικά ή διουρητικά ή ΜΣΑΦ. Ηπατική δυσλειτουργία Ασθενείς με ηπατική δυσλειτουργία, περιλαμβανομένων αυτών με επίπεδα ALT ή AST πριν την έναρξη της θεραπείας > 3x ULN. δεν πρέπει να υποβάλλονται σε θεραπεία με Zomarist (βλ. παράγραφους 4.2, 4.3 και 4.8). Παρακολούθηση ηπατικών ενζύμων Έχουν αναφερθεί σπάνια περιστατικά ηπατικής δυσλειτουργίας (περιλαμβανομένης της ηπατίτιδας) με τη βιλνταγλιπτίνη. Σε αυτά τα περιστατικά οι ασθενείς ήταν γενικά ασυμπτωματικοί χωρίς κλινικές συνέπειες και οι τιμές των ηπατικών δοκιμασιών επέστρεψαν στα φυσιολογικά επίπεδα μετά τη διακοπή της θεραπείας. Πριν την έναρξη της θεραπείας με Zomarist θα πρέπει να διενεργούνται δοκιμασίες ηπατικής λειτουργίας ώστε να είναι γνωστές οι τιμές των αρχικών επιπέδων του ασθενούς. Η ηπατική λειτουργία θα πρέπει να παρακολουθείται κατά τη διάρκεια της θεραπείας με Zomarist ανά τρίμηνα διαστήματα κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους θεραπείας και κατόπιν σε τακτά διαστήματα. Οι ασθενείς που αναπτύσσουν αυξημένα επίπεδα τρανσαμινασών πρέπει να παρακολουθούνται με δεύτερη αξιολόγηση της ηπατικής λειτουργίας προκειμένου να επιβεβαιωθεί το εν λόγω εύρημα και κατόπιν να παρακολουθούνται με συχνές εξετάσεις της ηπατικής λειτουργίας μέχρι το/τα μη φυσιολογικό/-ά εύρημα/τα να υποχωρήσει/ουν. Εάν η αύξηση της AST ή της ALT σε τιμή 3 φορές το ανώτερο φυσιολογικό όριο (ULN) ή μεγαλύτερη επιμένει, συνιστάται η διακοπή της θεραπείας με Zomarist. Οι ασθενείς που παρουσιάζουν ίκτερο ή άλλα σημεία που υποδεικνύουν ηπατική δυσλειτουργία θα πρέπει να διακόπτουν το Zomarist. Μετά τη διακοπή της θεραπείας με Zomarist και την ομαλοποίηση των εξετάσεων ηπατικής δυσλειτουργείας, δεν θα πρέπει να αρχίζει ξανά η θεραπεία με Zomarist. Καρδιακή ανεπάρκεια Η εμπειρία της θεραπείας με βιλνταγλιπτίνη σε ασθενείς με συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια λειτουργικής ομάδας I-II κατά NYHA (Καρδιολογική Εταιρεία Νέας Υόρκης) είναι περιορισμένη και επομένως η βιλνταγλιπτίνη πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή στους συγκεκριμένους ασθενείς. Δεν υπάρχει εμπειρία από τη χρήση της βιλνταγλιπτίνης στο πλαίσιο κλινικών δοκιμών σε ασθενείς με νόσο λειτουργικής κατηγορίας III-IV κατά NYHA και επομένως η χρήση της δεν συνιστάται στους συγκεκριμένους ασθενείς. Η μετφορμίνη αντενδείκνυται σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια , για το λόγο αυτό το Zomarist, αντενδείκνυται σε αυτό τον πληθυσμό ασθενών (βλ. παράγραφο 4.3). Δερματικές διαταραχές Δερματικές βλάβες, που περιλαμβάνουν φλύκταινες και εξελκώσεις, έχουν αναφερθεί με χρήση βιλνταγλιπτίνης σε άκρα πιθήκων σε μη-κλινικές τοξικολογικές μελέτες (βλ. παράγραφο 5.3). Παρότι δερματικές βλάβες δεν παρατηρήθηκαν σε αυξημένο ποσοστό σε κλινικές δοκιμές, η εμπειρία σε ασθενείς με δερματικές επιπλοκές λόγω διαβήτη είναι περιορισμένη. Συνεπώς, σε συμμόρφωση με τη συνήθη φροντίδα του διαβητικού ασθενή, συνιστάται η παρακολούθηση για δερματικές διαταραχές, όπως οι φλύκταινες ή οι εξελκώσεις. Χειρουργική επέμβαση Καθώς το Zomarist περιέχει μετφορμίνη, η αγωγή θα πρέπει να διακόπτεται 48 ώρες πριν από προγραμματισμένη χειρουργική επέμβαση με γενική αναισθησία και συνήθως θα πρέπει να επανεκκινείται τουλάχιστον 48 ώρες κατόπιν αυτής. Χορήγηση ιωδιωμένου σκιαγραφικού μέσου Η ενδαγγειακή χορήγηση ιωδιωμένων σκιαγραφικών μέσων σε ακτινολογικές εξετάσεις μπορεί να οδηγήσει σε νεφρική ανεπάρκεια. Συνεπώς, καθώς το σκεύασμα περιέχει μετφορμίνη, η χορήγηση Zomarist θα πρέπει να διακόπτεται πριν ή κατά τη διάρκεια της εξέτασης και να επανεκκινείται τουλάχιστον 48 ώρες κατόπιν αυτής, μόνο αφού επανεκτιμηθεί η νεφρική λειτουργία και διαπιστωθεί ότι είναι φυσιολογική (βλ. παράγραφο 4.5). 3.5 Ανεπιθύμητες ενέργειες Δεν έχουν διεξαχθεί θεραπευτικές κλινικές δοκιμές με το Zomarist. Ωστόσο, η βιοϊσοδυναμία του Zomarist με τη συγχορηγούμενη βιλνταγλιπτίνη και μετφορμίνη έχει τεκμηριωθεί (βλ. παράγραφο 5.2). Τα στοιχεία που παρουσιάζονται εδώ αναφέρονται στη συγχορήγηση βιλνταγλιπτίνης και μετφορμίνης, με προσθήκη βιλνταγλιπτίνης σε μετφορμίνη. Δεν έχουν διεξαχθεί μελέτες προσθήκης μετφορμίνης σε βιλνταγλιπτίνη. Οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν ελαφρές και παροδικές, χωρίς να απαιτούν διακοπή της θεραπείας. Δεν βρέθηκε κάποια σχέση μεταξύ των ανεπιθύμητων ενεργειών και της ηλικίας, της εθνικότητας, της διάρκειας έκθεσης ή της ημερήσιας δόσης. Έχουν αναφερθεί σπάνια περιστατικά ηπατικής δυσλειτουργίας (περιλαμβανομένης της ηπατίτιδας) με τη βιλνταγλιπτίνη. Σε αυτά τα περιστατικά οι ασθενείς ήταν γενικά ασυμπτωματικοί χωρίς κλινικές συνέπειες και οι τιμές των ηπατικών δοκιμασιών επέστρεψαν στα φυσιολογικά επίπεδα μετά τη διακοπή της θεραπείας. Σε δεδομένα από ελεγχόμενες μελέτες μονοθεραπείας ή θεραπείας συνδυασμού διάρκειας ως 24 εβδομάδων, η συχνότητα εμφάνισης των αυξήσεων της ALT ή της AST σε τιμή 3x ULN (ταξινομημένες ως παρούσες σε δύο διαδοχικές μετρήσεις ή κατά την τελική υπό θεραπεία επίσκεψη) ήταν 0,2%, 0,3% και 0,2% για τη βιλνταγλιπτίνη 50 mg μία φορά την ημέρα, τη βιλνταγλιπτίνη 50 mgδύο φορές την ημέρα και όλα τα φάρμακα σύγκρισης, αντίστοιχα. Αυτές οι αυξήσεις των τρανσαμινασών ήταν γενικά ασυμπτωματικές, μη εξελισσόμενης φύσης και δεν συνδέθηκαν με χολόσταση ή ίκτερο. Έχουν αναφερθεί σπάνιες περιπτώσεις αγγειοοιδήματος με βιλνταγλιπτίνη σε παρόμοιο ποσοστό με τους μάρτυρες. Ένα μεγαλύτερο ποσοστό περιπτώσεων αναφέρθηκαν όταν η βιλνταγλιπτίνη χορηγήθηκε σε συνδυασμό με αναστολέα ΜΕΑ. Τα περισσότερα περιστατικά ήταν ήπιας βαρύτητας και αποκαταστάθηκαν με συνέχιση της χορήγησης βιλνταγλιπτίνης. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρθηκαν σε ασθενείς που έλαβαν βιλνταγλιπτίνη σε διπλές τυφλές μελέτες ως επιπρόσθετη θεραπεία σε μετφορμίνη (Πίνακας 1) και ως μονοθεραπεία (Πίνακας 2) παρατίθενται παρακάτω ανά οργανικό σύστημα και απόλυτη συχνότητα. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες που παρατίθενται στον Πίνακα 3 βασίζονται σε στοιχεία διαθέσιμα στην Περίληψη Χαρακτηριστικών του Προϊόντος για τη μετφορμίνη στην Ε.Ε. Οι συχνότητες εμφάνισης καθορίζονται ως πολύ συχνές (≥1/10), συχνές (≥1/100 έως <1/10), όχι συχνές (≥1/1.000 έως <1/100), σπάνιες (≥1/10.000 έως <1/1.000), πολύ σπάνιες (<1/10,000), μη γνωστές (δεν μπορούν να εκτιμηθούν με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα). Εντός κάθε κατηγορίας συχνότητας εμφάνισης, οι ανεπιθύμητες ενέργειες παρατίθενται κατά φθίνουσα σειρά σοβαρότητας. Πίνακας 1 Ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρθηκαν σε ασθενείς που έλαβαν βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως ως επιπρόσθετη θεραπεία σε μετφορμίνη σε σύγκριση με συνδυασμό εικονικού φαρμάκου και μετφορμίνης σε διπλά τυφλές μελέτες (N=208) Διαταραχές του νευρικού συστήματος Συχνές: Τρόμος, Κεφαλαλγία, Ζάλη, Όχι συχνές: Κόπωση Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος Συχνές: Ναυτία Διαταραχές του μεταβολισμού και της θρέψης Συχνές: Υπογλυκαιμία Σε ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές με συνδυασμό βιλνταγλιπτίνης 100 mg ημερησίως και μετφορμίνης, δεν αναφέρθηκε καμία απόσυρση ασθενούς εξαιτίας ανεπιθύμητων ενεργειών στην ομάδα της βιλνταγλιπτίνης 100 mg ημερησίως συν μετφορμίνη ή στην ομάδα εικονικού φαρμάκου συν μετφορμίνη. Σε κλινικές δοκιμές, η επίπτωση της υπογλυκαιμίας ήταν συχνή σε ασθενείς που έλαβαν βιλνταγλιπτίνη σε συνδυασμό με μετφορμίνη (1%) και όχι συχνή σε ασθενείς που έλαβαν εικονικό φάρμακο + μετφορμίνη (0,4%). Κανένα σοβαρό επεισόδιο υπογλυκαιμίας δεν αναφέρθηκε στα σκέλη βιλνταγλιπτίνης. Σε κλινικές δοκιμές, το σωματικό βάρος δεν μεταβλήθηκε από τα αρχικά επίπεδα όταν προστέθηκε βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως στη μετφορμίνη (+0,2 kg και 1.0 kg για τη βιλνταγλιπτίνη και το εικονικό φάρμακο αντίστοιχα). Συμπληρωματικές πληροφορίες για τις επιμέρους δραστικές ουσίες του σταθερού συνδυασμού Βιλνταγλιπτίνη Πίνακας 2 Ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρθηκαν σε ασθενείς που έλαβαν βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως ως μονοθεραπεία σε διπλές τυφλές μελέτες (N=1.855)Διαταραχές του νευρικού συστήματος Συχνές: Ζάλη, Όχι συχνές: Κεφαλαλγία, Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος Όχι συχνές: Δυσκοιλιότητα, Διαταραχές του μυοσκελετικού συστήματος και του συνδετικού ιστού Όχι συχνές: Αρθραλγία, Διαταραχές του μεταβολισμού και της θρέψης Όχι συχνές: Υπογλυκαιμία Λοιμώξεις και παρασιτώσεις Πολύ σπάνιες: Λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος, Ρινοφαρυγγίτιδα Αγγειακές διαταραχές Όχι συχνές: Περιφερικό οίδημα. Η συνολική επίπτωση των περιπτώσεων απόσυρσης ασθενών από ελεγχόμενες δοκιμές με σχήμα μονοθεραπείας εξαιτίας ανεπιθύμητων ενεργειών δεν ήταν μεγαλύτερη για τους ασθενείς που έλαβαν βιλνταγλιπτίνη σε δόσεις 100 mg ημερησίως (0,3%) απ’ ό,τι για τους ασθενείς που έλαβαν εικονικό φάρμακο (0,6%) ή φάρμακα σύγκρισης (0,5%). Σε ελεγχόμενες μελέτες σύγκρισης με σχήμα μονοθεραπείας, η υπογλυκαιμία ήταν όχι συχνή, αναφέρθηκε στο 0,4% (7 από τους 1.855) των ασθενών που έλαβαν βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως έναντι ποσοστού 0,2% (2 από τους 1.082) των ασθενών στις ομάδες που έλαβαν θεραπεία με δραστικό φάρμακο σύγκρισης ή εικονικό φάρμακο, χωρίς κανένα σοβαρό επεισόδιο. Σε κλινικές δοκιμές, το σωματικό βάρος δεν μεταβλήθηκε από τα αρχικά επίπεδα όταν βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως χορηγήθηκε ως μονοθεραπεία.( 0,3 kg και 1,3 kg για τη βιλνταγλιπτίνη και το εικονικό φάρμακο αντίστοιχα). Μετφορμίνη Πίνακας 3 Γνωστές ανεπιθύμητες ενέργειες για τη μετφορμίνη Διαταραχές του μεταβολισμού και της θρέψης Πολύ σπάνιες: Μείωση της απορρόφησης βιταμίνης B12 και γαλακτική οξέωση* Διαταραχές του νευρικού συστήματος Συχνές: Μεταλλική γεύση Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος Πολύ συχνές: Ναυτία, έμετος, διάρροια, κοιλιακό άλγος και απώλεια όρεξης Διαταραχές του ήπατος και των χοληφόρων Πολύ σπάνιες: Μη φυσιολογικές τιμές σε δοκιμασίες ηπατικής λειτουργίας ή ηπατίτιδα** Διαταραχές του δέρματος και του υποδόριου ιστού Πολύ σπάνιες: Δερματικές αντιδράσεις, όπως ερύθημα, κνησμός και κνίδωση *Μείωση της απορρόφησης της βιταμίνης B12 με ελάττωση των επιπέδων ορού έχει παρατηρηθεί πολύ σπάνια σε ασθενείς υπό μακροχρόνια αγωγή με μετφορμίνη. Η εξέταση της αιτιολογίας αυτής συνιστάται εάν ο ασθενής πάσχει από μεγαλοβλαστική αναιμία. **Έχουν αναφερθεί μεμονωμένες περιπτώσεις μη φυσιολογικών τιμών σε δοκιμασίες της ηπατικής λειτουργίας ή ηπατίτιδα που αποκαταστάθηκαν με διακοπή της θεραπείας. Γαστρεντερικές ανεπιθύμητες ενέργειες εκδηλώνονται συχνότερα κατά την έναρξη της θεραπείας και στις περισσότερες περιπτώσεις αποκαθίστανται αυτόματα. Για την αποτροπή τους συνιστάται να λαμβάνεται η μετφορμίνη σε δύο δόσεις την ημέρα κατά την διάρκεια ή αμέσως μετά τα γεύματα. Μια αργή αύξηση της δόσης μπορεί επίσης να βελτιώσει την ανοχή από το γαστρεντερικό. 4. ΚΑΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ Novartis Europharm Limited, Wimblehurst Road, Horsham, West Sussex, RH12 5AB, Ηνωμένο Βασίλειο 5. ΑΡΙΘΜΟΣ(ΟΙ) ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ EU/1/08/483/001 006, EU/1/08/483/013 015 Χορηγείται με απλή ιατρική συνταγή. Καλύπτεται από τα ασφαλιστικά ταμεία 6. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ: Win Medica, Παπαδιαμαντοπούλου 41, 115 28 Ιλίσια Αθήνα ΛΙΑΝΙΚΗ ΤΙΜΗ: Zomarist 50mg/850mg: 78,40 b. Zomarist 50mg/1000mg: 78,40 b (συσκευασίες των 60 δισκίων) 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Zarator 10 mg, επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο. Zarator 20 mg, επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο. Zarator 40 mg, επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει 10 mg ατορβαστατίνης [ως atorvastatin-calcium (trihydrate)]. Κάθε επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει 20 mg ατορβαστατίνης [ως atorvastatin-calcium (trihydrate)]. Κάθε επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει 40 mg ατορβαστατίνης [ως atorvastatin-calcium (trihydrate)]. Έκδοχα: Κάθε Zarator 10 mg, επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει 27,25 mg lactose monohydrate. Κάθε Zarator 20 mg, επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει 54,50 mg lactose monohydrate. Κάθε Zarator 40 mg, επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει 109,00 mg lactose monohydrate. 3. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 3.1 Θεραπευτικές ενδείξεις Υπερχοληστερολαιμία Το Zarator ενδείκνυται ως συμπλήρωμα της δίαιτας για τη μείωση των αυξημένων επιπέδων της ολικής χοληστερόλης, της LDL-χοληστερόλης, της απολιποπρωτεΐνης Β και των τριγλυκεριδίων σε ενήλικες, εφήβους και παιδιά ηλικίας 10 ετών και άνω με πρωτοπαθή υπερχοληστερολαιμία, συμπεριλαμβανομένης της ετερόζυγης οικογενούς υπερχοληστερολαιμίας και της συνδυασμένης (μεικτής) υπερλιπιδαιμίας (τύπος ΙIα και ΙIβ κατά Fredrickson), όταν η δίαιτα και τα άλλα μη φαρμακολογικά μέτρα δεν επαρκούν. Το Zarator ενδείκνυται επίσης για τη μείωση της ολικής χοληστερόλης και της LDL – χοληστερόλης σε ενήλικες με ομόζυγο οικογενή υπερχοληστερολαιμία ως συμπλήρωμα σε άλλες υπολιπιδαιμικές θεραπείες (π.χ. LDL αφαίρεση) ή όταν οι θεραπείες αυτές δεν είναι διαθέσιμες. Πρόληψη Καρδιαγγειακής Νόσου Πρόληψη των καρδιαγγειακών συμβαμάτων σε ενήλικες ασθενείς για τους οποίους εκτιμάται ότι έχουν υψηλό κίνδυνο να εμφανίσουν το πρώτο καρδιαγγειακό σύμβαμα (βλέπε Παράγραφο 5.1), ως συμπλήρωμα στη ρύθμιση άλλων παραγόντων κινδύνου. 3.2.1 Δοσολογία και τρόπος χορήγησης Ο ασθενής πριν από τη λήψη του Zarator θα πρέπει να ακολουθήσει μια σταθερή υπολιπιδαιμική δίαιτα, την οποία και θα συνεχίσει κατά τη διάρκεια της θεραπείας του με το Zarator. Η δοσολογία πρέπει να εξατομικεύεται με βάση τα αρχικά επίπεδα της LDL-χοληστερόλης, τους στόχους της θεραπείας και την ανταπόκριση του ασθενούς. Η συνήθης αρχική δόση είναι 10 mg μία φορά την ημέρα. Τροποποίηση της δοσολογίας πρέπει να γίνεται ανά μεσοδιαστήματα 4 εβδομάδων ή μεγαλύτερα. Η μέγιστη δόση είναι 80 mg μία φορά την ημέρα. Κάθε ημερήσια δόση ατορβαστατίνης πρέπει να χορηγείται εφάπαξ και μπορεί να λαμβάνεται οποιαδήποτε ώρα της ημέρας, μετά ή άνευ γεύματος. Πρωτοπαθής υπερχοληστερολαιμία και συνδυασμένη (μεικτή) υπερλιπιδαιμία Η πλειονότητα των ασθενών ελέγχεται με χορήγηση 10 mg Zarator άπαξ ημερησίως. Τα αποτελέσματα της θεραπείας φαίνονται σε 2 εβδομάδες, ενώ η μέγιστη θεραπευτική ανταπόκριση συνήθως επιτυγχάνεται σε 4 εβδομάδες, διαρκεί δε όσο ο ασθενής παίρνει το φάρμακο. Ετερόζυγος οικογενής υπερχοληστερολαιμία Η θεραπεία αρχίζει με 10 mg Zarator ημερησίως. Οι δόσεις να εξατομικεύονται και να τροποποιούνται κάθε 4 εβδομάδες έως 40 mg ημερησίως. Στη συνέχεια, ή η δοσολογία αυξάνεται στη μέγιστη τιμή των 80 mg ημερησίως ή χορηγούνται 40 mg

ατορβαστατίνης μία φορά την ημέρα, σε συνδυασμό με κάποια ρητίνη ανταλλαγής ιόντων. Ομόζυγος οικογενής υπερχοληστερολαιμία Σε μία μελέτη παρηγορητικής χορήγησης (Compassionate use study) σε 64 ασθενείς υπήρξαν διαθέσιμες πληροφορίες για 46 ασθενείς για τους οποίους είχε επιβεβαιωθεί η ύπαρξη LDL υποδοχέων. Σ’ αυτούς τους 46 ασθενείς, η μέση μείωση της LDL – χοληστερόλης ήταν περίπου 21%. Η ατορβαστατίνη χορηγήθηκε σε δόσεις μέχρι και 80 mg ημερησίως. Η δοσολογία της ατορβαστατίνης σε ασθενείς με ομόζυγο οικογενή υπερχοληστερολαιμία είναι 10 έως 80 mg ημερησίως. Η ατορβαστατίνη πρέπει να χορηγείται σ’ αυτούς ως συμπλήρωμα σε άλλες υπολιπιδαιμικές θεραπείες (π.χ. LDL αφαίρεση) ή όταν οι θεραπείες αυτές δεν είναι διαθέσιμες. Πρόληψη Καρδιαγγειακής Νόσου Στις μελέτες πρωτογενούς πρόληψης η δόση ήταν 10 mg/ημέρα. Υψηλότερες δόσεις μπορεί να είναι απαραίτητες ώστε να επιτευχθούν τα επίπεδα LDL-χοληστερόλης που προβλέπονται από τις τρέχουσες κατευθυντήριες οδηγίες. Δοσολογία σε ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια Η νεφρική ανεπάρκεια δεν επηρεάζει τις συγκεντρώσεις της ατορβαστατίνης στο πλάσμα ή την επίδρασή του Zarator στα λιπίδια, επομένως δεν χρειάζεται τροποποίηση της δοσολογίας. Χορήγηση σε ηλικιωμένους Η αποτελεσματικότητα και η ασφάλεια του φαρμάκου σε ασθενείς ηλικίας μεγαλύτερης των 70 ετών, όταν χρησιμοποιούνται οι συνιστώμενες δόσεις, είναι παρόμοιες με εκείνες που παρατηρήθηκαν στο γενικό πληθυσμό. Χορήγηση σε παιδιά Υπερχοληστερολαιμία: Η χρήση σε παιδιατρικούς ασθενείς πρέπει να πραγματοποιείται μόνο από ιατρούς ειδικούς στη θεραπεία της παιδιατρικής υπερλιπιδαιμίας και οι ασθενείς θα πρέπει να επαναξιολογούνται σε τακτά χρονικά διαστήματα για την εκτίμηση της προόδου. Για ασθενείς ηλικίας 10 ετών και άνω, η συνιστώμενη αρχική δοσολογία είναι 10 mg ατορβαστατίνης ημερησίως, με δυνατότητα τιτλοποίησης έως 20 mg ημερησίως. Η τιτλοποίηση θα πρέπει να λαμβάνει χώρα σύμφωνα με την εξατομικευμένη ανταπόκριση και ανεκτικότητα των παιδιατρικών ασθενών. Δεδομένα ασφαλείας για παιδιατρικούς ασθενείς στους οποίους χορηγήθηκαν δόσεις άνω των 20 mg, που αντιστοιχούν περίπου σε 0,5 mg/kg, είναι περιορισμένα. Η εμπειρία σε παιδιά ηλικίας 6-10 ετών είναι περιορισμένη (βλέπε παράγραφο 5.1). Η ατορβαστατίνη δεν ενδείκνυται για θεραπεία ασθενών ηλικίας κάτω των 10 ετών. Άλλες μορφές/περιεκτικότητες μπορεί να είναι περισσότερο κατάλληλες για αυτή την πληθυσμιακή ομάδα. 3.3 Αντενδείξεις Το Zarator αντενδείκνυται σε ασθενείς: - με υπερευαισθησία στη δραστική ουσία ή σε κάποιο από τα έκδοχα αυτού του φαρμάκου - με ενεργό ηπατική νόσο ή ανεξήγητη, επιμένουσα αύξηση των τρανσαμινασών του ορού μεγαλύτερη από το 3-πλάσιο των ανώτατων φυσιολογικών ορίων - με μυοπάθεια - κατά τη διάρκεια της κύησης - κατά τη διάρκεια του θηλασμού και σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας που δεν χρησιμοποιούν τα κατάλληλα αντισυλληπτικά μέτρα (βλέπε Παράγραφο 4.6) 3.4 Ειδικές προειδοποιήσεις και προφυλάξεις κατά τη χρήση Επίδραση στο ήπαρ Οι ηπατικές δοκιμασίες πρέπει να εκτελούνται πριν από την έναρξη της θεραπείας και στη συνέχεια περιοδικά. Οι ασθενείς που παρουσιάζουν οποιοδήποτε κλινικό σημείο ή σύμπτωμα ενδεικτικό ηπατικής βλάβης θα πρέπει να υποβάλλονται σε έλεγχο της ηπατικής λειτουργίας. Οι ασθενείς με αυξημένα επίπεδα τρανσαμινασών θα πρέπει να παρακολουθούνται μέχρις ότου οι διαταραχές αποκατασταθούν. Αν μία αύξηση των τιμών των τρανσαμινασών, μεγαλύτερη του 3πλάσιου των ανώτερων φυσιολογικών τιμών επιμένει, συνιστάται μείωση της δόσης ή διακοπή της χορήγησης του Zarator (βλέπε Παράγραφο 4.8). Το Zarator πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή σε ασθενείς που καταναλώνουν σημαντικές ποσότητες οινοπνεύματος ή/και έχουν ιστορικό ηπατικής νόσου. Πρόληψη Αγγειακού Εγκεφαλικού Επεισοδίου με Eπιθετική Μείωση των Επιπέδων Χοληστερόλης (Stroke Prevention by Aggressive Reduction in Cholesterol Levels SPARCL) Σε μια post-hoc ανάλυση υποκατηγοριών αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου, σε ασθενείς χωρίς στεφανιαία νόσο που είχαν υποστεί πρόσφατα αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο ή παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο, υπήρξε μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισης αιμορραγικού αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου σε ασθενείς οι οποίοι ξεκίνησαν θεραπεία με ατορβαστατίνη 80 mg συγκριτικά με εικονικό φάρμακο. Ο αυξημένος κίνδυνος ήταν ιδιαίτερα εμφανής σε ασθενείς με προηγούμενο ιστορικό αιμορραγικού αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου ή κενοχωριώδους εμφράκτου κατά την εισαγωγή στην μελέτη. Στους ασθενείς με προηγούμενο ιστορικό αιμορραγικού αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου, η αναλογία μεταξύ κίνδυνου και οφέλους της ατορβαστατίνης 80 mg είναι απροσδιόριστη και ο δυνητικός κίνδυνος αιμορραγικού αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου πρέπει να ληφθεί προσεκτικά υπόψη πριν την έναρξη της θεραπείας (βλέπε Παράγραφο 5.1) Επίδραση στους σκελετικούς μυς Η ατορβαστατίνη, όπως και άλλοι αναστολείς της HMG-CoA αναγωγάσης, μπορεί, σε σπάνιες περιπτώσεις, να επιδράσει στους σκελετικούς μυς και να προκαλέσει μυαλγία, μυοσίτιδα και μυοπάθεια, που μπορεί να εξελιχθεί σε ραβδομυόλυση, μία δυνητικά απειλητική για τη ζωή κατάσταση, που χαρακτηρίζεται από σημαντικά αυξημένα επίπεδα της φωσφοκινάσης της κρεατίνης –(CPK) (> 10 φορές τα ανώτατα φυσιολογικά όρια), μυοσφαιριναιμία και μυοσφαιρινουρία, που μπορεί να προκαλέσει νεφρική ανεπάρκεια. Πριν την έναρξη της θεραπείας Η ατορβαστατίνη πρέπει να χορηγείται με προσοχή σε ασθενείς με προδιαθεσικούς παράγοντες για εμφάνιση ραβδομυόλυσης. Στις καταστάσεις που ακολουθούν πρέπει να προσδιορίζονται τα επίπεδα της φωσφοκινάσης της κρεατίνης (CPK) πριν την έναρξη της θεραπείας με στατίνες: - Νεφρική ανεπάρκεια - Υποθυρεοειδισμός - Ατομικό ή οικογενειακό ιστορικό κληρονομικής μυϊκής διαταραχής - Προηγούμενο ιστορικό μυϊκής τοξικότητας με στατίνη ή φιμπράτη - Προηγούμενο ιστορικό ηπατικής νόσου και/ή όταν καταναλώνονται μεγάλες ποσότητες οινοπνεύματος - Σε ηλικιωμένους (ηλικίας > 70 ετών) η χρησιμότητα μιας τέτοιας μέτρησης πρέπει να εξετάζεται με βάση την ύπαρξη άλλων παραγόντων που προδιαθέτουν για ραβδομυόλυση. Σε αυτές τις καταστάσεις θα πρέπει να σταθμίζεται ο κίνδυνος σε σχέση με το πιθανό όφελος της θεραπείας και συνιστάται κλινική παρακολούθηση. Εάν τα επίπεδα της CPK είναι σημαντικώς αυξημένα ( >5 φορές τα ανώτατα φυσιολογικά όρια) πριν από την έναρξη της θεραπείας δεν πρέπει να γίνει έναρξη αυτής. Προσδιορισμός της φωσφοκινάσης της κρεατίνης Η φωσφοκινάση της κρεατίνης (CPK) δεν πρέπει να προσδιορίζεται μετά από εντατική άσκηση ή παρουσία οποιασδήποτε άλλης εύλογης αιτίας αύξησης της CPK, γιατί αυτό δυσκολεύει την ερμηνεία των αποτελεσμάτων. Εάν τα επίπεδα της CPK, πριν την έναρξη της θεραπείας, είναι σημαντικώς αυξημένα (> 5 φορές τα ανώτατα φυσιολογικά όρια) πρέπει να προσδιορίζονται εκ νέου 5 έως 7 ημέρες αργότερα για την επιβεβαίωση των αποτελεσμάτων.Κατά τη διάρκεια της θεραπείας - Πρέπει να ζητείται από τους ασθενείς να αναφέρουν αμέσως μυϊκούς πόνους, κράμπες ή αδυναμία, ιδιαίτερα εάν συνοδεύονται από αίσθημα κακουχίας ή πυρετό. - Εάν εμφανιστούν τέτοια συμπτώματα, ενώ ένας ασθενής βρίσκεται υπό θεραπεία με ατορβαστατίνη, πρέπει να προσδιορίζονται τα επίπεδα της CPK. Εάν διαπιστωθεί ότι τα επίπεδα είναι σημαντικώς αυξημένα (>5 φορές τα ανώτατα φυσιολογικά όρια) η θεραπεία θα πρέπει να σταματήσει. - Εάν τα μυϊκά συμπτώματα είναι σοβαρά και προκαλούν καθημερινές διαταραχές, ακόμα και αν τα επίπεδα CPK είναι αυξημένα σε ≤ 5 x ανώτατα φυσιολογικά όρια, πρέπει να εκτιμάται η ανάγκη διακοπής της θεραπείας. - Εάν τα συμπτώματα υποχωρήσουν και τα επίπεδα της CPK επανέλθουν στο φυσιολογικό, τότε μπορεί να εξεταστεί το ενδεχόμενο επαναχορήγησης της ατορβαστατίνης ή η χορήγηση μιας άλλης στατίνης στη χαμηλότερη δόση και υπό στενό έλεγχο. - τα ανώτατα φυσιολογικά όρια) ή εάν διαγνωσθεί ή υπάρχει υπόνοια ραβδομυόλυσης. Ο κίνδυνος εμφάνισης ραβδομυόλυσης αυξάνει όταν η ατορβαστατίνη χορηγείται ταυτόχρονα με κάποια φάρμακα τα οποία μπορεί να αυξήσουν τα επίπεδα της ατορβαστατίνης στο πλάσμα, όπως: κυκλοσπορίνη, ερυθρομυκίνη, κλαριθρομυκίνη, ιτρακοναζόλη, κετοκοναζόλη, νεφαζοδόνη, νιασίνη, γεμφιβροζίλη, άλλες φιβράτες ή αναστολείς της HIV πρωτεάσης. Ο κίνδυνος μυοπάθειας μπορεί επίσης να αυξηθεί με την ταυτόχρονη χορήγηση ezetimibe. Εάν είναι δυνατό, εναλλακτικ ω ώ ω φ ω ώ ώ ω φ ω φ Ό φ ω ω ώ ω ώ Β Π φ Ο ψ φ φ Π Δ ω φ Π φ Α π Ο ω ω ψ ω ω Π % ω ώ ψ ω ώ Μ φ φ φ Ο φ ≥ < ≥ < ≥ < ≤ Δ ω ψ Ό Δ π φ Ό Δ π Π φ Δ Ό ω Ψ Ό Δ φ Ό φ Π Οφ Π Δ π ω φ ω Π Δ Ε Ό ω Π φ ώ ω φ S Δ ω Ό Π ώ Δ Ό Π Δ π ω Ό Π ω φ φ ω Ό ω Π ω ω ω ώ HMG C ω Η ω ω ώ φ ω ώ φ %Η ώ ψ C ω ώ ω φ ώ ω % ω ώ HMG C ω φ ω ώ φ % ω ώ Π φ Π Π Ο Η ω φ φ ω ω < ώ ω ώ ω ώ Δ φ Δ Π φ φω φ Β ω ω ω ω ω ω ω ω φ φ ΚΑ Ο Ο Η ΑΔΕ Α Κ Κ ΟΦΟΡ Α W M Φ Π Π ΑΡ ΘΜΟ ΑΔΕ Α Κ Κ ΟΦΟΡ Α Δ m Δ m Δ m ΟΡΗ Ε Α ΜΕ Α Ρ ΚΗ Ν Α Η UND R C N O R ΑΝ ΚΗ ΜΗ R OR C B MG b R OR C B MG b R OR C B MG b

Bοηθήστε να γ νουν τα φάρμακα π ο ασφαλή Συμπληρώστε την “κ τρ νη κΑρτα” Aναφέρα ε ΟλεΣ ανεπ θύμη ε ενέργε ε γ α α Nέα φάρμακα N T ΣOBAPEΣ ανεπ θύμη ε ενέργε ε γ α α Γνωσ ά φάρμακα


flyingcolours

ΑΘΗΝΑ: Παπαδιαμαντοπούλου 41, Τ.Κ. 115 28, Ιλίσια • Τηλ.: 210 7488 821-858-860 • Fax: 210 7488 827 • Τηλ. Παραγγελιών: 210 7488 839 • E-mail: info@winmedica.gr ΘΕΣ/ΝΙΚΗ: Εθν. Αντιστάσεως 74 & Αίαντος, Τ.Κ. 551 33 • Τηλ. 2310-488658 • Fax: 2310 488659

www.winmedica.gr Περαιτέρω πληροφορίες διατίθενται από την WinMedica Φαρμακευτική ΕΠΕ.


torial

τορία

Περιεχόµενα

Κύριο Θέµα

Ζω

Αφιέρωµα

Εξε

Ψυχολογία

Με

Συνέντευξη

Περ

Επικαιρότητα µε µια µατιά

Ζω

4 Ειδικό Θέµα

Ειδικό Θέµα

Επιστήµη

στήµη

ΣΤΑΤΙΝΕΣ ΚΑΙ ΗΠΑΤΟΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ: ΜΥΘΟΣ Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ;

10 Ιστορία ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ:

Κύριο Θέµα

Marvin Zelen Ο πρωτοποροσ των κλινικων μελετων για τον καρκινο

16 20 26 30 36 40 ΟΚΤΩ Β ΡΙ Ο Σ

Ειδικο θεμα καουρεσ, ξινιλεσ και μετα τι; ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ εσεισ... εχετε τικ;

10 ερωτησεισ για να μετρατε σωστα την πιεση σασ

3

Editorial

ψυχολογια 2011: στοχοσ οι εφικτοι στοχοι! ΕΙΔΙΚΟ ΘΕΜΑ: Light τσιγαρα, heavy μυθοσ Ειδικο θεμα ο (νοσηρος) κύκλος των χαμενων εποχων

2 0 1 0

Τ Ε Υ Χ Ο Σ

#

0 3

Περιοδική έκδοση της WinMedica Φαρμακευτική ΕΠΕ. Τεύχος # 4 • Οκτώβριος, Νοέμβριος, Δεκέμβριος 2010 Ανάδοχος εταιρεία για επιλογή ύλης, σύνταξη, επιμέλεια, σελιδοποίηση και εκτύπωση, είναι η Μ. Πιτσιλίδης ΑΕ Αγ. Νικολάου 102, Γλυφάδα, Τ.K. 16674, τηλ. 2108947002. Η ευθύνη, έναντι παντός τρίτου, για οτιδήποτε απορρέει από τα κείμενα ή το φωτογραφικό υλικό, βαρύνει την ανάδοχο εταιρεία.


Αφιέρωµα Editorial

Περιεχόµενα

Ιστορία

Νέα χρονιά, Ειδικό Θέµα νέοι Ειδικό Θέµαστόχοι

Επιστήµη

K

Κύριο Θέµα

Επιστήµη

Ζω

Ψυχολογία

Συνέντευξ

Επικαιρότ µε µ

Ιστορία

Κύριο Θέµ

άθε καινούρια αρχή «συνοδεύεται» από νέους ή αναθεωρημένους στόχους, από επιθυμία για δημιουργία και αλλαγές, από ελπίδα για κάτι καλύτερο σε προσωπικό επίπεδο, για καλύτερες μέρες γενικά. Η αρχή ενός καινούριου χρόνου, δίνει σε όλα τα παραπάνω ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα και οδηγεί τους περισσότερους στη σιγουριά του «θέλω να αλλάξω» ή «μπορώ να αλλάξω» πολλά αυτή τη χρονιά. Σίγουρα, οι δυσκολίες που περνά η χώρα μας τον τελευταίο καιρό και οι οποίες «εισβάλλουν» στο σπίτι του καθένα από μας με διάφορες μορφές, επηρεάζοντας λίγο ή πολύ την καθημερινότητά μας, επιτείνουν την ανάγκη για αλλαγές και νέο ξεκίνημα. Σημασία έχει να θέσουμε εφικτούς στόχους και να προσπαθήσουμε να αλλάξουμε σταδιακά, όλα αυτά που μπορούμε και θέλουμε να βελτιώσουμε. Οι μεγάλες αλλαγές, πολλές φορές γεννούν και μεγάλα προβλήματα, με αποτέλεσμα η προσπάθεια για ένα νέο ξεκίνημα, να προκαλεί περισσότερο άγχος, παρά δημιουργική ικανοποίηση και ουσιαστική αλλαγή. Μπορούμε και πρέπει όλοι να ελπίζουμε σε καλύτερες ημέρες και μπορούμε να δουλέψουμε με την ψυχή και όλες μας τις δυνάμεις προς αυτή την κατεύθυνση. Όλοι εμείς στην WinMedica, ευχόμαστε το νέο έτος να είναι η αφετηρία για αυτό το καλύτερο, που ο καθένας ξεχωριστά έχει στο μυαλό του. Να είναι γεμάτο Υγεία, δημιουργία και δύναμη για να μπορέσουμε να πετύχουμε τους μικρούς ή μεγάλους στόχους μας. Για εμάς, ο στόχος και για αυτή τη χρονιά παραμένει σταθερός: να υπηρετούμε τη ζωή μέσα από την υγεία. Ένας μεγάλος μεν στόχος, εφικτός δε, καθώς μας αφορά όλους και όλοι μαζί μπορούμε να συμβάλλουμε καθοριστικά στην επίτευξή του...

Μάριος Κοσμίδης Γενικός Διευθυντής

#3

ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ!

win

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

04


εχόµενα

Κύριο Θέµα

Ζω

Ειδικό Θέµα

ικό Θέµα

Επιστήµη

Ιστορία

Εξειδικεύσεις

Ψυχολογία

Με απλά λόγια

Συνέντευξη

Περιεχόµενα

Επικαιρότητα µε µια µατιά

Ζω

Κύριο Θέµα

Του Γρηγόρη Λάσκαρη, Pharm. D., Ph.D.

T

ο θέμα της ηπατοτοξικότητας των στατινών ξεκίνησε το 1978, πριν καν κυκλοφορήσουν οι στατίνες, όταν σε ένα συνέδριο που διεξήχθη στο Fogarty International Center, ορίστηκε αυθαίρετα ότι κάθε φάρμακο που προκαλεί αύξηση της αλανινικής αμινοτρανσφεράσης (ALT) τρεις φορές πάνω από το ανώτατο φυσιολογικό όριο (upper level of normal, ULN, πρακτικά > 140

ΟΚΤΩ Β ΡΙ Ο Σ

Αφιέρωµα

2 0 1 0

IU/L) πρέπει να θεωρείται ότι δυνητικά προκαλεί ηπατική βλάβη (1). Τα επόμενα χρόνια παρατηρήθηκε ότι οι στατίνες προκαλούσαν ελαφριά αύξηση (<Χ3 ULN) της ALT στο 5-10% των χρηστών, ενώ στο 1% των περιπτώσεων η αύξηση μπορούσε να ξεπεράσει και το τριπλάσιο του ανώτατου φυσιολογικού (>Χ3 ULN). Το γεγονός αυτό θορύβησε την ιατρική κοινότητα, επειδή -σύμφωνα με τα κριτήρια του

Fogarty- θα μπορούσε να αποτελέσει ένδειξη ηπατοτοξικότητας. Οι φόβοι αυτοί δεν επιβεβαιώθηκαν στις διπλές τυφλές κλινικές μελέτες, οι οποίες έδειξαν ότι οι στατίνες δεν αυξάνουν τις πιθανότητες πρόκλησης ηπατικής βλάβης σε σχέση με το εικονικό φάρμακο, αλλά ούτε και αυξάνουν σε επικίνδυνα υψηλά επίπεδα την ALT. Ενδεικτικά αναφέρουμε τα ευρήματα της τυχαιοποιημένης κλινικής μελέτης


ΣΤΑΤΙΝΕΣ ΚΑΙ ΗΠΑΤΟΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ:

Μύθος ή πραγματικότητα;

Heart Protection Study, τα αποτελέσματα της οποίας αναλύθηκαν διεξοδικά προσφάτως για ενδείξεις ηπατοτοξικότητας από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Στη μελέτη αυτή τυχαιοποιήθηκαν 20.536 άτομα υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου, ώστε να λάβουν 40 mg σιμβαστατίνης ή εικονικό φάρμακο επί 5 χρόνια. Καταγράφηκαν 6 περιπτώσεις ηπατίτιδας στην ομάδα της στατίνης και 9 στην ομάδα του placebo,

ενώ τους πρώτους 4 μήνες 17 άτομα της ομάδας της στατίνης και 4 του placebo εμφάνισαν ALT >Χ3 της ULN, διαφορά που εξαλείφθηκε με τη συνέχιση της αγωγής (2). Τα δεδομένα αυτά είναι συμβατά με εκείνα παλαιότερων μελετών, όπως η SSSS (Scandinavian Simvastatin Survival Study) και η PPP (Prospective Pravastatin Pooling), αλλά και με άλλες μετα-αναλύσεις, όπου πάλι είχε παρατηρηθεί η απουσία

ηπατοτοξικότητας των στατινών καθώς και ότι η όποια άνοδος της ALT είναι παροδική, δοσοεξαρτώμενη και μη κλινικά σημαντική καθώς συνήθως υποχωρεί κατά τη συνέχιση της θεραπείας (3). Εξίσου καθησυχαστικά είναι και τα στοιχεία που αφορούν την πρόκληση οξείας ηπατικής ανεπάρκειας, με το δείκτη επίπτωσης για τις στατίνες να είναι περίπου 1 ανά 114.000 ανθρωπο-

wi n

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

#5

04


Επικαιρότητα µε µια µατιά

ρία

Ζω

Κύριο Θέµα έτη ασθενών, σχεδόν όμοιο με το δείκτη επίπτωσης της ιδιοπαθούς οξείας ηπατίτιδας (1 ανά 130.000 ανθρωποέτη ασθενών). Από τα 51.741 περιστατικά κεραυνοβόλου ηπατικής ανεπάρκειας που οδήγησαν σε μεταμόσχευση ήπατος στις ΗΠΑ, μόνο τα 3 συνδέθηκαν με χρήση στατινών, ποσοστό ασήμαντο αν ληφθεί υπόψη ότι ετησίως στις ΗΠΑ γράφονται πάνω από 142 εκατομμύρια συνταγές με στατίνες (4).

#6

Στατίνες σε ασθενείς με ηπατική δυσλειτουργία Πέραν των υπερβολικών ανησυχιών για πρόκληση ηπατοτοξικότητας σε ασθενείς χωρίς προϋπάρχουσα ηπατική νόσο, το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται στην περίπτωση που ο υπερχοληστερολαιμικός ασθενής προσέρχεται στο ιατρείο με εγκατεστημένη ηπατική δυσλειτουργία. Μία πρόσφατη έρευνα στις ΗΠΑ έδειξε ότι το 50% των γιατρών είναι απρόθυμο να συνταγογραφήσει στατίνες σε τέτοιου είδους ασθενείς, ακόμα και αν παρουσιάζονται με τιμή ALT μόνο 1,5 φορές πάνω από το ULN (5). Η πιο συχνή αιτία αύξησης της ALT στο δυτικό κόσμο είναι η Μη Αλκοολική Λιπώδης Νόσος του Ήπατος (NonAlcoholic Fatty Liver Disease, NAFLD, συχνά αναφερόμενη και ως «λιπώδης διήθηση»). Η νόσος αυτή τείνει να λάβει επιδημικές διαστάσεις στις σύγχρονες κοινωνίες όπου υπολογίζεται ότι το 20% περίπου των ενηλίκων παρουσιάζουν λιπώδη διήθηση. Η νόσος χαρακτηρίζεται από αυξημένη εναπόθεση λίπους στο ήπαρ σε άτομα τα οποία καταναλώνουν ελάχιστα ή καθόλου αλκοόλ. Διακρίνονται τρεις μορφές της νόσου: η συνήθης είναι η απλή στεάτωση ή λιπώδης διήθηση του ήπατος κατά την οποία δεν παρατηρούνται ιδιαίτερα συμπτώματα. Η μορφή αυτή μπορεί να εξελιχθεί σε στεατοηπατίτιδα, όπου εκτός από την εναπόθεση λίπους παρατηρείται και φλεγμονή του ηπατικού ιστού. Η στεατοηπατίτιδα με τη πάροδο του χρό-

ΟΚΤΩ Β ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

Οι στεφανιαίοι ασθενείς που είχαν διαταραγμένη ηπατική βιοχημεία αποκόμισαν σχεδόν διπλάσιο καρδιαγγειακό όφελος από τη χορήγηση στατίνης σε σχέση με τους στεφανιαίους ασθενείς των οποίων οι ηπατικές δοκιμασίες ήταν φυσιολογικές (μείωση κινδύνου 68% vs. 39%, p<0,0001) νου ενδέχεται να εξελιχθεί στην τρίτη, πιο σοβαρή μορφή, την κίρρωση του ήπατος, στο έδαφος της οποίας είναι δυνατόν να αναπτυχθεί και ηπατοκυτταρικός καρκίνος. Η NAFLD αποτελεί ουσιαστικά την ηπατική εκδήλωση του μεταβολικού συνδρόμου, καθώς συνδέεται με παθήσεις όπως η παχυσαρκία, ο σακχαρώδης διαβήτης και η υπερλιπιδαιμία. Λόγω της υπερλιπιδαιμίας, αλλά και

των γενικότερων μεταβολικών δυσλειτουργιών που τους χαρακτηρίζουν, είναι προφανές ότι πολλοί απ’ αυτούς τους ασθενείς θα μπορούσαν να αποκομίσουν όφελος αν υποβάλλονταν σε αγωγή με στατίνες. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε, ότι επιδημιολογικές μελέτες έχουν δείξει πως, παχύσαρκα άτομα με λιπώδη διήθηση έχουν 8πλάσια πιθανότητα να καταλήξουν από καρδιαγγειακά νοσήματα, σε σχέση με τον υγιή πληθυσμό (6). Επειδή, όμως,


έχουν ταυτόχρονα και αυξημένες τιμές ALT, οι θεράποντες γιατροί, φοβούμενοι ηπατικές επιπλοκές, διστάζουν να τους συνταγογραφήσουν στατίνες, στερώντας τους έτσι την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή. Η διστακτική αυτή προσέγγιση στερείται τεκμηρίωσης και αντιβαίνει στα επιστημονικά ευρήματα. Μεγάλη αναδρομική μελέτη 93.000 υπερχοληστερολαιμικών ασθενών με υψηλή ALT και με χρόνια ηπατική νόσο που διεξήχθη από τον ασφαλιστικό οργανισμό των ΗΠΑ Kaiser Permanente, διαπίστωσε ότι, η χορήγηση στατίνης δεν σχετίστηκε με επιβάρυνση της ηπατικής λειτουργίας (7), ενώ σε αντίστοιχα συμπεράσματα κατέληξε και η Dallas Heart Study, όσον αφορά τη χορήγηση στατίνης σε άτομα με προϋπάρχουσα στεατοηπατίτιδα (8). Τα αποτελέσματα των δύο προηγούμενων μελετών περιείχαν και κάποιες υποθέσεις ότι, η χορήγηση στατινών, όχι μόνο δεν επιδεινώνει, αλλά μπορεί και να βελτιώνει την ηπατική λειτουργία όσων πάσχουν από αντιρροπούμενη ηπατική νόσο. Οι υποθέσεις αυτές μετατράπηκαν σε ισχυρές ενδείξεις, όταν επιστήμονες από το Ιπποκράτειο Νοσοκομείο της Θεσσαλονίκης επανεξέτασαν τα αποτελέσματα της διπλής τυφλής τυχαιοποιημένης μελέτης GREACE (στην οποία συγκρίθηκε η χορήγηση ατορβαστατίνης 10-80 mg έναντι της συνήθους θεραπείας, η οποία θα μπορούσε να περιλαμβάνει στατίνη, σε 1.600 Έλληνες στεφανιαίους ασθενείς), εστιάζοντας τον ερευνητικό φακό σε 437 εκ των συμμετεχόντων που κατά την είσοδό τους στην κλινική μελέτη είχαν αυξημένες τιμές ALT ή AST(<X3 ULN) οφειλόμενες κυρίως σε NAFLD. Η post-hoc ανάλυση ήταν τριετούς διάρκειας και το κύριο καταληκτικό σημείο ήταν η επέλευση του πρώτου καρδιαγγειακού συμβάματος: θάνατος κάθε αιτιολογίας, θανατηφόρο και μη θανατηφόρο στεφανιαίο επεισόδιο (μη θανατηφόρο έμφραγμα, επέμβαση επαναγγείωσης, ασταθής στηθάγχη,

συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια) και εγκεφαλικό επεισόδιο. Από τους 437 ηπατοπαθείς οι 227 έλαβαν στατίνη (κυρίως ατορβαστατίνη 10mg80mg, με μέση δόση 24 mg/ημέρα) ενώ οι 210 δεν έλαβαν στατίνη. Όπως ήταν αναμενόμενο, παρατηρήθηκε ότι οι 227 ασθενείς που λάμβαναν στατίνες είχαν στατιστικά λιγότερες πιθανότητες εμφάνισης καρδιαγγειακού συμβάματος από όσους δεν λάμβαναν στατίνες. Το μη αναμενόμενο εύρημα ήταν ότι οι στεφανιαίοι ασθενείς που είχαν διαταραγμένη ηπατική βιοχημεία αποκόμισαν σχεδόν διπλάσιο καρδιαγγειακό όφελος από τη χορήγηση στατίνης σε σχέση με τους στεφανιαίους ασθενείς των οποίων οι ηπατικές

Η χορήγηση στατινών (κυρίως ατορβαστατίνης), όχι μόνο δεν επιδείνωσε τις διαταραγμένες ηπατικές δοκιμασίες, αλλά μείωσε τις τιμές της ALT κατά 35% περίπου και της AST κατά 47 % (p<0,0001)!

δοκιμασίες ήταν φυσιολογικές (μείωση κινδύνου 68% vs. 39%, p<0,0001). Υπολογίζεται ότι, το ποσοστό όσων εμπίπτουν σε αυτήν την κατηγορία ανέρχεται στο 10 με 20% του συνόλου των υπερχοληστερολαιμικών. Οι ασθενείς αυτοί, συνήθως, έχουν περιορισμένη πρόσβαση στις στατίνες επειδή οι γιατροί ανησυχούν για πιθανές ηπατικές επιπλοκές, ουσιαστικά στερώντας τους τα φάρμακα που –σύμφωνα με τα παραπάνω ευρήματα- θα τους ωφελήσουν περισσότερο. Το δεύτερο εύρημα ήταν ότι, η χορήγηση στατινών (κυρίως ατορβαστατίνης), όχι μόνο δεν επιδείνωσε τις

διαταραγμένες ηπατικές δοκιμασίες, αλλά μείωσε τις τιμές της ALT κατά 35% περίπου και της AST κατά 47 % (p<0,0001)! Αντίθετα, στην ομάδα των ασθενών με διαταραγμένη ηπατική βιοχημεία στην οποία δεν χορηγήθηκε στατίνη οι τιμές της ΑLT και της AST αυξήθηκαν κατά 12% (p<0,003 και p<0.01 αντίστοιχα) στη διάρκεια των 3 ετών, αναδεικνύοντας τις στατίνες ως δυνητική θεραπευτική παρέμβαση επί μέτριας ηπατικής δυσλειτουργίας (βάσει των επιπέδων των ηπατικών ενζύμων) και ταυτόχρονα κατευνάζοντας τις ανησυχίες περί ηπατοτοξικότητας (9). Σημειώνουμε ότι, αντίστοιχα ενθαρρυντικά ευρήματα έχουν αναφερθεί και σε ασθενείς με ηπατίτιδα C –μία ακόμα περίπτωση όπου λόγω ανησυχιών περί ηπατοτοξικότητας δεν χορηγούνται συνήθως στατίνες-, όπου παρατηρήθηκε ότι η χορήγηση αυτών των φαρμάκων μπορεί να βελτιώσει την ηπατική λειτουργία και να μειώσει το ιικό φορτίο (10). Είναι τελικά μύθος η ηπατοτοξικότητα των στατινών; Η ανακοίνωση του Βασίλη Άθυρου και των συνεργατών του έχει αρκετούς περιορισμούς. Κατ’ αρχήν βασίζεται σε αναδρομική ανάλυση κλινικών δεδομένων και δεν είναι διπλή τυφλή τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη, per se. Επίσης πρέπει να τονιστεί ότι αφορά την άνοδο των τιμών της ALT σε επίπεδα που δεν ξεπερνούν το όριο Χ3 ULN και μόνο στα πλαίσια της NAFLD και όχι άλλων ηπατικών νόσων, όπως κίρρωση ή μη-αντιρροπούμενη ηπατοπάθεια, όπου η χορήγηση στατινών -αλλά και πολλών άλλων φαρμάκων- σαφώς αντενδείκνυται. Παρόλα αυτά, τα ευρήματα των Ελλήνων επιστημόνων μπορούν όχι μόνο να καθησυχάσουν τις φοβίες των συναδέλφων τους περί ηπατοτοξικότητας των στατινών, αλλά και να τροποποιήσουν το πλαίσιο λήψης κλινικών αποφάσεων. Ο Ted Bader, από το Πανεπιστήμιο της Οκλαχόμα, στο

win

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

#7

04


Επικαιρότητα µε µια µατιά

ορία

Ζω

Κύριο Θέµα

#8

συνοδευτικό εκδοτικό σημείωμα στο Lancet σχολιάζει με έμφαση: «Στο Lancet, o Βασίλειος Άθυρος και οι συνεργάτες του (9) παρουσίασαν μια post-hoc ανάλυση από μια τυχαιοποιημένη δοκιμή της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειας χορήγησης στατίνης σε ασθενείς με αυξημένες αρχικές τιμές ALT (λιγότερο από τρεις φορές το ανώτερο φυσιολογικό όριο) που θεωρήθηκε ότι, παρουσίαζαν Μη Αλκοολική Λιπώδη Νόσο του Ήπατος (NAFLD). Σε ασθενείς με «λιπώδη διήθηση» του ήπατος (NAFLD) που έλαβαν στατίνη παρατηρήθηκαν λιγότερο συχνά σοβαρές αυξήσεις της ALT από ότι σε μια παρόμοια ομάδα που δεν ελάμβανε αγωγή με στατίνες. Επιπλέον, στους ασθενείς που ελάμβαναν στατίνη οι τιμές της ALT βελτιώθηκαν ή και ομαλοποιήθηκαν, ενώ στην άλλη ομάδα ασθενών οι ηπατικές εξετάσεις εξακολούθησαν να επιδεινώνονται. Το πλέον σημαντικό εύρημα της ανάλυσης, όμως, ήταν ότι οι στεφανιαίοι ασθενείς, που στην αρχή της μελέτης είχαν διαταραγμένη ηπατική βιοχημεία, αποκόμισαν σχεδόν διπλάσιο καρδιαγγειακό όφελος από τη χορήγηση στατίνης, σε σχέση με τους στεφανιαίους ασθενείς των οποίων οι ηπατικές δοκιμασίες ήταν φυσιολογικές. Η μελέτη είναι εξαιρετική και πρωτοποριακή. Η ομοιόμορφη βελτίωση των ηπατικών δοκιμών σε ασθενείς που ξεκίνησαν με διαταραγμένη ηπατική λειτουργία ταιριάζει απόλυτα με τα συμπεράσματα για ασθενείς μας με ηπατίτιδα C, που έλαβαν στατίνες (10). Η μελέτη αυτή είναι η πρώτη που δείχνει ότι, η θεραπεία με στατίνη παρείχε πρόσθετο όφελος στη μείωση των καρδιαγγειακών συμβαμάτων για τους ασθενείς με αρχικά παθολογικές δοκιμασίες ηπατικής λειτουργίας. Δυστυχώς δεν υπάρχουν μελέτες που να δείχνουν, πόσοι ασθενείς στερούνται αγωγής με στατίνες, λόγω προϋπάρχουσας διαταραγμένης ηπατικής

ΟΚΤΩ Β ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

βιοχημείας ή σε πόσους ασθενείς η αγωγή με στατίνες διακόπτεται όταν παρατηρούνται αυξήσεις της ALT. Υπολογίζεται ότι, 10-30% των ασθενών που χρειάζονται στατίνες μπορεί να εμπίπτουν σε αυτές τις κατηγορίες. Αν οι ασθενείς αυτοί στερηθούν την θεραπεία με στατίνη, τότε αντιπροσωπεύουν μια μεγάλη ομάδα ατόμων που δεν προφυλάσσονται επαρκώς αν και αντιμετωπίζουν σημαντικά αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου». Και συνεχίζει με ριζοσπαστικό τρόπο προσθέτωντας: «Μετά από αυτά τα ευρήματα θα πρέπει, πλέον, να μην είμαστε επιφυλακτικοί στη χορήγηση στατινών στους ασθενείς που τις χρειάζονται περισ-

σότερο ενώ ουσιαστικά θα πρέπει να δεχθούμε ότι, εκλείπει και ο λόγος υπερβολικά συχνής μέτρησης των ηπατικών ενζύμων σε όσους λαμβάνουν στατίνες (11). Η ηπατοτοξικότητα των στατινών είναι μύθος (13). Μεγάλες μελέτες με στατίνες έχουν αποδείξει ότι, δεν υπάρχει διαφορά στη συχνότητα ή το βαθμό αύξησης των ηπατικών ενζύμων μεταξύ στατινών και εικονικού φαρμάκου. Περιστασιακά αυξημένες τιμές ηπατικών ενζύμων, που εμφανίζονται με στατίνες συνήθως επανέρχονται στο φυσιολογικό με συνέχιση της χορήγησης, ακόμα και της ίδιας, στατίνης. Καμία περίπτωση ηπατικής βλάβης τεκμηριωμένης με βιοψία ήπατος που


Η θεραπεία με στατίνη παρείχε πρόσθετο όφελος στη μείωση των καρδιαγγειακών συμβαμάτων για τους ασθενείς με αρχικά παθολογικές δοκιμασίες ηπατικής λειτουργίας να οφείλεται σε φαρμακοθεραπεία με στατίνη δεν έχει γίνει γνωστή, ενώ δεν υπάρχουν αναφορές για φορείς χρόνιας ηπατικής βλάβης που να οφείλεται σε στατίνες. Παρά την απουσία αποδείξεων ηπατικής βλάβης από τη χορήγηση στατινών, μια έρευνα στις ΗΠΑ έδειξε ότι, το 50% των πανεπιστημιακών γιατρών θα δίσταζαν να χορηγήσουν στατίνη σε έναν ασθενή, ο οποίος εμφανίζει ALT 1,5 φορές πάνω από το ανώτατο φυσιολογικό όριο, ενώ περισσότεροι από το 40% θα απέφευγε τη χορήγηση στατίνης σε ασθενείς με χρόνια ηπατίτιδα C (2% του γενικού πληθυσμού) (14)». Η πρόσφατη δημοσίευση της μελέτης του κ. Άθυρου και των συνεργατών του

στο Lancet ήρθε να ρίξει ακόμα περισσότερο φως στην υπόθεση της ενδεχόμενης ηπατοτοξικότητας των στατινών η οποία στην εποχή μας και μετά την ευρύτατα διαδεδομένη χορήγηση των φαρμάκων αυτών σε δισεκατομμύρια ασθενείς παγκοσμίως επί τρεις 10ετίες, θα έλεγε κανείς πως, αποτελεί περισσότερο μια γενική αντίληψη παρά ένα ιατρικό ζήτημα βασισμένο σε πραγματικά δεδομένα. Αν και η αντίληψη αυτή να δημιουργήθηκε στο παρελθόν, όταν πραγματικά δεν υπήρχε η τεράστια σημερινή κλινική εμπειρία είναι προφανές ότι, παραμένει ισχυρή λόγω της εξαιρετικά επιφυλακτικής προσέγγισης των αρχών στα φύλλα οδηγιών των στατινών με προειδοποιήσεις που τρομοκρατούν τους ασθενείς και, συχνά, θέτουν τους θεράποντες ιατρούς σε «απολογητική» θέση. Στην εποχή μας η ασφάλεια στη χορήγηση και η ευεργετική δράση των στατινών στην πρόληψη των καρδιαγγειακών συμβαμάτων είναι πλέον απόλυτα τεκμηριωμένη, ακόμα και σε ασθενείς με ελαφρώς διαταραγμένη ηπατική βιοχημεία και σε επιθετικά δοσολογικά σχήματα. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι, δεν πρέπει να υπάρχει η απαραίτητη προσοχή και εξατομικευμένη παρακολούθηση του κάθε ασθενούς στα πλαίσια της θεραπείας, φαίνεται ότι είναι πλέον απαραίτητο αφενός να αρθούν οι επιφυλάξεις για τη χορήγηση των φαρμάκων αυτών σε ασθενείς που τα έχουν απόλυτη ανάγκη και, αφετέρου, να ξεπεραστούν αντιλήψεις που συχνά οδηγούν στην πλημμελή συμμόρφωση ή και τη διακοπή μιας ιδιαίτερα επωφελούς αγωγής. Τελειώνουμε, λοιπόν, την αναφορά μας σε αυτό το ευαίσθητο ιατρικό ζήτημα με τα λόγια του ηπατολόγου Robert Perrillo από το Τμήμα Ηπατολογίας του Baylor University Medical Center: «Παρότι πρέπει να έχουμε τα μάτια μας ανοιχτά για ενδεχόμενες περιπτώσεις ηπατοτοξικών φαρμάκων, η τυφλή άρνηση

χορήγησης στατινών σε ασθενείς με μέτριες υπερβάσεις των ηπατικών ενζύμων, σίγουρα δεν είναι συνετή πράξη, ιδιαίτερα όταν αυτοί ανήκουν σε ομάδες υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου».

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Davidson C, Leevy C, Chamberlayne E (eds) Guidelines for Detection of Hepatotoxicity Due to Drugs and Chemicals. NIH publication no 79-313. NIH: Bethesda, MD, 1979. 2. MRC/BHF Heart Protection Study Collaborative Group. Effects of simvastatin 40 mg daily on muscle and liver adverse effects in a 5-year randomized placebo-controlled trial in 20536 high-risk people. BMC Clin Pharmacol, 2009,9:6. 3. De Denus S, Spinler SA, Miller K et al. Statins and liver toxicity: a meta-analysis. Pharmacotherapy, 2004, 24:584. 4. Russo MW, Galanko JA, Shrestha R et al. Liver transplantation for acute liver failure from drug induced liver injury in the USA. Liver Transpl. 2004, 10, 1018. 5. Rzouq FS, Volk ML, Hatoum HH et al. Hepatotoxicity fears contribute to underutilization of statin medications by primary care physicians. Am J Med Sci, 2010, 340, 89. 6. Dunn W, Xu R, Wingard DL et al. Suspected non alcoholic fatty liver disease and mortality risk in a population-based cohort study. Am J Gastroenterol, 2008, 103:2263. 7. Avins AL, Manos MM, Ackerson L et al. Hepatic effects of lovastatin exposure in patients with liver disease: a retrospective cohort study. Drug Saf, 2008, 31:325. 8. Browning JD. Statins and hepatic steatosis: perspectives from the Dallas Heart Study. Hepatology, 2006, 44:466. 9. Athyros V, Tziomalos K, Gossios T et al. Safety and efficacy of long-term statin treatment for cardiovascular events in patients with coronary heart disease and abnormal liver tests in the Greek Atorvastatin and Coronary Heart Disease Evaluation (GREACE) study: a posthoc analysis. Lancet, 2010, 376:1916. 10. Bader T, Fazili J, Madhoun M et al. Fluvastatin inhibits hepatitis C replication in humans. Am J Gastroenterol, 2008, 103:1383. 11. Bader T. Liver tests are irrelevant when prescribing statins. Lancet, 2010, 376:1882. 12. Perrillo R. Withholding statins in patients with underlying liver disease: wise or unwise? Baylor Univ Med Cent Proc, 23:113.

#9

13. Bader T. The myth of statin-induced hepatotoxicity. Am J Gastroenterol 2010; 105: 978–80. 14. Rzouq FS, Volk ML, Hatoum HH, Talluri SK, Mummadi RR, Sood GK. Hepatotoxicity fears contribute to underutilization of statin medications by primary care physicians. Am J Med Sci 2010; 340: 89–93.

win

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

04


ολογία

Συνέντευξη

Επικαιρότητα µε µια µατιά

πλά λόγια

χόµενα

κό Θέµα

Marvin Zelen

Ο πρωτοπόρος των κλινικών μελετών Αφιέρωµα Εξειδικεύσεις για τον καρκίνο

Κύριο Θέµα

Ζω

Ψυχολογία

Η Ιατρική του οφείλει την πρόοδο στην επιστημονική προσέγγιση για την αξιολόγηση νέων θεραπειών και των διαγνωστικών μεθόδων του καρκίνου. Ο καθηγητής του Harvard, Marvin Zelen, πρωτοπόρος στην ανάπτυξη των τυχαιοποιημένων κλινικών μελετών μας μίλησε αποκλειστικά για τη σημασία που έχουν τα Μαθηματικά και η Στατιστική για την Ιατρική, στην αξιολόγηση διαφόρων θεραπειών, αλλά και στη λήψη αποφάσεων για τη Δημόσια Υγεία.

Ειδικό Θέµα

Επιστήµη

Συνέντευξη

Περιεχόµενα

Επικαιρότητα µε µια µατιά

Ζω

Συνέντευξη στη Νεκταρία Καρακώστα Ιστορία Κύριο Θέµα

Π

αρά τα 83 του χρόνια, ο καθηγητής της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, δρ Marvin Zelen, συνεχίζει να ερευνά τον καρκίνο και να δημιουργεί θεωρητικά μοντέλα για τον ορθολογικό σχεδιασμό των προληπτικών εξετάσεων και την αποτελεσματικότητα των θεραπειών, εστιάζοντας τα τελευταία χρόνια στον καρκίνο του

ΟΚΤΩ Β ΡΙ Ο Σ

Με απλά λόγια

2 0 1 0

μαστού. Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματά του, είναι πως ο προληπτικός έλεγχος με μαστογραφία κάθε δύο χρόνια, έχει τα ίδια σχεδόν οφέλη με τον ετήσιο έλεγχο – η διαφορά –σημαντική για την οικονομική αποδοτικότητα των συστημάτων υγείας- είναι ότι στην πρώτη περίπτωση, το κόστος είναι το μισό. Σπούδασε Μαθηματικά και όχι Ιατρική, ωστόσο, είναι ο άνθρωπος στον

οποίο η Ιατρική οφείλει τις κλινικές μελέτες για τον καρκίνο. Ο καθηγητής Zelen βρέθηκε πρόσφατα στη χώρα μας, για να παραβρεθεί σε ένα συμπόσιο Βιοστατιστικής. Tο συμπόσιο, με τίτλο «Η επίδραση της Βιοστατιστικής Επιστήμης – Προαγωγή της έρευνας: AIDS, Καρκίνος, Περιβάλλον», που συνδιοργάνωσαν το Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Frontier Science Foundation-Hellas.


# 11

win

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

03


Ζω

ορία

Ψυχολογία

Με απλά λόγια

Συνέντευξη

Περιεχόµενα

Επικαιρότητα µε µια µατιά

Ζω

Κύριο Θέµα

Το συμπόσιο, όπου ήσασταν συνδιοργανωτής και επίτιμος προσκεκλημένος, ήταν αφιερωμένο στον καθηγητή Λαγάκο. Τι θα θέλατε να πείτε για τη συμβολή του στην επιστήμη; Ο Σταύρος Λαγάκος ήταν καθηγητής Βιοστατιστικής στο Harvard και πέθανε πέρσι σε ένα τραγικό τροχαίο. Πρόεδρος του τμήματος Βιοστατιστικής του Harvard School of Public Health για πολλά έτη, ήταν ένας διεθνής ηγέτης στη Βιοστατιστική και στην έρευνα για το AIDS. Ο λόγος που αποφασίσαμε να διοργανώσουμε αυτό το συμπόσιο στην Ελλάδα, είναι ότι ο Σταύρος έτρεφε μεγάλη αγάπη για τη χώρα σας και την επισκεπτόταν συχνά, ενώ παράλληλα κατέβαλλε σημαντικές προσπάθειες

Σύμφωνα με μελέτες που έχουμε εμείς κάνει στο Harvard, αν μια γυναίκα διατρέχει ένα συγκεκριμένο ρίσκο για την εμφάνιση καρκίνου του μαστού, και κάνει στα 50 της μία εξέταση που είναι αρνητική, χρειάζονται περίπου 4 χρόνια για να επιστρέψει στον ίδιο κίνδυνο που διέτρεχε στα 50 της να προωθήσει ακαδημαϊκά προγράμματα Βιοστατιστικής στην Ελλάδα. Προς αναγνώριση μάλιστα, αυτής της προσπάθειάς του, του είχε απονεμηθεί ο τίτλος του Επίτιμου Διδάκτορα του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ο Σταύρος Λαγάκος συνέβαλε στο να ιδρυθεί στην Ελλάδα το παράρτημα ενός μη κερδοσκοπικού Οργανισμού, του Frontier Science & Technology Foundation, που από το 1975 σε συνεργασία με μεγάλες ερευνητικές ομάδες, εμπλέκεται στο σχεδιασμό και τη διεξαγωγή μεγάλων διεθνών πολυκεντρικών κλινικών μελετών, που έχουν άμεση επίδραση στη θεραπεία χιλιάδων ασθενών με καρκίνο ή AIDS, σε παγκόσμιο επίπεδο. Το Frontier Science Foundation-

# 12

ΟΚΤΩ Β ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

Hellas, το οποίο εδρεύει στην Αθήνα από το 2007, είναι μια μη κερδοσκοπική εταιρεία με σκοπό την προαγωγή της Βιοστατιστικής επιστήμης και της σωστής πρακτικής κλινικών δοκιμών στην Ελλάδα, αλλά και σε όλη την Ευρώπη. Διευθύνεται από την καθηγήτρια Βιοστατιστικής του Πανεπιστημίου Αθηνών Ουρανία Δαφνή, συνεργάτη και απόφοιτο του Harvard και συνδιοργανώτρια αυτού του Συμποσίου. Ο Σταύρος έκανε ό,τι μπορούσε για να προωθήσει αυτή τη δραστηριότητα, γιατί όπως όλοι, αισθανόταν ότι και στην Ελλάδα οι ποσοτικές μέθοδοι θα μπορούσαν να βοηθήσουν σημαντικά στη βελτίωση του συστήματος υγείας. Αναφέρατε ότι η Ελλάδα έχει ανάγκη από τη χρήση της Βιοστατιστικής; Γιατί συγκεκριμένα η Ελλάδα; Οι νέες θεραπείες για τις χρόνιες παθήσεις, όπως ο καρκίνος, η καρδιαγγειακή νόσος και ο διαβήτης αξιολογούνται με μελέτες που είναι γνωστές ως κλινικές μελέτες. Ασθενείς που πάσχουν από τη συγκεκριμένη πάθηση μπορούν να λάβουν εθελοντικά μέρος στις κλινικές μελέτες, όπου παρακολουθούνται συστηματικά για χρόνια, ώστε να βρεθεί ποιες θεραπείες είναι αποτελεσματικές για τις παθήσεις αυτές. Στις ΗΠΑ και σε πολλά μέρη της Δυτικής Ευρώπης υπάρχουν εκτεταμένα δίκτυα, όπου οι ασθενείς συμμετέχουν εθελοντικά σε τέτοιες μελέτες, ειδικά για τον καρκίνο. Παρά το γεγονός ότι μπορεί να έχουμε φαινομενικά πολλά υποσχόμενες θεραπείες από τα εργαστηριακά ευρήματα, πρέπει να αποδειχθεί ότι ωφελείται πραγματικά και ο ασθενής. Ο μόνος τρόπος με τον οποίο μπορούμε να βρούμε αυτήν την απόδειξη, είναι διεξάγοντας κλινικές μελέτες. Δυστυχώς όμως, οι κλινικές αυτές μελέτες δεν είναι απλό να διεξαχθούν. Συχνά, προκύπτουν επιπλοκές στη διεξαγωγή αυτών των μελετών,


επειδή έχουμε εθελοντές ασθενείς που προέρχονται από διάφορες περιοχές, από διαφορετικά νοσοκομεία, όπου η χορήγηση της θεραπείας γίνεται με διαφορετικό τρόπο, ενώ οι ασθενείς παρουσιάζουν και διαφορετικές παρενέργειες, ορισμένοι δε αποχωρούν από τις μελέτες λόγω των παρενεργειών που εκδηλώνουν. Όλα αυτά απαιτούν πολύ προσεκτική στατιστική ανάλυση. Πριν από μερικές εβδομάδες, για παράδειγμα, το έγκριτο ιατρικό περιοδικό New England Journal of Medicine παρουσίασε μια πολύ προσεκτική μελέτη, για το Νορβηγικό Πρόγραμμα του Καρκίνου του Μαστού, όπου η μαστογραφία, η έγκαιρη διάγνωση και η συνεπαγόμενη θεραπεία με σύγχρονα θεραπευτικά σκευάσματα, οδήγησαν σε μείωση κατά 10% στη θνησιμότητα των γυναικών. Κάποιοι

απογοητεύτηκαν από τα αποτελέσματα, αναμένοντας μεγαλύτερο ποσοστό μείωσης, ενώ ο διεθνής τύπος έδωσε ατυχώς μεγάλη έμφαση στην αξιολόγηση της μαστογραφίας. Αυτό δεν είναι σωστό, γιατί αυτό που αξιολογήθηκε στη μελέτη, ήταν το Νορβηγικό Πρόγραμμα, όχι η μαστογραφία. Όταν καλείς έναν πληθυσμό να λάβει μέρος σε ένα τέτοιο Πρόγραμμα, είναι εύλογο ότι δεν ανταποκρίνονται όλοι. Αν είχαν συμμετάσχει περισσότερες γυναίκες, θα είχαμε χαμηλότερη θνησιμότητα. Θεωρείτε ωστόσο πως το screening των γυναικών για τον καρκίνο του μαστού πρέπει να αλλάξει, να εξατομικευτεί; Στους περισσότερους καρκίνους, όσο μεγαλύτερος είναι κανείς σε ηλικία, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητές του να αναπτύξει

καρκίνο. Ως προς τον καρκίνο του μαστού, η συχνότητα εμφάνισης της πάθησης είναι περίπου 80-100 κρούσματα ανά 100.000 άτομα το χρόνο και αυτή η συχνότητα αυξάνει σημαντικά μετά την ηλικία των 50. Γι’ αυτό και σε πολλές χώρες, προτείνεται έναρξη του προληπτικού ελέγχου στην ηλικία των 50 και επανάληψη του ελέγχου κάθε δύο ή κάθε τρία χρόνια. Αυτό το σταθερό διάστημα επανελέγχου δεν είναι λογικό, δεδομένου ότι η συχνότητα της εμφάνισης της πάθησης αυξάνει, όσο η γυναίκα μεγαλώνει, ενώ, παράλληλα, το ρίσκο για εμφάνιση καρκίνου του μαστού μειώνεται μετά από αρνητική εξέταση. Σύμφωνα με μελέτες που έχουμε εμείς κάνει στο Harvard, αν μια γυναίκα διατρέχει ένα συγκεκριμένο ρίσκο για την εμφάνιση καρκίνου

win

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

# 13

04


Ζω

ορία

Ψυχολογία

Με απλά λόγια

Συνέντευξη

Περιεχόµενα

Επικαιρότητα µε µια µατιά

Ζω

Κύριο Θέµα

Βιογραφικό Μεγάλωσε στο ανατολικό Μπρονξ. Αποφοίτησε από το City College της Νέας Υόρκης το 1949. Έκανε το μεταπτυχιακό του στο Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνα και το διδακτορικό του στο American University. Ξεκίνησε την καριέρα του ως μαθηματικός στο Stevens Institute of Technology, ενώ στη συνέχεια προσλήφθηκε από το Εθνικό Ινστιτούτο Προτύπων (National Bureau of Standards), όπου και εργάστηκε για 10 χρόνια. Η πρώτη του επαφή με τη Βιοστατιστική ήλθε στις αρχές της δεκαετίας του 1960, όταν ήταν επισκέπτης καθηγητής στο Ερευνητικό Κέντρο Μαθηματικών του Πανεπιστημίου του Wisconsin, οπότε και του ζητήθηκε να λύσει ένα στατιστικό πρόβλημα, σχετικά με τις δοκιμές ενός παιδιατρικού φαρμάκου για τη λευχαιμία. Τότε ανακάλυψε ότι η κλινική έρευνα του καρκίνου εμπεριείχε ενδιαφέροντα και σημαντικά στατιστικά προβλήματα. Το 1963 του ζητήθηκε να ηγηθεί του τομέα Εφαρμοσμένων Μαθηματικών και Στατιστικής του Εθνικού Ινστιτούτου Καρκίνου (National Cancer Institute). Μια δεκαετία αργότερα, ίδρυσε το δικό του εργαστήριο Στατιστικής στο Κρατικό Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης στο Buffalo.

# 14

Το 1980 έγινε πρόεδρος του Τμήματος Βιοστατιστικής της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Harvard, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι το 1990. Παραμένει μέχρι σήμερα καθηγητής Βιοστατιστικής στο Harvard, αλλά και στο Dana-Farber Cancer Institute, όπου επίσης διατέλεσε διευθυντής του τομέα Βιοστατιστικής (1977-1996). Είναι ιδρυτής του Frontier Science & Technology Research Foundation, ενός μη Κερδοσκοπικού Οργανισμού, που σαν στόχο έχει την προαγωγή της υγείας, μέσω της χρήσης ποσοτικών μεθόδων ανάλυσης και συνιδρυτής του Frontier Science Foundation– Hellas. Έχει αποσπάσει δεκάδες βραβεία και διακρίσεις, στις ΗΠΑ, στη Βρετανία αλλά και διεθνώς. Τον Νοέμβριο του 2009, του απονεμήθηκε το μετάλλιο της τιμής από την American Cancer Society, προς αναγνώριση της προσφοράς του στην έρευνα του Καρκίνου.

ΟΚΤΩ Β ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0


αυτές τις μελέτες. Ήταν πιο σύνθετες του μαστού, και κάνει στα 50 της Παράλληλα, υπάρχει ένας μεγάλος μία εξέταση που είναι αρνητική, αριθμός γυναικών με ψευδώς θετικά από όσο μπορεί κανείς να φανταστεί. χρειάζονται περίπου 4 χρόνια για αποτελέσματα με όλες τις αρνητικές Τότε εγώ και οι συνεργάτες μου, ανάμεσα τους και ο Σταύρος Λαγάνα επιστρέψει στον ίδιο κίνδυνο επιπτώσεις που έχει αυτό. κος, αποφασίσαμε να ερευνήσουμε τι που διέτρεχε στα 50 της. Στα 52 Υπάρχουν, βέβαια, και γυναίκες οι μέθοδοι θα έπρεπε να χρησιμοποιητης δηλαδή, ο κίνδυνός της είναι οποίες έχουν αυξημένο κίνδυνο θούν. Βρήκαμε ότι ήταν απαραίτητη η μικρότερος από εκείνον που διέτρελόγω κάποιων γενετικών μεταλτυχαιοποίηση των κλινικών μελετών, χε στα 50. Αν και στην επανάληψη λάξεων ή ιστορικό καρκίνο του δηλαδή η χορήγηση θεραπειών στους της εξέτασης, στα 54, το αποτέλεσμα μαστού. Οι γυναίκες αυτές θα πρέσυμμετέχοντες στη μελέτη με τυχαίο είναι πάλι αρνητικό, θα πρέπει να πει ασφαλώς να αντιμετωπίζονται τρόπο, προκειμένου να αποφανθούμε επαναλάβει τη μαστογραφία 3 χρόνια διαφορετικά. αργότερα. Μετά τα αν μια θεραπεία 60, ή μετά τα 65, είναι ή όχι αποΠριν από μερικές εβδομάδες, για παράδειγμα, το η μαστογραφία θα τελεσματική. έγκριτο ιατρικό περιοδικό New England Journal of πρέπει να γίνεται Η διασφάλιση κάθε δύο χρόνια. μέσω τυχαιοποίMedicine παρουσίασε μια πολύ προσεκτική μελέτη, Κάθε γιατρός θα ησης, ότι ένας για το Νορβηγικό Πρόγραμμα του Καρκίνου του πρέπει επομένως ασθενής έχει να προτείνει συΜαστού, όπου η μαστογραφία, η έγκαιρη διάγνωση και την ίδια πιθαχνότητα εξετάσενότητα να του η συνεπαγόμενη θεραπεία με σύγχρονα θεραπευτικά ων, ανάλογα με τον χορηγηθεί είτε κίνδυνο της κάθε σκευάσματα, οδήγησαν σε μείωση κατά 10% στη η νέα θεραπεία ασθενούς. θνησιμότητα των γυναικών. Κάποιοι απογοητεύτηκαν είτε η καθιεΜερικές χώρες ρωμένη, έχει από τα αποτελέσματα, αναμένοντας μεγαλύτερο έχουν ανώτατο όριο ως αποτέλεσμα για το screening. να μπορούν να ποσοστό μείωσης, ενώ ο διεθνής τύπος έδωσε ατυχώς Στη Νορβηγία, συγκριθούν μεγάλη έμφαση στην αξιολόγηση της μαστογραφίας. για παράδειγμα, αμερόληπτα οι θεραπείες μεταείναι στα 69 έτη. Στις ξύ τους. Χωρίς Πώς αποφασίσατε να βάλετε τον καρΗΠΑ, πρόσφατη οδηγία τυχαιοποίηση, υπάρχουν μεγάλες πικίνο στο επίκεντρο της έρευνάς σας; προτείνει ο προληπτικός έλεγχος να θανότητες να υιοθετηθούν θεραπείες Πρόκειται για ...ατύχημα! Αρχικά σταματάει στα 74 χρόνια. Παρ’ όλα σπούδασα Μαθηματικά και Στατιστι- που δεν είναι αποτελεσματικές. αυτά, οι γυναίκες εξακολουθούν να Στον καρκίνο, όπως επίσης κι σε άλκή. Μέχρι που κάποιος μου έθεσε παθαίνουν καρκίνο και μετά τα 74, λους τομείς της Ιατρικής, η διεξαγωγή ένα πρόβλημα, που είχε σχέση και μάλιστα με μεγαλύτερη συχνότυχαιοποιημένων κλινικών μελετών με τον καρκίνο και το βρήκα πολύ τητα. Διαφωνώ με τον περιορισμό. θεωρείται πλέον το gold standard. Οι γυναίκες πρέπει να συνεχίζουν να πιο ενδιαφέρον από τα μαθηματιΕλπίζω με την επίσκεψή μου και κά προβλήματα. Έτσι, πέρασα το εξετάζονται και μετά από αυτήν την κορυφαίων Βιοστατιστικών με την υπόλοιπο της ζωής μου αναζητώντας ηλικία. Η ανθρώπινη ζωή είναι ποαπαντήσεις στα διάφορα προβλήμα- ευκαιρία του συμποσίου, οι φοιτητές λύτιμη, ανεξάρτητα από την ηλικία. που ενδιαφέρονται για τα Μαθηματικά, τα του καρκίνου. Δεν ήταν μόνο για να μπορέσουν να στρέψουν την προτην πνευματική ικανοποίηση που Στην Ελλάδα οι γυναίκες ξεκινούν σοχή τους και στη Βιοστατιστική. Γιατί μου προκαλούσε αυτό. Είχα και την να κάνουν μαστογραφία στα 40. ελπίδα ότι θα μπορούσα να βοηθήσω χρησιμοποιώντας ποσοτικές μεθόδους, Συμφωνείτε με αυτό; μετρώντας σωστά, μαθαίνουμε. Και το άλλους ανθρώπους. Το ζήτημα είναι κυρίως οικονομικό. να μετράς είναι τόσο εύκολο… Όταν άρχισα να ενδιαφέρομαι για τον Οι γυναίκες που διαγιγνώσκονται Δυστυχώς όμως, οι άνθρωποι που καρκίνο, οι μελέτες που διεξάγονταν με καρκίνο του μαστού σε αυτήν την λαμβάνουν τις αποφάσεις –αποφάήταν δίχως ουσία. Παρόλο που υπήρηλικία, είναι πολύ λίγες. Δεν είναι σεις που συνεπάγονται τη διάθεση χαν ασθενείς που προσφέρονταν να ότι δεν υπάρχει όφελος, φταίει το τεράστιων ποσών- συνήθως αγνοούν λάβουν μέρος, δεν μαθαίναμε τίποτα, γεγονός ότι το όφελος αυτό πηγαίτις ποσοτικές μεθόδους. γιατί δεν ξέραμε πώς να διεξάγουμε νει τελικά σε πολύ λίγες γυναίκες.

# 15

win

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

04


Περιεχόµενα

orial

Ειδικό Θέµα

ορία

Κύριο Θέµα

Ειδικό Θέµα

Επιστήµη

τήµη

# 16

ΟΚΤΩ Β ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

Ζω

Ιστορία

Ψυχολογία

Με α

Συνέντευξη

Περι

Επικαιρότητα µε µια µατιά

Ζω

Κύριο Θέµα


Καούρες, ξινίλες και μετά τι; του Μιχάλη Πιτσιλίδη

Οι περιστασιακές «καούρες» και «ξινίλες» μπορεί να είναι ενοχλητικές, αλλά όχι ανησυχητικές. Όταν, όμως, τα επεισόδια αυτά γίνονται συχνά και ξεπερνούν τον ένα μήνα σε διάρκεια, καλό είναι να συμβουλευτείτε γιατρό.

H

γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ) είναι πρόβλημα που αφορά τον οισοφάγο και, πιο συγκεκριμένα, το σημείο όπου αυτός ενώνεται με το στομάχι και ονομάζεται γαστρο-οισοφαγική συμβολή. Τα συμπτώματα προκαλούνται από την παλινδρόμηση υγρών από το στομάχι προς τον οισοφάγο. Τα στομαχικά υγρά είναι ιδιαίτερα όξινα, καυστικά, αλλά δεν προκαλούν, συνήθως, βλάβες στο στομάχι, καθώς αυτό διαθέτει μηχανισμούς προστασίας. Τέτοιους μηχανισμούς, όμως, δεν διαθέτει ο οισοφάγος. Η επίδραση των καυστικού περιεχομένου στον οισοφάγο εκδηλώνεται με καούρες (το «κάψιμο» δηλαδή πίσω από το στήθος), «ξινίλες» (όξινα ρεψίματα), πόνο στην βάση του στέρνου

που αντανακλά στην πλάτη. Χαρακτηριστικό είναι ότι αυτά συμβαίνουν μετά από τα γεύματα και, συνήθως, όταν αναπαυόμαστε και το σώμα είναι σε οριζόντια θέση διευκολύνοντας έτσι την παλινδρόμηση. Στις πιο σοβαρές περιπτώσεις ΓΟΠ εμφανίζονται και έμετοι, δυσκολία κατάποσης, αίσθημα πνιγμού που διακόπτει τον ύπνο, βραχνάδα, κρίσεις έντονου ξηρού βήχα κοκ. Τα συμπτώματα αυτά υποδηλώνουν ότι οι βλάβες του οισοφάγου (οισοφαγίτιδα) είναι πιο σοβαρές. Που οφείλεται η ΓΟΠ; Σε γενικές γραμμές, τα αίτια είναι πολλά και όχι πλήρως διευκρινισμένα. Φυσιολογικά, ο σφιγκτήρας που υπάρχει στο κατώτερο σημείο του οισοφάγου, εκεί που συναντάται με το στομάχι, δεν επιτρέπει την παλινδρόμηση. Παροδική χαλάρωση του σφιγκτήρα, επιτρέπει

wi n

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

# 17

04


εχόµενα

Κύριο Θέµα

Ζω

Ειδικό Θέµα

κό Θέµα

Επιστήµη

Ιστορία

Στις πιο σοβαρές περιπτώσεις ΓΟΠ εμφανίζονται και έμετοι, δυσκολία κατάποσης, αίσθημα πνιγμού που διακόπτει τον ύπνο, βραχνάδα, κρίσεις έντονου ξηρού βήχα κοκ. Τα συμπτώματα αυτά υποδηλώνουν ότι οι βλάβες του οισοφάγου (οισοφαγίτιδα) είναι πιο σοβαρές.

Ψυχολογία

Με απλά λόγια

Συνέντευξη

Περιεχόµενα

Επικαιρότητα µε µια µατιά

Ζω

την παλινδρόμηση και προκαλεί την ΓΟΠ και την εμφάνιση μιας σειράς συμπτωμάτων, όπως αυτά που αναφέραμε παραπάνω.

Κύριο Θέµα

Υπάρχουν και μακροχρόνιες συνέπειες… Όλοι οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν παλινδρομικά επεισόδια, ιδιαιτέρως όσοι διαθέτουν ευτραφή κοιλιά, μετά από ένα πλούσιο γεύμα. Αυτό δεν σημαίνει ότι χρειάζεται να απευθυνθούν αμέσως στο γιατρό. Όταν, όμως, τα επεισόδια καούρας γίνονται συχνά και ξεπερνούν το μήνα σε διάρκεια, καλό είναι να συμβουλεύονται γιατρό. Αν τα συμπτώματα είναι έντονα και ξεπερνούν τους έξι μήνες σε διάρκεια, πιθανόν ο γαστρεντερολόγος να πραγματοποιήσει γαστροσκόπηση και βιοψία, προκειμένου να βεβαιωθεί για την διάγνωση. Ας δούμε γιατί. Ο οισοφάγος αντιδρά στο συνεχή ερεθισμό του από τα οξέα του στομάχου με τρόπο που οδηγεί σε στένωσή του. Έτσι

δυσκολεύει η διέλευση της τροφής (δυσκαταποσία). Εξάλλου, ο οισοφάγος μπορεί να αιμορραγήσει αιφνιδιαστικά (έμετος που περιέχει αίμα) ή να αιμορραγεί λίγο και χρόνια, οπότε εμφανίζεται αναιμία. Ο ερεθισμός της αναπνευστικής οδού μπορεί να οδηγήσει σε βραχνάδα (λαρυγγίτιδα) ή ασθματικές κρίσεις. Το πιο σημαντικό, όμως, είναι η σταδιακή μεταβολή του βλεννογόνου, του εσωτερικού τοιχώματος του οισοφάγου, προς μια μορφή (λέγεται οισοφάγος Barrett) που σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου. Η εξέλιξη αυτή παρατηρείται σε ποσοστό 10-15% όσων έχουν σοβαρά και μακροχρόνια συμπτώματα ΓΟΠ. Η ΓΟΠ μπορεί επίσης να δημιουργήσει προβλήματα και σε γειτονικά όργανα. Ο χρόνιος βήχας, η λαρυγγίτιδα, το βράχνιασμα και κάποιες αλλοιώσεις στα δόντια, μπορεί να οφείλονται, πιθανώς, στην άμεση επίδραση του οξέος. Έχουν επίσης καταγραφεί πολύποδες και άλλες επιδράσεις στις φωνητικές

ΜΕΡΙΚΑ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΣΑΣ ΒΟΗΘΗΣΟΥΝ 1. Μην ξαπλώνετε αμέσως μετά το φαγητό. Το στομάχι είναι γεμάτο, βρίσκεται σε διάταση, και οι πιθανότητες παλινδρόμησης είναι περισσότερες. Η συνήθεια να τρώτε περίπου δυο ώρες πριν την κατάκλιση είναι χρήσιμη.

# 18

6. Τα ποτά με τις διεγερτικές ξανθίνες όπως η καφεΐνη, (καφές, τσάι, αναψυκτικά τύπου cola) όπως και τα «αεριούχα» κι αυτά με ανθρακικό, επιβαρύνουν πολύ την ΓΟΠ. Ελαττώστε τους καφέδες σε 1-2 ημερησίως ή προτιμείστε καφέ χωρίς καφεΐνη. Τα υπόλοιπα κόψτε τα!

2. Προσπαθήστε να βελτιώσετε τις διατροφικές σας συ- 7. Ξεχάστε κάθε είδους σόδα ως μέθοδο αντιμετώπισης νήθειες: αντί να τρώτε 1 ή 2 φορές την ημέρα μεγάλες στις καούρες, τις ξινίλες και τη δυσπεψία. Βοηθάει ποσότητες, προτιμήστε 3-4 ή 5 γεύματα με μικρότερες στιγμιαία ενώ, στην πραγματικότητα, επιβαρύνει το ποσότητες. Μειώστε όσο μπορείτε τις πολύ λιπαρές πρόβλημα. Η μαγειρική σόδα, για παράδειγμα, εξουτροφές, τις σάλτσες και τα καρυκεύματα. δετερώνει μέρος τού γαστρικού οξέος, ανακουφίζει στιγμιαία, αλλά οδηγεί σε ακόμα μεγαλύτερη παρα3. Καταπολεμείστε την παχυσαρκία για να μειωθεί γωγή του μετά! αισθητά η «μεγάλη κοιλιά». Η καταπολέμηση της παχυσαρκίας έχει πολλές φορές θεαματικά απο- 8. Αν χρησιμοποιείτε αντιόξινα σκευάσματα, κάντε το τελέσματα στην ΓΟΠ. σωστά: Μετά από κάθε γεύμα και το βράδυ πριν τον ύπνο, στη συνιστώμενη δόση. Μην τα παίρνετε σπορα4. Αποφεύγετε τα στενά ρούχα που πιέζουν την δικά κι όταν τα συμπτώματα είναι πολύ έντονα, γιατί κοιλιακή περιοχή, όπως π.χ. τα στενά τζιν παντεέτσι δεν βοηθάνε. Πάντως, καλό είναι να γνωρίζετε ότι λόνια. Μη σφίγγετε υπερβολικά τη ζώνη σας. υπάρχουν απείρως αποτελεσματικότερα φάρμακα και 5. Η νικοτίνη είναι από τις ουσίες που χαλαρώνουν θα πρέπει να συμβουλευτείτε γιατρό, αν χρειάζεστε τον κάτω οισοφαγικό σφιγκτήρα. Ελαττώστε ή όλο και περισσότερα αντιόξινα δισκία ή όταν αυτά δεν κόψτε το κάπνισμα. επαρκούν για τον έλεγχο των συμπτωμάτων.

ΟΚΤΩ Β ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0


χορδές. Ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι το βρογχικό άσθμα, αν αναλογιστεί κανείς ότι σε μια Ελληνική επιδημιολογική μελέτη καταγράφηκε σε ποσοστό 81% οι ασθματικοί εμφανίζουν ΓΟΠ χωρίς να είμαστε σε θέση να δώσουμε ολοκληρωμένη εξήγηση του γεγονότος. Πιθανώς μικροποσότητες παλινδρομούντος οξέος εισέρχονται στους πνεύμονες αλλά μπορεί, παράλληλα, να υπάρχει αντανακλαστικός σπασμός των βρόγχων. Πρώτο βήμα θεραπείας τα αντιόξινα Πολλοί άνθρωποι οι οποίοι, περιστασιακά ή πιο μόνιμα, υποφέρουν από ΓΟΠ, χρησιμοποιούν αντιόξινα, σε υγρή μορφή ή μασώμενα δισκία. Η επιλογή είναι σωστή, καθώς τα αντιόξινα εξουδετερώνουν για λίγο το υδροχλωρικό οξύ του στομάχου. Δεν πρέπει, όμως, να χρησιμοποιούνται περιστασιακά, αλλά συστηματικά: μετά από κάθε γεύμα και πριν από την κατάκλιση. Ωστόσο, αν τα συμπτώματα επιμένουν μετά από 2-4 εβδομάδες σωστής χρήσης αντιόξινου, θα χρειαστεί δραστική φαρμακευτική παρέμβαση, ώστε και τα συμπτώματα να εκλείψουν και ο οισοφάγος να προστατευτεί. Ενώ το γαστρικό οξύ εκκρίνεται στο στομάχι συνεχώς, κάθε δισκίο αντιόξινου έχει συγκεκριμένη ισχύ εξουδετέρωσης. Επομένως, τα αντιόξινα είναι κατάλληλα για εκείνους που έχουν καούρες περιστασιακά (λιγότερο από 2 ημέρες την εβδομάδα). Δεν συνιστώνται πλέον ως θεραπευτικό μέσον όταν τα συμπτώματα ξεπερνούν τη συχνότητα των 2 ημερών την εβδομάδα γιατί θεωρείται ότι αφήνουν υπερβολικά εκτεθειμένο τον οισοφάγο. Οι Αναστολείς Αντλίας Πρωτονίων (ΑΑΠ) Από το να προσπαθούμε φαρμακευτικά να εξουδετερώσουμε το οξύ που εκκρίνεται στο στομάχι, πλεονεκτικότερη προσέγγιση αποδείχτηκε εκείνη που επιτρέπει την αναστολή τής έκκρισης. Χωρίς οξύ δεν υπάρχουν συμπτώματα ή βλάβες του οισοφάγου. Στην κατηγορία αυτή, των αναστολέων έκκρισης οξέος, ανήκουν πολλά και δραστικά φάρμακα που διακρίνονται σε δύο ομάδες. Στην παλαιότερη ομάδα ανήκουν φάρμακα γνωστά με το όνομα «αναστολείς Η2 υποδοχέων ισταμίνης». Τα νεώτερα είναι αυτά που ανήκουν στην ομάδα των «αναστολέων τής αντλίας πρωτονίων» (ΑΑΠ). Ας είμαστε προετοιμασμένοι πάντως για το γεγονός ότι η αντιμετώπιση της ΓΟΠ μπορεί να είναι μακροχρόνια. Οι ΑΑΠ είναι αποδεδειγμένως ασφαλή φάρμακα για πολυετή χορήγηση ενώ, παράλληλα, η βελτίωση της ποιότητας ζωής που πετυχαίνουν είναι παραπάνω από θεαματική!

# 19

win

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

04


έρωµα

Ψυχολογία

κεύσεις

Με απλά λόγια

torial

ορία

στήµη

Συνέντευξη

Επικαιρότητα µε µια µατιά

Εσείς... Περιεχόµενα

Ειδικό Θέµα

Κύριο Θέµα

Ζω

Ειδικό Θέµα

Επιστήµη

Ιστορία

Αφιέρωµα

έχετε τικ;

Εξε

Ψυχολογία

Με

Συνέντευξη

Περ

Επικαιρότητα µε µια µατιά

Ζω

Κύριο Θέµα


Tο ανασήκωμα των φρυδιών, το ζάρωμα της μύτης, το κλείσιμο του ενός ή και των δύο βλεφάρων, το ανασήκωμα του ενός ή και των δύο ώμων, κινήσεις των δακτύλων… Όλες οι απλές, αλλά και σύνθετες κινήσεις μπορεί να λάβουν τη μορφή τικ. Και το τικ αυτό, μπορεί να είναι τόσο καλά «ενσωματωμένο» στο στυλ κάποιου, ώστε ακόμη και ο ίδιος να μην το αναγνωρίζει ως τέτοιο. Γράφει ο Κώστας Σπίγγος - νευρολόγος

O

ορισμός των τικ περιλαμβάνει οποιαδήποτε επαναληπτική (με άτακτο και απρόβλεπτο χαρακτήρα) κίνηση, που εμφανίζεται σταθερά, σε συγκεκριμένη θέση ή θέσεις (πολλαπλά τικ) του σώματος. Ως πάθηση, ανήκει στις «εξωπυραμιδικές διαταραχές κινητικότητας». Τα τικ εμφανίζονται συνήθως στα παιδιά, αλλά μπορεί να πρωτοεμφανιστούν και σε μεγαλύτερη ηλικία. Είναι κατά πολύ συχνότερα στα αγόρια, ξεκινούν συνήθως από τα μάτια και η συνήθης ηλικία εμφάνισης είναι τα 5-14 έτη. Η κίνηση εντοπίζεται συχνά στο κεφάλι, στο λάρυγγα

ή στις φωνητικές χορδές, οπότε και λαμβάνει ηχηρό -και συχνά ενοχλητικό για τους άλλους- χαρακτήρα (φωνητικά τικ). Ο πάσχων γίνεται εύκολα αντικείμενο προσοχής και χλευασμού, με συνέπεια τα μυοσπάσματα, αν και σχετικά αθώα κατάσταση όπως θα δούμε παρακάτω, να μπορούν να προκαλέσουν σοβαρό πρόβλημα στην ποιότητα ζωής του ατόμου και, κυρίως, στις σχέσεις του με τους άλλους και στην αυτοεκτίμησή του. Από την άλλη πλευρά, ένα τικ μπορεί να είναι τόσο καλά ενσωματωμένο στο στιλ κάποιου, ώστε ακόμη και ο ίδιος να μην το αναγνωρίζει ως τέτοιο.

λεσμα να αυξάνει η συχνότητα και έντασή τους. Συνήθη απλά κινητικά τικ μπορεί να είναι το ανασήκωμα των φρυδιών, το ζάρωμα της μύτης, το κλείσιμο του ενός ή και των δύο βλεφάρων, το ανασήκωμα του ενός ή και των δύο ώμων, κινήσεις των δακτύλων κλπ. Τα φωνητικά τικ μπορεί να περιλαμβάνουν ρούφηγμα της μύτης, διάφορους ήχους παραγόμενους από το λάρυγγα και συλλαβές ή λέξεις. Γενικά όμως, όλες οι απλές αλλά και σύνθετες κινήσεις μπορεί να λάβουν τη μορφή τικ. Μεγάλη σημασία για το χαρακτηρισμό μιας κίνησης ως τικ (πέραν των παραπάνω) έχει η ικανότητα προσωρινής εκούσιας αναστολής της από τον πάσχοντα ή παραγωγής της κατά παραγγελία, που δεν χαρακτηρίζει άλλες «υπερκινητικές» καταστάσεις, όπως τη χορεία, τη δυστονία, τις μυοκλονίες κ.ά. Ένα τικ είναι δυνατό να εμφανίζεται και κατά τη διάρκεια του ύπνου.

Ποιες μορφές παίρνουν τα τικ; Τα μυοσπάσματα ποικίλουν σημαντικά από άτομο σε άτομο και στην πάροδο του χρόνου, μπορεί ακόμη και στο ίδιο άτομο να αλλάξουν θέση και ένταση. Επιδεινώνονται σημαντικά υπό συνθήκες στρες, με αποτέ-

Κρύβουν τα τικ κάτι πιο σοβαρό; Τα μεμονωμένα τικ σπάνια μόνο μπορεί να αποτελούν εκδήλωση κάποιας πάθησης που ξεκινά ή εμφανίζεται με αυτό τον τρόπο. Ο συνηθέστερος ένοχος είναι οι χρόνιες αγχώδεις καταστάσεις. Κατά κανένα

wi n

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

# 21

04


Ζω

Αφιέρωµα

Εξειδικεύσεις

Ψυχολογία

Με απλά λόγια

Συνέντευξη

αποτελούν ιδιοτροπία του χαρακτήρα. Περιεχόµενα

Επικαιρότητα

Ζω

τρόπο τα τικ δεν σημαίνουν μειωμένη διανοητική ικανότητα (τουναντίον μάλιστα!), ούτε μπορεί να εξελιχθούν σε σοβαρή ψυχική πάθηση. µε µιατου µατιάΜεσαίωνα, Κατά τη διάρκεια τα τικ αποδίδονταν σε δαιμονικές δυνάμεις, με όλες τις συχνά τραγικές για τον πάσχοντα συνέπειες. Το 1885, πρώτος o Georges Gilles de la Tourette τα θεώρησε νευρολογική πάθηση και αποσαφήνισε ότι δεν

ρία

Κύριο Θέµα

Έκτοτε, το σύνδρομο των πολλαπλών τικ φέρει το όνομά του (σύνδρομο του Tourette) και είναι η σοβαρότερη μορφή που μπορούν να προσλάβουν τα τικ. Η ιστορία της περιγραφής του συνδρόμου είναι ενδιαφέρουσα, καθώς ο Tourette αναζητούσε στο Παρίσι περιπτώσεις ενός άλλου, πολύ σπάνιου συνδρόμου, αυτού των «πηδηχτών Γάλλων του Maine»,

Tα μεμονωμένα τικ σπάνια μόνο μπορεί να αποτελούν εκδήλωση κάποιας πάθησης που ξεκινά ή εμφανίζεται με αυτό τον τρόπο. Ο συνηθέστερος ένοχος είναι οι χρόνιες αγχώδεις καταστάσεις. Κατά κανένα τρόπο τα τικ δεν σημαίνουν μειωμένη διανοητική ικανότητα (τουναντίον μάλιστα!), ούτε μπορεί να εξελιχθούν σε σοβαρή ψυχική πάθηση.

# 22

ΟΚΤΩ Β ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

ενός συνδρόμου «υπερεκπληξίας» που ανήκει επίσης στις διαταραχές κινητικότητας. Προσπαθώντας να ανακαλύψει «συγκαλυμμένες» περιπτώσεις του τελευταίου, συνάντησε πολλές περιπτώσεις τικ, τις οποίες ομαδοποίησε και περιέγραψε. Το σύνδρομο του Tourette περιλαμβάνει φωνητικά τικ, πολυσύνθετες κινήσεις και ακόμη και ολόκληρες λέξεις, συχνά άσεμνες (κοπρολαλία). Ωστόσο, η ταυτόχρονη παρουσία περισσότερων του ενός τικ στο ίδιο άτομο δεν είναι σπάνια και δεν σημαίνει πάντοτε την παρουσία του εν λόγω συνδρόμου, το οποίο έχει συγκεκριμένα διαγνωστικά κριτήρια. Συγκεκριμένα, η διάγνωσή του απαιτεί μεταξύ άλλων οπωσδήποτε την παρουσία φωνητικών τικ. Ωστόσο, δεν είναι ξεκάθαρο εάν αποτελεί ξεχωριστό νόσημα ή οι περιπτώσεις των μεμονωμένων, καλοηθέστερων, τικ βρίσκονται στο άκρο του φάσμα-


τος αυτής της ομάδας παθήσεων. Το σύνδρομο Tourette έχει κληρονομικό υπόστρωμα και οι συγγενείς πρώτου βαθμού (γονείς - αδέλφια) έχουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίζουν συμπτώματα, ενώ τα μεμονωμένα ιδιοπαθή τικ δεν έχουν τέτοια συσχέτιση. Γενικά, παρουσιάζει αρκετές ιδιαιτερότητες και έχει χρόνιο χαρακτήρα, με αποτέλεσμα μεγάλα νευρολογικά κέντρα του εξωτερικού να διαθέτουν εξειδικευμένα στην πάθηση ιατρεία. Συνοδεύεται συχνά από διαταραχές της συμπεριφοράς, που έχουν ως συνέπεια φτωχές επιδόσεις στο σχολείο. Κάθε πρωτοεμφανιζόμενο τικ δικαιούται να τύχει μιας πλήρους νευρολογικής εξέτασης. Ωστόσο, πρόσθετες εξετάσεις χρησιμοποιούνται με φειδώ και μόνο εφόσον συνηγορούν υπέρ της εκτέλεσής τους και άλλα στοιχεία. Κάποιες φορές, τα τικ μπορεί να συνυπάρ-

χουν με τη διαταραχή ελλείμματος προσοχής - υπερκινητικότητας και με την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, αλλά εδώ θα προέχει η συμπτωματολογία των παθήσεων αυτών. Τα τικ που εμφανίζονται σε μεγαλύτερη ηλικία είναι πιο «ύποπτα» και θα πρέπει να διερευνάται η περίπτωση εγκεφαλικού επεισοδίου, λοίμωξης, αυτοάνοσων παθήσεων κ.ά. Μία σπάνια κατάσταση που για

πρώτη φορά περιγράφηκε εδώ και λίγα έτη, είναι αυτή του συνδρόμου PANDAS, κατά το οποίο ένα παιδί εμφανίζει ξαφνικά τικ και ιδεοψυχαναγκασμούς μετά από προηγούμενη λοίμωξη από στρεπτόκοκκο, ένα μικρόβιο που πολύ συχνά ευθύνεται για περιπτώσεις φαρυγγίτιδας και αμυγδαλίτιδας. Πώς παράγονται; Είναι λίγα τα στοιχεία που διαθέτουμε σχετικά με την αιτιολογία και τους μηχανισμούς παραγωγής των τικ. Πιθανολογείται ότι η διαταραχή εντοπίζεται στα βασικά γάγγλια του εγκεφάλου, όπου βασικό ρόλο διαδραματίζει η ουσία ντοπαμίνη. Μετά από την περιγραφή του συνδρόμου PANDAS, υπάρχει η υπόθεση ότι, τα τικ προκαλούνται από συνδυασμό λοιμώξεων της παιδικής ηλικίας με κάποια κληρονομικά καθοριζόμενη «ευαισθησία» του ανοσοποιητικού

συστήματος. Ο κόσμος δεν μπορεί να αποδεχθεί εύκολα το γεγονός της αθέλητης παραγωγής μιας κίνησης χωρίς το φαινόμενο να έχει ιδιαίτερα δυσοίωνο χαρακτήρα. Οι πάσχοντες περιγράφουν μία αρχικά υποσυνείδητη επιθυμία για πραγματοποίηση της κίνησης, που προοδευτικά όσο αναστέλλεται γίνεται συνειδητή, ώσπου κυριαρχεί στη συνείδηση και γίνεται ακατανίκητη, μέχρι την «απελευθέρωσή» της, η οποία προσωρινά την «ανακουφίζει». Πάντως η κίνηση περιγράφεται ως «δική τους». Εάν υπάρξει παρατεταμένη καταστολή της (π.χ. ανάμεσα σε κόσμο), ο πάσχων συνήθως «εκφορτίζεται» με την έντονη και επανειλημμένη «μαζική» παραγωγή του τικ σε κάποιον προστατευμένο χώρο. Είναι συνηθισμένο, τα τικ να ενσωματώνονται από τον πάσχοντα σε άλλες σκόπιμες κινήσεις, ώστε να συγκαλύπτονται.

Οι πάσχοντες περιγράφουν μία αρχικά υποσυνείδητη επιθυμία για πραγματοποίηση της κίνησης, που προοδευτικά όσο αναστέλλεται γίνεται συνειδητή, ώσπου κυριαρχεί στη συνείδηση και γίνεται ακατανίκητη, μέχρι την «απελευθέρωσή» της, η οποία προσωρινά την «ανακουφίζει». Πάντως η κίνηση περιγράφεται ως «δική τους».

win

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

# 23

04


Ζω

ρία

Αφιέρωµα

Εξειδικεύσεις

Ψυχολογία

Με απλά λόγια

Συνέντευξη

Περιεχόµενα

Επικαιρότητα µε µια µατιά

Ζω

Κύριο Θέµα

Εξέλιξη στο χρόνο Τα τικ είναι στη μεγάλη πλειονότητά τους ιδιοπαθής κατάσταση (δεν ανευρίσκεται κάποιο αίτιο). Η κατάσταση αυτή, εφόσον δεν συνοδεύεται και από άλλα συμπτώματα και δεν έχει τέτοια ένταση ώστε να διαταράσσει σημαντικές κινήσεις, δεν προκαλεί από μόνη της σοβαρές συνέπειες. Αυτές προκύπτουν μόνο από την αλληλεπίδραση του πάσχοντα με το περιβάλλον, το οποίο συνήθως είναι απορριπτικό. Άλλωστε, μέχρι πρότινος, τα τικ θεωρούνταν ακόμη και για τους γιατρούς «κακή συνήθεια» («σπασμοί εκ συνηθεί-

Τα τικ που εμφανίζονται σε μεγαλύτερη ηλικία είναι πιο «ύποπτα» και θα πρέπει να διερευνάται η περίπτωση εγκεφαλικού επεισοδίου, λοίμωξης, αυτοάνοσων παθήσεων κ.ά. Μία σπάνια κατάσταση που για πρώτη φορά περιγράφηκε εδώ και λίγα έτη, είναι αυτή του συνδρόμου PANDAS, κατά το οποίο ένα παιδί εμφανίζει ξαφνικά τικ και ιδεοψυχαναγκασμούς μετά από προηγούμενη λοίμωξη από στρεπτόκοκκο, ένα μικρόβιο που πολύ συχνά ευθύνεται για περιπτώσεις φαρυγγίτιδας και αμυγδαλίτιδας. ας») και συχνά οδηγούσαν σε άδικες τιμωρίες από τους γονείς ή τους δασκάλους. Πολλοί μάλιστα μπορεί να ερμηνεύουν το τικ ακόμη και ως προσπάθεια από τον πάσχοντα να τους εκνευρίσει ή να τους κοροϊδέψει. Οι σοβαρότερες επιπλοκές λοιπόν των μυοσπασμάτων έχουν να κάνουν με τις διαπροσωπικές σχέσεις, οι οποίες διαποτίζονται από το συναίσθημα της ένοχης και της χαμηλής αυτο-εκτίμησης. Το τελευταίο, στην περίπτωση των τικ, είναι κατά πολύ σοβαρότερο από αυτό που για παράδειγμα συνοδεύει την ακμή.

# 24

ΟΚΤΩ Β ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0


ενασχόληση με τα μαλλιά ή το δέρμα. Σε κάθε περίπτωση, τα τικ αντιπροσωπεύουν έναν τρόπο εξωτερίκευσης της έντασης και του άγχους και είναι αναμενόμενο να επιδεινώνονται ή να επανεμφανίζονται σε «πιεσμένες» περιόδους.

Το 1885, πρώτος o Georges Gilles de la Tourette θεώρησε τα τικ νευρολογική πάθηση και αποσαφήνισε ότι δεν αποτελούν ιδιοτροπία του χαρακτήρα. Έκτοτε, το σύνδρομο των πολλαπλών τικ φέρει το όνομά του (σύνδρομο του Tourette) και είναι η σοβαρότερη μορφή που μπορούν να προσλάβουν τα τικ. Η ιστορία της περιγραφής του συνδρόμου είναι ενδιαφέρουσα, καθώς ο Tourette αναζητούσε στο Παρίσι περιπτώσεις ενός άλλου, πολύ σπάνιου συνδρόμου, αυτού των «πηδηχτών Γάλλων του Maine», ενός συνδρόμου «υπερεκπληξίας» που ανήκει επίσης στις διαταραχές κινητικότητας. Προσπαθώντας να ανακαλύψει «συγκαλυμμένες» περιπτώσεις του τελευταίου, συνάντησε πολλές περιπτώσεις τικ, τις οποίες ομαδοποίησε και περιέγραψε.

Σε κάποιες περιπτώσεις, τα τικ μπορεί να εμφανίζονται παράλληλα με άλλες παθήσεις, όπως συχνότερα η διαταραχή υπερκινητικότητας - έλλειψης προσοχής, η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (για το σύνδρομο Tourette έως και στο 50% των περιπτώσεων) και οι αγχώδεις διαταραχές. Σε αυτές τις περιπτώσεις θα υπάρχουν και άλλες εκδηλώσεις, που μπορεί να

υπερτερούν σε σοβαρότητα. Τα περισσότερα μεμονωμένα τικ αναμένεται να μειωθούν σε ένταση ή να υποχωρήσουν πλήρως έως το τέλος της εφηβείας. Σύνηθες φαινόμενο είναι η μετεξέλιξή τους σε άλλες «υπερκινητικές» καταστάσεις ευκολότερα αποδεκτές από την κοινωνία, όπως οι ρυθμικές κινήσεις των ποδιών, η ονυχοφαγία ή η

Υπάρχει θεραπεία, αλλά δεν ενδείκνυται πάντα Για τα μυοσπάσματα υπάρχει φαρμακευτική θεραπεία η οποία περιλαμβάνει χαμηλές δόσεις αντιψυχωτικών. Τα φάρμακα αυτά, ιδίως τα παλαιότερου τύπου, συνοδεύονται ενίοτε από σημαντικές παρενέργειες, με σημαντικότερη την καταστολή και τη διαταραχή της γνωσιακής λειτουργίας, που μπορεί να διαταράξουν τις σχολικές δραστηριότητες και καθιστούν απαγορευτική τη χρησιμοποίησή τους για καταστάσεις μικρής σοβαρότητας, καθώς και στις μικρότερες ηλικίες. Προκείμενου ένα τικ να αντιμετωπιστεί με φάρμακα, θα πρέπει εξαιτίας αυτού να υπάρχει σημαντική διατάραξη της ποιότητας ζωής του πάσχοντος. Η πρόταση του γιατρού για θεραπεία με αντιψυχωτικά φάρμακα έρχεται να συμπληρώσει το μύθο περί ψυχολογικής προέλευσης των τικ. Έτσι, μετά από το αρχικό χρονοβόρο γκρέμισμα αυτού του μύθου, ο γιατρός χρειάζεται να αφιερώσει άλλο τόσο χρόνο, προκειμένου να πείσει τους γονείς, για το πώς γίνεται μία μη ψυχιατρική κατάσταση να θεραπεύεται με ψυχιατρικά φάρμακα! Σε κάθε περίπτωση υπάρχει η ανάγκη ψυχοθεραπευτικής παρέμβασης, η οποία αναμένεται να αντιμετωπίσει, όχι μόνο την εσωτερική ένταση που μπορεί να επιδεινώνει ένα τικ, αλλά και τα ποικίλα προβλήματα συμπεριφοράς και αποδοχής του εαυτού που αναμένεται να συνυπάρχουν. Τέλος, διαρκής και επίμονη θα πρέπει να είναι η προσπάθεια ενημέρωσης γονιών και δασκάλων σχετικά με τη φύση της κατάστασης.

# 25

win

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

04


έρωµα

ορία

Συνέντευξη

Επικαιρότητα µε µια µατιά

Για να μετράτε σωστά...

κεύσεις

torial

10

Ψυχολογία

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Με απλά λόγια

την πίεσή σας

Πότε θεωρείται ότι υπάρχει υπέρταση; Γιατί έχει σημασία η μέτρηση της πίεσης; Μπορεί η πίεση στο ιατρείο να μην αντιπροσωπεύει την πραγματική πίεση του ασθενούς; Πώς πρέπει να γίνεται η παρακολούθηση της πίεσης στο σπίτι και ποια είναι τα συχνότερα λάθη που κάνουν οι ασθενείς; Τις απαντήσεις δίνει ο κ. Γεώργιος Σ. Στεργίου Αναπλ. Καθηγητής Παθολογίας και Υπέρτασης Κέντρο Υπέρτασης, Γ’ Παθολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Νοσοκομείο Σωτηρία.

Περιεχόµενα

Ειδικό Θέµα

Κύριο Θέµα

Ζω

Ειδικό Θέµα

Της Έλενας Κιουρκτσή

Επιστήµη

στήµη

ΟΚΤΩ Β ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

Ιστορία

Αφιέρωµα

Εξε

Ψυχολογία

Με

Συνέντευξη

Περ

Επικαιρότητα µε µια µατιά

Ζω

Κύριο Θέµα


1.

Πόσο συχνή είναι η υπέρταση στην Ελλάδα και πού οφείλεται; Η συχνότητα της υπέρτασης στην Ελλάδα δεν διαφέρει από τις άλλες Ευρωπαϊκές χώρες με περίπου έναν στους τέσσερις ενήλικες να είναι υπερτασικοί. Σε άτομα πάνω από 65 ετών η υπέρταση είναι συχνότερη (σχεδόν ένας στους δυο) ενώ στα παιδιά είναι σπάνια (1%). Γενετικοί παράγοντες (κληρονομικοί) παίζουν κυρίαρχο ρόλο στην εμφάνιση υπέρτασης. Σε άτομα με δυο συγγενείς πρώτου βαθμού υπερτασικούς η πιθανότητα εμφάνισης υπέρτασης είναι 70%. Όμως και άλλοι παράγοντες, όπως αυξημένο βάρος σώματος, μεγάλη κατανάλωση αλατιού, καθιστική ζωή, κλπ, έχουν σημασία.

2.

Τι σημαίνουν «μικρή» και «μεγάλη» πίεση και πώς καταγράφονται; Το αίμα κυκλοφορεί σε ένα σύστημα σωλήνων (αρτηρίες και φλέβες) στους οποίους προωθείται με την δύναμη της καρδιάς που λειτουργεί ως αντλία. Με τις αρτηρίες το αίμα φεύγει από την καρδιά και με τις φλέβες επιστρέφει. Η καρδιά συνεχώς συσπάται (συστολή), οπότε σπρώχνει ποσότητα αίματος στις αρτηρίες και αμέσως μετά χαλαρώνει (διαστολή). Ο κύκλος αυτός επαναλαμβάνεται 60-80 φορές ανά λεπτό. Η πίεση που ασκεί το αίμα στο τοίχωμα των αρτηριών στη συστολή της καρδιάς είναι η συστολική πίεση (μεγάλη) και αυτή στη διαστολή της καρδιάς η διαστολική (μικρή). Σε όλα τα πιεσόμετρα η πίεση καταγράφεται σε χιλιοστά στήλης υδραργύρου (mmHg), π.χ. 140/90 (συστολική/διαστολική) και όχι 14/9.

3.

Πότε θεωρείται ότι υπάρχει υπέρταση; Η διάγνωση της υπέρτασης τίθεται όταν η πίεση είναι σταθερά αυξημένη πάνω από 140 mmHg η συστολική (μεγάλη) και/ή πάνω από 90 mmHg η διαστολική (μικρή) σε τουλάχιστον 2-3 επισκέψεις στον γιατρό και με τουλάχιστον 2 μετρήσεις της πίεσης σε κάθε επίσκεψη. Στη δεύτερη επίσκεψη η πίεση είναι σχεδόν πάντα χαμηλότερη και πιο κοντά στην πραγματικότητα.

wi n

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

# 27

04


Ζω

Αφιέρωµα

Εξειδικεύσεις

Ψυχολογία

Με απλά λόγια

Συνέντευξη Περιεχόµενα ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΗΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΠΩΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΜΕΙΩΘΕΙ Η ΠΙΕΣΗ ΧΩΡΙΣΖω ΦΑΡΜΑΚΑ; Επικαιρότητα µε µια µατιά

ορία

> Εκτός από τα φάρμακα, διάφορα άλλα μέσα μπορούν να μειώσουν σε κάποιο βαθμό την πίεση. Τα μέσα αυτά είναι χρήσιμα σε όλα τα υπερτασικά άτομα, ανεξάρτητα από το αν παίρνουν ή όχι αντιυπερτασικά φάρμακα. Με την αποτελεσματική εφαρμογή τους μπορεί να μειωθούν οι δόσεις των φαρμάκων ή σε μερικές περιπτώσεις ακόμα και να αποφευχθεί η θεραπεία με φάρμακα. > Δυστυχώς, υπάρχει δυσκολία στη μακροχρόνια τήρηση των μη φαρμακευτικών μέτρων, επειδή οι υπερτασικοί συνήθως μειώνουν την προσπάθεια μετά από κάποιο χρονικό διάστημα. > Η ελάττωση του σωματικού βάρους στους υπέρβαρους υπερτασικούς είναι ο αποτελεσματικότερος τρόπος για τη μείωση της πίεσης χωρίς φάρμακα. Ακόμα και μικρή απώλεια βάρους (π.χ., 5 κιλά) μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της πίεσης αλλά και στη βελτίωση άλλων παραγόντων που οδηγούν σε καρδιαγγειακό επεισόδιο, όπως είναι η χοληστερίνη και το σάκχαρο. > Δίαιτα με πολλά φρούτα, λαχανικά και γαλακτοκομικά χωρίς λίπη, δηλαδή, διατροφή πλούσια σε κάλιο και ασβέστιο, μπορεί επίσης να βοηθήσει στη μείωση της πίεσης (γνωστή ως δίαιτα DASH). > Η μείωση της πρόσληψης αλατιού με το φαγητό μειώνει την πίεση κυρίως στους υπερτασικούς μεγαλύτερης ηλικίας. Επιπλέον ενισχύει την αποτελεσματικότητα των αντιυπερτασικών φαρμάκων, κυρίως των διουρητικών, των αναστολέων του μετατρεπτικού ενζύμου και των ανταγωνιστών της αγγειοτασίνης (βλέπε «Αντιυπερτασικά φάρμακα»). > Ο περιορισμός της κατανάλωσης οινοπνευματωδών ποτών (μέχρι δύο ποτά την ημέρα για τους άνδρες και ένα για τις γυναίκες) επίσης μειώνει την αρτηριακή πίεση σε αυτούς που κάνουν κατάχρηση. > Η σωματική άσκηση (γρήγορο περπάτημα ή ποδήλατο για τουλάχιστον μισή ώρα τη μέρα τις περισσότερες μέρες της εβδομάδας) μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της πίεσης και στη βελτίωση άλλων παραγόντων κινδύνου όπως είναι η αυξημένη χοληστερίνη και το σάκχαρο. > Το κάπνισμα επηρεάζει ελάχιστα την αρτηριακή πίεση. Όμως, η διακοπή του αποτελεί τον πρώτο στόχο στους υπερτασικούς καπνιστές, αφού το κάπνισμα είναι εξίσου σημαντικός και σε μερικές περιπτώσεις σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου για θάνατο, έμφραγμα, εγκεφαλικό ή άλλο καρδιαγγειακό επεισόδιο σε σύγκριση με την υπέρταση.

Κύριο Θέµα

# 28

ΟΚΤΩ Β ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

4.

Τι συνέπειες έχει η υπέρταση για την υγεία; Η υπέρταση αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα, δηλαδή στεφανιαία νόσο, έμφραγμα της καρδιάς, εγκεφαλικό επεισόδιο, καρδιακή ανεπάρκεια, νεφρική ανεπάρκεια και απόφραξη αρτηριών στα πόδια. Όσο υψηλότερη είναι η πίεση τόσο μεγαλύτερος ο κίνδυνος. Τόσο η συστολική όσο και η διαστολική πίεση έχουν σημασία. Όμως, μετά την ηλικία των 55 ετών η συστολική πίεση είναι η πιο επικίνδυνη και η πιο δύσκολη στη ρύθμιση.

5.

Πώς πρέπει να γίνεται η μέτρηση της πίεσης; Τόσο στο ιατρείο όσο και στο σπίτι η μέτρηση της πίεσης πρέπει να γίνεται με τη σωστή μεθοδολογία. Ο ασθενής πρέπει να είναι ήρεμος, καθιστός για 3-5 λεπτά, με την πλάτη ακουμπισμένη στη ράχη του καθίσματος, το χέρι χαλαρό και υποστηριζόμενο σε τραπέζι και το μέσον του μπράτσου περίπου στο ύψος της καρδιάς. Συνήθως γίνονται 2 μετρήσεις με μεσοδιάστημα 1 λεπτού. Το πιεσόμετρο πρέπει να είναι αξιόπιστο και η περιχειρίδα κατάλληλη για το μέγεθος του βραχίονα. Αν η περίμετρος του βραχίονα είναι 30 εκατοστά ή μεγαλύτερη, τότε χρειάζεται μεγάλη περιχειρίδα. Όταν οι κανόνες αυτοί δεν ακολουθούνται οι τιμές τις πίεσης μπορεί να είναι πολύ παραπλανητικές.

Προτιμούνται ηλεκτρονικά πιεσόμετρα βραχίονα (όχι καρπού) υπό την προϋπόθεση ότι είναι αξιόπιστα. Αναλυτικές πληροφορίες για την υπέρταση, οδηγίες για τη μέτρηση της πίεσης με ακουστικά, κατάλογος με αξιόπιστα πιεσόμετρα, κλπ, υπάρχουν στην ιστοσελίδα της Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης Υπέρτασης στη διεύθυνση www.hypertension.gr


6.

Πώς πρέπει να γίνεται η παρακολούθηση της πίεσης από τους ασθενείς στο σπίτι; Άτομα με καλή ρύθμιση της υπέρτασης πρέπει να παρακολουθούν την πίεσή τους στο σπίτι μια φορά κάθε 1-2 εβδομάδες. Σε κάθε περίπτωση αλλαγής της θεραπείας και πριν από κάθε επίσκεψη στον γιατρό πρέπει να γίνεται 7ήμερο πρόγραμμα μετρήσεων (πρωί πριν τα φάρμακα και απόγευμα, διπλές μετρήσεις κάθε φορά). Ο μέσος όρος όλων των μετρήσεων λαμβάνεται υπόψη και όχι μεμονωμένες μετρήσεις. Προτιμούνται ηλεκτρονικά πιεσόμετρα βραχίονα (όχι καρπού) υπό την προϋπόθεση ότι είναι αξιόπιστα.

8.

Μπορεί η πίεση στο ιατρείο να μην αντιπροσωπεύει την πραγματική πίεση του ασθενούς; Ακόμα και με σχολαστικές μετρήσεις περίπου στο 25% των ασθενών που παρακολουθούνται σε ιατρεία υπέρτασης η πίεση στο ιατρείο μπορεί να είναι παραπλανητική, κυρίως λόγω της υπέρτασης «άσπρης μπλούζας» και της «συγκαλυμμένης» υπέρτασης. Υπέρταση «άσπρης μπλούζας» σημαίνει πίεση αυξημένη στο ιατρείο σε επανειλημμένες επισκέψεις, ενώ εκτός ιατρείου (στο σπίτι ή με 24ωρη καταγραφή της πίεσης) είναι φυσιολογική. «Συγκαλυμμένη» υπέρταση είναι το αντίθετο φαινόμενο, δηλαδή πίεση χαμηλή στο ιατρείο αλλά αυξημένη εκτός ιατρείου. Στις περιπτώσεις αυτές πιο καθοριστικές για την απόφαση για θεραπεία είναι οι μετρήσεις εκτός ιατρείου, υπό την προϋπόθεση ότι έχουν γίνει με αξιόπιστο τρόπο. Ο γιατρός θα αποφασίσει σε ποιες περιπτώσεις και πότε θα χρειαστεί φαρμακευτική θεραπεία.

9. Η μείωση της πρόσληψης αλατιού με το φαγητό μειώνει την πίεση κυρίως στους υπερτασικούς μεγαλύτερης ηλικίας. Επιπλέον ενισχύει την αποτελεσματικότητα των αντιυπερτασικών φαρμάκων, κυρίως των διουρητικών, των αναστολέων του μετατρεπτικού ενζύμου και των ανταγωνιστών της αγγειοτασίνης.

7.

Ποια είναι τα συχνότερα λάθη που κάνουν οι ασθενείς όταν μετρούν την πίεση στο σπίτι; Μετρήσεις σε ακατάλληλες συνθήκες (π.χ. άγχος, πανικός). Καθημερινές μετρήσεις. Τροποποίηση της θεραπείας επειδή η πίεση βρέθηκε αυξημένη ή χαμηλή. Μια μόνο μέτρηση ανά στιγμιότυπο. Χωρίς ολιγόλεπτη ανάπαυση πριν τη μέτρηση. Αναξιόπιστο πιεσόμετρο. Μικρή περιχειρίδα. Αναλυτικές πληροφορίες για την υπέρταση, οδηγίες για τη μέτρηση της πίεσης με ακουστικά, κατάλογος με αξιόπιστα πιεσόμετρα, κλπ, υπάρχουν στην ιστοσελίδα της Ελληνικής Εταιρείας Μελέτης Υπέρτασης στη διεύθυνση www.hypertension.gr.

Η υπέρταση «άσπρης μπλούζας» και η «συγκαλυμμένη» υπέρταση συμβαίνουν και σε άτομα με υπέρταση υπό φαρμακευτική θεραπεία; Τα φαινόμενα της υπέρτασης «άσπρης μπλούζας» και της «συγκαλυμμένης» υπέρτασης είναι συχνά και σε υπερτασικά άτομα υπό θεραπεία. Στην πρώτη περίπτωση, άτομα με καλή ρύθμιση της πίεσης υπό θεραπεία παρουσιάζουν αυξημένη πίεση στο ιατρείο, με αποτέλεσμα να δίνεται η εντύπωση στο γιατρό ότι η υπέρταση είναι ανθεκτική στη θεραπεία. Στη δεύτερη περίπτωση, η πίεση στο ιατρείο εμφανίζεται ρυθμισμένη με τη θεραπεία, ενώ στις καθημερινές συνθήκες είναι αυξημένη (όπως φαίνεται από μετρήσεις στο σπίτι ή 24ωρη καταγραφή). Οι περιπτώσεις αυτές χρειάζονται προσεκτική αξιολόγηση από τον γιατρό για την επιλογή της καταλληλότερης αντιμετώπισης.

10.

Γιατί έχει σημασία η μέτρηση της πίεσης; Εκτός από τη μέτρηση της πίεσης δεν υπάρχει άλλος τρόπος (π.χ. εξέταση αίματος) για τη διάγνωση της υπέρτασης και την επιλογή των ατόμων που χρειάζονται μακροχρόνια αντιυπερτασική θεραπεία. Η αυξημένη πίεση κατά κανόνα δεν προκαλεί συμπτώματα και η διάγνωση τίθεται μόνον με τυχαία μέτρηση ή όταν προκληθεί καρδιαγγειακό επεισόδιο.

win

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

# 29

04


έρωµα

Ψυχολογία

Συνέντευξη

ικεύσεις

Με απλά λόγια

Επικαιρότητα µε µια µατιά

2011

Στόχος Αφιέρωµα οι εφικτοί στόχοι! Περιεχόµενα

torial

Ειδικό Θέµα

ορία

Κύριο ΘέµαΤης Έλενας Κιουρκτσή Ζω

Ειδικό Θέµα

Επιστήµη

στήµη # 30

ΟΚΤΩ Β ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

Ιστορία

Εξε

Ψυχολογία

Με

Συνέντευξη

Περ

Επικαιρότητα µε µια µατιά

Ζω

Κύριο Θέµα


# 31

wi n

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

04


Ζω

ρία

Αφιέρωµα

Εξειδικεύσεις

Ψυχολογία

Με απλά λόγια

Συνέντευξη

που θα μπει το 2011, όλα όσα μας Περιεχόµενα

Επικαιρότητα µε µια µατιά

Ζω

Κύριο Θέµα

H

# 32

έλευση του καινούργιου χρόνου συνήθως είναι ταυτόσημη με την ελπίδα και την προσμονή για κάτι καλύτερο. Γεγονός απόλυτα δικαιολογημένο, αφού όλοι αισθανόμαστε ότι κλείνει ένας κύκλος και αρχίζει ένας άλλος, που φέρνει μαζί του νέες ευκαιρίες και προοπτικές, ενώ όπως είναι φυσικό δεν εμπεριέχει -ακόμα- τη φθορά ή την απογοήτευση. Από την άλλη είναι μια μορφή ανακούφισης το να αφήσουμε πίσω οτιδήποτε πήγε «στραβά» τη χρονιά που πέρασε και με θετική διάθεση να υποδεχτούμε τις επερχόμενες αλλαγές, που ευχόμαστε να μας απαλλάξουν από τα αδιέξοδα που βιώνουμε. Έτσι, με σημείο αναφοράς μια φρέσκια αρχή, υφίσταται από μέρους μας μια διανοητική και συναισθηματική επένδυση, που γεννά μεγάλες προσδοκίες προκειμένου να απαλειφθούν λάθη και ατυχείς στιγμές που συνέβησαν σε παρόν και παρελθόν. Ωστόσο στα πλαίσια ενός σχεδόν εφηβικού ενθουσιασμού και μιας κακώς εννοούμενης βιασύνης, συχνά θέτουμε ανέφικτους στόχους στην προσπάθεια μας να πείσουμε τον εαυτό μας ότι με το

ΟΚΤΩ Β ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

ενοχλούν στη ζωή μας, θα μεταμορφωθούν ή θα εξαφανιστούν ως διά...μαγείας. Μια τέτοια αντιμετώπιση είναι αναμενόμενο να έχει ως αποτέλεσμα, όχι μόνο το να απογοητευόμαστε, αλλά και να αποθαρρυνόμαστε στις όποιες προσπάθειες καταβάλουμε. Όμως, αυτό δε σημαίνει ότι πρέπει να οδηγηθούμε στο αντίθετο άκρο, όπου για να είμαστε «ασφαλείς» και «σίγουροι» καλύτερα να βλέπουμε τα πράγματα χειρότερα απ' ότι είναι, εξηγεί η κ. Όλγα Μουλάκη ψυχολόγος –ψυχοθεραπεύτρια. Γιατί έτσι θα έχουμε ως δεδομένη την αρνητική κατάληξη, οπότε όχι μόνο τις ευκαιρίες που μας παρουσιάζονται ή τα πλεονεκτήματα που διαθέτουμε δεν θα τα διακρίνουμε αλλά παράλ-

ληλα θα προκαλέσουμε στον εαυτό μας έντονο ψυχικό στρες. Σύμφωνα με την ειδικό η καλύτερη λύση είναι να βάλουμε μια ορθολογιστική τάξη στα πράγματα, επιδιώκοντας σταδιακά λύσεις και δίνοντας προτεραιότητα σε ευκολότερα ζητήματα, ώστε μετά να είμαστε έτοιμοι για τις δυσκολότερες «ανατροπές».


Ο ετήσιος απολογισμός Στο δυτικό τρόπο σκέψης, η κατανομή του χρόνου σε συγκεκριμένες περιόδους-αρχή και τέλος του έτους, γενέθλια ή επέτειοι- έχει τον συμβολισμό της αξιολόγησης και οργάνωσης των δραστηριοτήτων μας, με τη λογική ότι αντανακλούν την ποιότητα της ζωής μας. Όμως, κατά την κ. Μουλάκη, οι ιδιαίτερες χρονικές στιγμές που επιλέγουμε δεν είναι απαραίτητα και οι κατάλληλες

ώστε να εκτιμήσουμε πεπραγμένα και συμπεριφορές. Οπότε, η παραμονή Πρωτοχρονιάς δεν σημαίνει ότι πρέπει να μας υποβάλει σε τέτοιου είδους διαδικασίες, που υπό την πίεση της «νέας αρχής», ενδεχομένως, να μας οδηγήσει σε λάθος σκέψεις και συναισθήματα. Αυτή η προτροπή, τις περισσότερες φορές οφείλεται στη μεγάλη έμφαση που έχει δοθεί διαφημιστικά και εμπορικά σε αυτή την ημέρα, με συνέπεια να την αντιμετωπίζουμε σαν κάτι τόσο εξαιρετικό ώστε στη δεδομένη φάση να θεωρούμε αυτονόητο ότι ήρθε η ώρα να κάνουμε τον προσωπικό μας απολογισμό. Όμως η εν λόγω ενδοσκόπηση μπορεί να συμβεί οποιαδήποτε άλλη περίοδο και κυρίως όταν νιώθουμε δυσαρέσκεια ή απουσία ικανοποίησης από την τρέχουσα πραγματικότητα, οπότε έχουμε ανάγκη για δυναμικές αλλαγές, επαναπροσδιορισμό των πράξεων μας και βελτίωση του εαυτού μας. Επομένως, το τέλος και η αρχή του καινούργιου χρόνου συνιστά ένα καθαρά υποκειμενικό εφαλτήριο διεργασιών και το μόνο βέβαιο είναι ότι τίποτα δεν βελτιώνεται από τη μια μέρα στην άλλη –ακόμα και αν ως σκέψη μας κάνει προσωρινά να αισθανόμαστε καλύτερα. Χρειάζεται τα συναισθήματα να ωριμάσουν μέσα μας ώστε να μπορούμε να χαρούμε για όσαμικρά ή μεγάλα-έχουμε επιτύχει και συνήθως παρακάμπτουμε, και να μην επικεντρωνόμαστε σε εντοπισμό λαθών και ατελειών, κριτικάροντας αρνητικά τον εαυτό μας και απορρίπτοντας τον. Όπως εξηγεί η ψυχολόγος, από τα παιδικά μας χρόνια συνηθίζουμε στην βαθμολόγηση των επιδόσεων μας τόσο στο σχολείο όσο και από τους γονείς μας. Όπως, λοιπόν, μας φέρθηκαν ως παιδιά με ανάλογο τρόπο συμπερι-

win

mag

*

# 33

ΤΕ Υ ΧΟΣ 04


ω

ρία

Αφιέρωµα

Εξειδικεύσεις

Ψυχολογία

Με απλά λόγια

Συνέντευξη

φερόμαστε στον εαυτό μας και ως Περιεχόµενα

Επικαιρότητα µε µια µατιά

Ζω

Κύριο Θέµα

ενήλικες, έχοντας τις περισσότερες φορές την τάση να καταδικάζουμε ή να αθωώνουμε ότι μας προσδιορίζει και μας αφορά. Οπότε, όταν επιχειρούμε τον εσωτερικό μας απολογισμό, συνήθως

Κανένα δεν ωφέλησαν οι λίστες υψηλών και μεγαλεπήβολων στόχων, τονίζει η ειδικός. Μπορεί να φαίνονται εντυπωσιακές και να θαυμάζουμε μέσα από αυτές το πόσο σπουδαίοι θα ήμασταν αν τους πετυχαίναμε, αλλά δεν είναι εκεί η ουσία. υπάρχουν δυο ακραίες κατευθύνσεις. Είτε «χαϊδεύουμε» και δικαιολογούμε τα λάθη και τις αδυναμίες μας με αποτέλεσμα να συνεχίζουμε να διακατεχόμαστε από ανωριμότητα και ευθυνοφοβία ή γινόμαστε το μικρό παιδί που βλέπει το δάχτυλο ενός επικριτικού γονέα να κουνιέται με μένος, τονίζοντας του πόσο ανεπαρκής είναι, για το…καλό του! Έτσι, σχεδόν βιωματικά επαναλαμβάνουμε στο μυαλό μας θέσεις και τακτικές τύπου «δεν έκανες αυτό, δεν

κατάφερες το άλλο, δεν είσαι αρκετά καλός, δεν προσπαθείς αρκετά, δεν αξίζεις…», επιτυγχάνοντας ένα ισχυρό πλήγμα στην αυτοεκτίμηση μας.

Τα «κλασικά» λάθη Όσο αυστηρότερος είναι κανείς με τον εαυτό του τόσο συχνότερα τον θέτει σε απολογισμό και αξιολόγηση, επισημαίνει η κ. Μουλάκη. Και κατά ανάλογο τρόπο τόσο υψηλότερες απαιτήσεις θα έχει από τον ίδιο και τους γύρω του. Δυστυχώς αυτή η… κούρσα της τελειομανίας μειώνει σημαντικά την ικανοποίηση που μπορούμε να αντλήσουμε από τη ζωή, γιατί μας εμποδίζει να χαλαρώσουμε και να απολαύσουμε όσα πετυχαίνουμε ή κατακτάμε. Επιπλέον μας απομακρύνει από τους άλλους ανθρώπους, διότι μας είναι δυσκολότερο να μοιραστούμε τα συναισθήματά μας ή σημαντικές στιγμές μαζί τους. Από την άλλη, η χαμηλή αυτοεκτίμηση συνδέεται με την αρνητική αυτό-αξιολόγηση και την τάση για βεβιασμένες αποφάσεις για μεγάλες αλλαγές.

Χρήσιμες συμβουλές : > Αν δεν νιώθουμε έτοιμοι ή φοβόμαστε να κάνουμε τον προσωπικό μας απολογισμό, δεν πρέπει πιεστούμε. Καλύτερα να το αναβάλουμε για μια άλλη -σημαντική για εμάς-χρονική στιγμή π.χ. στα γενέθλιά μας > Να έχουμε πάντοτε υπόψη ότι ο εσωτερικός μας διάλογος δεν περιλαμβάνει μόνο αξιολόγηση επιδόσεων, αλλά το σύνολο των εμπειριών που μας προκάλεσαν διάφορα συναισθήματα. Αυτά είναι χρήσιμο να εξετάσουμε και όχι να είμαστε επικριτικοί για τα λάθη, τις αδυναμίες και τις ατέλειές μας > Συνήθως, η αλήθεια για τα «τι» και «πως» στη καθημερινότητα που βιώνουμε βρίσκεται κάπου στη μέση. Καλύτερα, λοιπόν, να βλέπουμε τον εαυτό και τη ζωή μας από διαφορετικές οπτικές γωνίες, ώστε να έχουμε συνολική εικόνα προκειμένου να κρίνουμε καλύτερα > Για κάθε στόχο που επιδιώκουμε είναι χρήσιμο να αναρωτηθούμε «είμαι εγώ που το θέλω ή το κάνω για κάποιον άλλο; Μήπως έχω επηρεαστεί;». Διότι ευκολότερα ανταποκρινόμαστε και πετυχαίνουμε σε επιδιώξεις που πραγματικά θέλουμε και δυσκολότερα σε «υπαγορευμένες» προσδοκίες.

# 34

ΟΚΤΩ Β ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0


Στην προκειμένη προσπαθούμε να δώσουμε μια ώθηση στον εαυτό μας, θέτοντας πολύ δύσκολους ή απαιτητικούς στόχους για να αποδείξουμε ότι αξίζουμε. Για παράδειγμα με τη νέα χρονιά λέμε ότι θα κόψουμε το κάπνισμα, θα χάσουμε δέκα κιλά, θα πάμε στο γυμναστήριο, θα εργαζόμαστε λιγότερο ή περισσότερο, θα κάνουμε κάποιο χόμπι κ.λπ. Επί της ουσίας είναι σαν να επιδιώκουμε να καταρρίψουμε με τη μια κάποιο πανευρωπαϊκό ρεκόρ ή σαν να ζωγραφίζουμε τις κορυφές μια οροσειράς και να επιθυμούμε -όπως τα παιδιά- αύριο κιόλας να τις περπατήσουμε. Κανένα δεν ωφέλησαν οι λίστες υψηλών και μεγαλεπήβολων στόχων, τονίζει η ειδικός. Μπορεί να φαίνονται εντυπωσιακές και να θαυμάζουμε μέσα από αυτές το τι σπουδαίοι θα ήμασταν αν τους πετυχαίναμε, αλλά δεν είναι εκεί η ουσία. Ούτε και στο να θέσουμε μια καινούργια επιδίωξη, γιατί στην πραγματικότητα το δυσκολότερο βήμα είναι να εξετάσουμε με ειλικρίνεια τι μπορεί να μας πονάει ή να μας εμποδίσει στην πραγματοποίησή της και τι τελικά είναι χρήσιμο να κάνουμε για εμάς τους ίδιους. Ακόμα κι όταν ξέρουμε ότι υπάρχουν αλλαγές

βισμένοι στα ίδια, χρησιμοποιώντας τη νέα χρονιά ως περιορισμένης διάρκειας αναλγητικό στην αναποφασιστικότητα και την παθητικότητα μας. Όπως διευκρινίζει η κ. Μουλάκη τα πάντα είναι θέμα ισορροπιών. Άρα δεν πρέπει να δίνουμε όλο το βάρος ούτε στα θετικά, ούτε στα αρνητικά και κυρίως να είμαστε αντικειμενικοί στον εσωτερικό μας διάλογο. Το σημαντικότερο είναι να καταλάβουμε πώς κάναμε ή δεν κάναμε κάτι, γιατί αυτό είναι το μόνο που μπορούμε να επηρεάσουμε. Πρόκειται για μια εσωτερική ψηλάφηση που θα μας προσφέρει σοφία, κατανόηση και εξερεύνηση νέων δυνατοτήτων ή αλλιώς τους τρόπους για να αξιοποιήσουμε σωστά τη κάθε νέα αρχή. που χρειάζεται να κάνουμε στη ζωή μας και που μας δυσκολεύουν, τότε ας ρωτήσουμε τον εαυτό μας: «Τι πρέπει να απαρνηθώ και τι κενό ή ένταση μπορεί να αντιμετωπίσω αν τις κάνω;». Διότι ένας λόγος που δεν καταλήγουμε στο επιθυμητό αποτέλεσμα είναι ότι παραβλέπουμε ή δεν έχουμε προετοιμαστεί για το κόστος ή τις συνέπειες που επιφέρουν. Μπορεί βέβαια να τις διογκώνουμε τόσο, που παραμένουμε συνεχώς εγκλω-

INFO

Η  κ. Όλγα Μουλάκη είναι ψυχολόγος –ψυχοθεραπεύτρια με ειδίκευση στην ατομική, οικογένειας και ζεύγους θεραπεία, με βάση κυρίως την Συνθετική - Συστημική Προσέγγιση στην Ψυχοθεραπεία.

wi n

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

# 35

04


Περιεχόµενα

orial

Ειδικό Θέµα

ορία

Κύριο Θέµα

Ειδικό Θέµα

Επιστήµη

τήµη

# 36

ΟΚΤΩ Β ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

Ζω

Ιστορία

Ψυχολογία

Με α

Συνέντευξη

Περι

Επικαιρότητα µε µια µατιά

Ζω

Κύριο Θέµα


Light τσιγάρα ...heavy μύθος «Tο κάπνισμα βλάπτει σοβαρά την υγεία». Μια πρόταση που έχει ταυτιστεί με τις προσπάθειες που γίνονται, τόσο σε παγκόσμιο, όσο και σε εθνικό επίπεδο και οι οποίες έχουν ως στόχο να συνετίσουν τους καπνιστές, αλλά και να αποτρέψουν όσους σκέφτονται να ξεκινήσουν τη βλαβερή αυτή συνήθεια. Κι επειδή έχουμε δεχτεί την ορθότητα της παραπάνω πρότασης, προσπαθούμε να βρούμε τρόπους, ούτως ώστε να καπνίζουμε μεν, με λιγότερες συνέπειες για την υγεία μας δε! Έτσι, γεννήθηκαν τα τσιγάρα light... Tου Μιχάλη Πιτσιλίδη

E

ίναι αρκετά χρόνια τώρα που έχουν κάνει την εμφάνισή τους στην αγορά τα τσιγάρα light, κερδίζοντας σταθερά όλο και μεγαλύτερο μερίδιο στις προτιμήσεις του κοινού. Όπως αναγράφεται στα πακέτα, η πιο χαμηλή περιεκτικότητα ανά τσιγάρο, σε πίσσα και νικοτίνη, είναι 1mg και 0.1mg αντιστοίχως. Φυσικά, από καμία καπνοβιομηχανία δεν προβάλλεται επισήμως το επιχείρημα ότι τα τσιγάρα αυτά βλάπτουν λιγότερο από τα «βαριά». Ωστόσο, είναι

προφανές ότι, αυτή τη σκέψη (οδηγείται να) κάνει ο καταναλωτής που τα προτιμά: λιγότερη πίσσα και λιγότερη νικοτίνη δεν μπορεί παρά να σημαίνει λιγότερες βλάβες για την υγεία. Έτσι εξηγείται, άλλωστε, το αυξανόμενο ποσοστό καταναλωτών που αλλάζει προτιμήσεις κινούμενο προς τα light τσιγάρα, σχεδόν ως κίνηση συμβιβασμού απέναντι στη δυσκολία του να κόψει το κάπνισμα. Είναι όμως έτσι τα πράγματα; Είναι λιγότερο επικίνδυνα τα τσιγάρα light ή πρόκειται για ένα

σπουδαίο τέχνασμα μάρκετινγκ των καπνοβιομηχανιών; Αρχικά ας δούμε περί τίνος πρόκειται. Τα light τσιγάρα δεν κατασκευάζονται από κάποια ειδική ποικιλία καπνού που είναι μειωμένης περιεκτικότητας σε νικοτίνη. Ωστόσο, υπάρχουν επεξεργασίες του καπνού που μπορούν να μειώσουν την περιεκτικότητα σε νικοτίνη. Ένα τσιγάρο περιέχει συνήθως 1 γραμμάριο καπνού και αποδίδει στους πνεύμονες 1mg νικοτίνης, κατά μέσον όρο. Ανάλογα με την επεξεργασία του

wi n

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

# 37

04


χόµενα

Κύριο Θέµα

Ζω

Ειδικό Θέµα

κό Θέµα

καπνού, οι ποσότητες αυτές μπορεί να ποικίλλουν από 0.05mg μέχρι 2.5mg. Οι εταιρείες δεν είναι υποχρεωμένες και δεν αναφέρουν πάνω στα πακέτα αν ο καπνός έχει υποστεί και ποιες επεξεργασίες μείωσης νικοτίνης. Αντίθετα, οι εταιρείες τροφίμων είναι υποχρεωμένες να παρέχουν πολλές πληροφορίες, συχνά άχρηστες για τον καταναλωτή. Διάφορες κατασκευαστικές τεχνικές είναι το κυριότερο μέσο με το οποίο οι εταιρείες παράγουν τα τσιγάρα τύπου light. Συνοπτικά οι σημαντικότερες από τις τεχνικές αυτές είναι οι εξής: • μικρότερη ποσότητα καπνού ανά τσιγάρο • ε ιδικό τσιγαρόχαρτο που έχει περισσότερους πόρους και επιτρέπει ευκολότερα την είσοδο αέρα •α  εριζόμενα φίλτρα (παρατηρείστε τις τρύπες περιμετρικά, περίπου στη μέση του φίλτρου) • ταχύτερο τέλειωμα που οφείλεται σε ταχύτερο «κάψιμο».

Επιστήµη

Ιστορία

Ψυχολογία

Με απλά λόγια

Συνέντευξη

Περιεχόµενα

Επικαιρότητα µε µια µατιά

Ζω

Κύριο Θέµα

13+1 πληροφορίες για το τσιγάρο

# 38

1. Τον καπνό εισήγαγαν στην Ευρώπη τον 16ο αιώνα διάφοροι ιεραπόστολοι (!) και εξερευνητές και όχι ο Χριστόφορος Κολόμβος ο οποίος περιέγραψε, ωστόσο, για πρώτη φορά το κάπνισμα, στο ημερολόγιο καταστρώματος, στις 6 Νοεμβρίου 1492, στην Κούβα. 2. Το 1560 ο Jean Nicot προσέφερε στην Αικατερίνη των Μεδίκων καπνό σε σκόνη για ρινικές εισπνοές, προκειμένου να την απαλλάξει από τις ημικρανίες. 3. Τα πρώτα τσιγάρα εμφανίστηκαν στα τέλη του 18ου αιώνα. Ο Λινναίος ονομάζει το φυτό Nicotiana από το όνομα του Jean Nicot. Σ’ αυτόν οφείλει το όνομά της και η νικοτίνη. 4. Το 1904 μια γυναίκα συνελήφθη στη Νέα Υόρκη επειδή... κάπνιζε! Σε λίγα χρόνια, στις

ΟΚΤΩ Β ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

ΗΠΑ, μπορεί να επανεμφανιστούν παρόμοια φαινόμενα. 5. Η πρώτη συσχέτιση μεταξύ καπνίσματος και καρκίνου του πνεύμονα έγινε το 1912. Τη σχέση αυτή επικύρωσαν οριστικά το 1960 οι Aγγλοι επιδημιολόγοι R.Doll - R.Peto. 6. Ο καπνός του τσιγάρου περιέχει τουλάχιστον 4.300 ουσίες από τις οποίες οι 43 είναι σίγουρα καρκινογόνες. 7. Κάθε τσιγάρο που καπνίζεται αφαιρεί 5 λεπτά από τη ζωή του καπνιστή. 8. Η Ελλάδα έχει το υψηλότερο ποσοστό καπνιστών στη Δυτική Ευρώπη (45% των ανδρών, 32% των γυναικών). 9. Η νικοτίνη φτάνει στον εγκέφαλο 7 δευτερόλεπτα μετά τη ρουφηξιά του καπνού! 10. Το 25% των εμφραγμάτων

οφείλεται στο κάπνισμα. 11. Εχει υποστηριχτεί και ερευνάται, ότι το κάπνισμα προκαλεί βλάβες στο DNA του σπέρματος, με αποτέλεσμα τα παιδιά καπνιστών να έχουν περισσότερες πιθανότητες να νοσήσουν από κακοήθη νεοπλάσματα. 12. Το κάπνισμα έχει συσχετιστεί με μείωση του σπέρματος κατά 24% και με μείωση της σεξουαλικής δραστηριότητας. 13. Το 90% των περιπτώσεων καρκίνου του πνεύμονα στους άντρες οφείλεται στο κάπνισμα. Στις γυναίκες το ποσοστό είναι 80%. 14. Το 82% των καρκίνων λάρυγγα, το 92% των καρκίνων στόματος και το 80% των καρκίνων οισοφάγου, οφείλονται στο κάπνισμα.


Φυσικά, οι τεχνικές αυτές δεν επηρεάζουν καθόλου την πρόσληψη μονοξειδίου του άνθρακα (CO). που είναι ουσιαστικός αλλά «παραμελημένος» παράγων κινδύνου για τους καπνιστές, ιδιαίτερα για όσους πάσχουν από στεφανιαία νόσο. Ακόμα, δεν επηρεάζουν την παραγωγή υδροκυανίου το οποίο ευθύνεται σημαντικά για τις βλάβες που προκαλούνται στους πνεύμονες (καταστολή λειτουργικότητας του κροσσωτού επιθηλίου). Από όλα αυτά, ανακύπτει το εξής ερώτημα: έστω και με τις διάφορες κατασκευαστικές τεχνικές, ο καπνιστής πρακτικά δεν εισπνέει λιγότερη πίσσα και νικοτίνη, σε σχέση με τα «κανονικά» τσιγάρα; Κι αν ναι, αυτός δεν είναι ένας σημαντικός λόγος να προτιμά τα τσιγάρα light; Κάθε καπνιστής είναι εξαρτημένος από τη νικοτίνη. O οργανισμός του χρειάζεται συγκεκριμένη ποσότητα νικοτίνης (εξαρτάται από τα χρόνια

καπνίσματος αλλά είναι και θέμα γενετικά καθοριζόμενο) και προσαρμόζει αυτόματα, από μόνος του, χωρίς δηλαδή την ενεργό συμμετοχή του καπνιστή, τις καπνιστικές του συνήθειες, ώστε να προσλαμβάνει τη νικοτίνη που χρειάζεται. Οταν, λοιπόν, ένας καπνιστής περάσει από «κανονικά» τσιγάρα στα lights, θα παρατηρηθούν τα εξής: • οι ρουφηξιές θα γίνουν συχνότερες και πιο βαθιές • θα αυξηθεί ο συνολικός αριθμός των τσιγάρων που καπνίζει σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα • ο καπνιστής, τελικώς, θα παίρνει την ίδια ή και περισσότερη νικοτίνη, πίσσα και μονοξείδιο άνθρακος που έπαιρνε και με τα «κανονικά» τσιγάρα. Η απάντηση στο ερώτημα είναι προφανής. Τα τσιγάρα light είναι ένα εντυπωσιακό εύρημα των τμημάτων μάρκετινγκ και δεν αποτελούν ουσιαστική πρόοδο για τη μείωση των επιπτώσεων της κακής αυτής συνήθειας. Ας μην ξεγελιόμαστε, λοιπόν, σε ό,τι αφορά το κάπνισμα: το κόψιμο είναι η μόνη ορθή προσέγγιση. Διαφορετικά, έχει ελάχιστη σημασία τι είδους τσιγάρα καπνίζουμε. Τσιγάρο, πούρο ή πίπα; Σημαντικό ρόλο στις επιπτώσεις του καπνίσματος παίζει η όξινη ή αλκαλική αντίδραση του εισπνεόμενου καπνού. Ο καπνός των τσιγάρων είναι μάλλον όξινος (pH 4.5-6), ενώ των πούρων και της πίπας αλκαλικός (pH 7-9). Οι καπνοί αλκαλικής αντίδρασης έχουν χαρακτηριστική γεύση και είναι αυτό που ονομάζουμε «γλυκόπιοτοι». Οι αλκαλικοί καπνοί αποδίδουν περισσότερη νικοτίνη. Ποσότητες από αυτήν παγιδεύονται στο σίελο, στη στοματική κοιλότητα. Έτσι, με την κατάποση, ποσότητες νικοτίνης φτάνουν στο στομάχι, όπου ασκούν ερεθιστική δράση. Από εκεί απορροφώνται και μπαίνουν στην κυκλοφορία του αίματος, πολύ πιο αργά, όμως, σε σχέση με τις ποσότητες που φτάνουν στους πνεύμονες, μέσω της εισπνοής.

Επομένως, σε τίποτα δεν πλεονεκτεί το κάπνισμα πούρων ή πίπας σε σύγκριση με το τσιγάρο. Αντίθετα, είναι πιο επιβαρυντικό, συνολικά, από άποψη υγείας. Από κοινωνική άποψη τα πράγματα διαφέρουν...κατά τα γνωστά! Άλλος ένας μύθος καταρρίπτεται Σύμφωνα με πρόσφατη αμερικανική έρευνα, οι καπνιστές που «έκαναν στροφή» σε πιο ελαφρές μάρκες τσιγάρων, είχαν, τελικά, 50% λιγότερες πιθανότητες να το κόψουν. Η έρευνα, υπό τη δρ. Χίλαρι Τιντλ της Ιατρικής Σχολής του πανεπιστημίου του Πίτσμπουργκ, η οποία δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Tobacco Control», συμπέρανε ότι, αντίθετα με ό,τι μπορεί να πιστεύουν πολλοί καπνιστές, ότι δηλαδή καπνίζοντας μια πιο ελαφριά μάρκα θα κόψουν το κάπνισμα πιο εύκολα, τελικά, μάλλον, συμβαίνει το αντίθετο. Σύμφωνα με την μελέτη, πολλοί καπνιστές, θεωρώντας ότι το κάπνισμα ελαφρύτερων τσιγάρων είναι πιο υγιεινό, πιστεύουν ότι αποτελεί μια αποδεκτή εναλλακτική λύση σε σχέση με το να το κόψουν τελείως. Η έρευνα σε 31.000 καπνιστές έδειξε ότι περίπου 12.000 (38%) είχαν κάποια στιγμή στραφεί σε ελαφρύτερα τσιγάρα. Το ένα τέταρτο αυτών που προτίμησαν τις πιο ελαφριές μάρκες, είπαν ότι το έκαναν για τη γεύση, αλλά το 20% δήλωσαν ότι το έκαναν μέσα από ένα συνδυασμό κινήτρων (καλύτερη γεύση, λιγότερο βλαβερό για την υγεία τσιγάρο, ως ενδιάμεσο στάδιο στην προσπάθειά τους να το κόψουν τελείως). Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι, όσοι άλλαξαν μάρκα και προτίμησαν πιο ελαφριά, ήταν 58% πιο πιθανό να δοκιμάσουν να κόψουν το κάπνισμα σε σχέση με όσους έμειναν πιστοί στην μάρκα τους, όμως ταυτόχρονα ήταν 60% λιγότερο πιθανό να κόψουν πραγματικά το κάπνισμα, ακριβώς επειδή ικανοποιήθηκαν με την ιδέα ενός πιο ελαφρού και πιο «υγιεινού» τσιγάρου.

# 39

win

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

04


orial

ορία

τήµη

Περιεχόµενα

Ειδικό Θέµα

Κύριο Θέµα

Ζω

Ειδικό Θέµα

Επιστήµη

Ιστορία

Ψυχολογία

Με α

Συνέντευξη

Περι

Επικαιρότητα µε µια µατιά

Ζω

Κύριο Θέµα

ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ

Ο (νοσηρός) κύκλος


των χαμένων εποχών Είναι πλέον πολύ δύσκολο να γνωρίζει με σιγουριά κάποιος, τι πρέπει ή καλύτερα τι μπορεί να φορέσει, πριν ξεκινήσει για μια φθινοπωρινή εκδρομή, μια χειμωνιάτικη βόλτα, ένα ανοιξιάτικο περίπατο. Κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος αν θα πρέπει να βγει έξω με κοντομάνικο ή παλτό, αν θα πρέπει να κουβαλάει μαζί του ομπρέλα ή αντιηλιακό ή αν μετά από μια ισχυρή χαλαζόπτωση, θα βρεθεί στην παραλία, γιατί ξαφνικά προέκυψαν...υψηλές για την εποχή θερμοκρασίες! Ο καιρός έχει…γυρίσματα και οι επιπτώσεις του στην παγκόσμια υγεία, είναι πολύ περισσότερο από ανησυχητικές. Της Έλενας Κιουρκτσή


χόµενα

Κύριο Θέµα

Ζω

Ειδικό Θέµα

κό Θέµα

Επιστήµη

Ψυχολογία

Με απλά λόγια

Συνέντευξη

Περιεχόµενα

Επικαιρότητα µε µια µατιά

Ζω

«Ο

ι κλιματικές αλλαγές συνιστούν μια τόσο μεγάλη απειλή για τον πλανήτη όσο η διεθνής τρομοκρατία και τα πυρηνικά όπλα», είχε δηλώσει ο Στίβεν Χόκινγκ. Αν αυτό ισχύει ως «συνθήκη», τότε ίσως θα βοηθούσε μια αναδρομή στα χρόνια της διορατικής σοφία του ανθρώπου. Τότε που ο Ιπποκράτης (460-377 π.Χ.), αποσύνδεσε την ιατρική από την μαγεία και εφάρμοσε την άσκηση της κλινικής ιατρικής. Πρωτοπόρος όντας, στο «Περί Αέρων, Υδάτων και Τόπων» συσχέτισε την υγεία των κατοίκων μιας πόλης με τους περιβαλλοντικούς παράγοντες. Πεπεισμένος πως, η υγρασία, ο προσανατολισμός και η φορά των ανέμων επηρεάζουν τον ανθρώπινο οργανισμό σε βαθμό που μπορεί να ασθενήσει, έδωσε συγκεκριμένες οδηγίες για την εξέταση των κλιματικών συνθηκών, ώστε να αποτελέσουν δείκτη για την διαχείριση της νόσου. Οι σύγχρονοι άνθρωποι, μόλις τις πρόσφατες δεκαετίες- πανικόβλητοι και μετανιωμένοι - επιστρέφουμε στην αντίληψη ότι, η υγεία έχει άμεση σχέση με το περιβάλλον. Ένα πε-

Ιστορία

Κύριο Θέµα

Αναπνευστικές Παθήσεις

Λοιμώξεις / Επιδημίες

Ακραίες Θερμοκρασίες (Κρύο-Ζέστη)

Ατμοσφαιρικοί ρύποι Διαταραχές Όζοντος

Κλιματολογικές Αλλαγές

# 42

Διατροφικές Διαταραχές

ΟΚΤΩ Β ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

Αλλαγές στην γεωργία

Αλλαγή της στάθμης της θάλασσας

ριβάλλον στο οποίο ξεφορτώσαμε με έκδηλο «μεράκι», όλη την ρυπογόνο αλαζονεία μας, για να έρθουμε αντιμέτωποι σήμερα με επιπτώσεις, που παίρνουν τη μορφή ενός «ντόμινο». Άλλωστε, τόσο σε παγκόσμια, όσο και σε τοπική κλίμακα, δεν αποτελεί πλέον είδηση πως και ο…καιρός τρελάθηκε κι εμείς τελευταία, δεν αισθανόμαστε καλά… Τι προκαλεί την ανησυχία; «Οι κλιματικές αλλαγές που «εκφράζονται» μέσα από ακραίες θερμοκρασίες, συνδέονται με τους ατμοσφαιρικούς ρύπους, τις διαταραχές όζοντος και την αλλαγή της στάθμης της θάλασσας με συνέπειες στη γεωργία. Κατ’ επέκταση, σχετίζονται με τη διατροφή, τις λοιμώξεις, τις επιδημίες και τις παθήσεις του αναπνευστικού», εξηγεί η κ. Πολυξένη Νικολοπούλου - Σταμάτη, Αναπληρώτρια καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών και υπεύθυνη του μεταπτυχιακού «Περιβάλλον & Υγεία: Διαχείριση περιβαλλοντικών θεμάτων με επιπτώσεις στην υγεία». Θεωρεί ότι, το θέμα των καιρικών αλλαγών στον πλανήτη, ουσιαστικά, απασχολεί τον κόσμο το τελευταίο χρονικό διάστημα, παρόλο που, τόσο τα αίτια, όσο και οι συνέπειες, έχουν χρόνια τώρα κάνει αισθητή τη παρουσία τους. «Όμως, ακόμα δεν έχουμε συνειδητοποιήσει το πραγματικό μέγεθος του κινδύνου, γιατί όταν περάσει το φαινόμενο, ξεχνάμε ότι θα επανέλθει. Και στην υγεία, οι επιπτώσεις είναι πολύ σοβαρές, κυρίως στα ακραία φαινόμενα, αλλά και στις ήπιες μεταβολές». Και όταν μιλάμε για ακραία καιρικά φαινόμενα, πρωταγωνιστικό «ρόλο» έχουν οι πολύ υψηλές ή χαμηλές θερμοκρασίες, η έντονη υγρασία, οι εκτεταμένες πλημμύρες και οι ανεμοστρόβιλοι. «Ειδικά τα δυο τελευταία, εκτός


του ότι προκαλούν ατυχήματα, τραυματισμούς, στρες και θανάτους, επιβαρύνουν τη ήδη «κακοποιημένο» περιβάλλον, διότι συμπαρασύρουν ουσίες και προσμίξεις επιβλαβείς για το οικοσύστημα και την ανθρώπινη υγεία και έτσι ρυπαίνουν τα επιφανειακά νερά και τον υδροφόρο ορίζοντα», τονίζει η κ. ΝικολοπούλουΣταμάτη. Ένα άλλο σοβαρό ζήτημα που σχετίζεται με την αλλαγή του κλίματος προς το θερμότερο, είναι οι μολυσματικές ασθένειες, των οποίων η μετάδοση επηρεάζεται μεταξύ άλλων και από τις περιβαλλοντικές και καιρικές συνθήκες. «Οι υψηλές θερμοκρασίες ευνοούν την ανάπτυξη των παθογόνων μικροοργανισμών και τον πολλαπλασιασμό και τη διάδοση βακτηρίων», εξηγεί η κ. Νικολοπούλου–Σταμάτη. «Επίσης, ασθένειες που μεταδίδονται από έντομα, όπως η ελονοσία και διάφορες εγκεφαλίτιδες ευνοούνται από τη ζέστη και την υγρασία», συμπληρώνει. Στις αρχές του 2007, περίπου 300 άνθρωποι στη νότια Ρωσία προσβλήθηκαν από έναν ιό αιμορραγικού πυρετού, λόγω της εξάπλωσης των τρωκτικών, που -όπως ανακοίνωσαν οι υγειονομικές υπηρεσίες της περιοχής- οφειλόταν στον εξαιρετικά ήπιο χειμώνα. Πάντως, υποθέσεις για την προσαρμογή του ανθρώπινου είδους στις κλιματικές αλλαγές που επιφέρουν τα ακραία καιρικά φαινόμενα, «δεν στηρίζονται σε επιστημονικές παρατηρήσεις και δεν τεκμηριώνονται», καταλήγει η ειδικός.

Eίναι εξαιρετικά δύσκολη η εκτίμηση σε απόλυτο βαθμό της επίπτωσης της αλλαγής του κλίματος στην υγεία, γιατί υπεισέρχονται και άλλοι παράγοντες, που βρίσκονται σε αλληλεπίδραση με αυτό Αντιμέτωποι με τις αλλαγές... Ο άνθρωπος είναι ομοιόθερμος, δηλαδή διατηρεί τη θερμοκρασία του μεταξύ των 36 και 37 βαθμών Κελσίου, ό,τι και να συμβαίνει στο εξωτερικό περιβάλλον. «Από τη στιγμή που η εξωτερική θερμοκρασία είναι ιδιαίτερα χαμηλή ή υπερβαίνει κάποιους βαθμούς για κάποιο διάστημα, ο ανθρώπινος οργανισμός δεν μπορεί να ανταπεξέλθει», επισημαίνει η κ. Νικολοπούλου-Σταμάτη.

Και αυτό γιατί, οι εναλλαγές της θερμοκρασίας αντιμετωπίζονται από το ανθρώπινο σώμα με τους μηχανισμούς προσαρμογής που διαθέτει, «αλλά υπάρχουν και όρια. Όταν η προσαρμογή δεν είναι εφικτή, επέρχεται διαταραχή, νοσηρότητα ή και θάνατος». Επιπλέον, το γεγονός ότι το κλίμα έχει αλλάξει, έχει ως αποτέλεσμα οι εποχές να μη διαδέχονται σταδιακά η μια την άλλη – ώστε βαθμιαία να συνηθίζουμε και ομαλά να μεταβαίνουμε από ψυχρότερες θερμοκρασίες σε θερμότερες και το αντίστροφο- με συνέπεια, οι απότομες εναλλαγές, να μη βοηθούν τη προσαρμογή του οργανισμού στις εξωτερικές συνθήκες. «Η κατάσταση αυτή προκαλεί δυσφορία και εκθέτει τον ανθρώπινο οργανισμό σε συχνές και εκ διαμέτρου αντίθετες εναλλαγές, τις οποίες δεν είναι προετοιμασμένος για να αντιμετωπίσει», αναφέρει η κ. Νικολοπούλου-Σταμάτη. Έμμεσες συνέπειες της αλλαγής του κλίματος, είναι η αύξηση των αλλεργιών, οι αναπνευστικές παθήσεις (άσθμα) και ο καρκίνος δέρματος (μελάνωμα) από την έκθεση σε μεγαλύτερα επίπεδα υπεριώδους ακτινοβολίας, λόγω της αραίωσης του στρώματος του όζοντος στην στρατόσφαιρα. «Προσωπικά πιστεύω ότι, είναι εξαιρετικά δύσκολη η εκτίμηση σε απόλυτο βαθμό της επίπτωσης της αλλαγής του κλίματος στην υγεία, γιατί υπεισέρχονται και άλλοι παράγοντες, που βρίσκονται σε αλληλεπίδραση με αυτό, όπως η ρύπανση, η μόλυνση των νερών, ο τρόπος ζωής και οι εναλλαγές σε ζεστό –κρύο από εξωτερικό σε εσωτερικό περιβάλλον. Οπότε, δεν μπορούμε να πούμε ότι, οι επιπτώσεις στην υγεία οφείλονται μόνο στον κακό καιρό, αλλά και στη κακή τοποθέτηση του ανθρώπου σε σχέση με τον καιρό», διευκρινίζει η κ. Νικολοπούλου-Σταμάτη.

win

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

# 43

04


χόµενα

Κύριο Θέµα

Ζω

Ειδικό Θέµα

κό Θέµα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΟΞΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΤΟΥ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ Μια μελέτη που συνιστά παγκόσμια πρωτιά, καταδεικνύει την άμεση συσχέτιση της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος και της ατμοσφαιρικής υγρασίας με το οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου στην περιοχή της Αττικής. Επιστήμονες της Α’ Πανεπιστημιακής Καρδιολογικής Κλινικής του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (Ιπποκράτειο Νοσοκομείο), υπό την καθοδήγηση του Καθηγητή Καρδιολογίας κ. Χριστόδουλου Στεφανάδη και του επιμελητή κ. Πολυχρόνη Δηλαβέρη, ανέλυσαν όλους τους θανά-

Επιστήµη

Ιστορία

Ψυχολογία

Με απλά λόγια

Συνέντευξη

Περιεχόµενα

Επικαιρότητα µε µια µατιά

Ζω

τους από οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου στην ευρύτερη περιοχή των Αθηνών για το 2001 και διαπίστωσαν σαφή συσχέτιση ανάμεσα στην ατμοσφαιρική υγρασία και τους θανάτους. Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, ο συνολικός αριθμός θανάτων από οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου το 2001 ήταν 3126 άτομα, εκ των οποίων οι 1953 ήταν άνδρες. Οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι, υπήρχε έντονη εποχιακή διακύμανση των θανάτων. Συγκεκριμένα, κατά τη διάρκεια του χειμώνα ο μέσος ημερήσιος αριθμός θανάτων ήταν περίπου 32% μεγαλύτερος σε σχέση με το καλοκαίρι .

Κύριο Θέµα

Η εποχιακή αυτή διακύμανση αφορούσε κατά κύριο λόγο την ηλικιακή ομάδα των ατόμων που ήταν άνω των 70 ετών στους οποίους οι θάνατοι το μήνα Δεκέμβριο ήταν κατά μέσο όρο διπλάσιοι από το μήνα Ιούνιο. Μικρότερη θνησιμότητα από οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου διαπιστώθηκε, όταν η θερμοκρασία ήταν στους 23,3°C. Όσο μεγαλύτερη ήταν η σχετική υγρασία τόσο μεγαλύτερη εμφανιζόταν η θνησιμότητα από οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου (ευθύγραμμη συσχέτιση).

H ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΚΡΑΙΩΝ ΚΑΙΡΙΚΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ

# 44

Πολύ Υψηλές Θερμοκρασίες > Διαταραχές στην προσαρμογή της θερμορρύθμισης με αποτέλεσμα τη δυσφορία ή ακόμα και τη θερμοπληξία (κατάσταση κατά την οποία ο ανθρώπινος οργανισμός χάνει τη δυνατότητα της διατήρησης της θερμοκρασίας του στους 37 βαθμούς Κελσίου, πέφτει η πίεσή του και μπορεί φτάσει σε επίπεδο καρδιαγγειακού σοκ). > Λοιμώξεις από πολλαπλασιασμό μικροβίων, μυκήτων, παρασίτων και ιών, με σημαντική αύξηση των τροφικών δηλητηριάσεων από μικροοργανισμούς -όπως η σαλμονέλα –οι οποίοι αναπτύσσονται στα τρόφιμα , λόγω αυξημένων θερμοκρασιών. > Αυξημένος κίνδυνος θνησιμότητας αποδιδόμενος στην υψηλή θερμοκρασία (ιδιαίτερα για τους καρδιοπαθείς).

ΟΚΤΩ Β ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

Πολύ Χαμηλές Θερμοκρασίες > Επιβάρυνση αναπνευστικών παθήσεων, λόγω του ότι μπορεί να υπάρξουν λοιμώξεις, που ενδεχομένως να καταλήξουν σε πνευμονία. > Επιβάρυνση των καρδιαγγειακών παθήσεων, εξαιτίας της απότομης μετάβασης από τους ζεστούς και θερμαινόμενους οικιακούς χώρους, στο ψυχρό εξωτερικό περιβάλλον, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει αύξηση των αιφνίδιων θανάτων από ανακοπή.

Υγρασία > Επιβάρυνση όλων των παραγόντων που σχετίζονται με την ρύπανση εσωτερικών χώρων, δηλαδή ανάπτυξη μυκήτων που εντείνουν τους λογούς εμφάνισης βρογχικού άσθματος. > Ανάπτυξη αλλεργιών, καθότι στην αυξημένη υγρασία τα αλλεργιογόνα βρίσκονται σε μεγαλύτερη πυκνότητα στον εισπνεόμενο αέρα. > Νοσήματα μεταδιδόμενα με έντομα επωαζόμενα στην υγρασία, π.χ. Ελονοσία Κίτρινος πυρετός, Δάγκειος πυρετός. > Πλημμύρες, Ανεμοστρόβιλοι > Αύξηση ατυχημάτων και θνησιμότητας. > Πρόκληση στρες, άγχους και φοβιών. > Λοιμώξεις από τα επιφανειακά νερά που λιμνάζουν, αλλά και επιπλέον προβλήματα υγείας από τις προσμίξεις αυτών, με τοξικές ουσίες όπως τα εντομοκτόνα. Ως αποτέλεσμα, εκτίθεται ο πληθυσμός σε ουσίες, που ως γνωστό δρουν ως ενδοκρινικοί διαταράκτες και συνδέονται με υπογονιμότητα, συγγενείς ανωμαλίες και καρκίνους.


κό τρόπο ελάττωσης της θερμοκρασίας του σώματος. Όλα αυτά έχουν ως συνέπειες τη θερμοπληξία, θρομβώσεις, εγκεφαλικά, εμφράγματα και άλλες παθήσεις που συνδέονται με την επιβάρυνση του κυκλοφορικού συστήματος. Ως προληπτικό μέσο θα πρέπει να πίνουν αρκετό νερό για να ενυδατώνονται. Νεογνά, Βρέφη: Δεν έχουν αναπτυχθεί πλήρως οι θερμορρυθμιστικοί μηχανισμοί τους και για αυτό υπερθερμαίνονται πολύ εύκολα. Καλό είναι να τα ντύνουμε ελαφρά και να τους κάνουμε συχνά δροσερά ντους. Όσοι χρησιμοποιούν φάρμακα: Όπως διουρητικά, αντιισταμινικά, αναστολείς β-υποδοχέων, αντικαταθλιπτικά. Πρέπει να λαμβάνουν αρκετά υγρά, έτσι ώστε να διατηρούν τις πυκνότητες των φαρμάκων που παίρνουν σταθερές. Χρόνια πάσχοντες από: Υπερθυρεοειδισμό, διαβήτη ενηλίκων, σχιζοφρένεια, αλλά και παχυσαρκία διότι αυτές οι περιπτώσεις –για διαφορετικούς λόγους η κάθε μια- έχουν συνήθως απολέσει την αίσθηση της αύξησης της θερμοκρασίας, οπότε χρήζουν προσοχής, ώστε να λαμβάνουν τα απαραίτητα υγρά και να αποφεύγουν την έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες.

Υψηλές θερμοκρασίες και ευπαθείς ομάδες Η κ. Νικολοπούλου –Σταμάτη, διευκρινίζει ότι οι πληθυσμιακές ομάδες που πλήττονται περισσότερο στις υψηλές θερμοκρασίες είναι: Υπερήλικες: Ο λόγος είναι ότι υστερεί το θερμορρυθμιστικό τους σύστημα και έτσι δεν αντιλαμβάνονται την αύξηση της θερμοκρασίας –λόγω της γήρανσης των υποδοχέων θερμότητας του δέρματος- ώστε να προφυλαχτούν. Επιπλέον, η περιεκτικότητα του νερού στο σώμα τους είναι μικρότερη, με αποτέλεσμα να μην ανταποκρίνεται επαρκώς ο μηχανισμός της εφίδρωσης, που συνιστά έναν φυσι-

80 70 60 50 40

# 45

30 20

1984

1985

1986

1987

1988

Στο διάγραμμα φαίνεται η θνησιμότητα ανά μήνα από το 1984 έως το 1988. Το υψηλότερο σημείο του διαγράμματος θνησιμότητας αντιστοιχεί στον καύσωνα του 1987.

win

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

04


χόµενα

Κύριο Θέµα

Ζω

Ειδικό Θέµα

κό Θέµα

ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΛΟΓΩ ΑΥΞΗΣΗΣ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ Εξαιτίας της υψηλής θερμοκρασίας και της απώλειας υγρών από ιδρώτα, επέρχεται αφυδάτωση και αιμοσυμπύκνωση που μπορεί να οδηγήσει σε: -Θρόμβωση Στεφανιαίων Αγγείων -Θρόμβωση Εγκεφαλικών Αγγείων -Απώλεια Νατρίου (υπονατριαιμία σοβαρή ηλεκτρολυτική διαταραχή ) -Ελάττωση πλάσματος Αίματος (δύναται να οδηγήσει σε σοκ ) -Πλασματική Αύξηση Ερυθρών Αιμοσφαιρίων και χοληστερόλης (ελάττωση νερού) με συνέπεια την επιβάρυνση του καρδιαγγειακού συστήματος Κατά τη κ. Νικολοπούλου–Σταμάτη, η μόνη λύση είναι, «αντί να σπέρνουμε τον πανικό, να δραστηριοποιηθούμε και να οργανωθούμε, ώστε να ευαισθητοποιηθεί πιο ενεργά η κοινή γνώμη και να πιέσει τις πολιτικές εξουσίες για δραστικές αλλαγές, απαραίτητες για την αντιμετώπιση των κλιματικών αλλαγών. Ας μη ξεχνάμε ότι, είμαστε όλοι κρίκοι της ίδιας αλυσίδας, που μας δένει με τη ζωή».

Επιστήµη

Ιστορία

Το φονικό καλοκαίρι του 1987 Μπορεί τα τελευταία χρόνια οι καύσωνες στη Δυτική και Κεντρική Ευρώπη να αποδείχτηκαν φονικοί, όμως το καλοκαίρι του 1987 στην Αθήνα, 2010 άνθρωποι έχασαν τη

# 46

Ψυχολογία

Με απλά λόγια

Συνέντευξη

Περιεχόµενα

Επικαιρότητα µε µια µατιά

Ζω

ζωή τους λόγω των αυξημένων θερμοκρασιών και 588 σε άλλες πόλεις. Ήταν ο καύσωνας που «πυρπόλησε» 20 με 30 Ιουλίου την Ελλάδα και επί των ημερών του, η θνησιμότητα στην πρωτεύουσα σχεδόν πενταπλασιάστηκε. «Τα στοιχεία προέκυψαν από την ΕΣΥΕ και το Υπουργείο αποδεικνύοντας ότι στην Αθήνα, εξαιτίας του καύσωνα, η θνησιμότητα αυξήθηκε κατά μέσο όρο 100% όλο τον μήνα Ιούλιο», αναφέρει η κ. Κλέα Κατσουγιάννη, καθηγήτρια του τμήματος Υγιεινής και Επιδημιολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, που δημοσίευσε μελέτη της για το γεγονός στο επιστημονικό περιοδικό Lancet (1988). (Διάγραμμα 1) Πάντως, όπως αναφέρει κ. Κατσουγιάννη, παρατηρείται έντονη προσπάθεια να ευαισθητοποιηθεί η Ευρώπη, προκειμένου να μειώσει τις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου, που συντελούν στην αλλαγή του κλίματος.

Κύριο Θέµα

Μετεωρολογικό δελτίο...ασθενειών Σύμφωνα με τον κ. Γιώργο Θεοχαράτο, καθηγητή Μετεωρολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών, πρόσφατες μελέτες που ανακοινώθηκαν σε διεθνή συνέδρια από ερευνητικές ομάδες του εργαστηρίου Μετεωρολογίας, της έδρας Επιδημιολογίας της Ιατρικής Σχολής Αθηνών και

Οι ειδικοί έχουν διαπιστώσει πως, οι ρυπαντές μπορούν να καταστρέφουν ζωτικές κυτταρικές δομές, να παρεμβαίνουν στη λειτουργία των ενζύμων ή και να αλληλεπιδρούν με το D.N.A, προκαλώντας μεταλλάξεις ή καρκίνους. Επίσης, έχουν την ικανότητα να επιδρούν αρνητικά στην αντιληπτική ικανότητα των ανθρώπων –μέσα από ιδιαίτερες λειτουργίες στον οργανισμό.

ΟΚΤΩ Β ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

του Ιπποκράτειου νοσοκομείου (Α’ Καρδιολογική κλινική), επιβεβαιώνουν πλήρως τα επερχόμενα προβλήματα στο φυσικό περιβάλλον, στη γεωργία, στην ενέργεια, τον τουρισμό και φυσικά στην υγεία. Οι κλιματικές αλλαγές είναι βέβαιο ότι, δεν θα ευνοήσουν μόνο την εκδήλωση μιας σειράς ασθενειών (αλλεργίες, αναπνευστικά, καρδιαγγειακά προβλήματα), αλλά και ψυχολογικές διαταραχές π.χ. κατάθλιψη, εξαιτίας του στρες που προκαλούν τα ακραία καιρικά φαινόμενα.


ΤΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΚΛΙΜΑ ΣΕ ΑΡΙΘΜΟΥΣ > Σύμφωνα με το ινστιτούτο Max Plank του Αμβούργου, το 95% των παρατηρούμενων αλλαγών στο κλίμα ξεπερνά τα όρια των φυσιολογικών διακυμάνσεων και συνδέεται άμεσα με την αύξηση των αερίων του θερμοκηπίου. > Το κλίμα σήμερα είναι θερμότερο από ότι τα τελευταία 350 χρόνια > Η αλλαγή της θερμοκρασίας έχει επιφέρει πιο επίμονα ζεστά καλοκαίρια, λιγότερο κρύους χειμώνες και αυξημένους κινδύνους για πλημμύρες. > Στα επόμενα 50 έτη αναμένεται στην Ευρώπη, θερμοκρασιακή αύξηση -σε ετήσια βάση – κατά 0,1 με 0,3 βαθμούς Κελσίου και στην Ελλάδα κατά 1,0 με 2,5 βαθμούς Κελσίου. > Πλέον η χρήση των κλιματιστικών θα είναι 3 με 4 εβδομάδες περισσότερη σε παράκτιες και νησιωτικές περιοχές και 5 με 6 εβδομάδες επιπλέον στην ενδοχώρα.

«Επιπλέον η υπερθέρμανση -κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα που εντείνει τη ρύπανση- θα δημιουργήσει σημαντικά προβλήματα υγείας στον πληθυσμό. Οι ειδικοί έχουν διαπιστώσει πως, οι ρυπαντές μπορούν να καταστρέφουν ζωτικές κυτταρικές δομές, να παρεμβαίνουν στη λειτουργία των ενζύμων ή και να αλληλεπιδρούν με το D.N.A, προκαλώντας μεταλλάξεις ή καρκίνους. Επίσης, έχουν την ικανότητα να επιδρούν αρνητικά στην αντιληπτική ικανότητα των ανθρώπων –μέσα

από ιδιαίτερες λειτουργίες στον οργανισμό. Η τεράστια αύξηση των μικροσωματιδίων και άλλων θερμοκηπιακών αερίων, θα επιφέρει αύξηση στους καρκίνους, κυρίως, του αναπνευστικού συστήματος και του δέρματος», τονίζει ο κ. Θεοχαράτος. Τέλος ο κ. καθηγητής, συμφωνεί πως είναι ανησυχητική η επανεμφάνιση σήμερα ασθενειών, που είχαν σχεδόν εκλείψει για μεγάλα χρονικά διαστήματα. «Ενδεικτικά, υπολογίζεται ότι η αύξηση της θερμοκρασίας κατά 2

βαθμούς Κελσίου θα αυξήσει τα επεισόδια ελονοσίας παγκοσμίως κατά 40.000.000, εκ των οποίων περίπου 150.0000 θα είναι θανατηφόρα». Όπως αναφέρει ο κ. Θεοχαράτος, με βάση τα τέσσερα επικρατέστερα σενάρια…επιστημονικής ανησυχίας για τον καιρό, φαίνεται πως, αν δεν αντιδράσουμε άμεσα και αποτελεσματικά, το παγκόσμιο κλίμα στα επόμενα 45 χρόνια θα επιδεινωθεί ραγδαία, απειλώντας με αφανισμό περισσότερους από 200 εκατομμύρια ανθρώπους.

win

mag

*

ΤΕ Υ ΧΟΣ

# 47

04


χόµενα

Κύριο Θέµα

Ζω

Ειδικό Θέµα

κό Θέµα

Επιστήµη

Ιστορία

Ψυχολογία

Με απλά λόγια

Συνέντευξη

Περιεχόµενα

Επικαιρότητα µε µια µατιά

Ζω

Κύριο Θέµα

4 ΣΕΝΑΡΙΑ «ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΤΡΕΛΑΣ»

I

II III IV

Υπερθέρμανση του πλανήτη Ως το 2050 ο μέσος όρος της θερμοκρασίας στον πλανήτη εκτιμάται ότι, θα αυξηθεί 0,5 με 3,5 βαθμούς Κελσίου. Ένα απρόσμενο άλμα, δυο φορές μεγαλύτερο από εκείνο που υποστήριζαν οι επιστήμονες πριν μερικά χρόνια, που θα προκαλέσει περισσότερες καρδιαγγειακές, αναπνευστικές και αλλεργικές παθήσεις, ψυχολογικές διαταραχές και θανάτους από το σοκ των έντονων καιρικών φαινομένων. Η επέλαση του διεσταλμένου υδράργυρου έχει για σύμμαχο την τεράστια οικολογική καταστροφή, που μείωσε μέσα σε τέσσερις δεκαετίες τους πάγους κατά 85 % σε Καύκασο και Ασία.

# 48

ΟΚΤΩ Β ΡΙ Ο Σ

2 0 1 0

Ερημοποίηση Το φαινόμενο της ερημοποίησης σε παγκόσμια κλίμακα απειλεί το 47% της επιφάνειας του πλανήτη, ενώ ήδη 1 δις ανθρώπων το υφίσταται και 10 δις στρέμματα στην Αφρική έχουν ερημοποιηθεί. Κυρίως, στη Ν. Κρήτη, ΝΑ Πελοπόννησο και ΝΑ Κυκλάδες υπάρχει υποψία ότι, βρισκόμαστε στην αρχή αυτού του φαινομένου.

Επιστροφή των Παγετώνων Οι επιστήμονες εξετάζουν το ενδεχόμενο της επιστροφής των παγετώνων στην Ευρώπη, αφού οι αυξητικές τάσεις της θερμοκρασίας δεν προκαλούν μόνο ερήμους, αλλά και αρκτικό περιβάλλον. Και αυτό γιατί, το παγωμένο νερό που καταλήγει στη θάλασσα, θα αντιστρέψει το θερμό ρεύμα του κόλπου του Μεξικού, που σήμερα ζεσταίνει τις ακτές του Ατλαντικού και της Β. Ευρώπης. Αποτέλεσμα απότομες μεταβολές της θερμοκρασίας, αυξημένη ζήτηση ενέργειας και τροφής, αφανισμός ειδών.

Ακραία φαινόμενα Με δεδομένο ότι, σε Ευρώπη και Αμερική πάνω από το 70-80% του πληθυσμού «στοιβάζεται» στις πόλεις -όπου οι κλιματικές αλλαγές είναι πιο εμφανείς- τα ακραία καιρικά φαινόμενα θα οριοθετήσουν το modus vivendi των κατοίκων των μητροπόλεων. Επιπρόσθετα, έως το 2020 υπολογίζεται να ταξιδέψουν από την Β. Αφρική στην Ν. Ισπανία ορισμένα θανατηφόρα είδη εντόμων, που σχετίζονται με τις αυξημένες θερμοκρασίες. Έτσι η θνησιμότητα θα επιβαρυνθεί από την έξαρση μολυσματικών ασθενειών.


ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Pantium 40 mg γαστροανθεκτικά δισκία 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ασθενείς. Δεν υπάρχει εμπειρία από τη χρήση της βιλνταγλιπτίνης στο πλαίσιο κλινικών δοκιμών σε ασθενείς με νόσο λειτουργικής ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ σε δραστικά συστατικά Κάθε γαστροανθεκτικό δισκίο περιέχει 40 mg παντοπραζόλης (ως pantoprazole sodium κατηγορίας III IV κατά NYHA και επομένως η χρήση της δεν συνιστάται στους συγκεκριμένους ασθενείς. Διαταραχές του δέρματος sesquihydrate). Έκδοχα: Κάθε γαστροανθεκτικό δισκίο περιέχει 36 mg σορβιτόλης. 3. Κλινικα στοιχεια 3.1 Θεραπευτικές ενδείξεις Έχουν αναφερθεί δερματικές βλάβες, που περιλαμβάνουν φλύκταινες και εξελκώσεις, στα άκρα πιθήκων σε προκλινικές τοξικολογικές Για την ανακούφιση των συμπτωμάτων και την βραχυχρόνια θεραπεία γαστρεντερικών παθήσεων που απαιτούν τη μείωση της έκκρισης μελέτες (βλ. παράγραφο 5.3). Παρόλο που δεν παρατηρήθηκε αυξημένη συχνότητα εμφάνισης δερματικών βλαβών σε κλινικές δοκιμές, οξέος. - δωδεκαδακτυλικό έλκος - γαστρικό έλκος - μέτρια και σοβαρή οισοφαγίτιδα από παλινδρόμηση - εκρίζωση του Helicobacter υπήρξε περιορισμένη εμπειρία σε ασθενείς με δερματικές επιπλοκές λόγω διαβήτη. Για το λόγο αυτό στα πλαίσια της συνηθισμένης pylori σε συνδυασμό με αντιβιοτική θεραπεία σε ασθενείς με πεπτικό έλκος - σύνδρομο Zollinger-Ellison και άλλες υπερεκκριτικές φροντίδας του διαβητικού ασθενούς, συνιστάται η παρακολούθηση για επιπλοκές από το δέρμα όπως οι φλύκταινες ή οι εξελκώσεις. καταστάσεις. 3.2 Δοσολογία και τρόπος χορήγησης Τρόπος χορήγησης Τα δισκία Pantium 40 mg δεν πρέπει να μασώνται ή να Έκδοχα Τα δισκία περιέχουν λακτόζη. Οι ασθενείς με σπάνια κληρονομικά προβλήματα δυσανεξίας στη γαλακτόζη, έλλειψη λακτάσης συνθλίβονται και πρέπει να καταπίνονται ολόκληρα μαζί με νερό πριν από γεύμα. Δωδεκαδακτυλικό έλκος Η συνιστώμενη δόση είναι 40 Lapp ή δυσαπορρόφηση γλυκόζης-γαλακτόζης δεν πρέπει να πάρουν αυτό το φαρμακευτικό προϊόν. 3.5 Ανεπιθύμητες ενέργειες mg παντοπραζόλης ημερησίως (1 γαστροανθεκτικό δισκίο Pantium 40 mg). Τα δωδεκαδακτυλικά έλκη θεραπεύονται γενικά μέσα σε Δεδομένα ασφάλειας ελήφθησαν συνολικά από 3.784 ασθενείς με έκθεση στη βιλνταγλιπτίνη σε ημερήσια δόση των 50 mg (άπαξ δυο εβδομάδες. Αν η θεραπευτική περίοδος των δυο εβδομάδων δεν είναι επαρκής, η θεραπεία επιτυγχάνεται σχεδόν σε όλες τις ημερησίως) ή των 100 mg (50 mg δις ημερησίως ή 100 mg άπαξ ημερησίως) σε ελεγχόμενες δοκιμές ελάχιστης διάρκειας 12 εβδομάδων. περιπτώσεις μέσα στις επόμενες δύο επιπλέον εβδομάδες. Γαστρικό έλκος και μέτρια και σοβαρή οισοφαγίτιδα από παλινδρόμηση Η Από αυτούς τους ασθενείς, 2.264 ασθενείς έλαβαν βιλνταγλιπτίνη ως μονοθεραπεία και 1.520 ασθενείς έλαβαν βιλνταγλιπτίνη σε συνιστώμενη δόση είναι 40 mg παντοπραζόλης ημερησίως (1 γαστροανθεκτικό δισκίο Pantium 40 mg). Συνήθως απαιτείται μια περίοδος συνδυασμό με άλλο φαρμακευτικό προϊόν. 2.682 ασθενείς έλαβαν θεραπεία με βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως (είτε 50 mg δις τεσσάρων εβδομάδων για τη θεραπεία των γαστρικών ελκών και την οισοφαγίτιδα από παλινδρόμηση. Αν αυτή δεν είναι επαρκής, η ημερησίως είτε 100 mg άπαξ ημερησίως) και 1.102 ασθενείς έλαβαν θεραπεία με βιλνταγλιπτίνη 50 mg άπαξ ημερησίως. Η πλειονότητα θεραπεία επιτυγχάνεται συνήθως μέσα στις επόμενες τέσσερις επιπλέον εβδομάδες. Εκρίζωση του Helicobacter pylori (H. pylori)Η των ανεπιθύμητων ενεργειών σε αυτές τις δοκιμές ήταν ήπιες και παροδικές, χωρίς να απαιτήσουν τη διακοπή της θεραπείας. Δεν συνιστώμενη δόση είναι 40 mg παντοπραζόλης 2 φορές την ημέρα (1 γαστροανθεκτικό δισκίο Pantium 40 mg 2 φορές την ημέρα) με βρέθηκε κάποια σχέση μεταξύ των ανεπιθύμητων αντιδράσεων και της ηλικίας, της εθνικότητας, της διάρκειας έκθεσης ή της ημερήσιας συνδυασμένη θεραπεία με έναν από τους τρεις παρακάτω συνδυασμούς: α) αμοξικιλλίνη 1 g δύο φορές την ημέρα + κλαριθρομυκίνη δόσης. Έχουν αναφερθεί σπάνια περιστατικά ηπατικής δυσλειτουργίας (περιλαμβανομένης της ηπατίτιδας). Σε αυτά τα περιστατικά οι 500 mg δύο φορές την ημέρα β) κλαριθρομυκίνη 250−500 mg δύο φορές την ημέρα + μετρονιδαζόλη 400−500 mg δύο φορές την ημέρα ασθενείς ήταν γενικά ασυμπτωματικοί χωρίς κλινικές συνέπειες και οι τιμές των ηπατικών δοκιμασιών επέστρεψαν στα φυσιολογικά γ) αμοξικιλλίνη 1 g δύο φορές την ημέρα + μετρονιδαζόλη 400−500 mg δύο φορές την ημέρα Το δεύτερο δισκίο παντοπραζόλης πρέπει επίπεδα μετά τη διακοπή της θεραπείας. Σε δεδομένα από ελεγχόμενες μελέτες μονοθεραπείας ή θεραπείας συνδυασμού διάρκειας ως να λαμβάνεται πριν από το βραδινό γεύμα. Συνδυασμένη θεραπεία πρέπει να χορηγείται στις περισσότερες περιπτώσεις για 7 ημέρες και 24 εβδομάδων, η συχνότητα εμφάνισης των αυξήσεων της ALT ή της AST σε τιμή 3x ULN (ταξινομημένες ως παρούσες σε δύο διαδοχικές σε κάποιες φορές έως 14 ημέρες. Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι επίσημες τοπικές οδηγίες (π.χ. εθνικές συστάσεις) αναφορικά με την μετρήσεις ή κατά την τελική υπό θεραπεία επίσκεψη) ήταν 0,2%, 0,3% και 0,2% για τη βιλνταγλιπτίνη 50 mg μία φορά την ημέρα, τη αντοχή των βακτηρίων και την συνετή χρήση και συνταγογράφηση αντιβακτηριακών παραγόντων. Σύνδρομο Zollinger-Ellison και άλλες βιλνταγλιπτίνη 50 mgδύο φορές την ημέρα και όλα τα φάρμακα σύγκρισης, αντίστοιχα. Αυτές οι αυξήσεις των τρανσαμινασών ήταν υπερεκκριτικές καταστάσεις Για την αντιμετώπιση του συνδρόμου Zollinger-Ellison και άλλων υπερεκκριτικών καταστάσεων, η αρχική γενικά ασυμπτωματικές, μη εξελισσόμενης φύσης και δεν συνδέθηκαν με χολόσταση ή ίκτερο. Σπάνια περιστατικά αγγειοοιδήματος  θεραπεία είναι 80 mg την ημέρα (2 γαστροανθεκτικά δισκία Pantium 40 mg). Μετέπειτα η δοσολογία μπορεί να αυξάνεται ή να μειώνεται έχουν αναφερθεί για τη βιλνταγλιπτίνη σε παρόμοιο ποσοστό με τα φάρμακα ελέγχου. Μεγαλύτερο ποσοστό περιστατικών αναφέρθηκε αναλόγως των αναγκών, λαμβάνοντας τις μετρήσεις έκκρισης γαστρικού οξέος ως οδηγό. Με δόσεις άνω των 80 mg ημερησίως, η δόση όταν η βιλνταγλιπτίνη χορηγούνταν σε συνδυασμό με έναν αναστολέα του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτασίνης (ACE-Inhibitor). Η πρέπει να διαιρείται και να χορηγείται δύο φορές ημερησίως. Παροδική αύξηση της δοσολογίας σε άνω των 160 mg παντοπραζόλης είναι πλειονότητα των περιστατικών αυτών ήταν ήπιας βαρύτητας και υποχώρησαν με συνεχιζόμενη θεραπεία με βιλνταγλιπτίνη. Οι δυνατή αλλά δεν πρέπει να εφαρμόζεται για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο από όσο απαιτείται για τον επαρκή έλεγχο της έκκρισης του ανεπιθύμητες αντιδράσεις που αναφέρθηκαν σε ασθενείς που έλαβαν Jalra σε διπλά τυφλές μελέτες ως μονοθεραπεία και πρόσθετες γαστρικού οξέος. Η διάρκεια της θεραπείας σε σύνδρομο Zollinger-Ellison και άλλες παθολογικές υπερεκκριτικές καταστάσεις δεν είναι θεραπείες παρατίθενται παρακάτω για κάθε ένδειξη ανά οργανικό σύστημα και απόλυτη συχνότητα. Οι συχνότητες ορίζονται ως πολύ περιορισμένη και πρέπει να προσαρμόζεται ανάλογα με τις κλινικές ανάγκες. Ηλικιωμένοι Δεν πρέπει να γίνεται υπέρβαση της ημερήσιας συχνές (≥1/10), συχνές (≥1/100, <1/10) όχι συχνές (≥1/1.000, <1/100) σπάνιες (≥1/10.000, <1/1.000) πολύ σπάνιες (<1/10.000), μη δόσης των 40 mg παντοπραζόλης εκτός από την θεραπεία για την εκρίζωση του H. pylori, όπου οι ηλικιωμένοι ασθενείς πρέπει να γνωστές (δεν μπορούν να εκτιμηθούν με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα). Εντός κάθε κατηγορίας συχνότητας εμφάνισης, οι ανεπιθύμητες λαμβάνουν την συνήθη δόση παντοπραζόλης (2 × 40 mg/ημέρα) κατά τη διάρκεια θεραπείας μιας εβδομάδας. Ασθενείς με νεφρική ενέργειες παρατίθενται κατά φθίνουσα σειρά σοβαρότητας. Συνδυασμός με μετφορμίνη Σε ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές με συνδυασμό δυσλειτουργία Δεν πρέπει να γίνεται υπέρβαση της ημερήσιας δόσης των 40 mg παντοπραζόλης σε ασθενείς με μειωμένη νεφρική βιλνταγλιπτίνης 100 mg ημερησίως + μετφορμίνη δεν αναφέρθηκαν περιπτώσεις απόσυρσης ασθενών εξαιτίας ανεπιθύμητων ενεργειών λειτουργία. Για αυτό το λόγο η τριπλή θεραπεία για το H. pylori δεν είναι κατάλληλη για αυτούς τους ασθενείς (βλέπε παράγραφο 4.3). σε καμία από τις ομάδες που υποβάλλονταν σε θεραπεία και ελάμβαναν είτε βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως + μετφορμίνη ή εικονικό Ασθενείς με ηπατική δυσλειτουργία Σε ασθενείς με σοβαρή ηπατική δυσλειτουργία πρέπει να χορηγούνται 40 mg παντοπραζόλης μέρα φάρμακο + μετφορμίνη. Σε κλινικές δοκιμές, η επίπτωση της υπογλυκαιμίας ήταν συχνή σε ασθενείς που έλαβαν βιλνταγλιπτίνη 100 mg παρά μέρα (βλέπε παραγράφους 4.3 και 4.4). Σε αυτούς τους ασθενείς τα επίπεδα των ηπατικών ενζύμων θα πρέπει να παρακολουθούνται ημερησίως σε συνδυασμό με μετφορμίνη (1%) και όχι συχνή σε ασθενείς που έλαβαν εικονικό φάρμακο + μετφορμίνη (0,4%). Δεν κατά την διάρκεια της θεραπείας. Σε περίπτωση αύξησης των επιπέδων των ηπατικών ενζύμων, η θεραπεία με παντοπραζόλη θα πρέπει αναφέρθηκαν σοβαρά υπογλυκαιμικά επεισόδια στα σκέλη της βιλνταγλιπτίνης. Σε κλινικές δοκιμές, το σωματικό βάρος δεν μεταβλήθηκε να διακοπεί. Για αυτό το λόγο η τριπλή θεραπεία για το H. pylori δεν είναι κατάλληλη για αυτούς τους ασθενείς. Παιδιά Δεν υπάρχουν όταν βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως προστέθηκε στη μετφορμίνη (+0,2 kg και 1,0 kg για τη βιλνταγλιπτίνη και το εικονικό φάρμακο στοιχεία για την χρήση της παντοπραζόλης σε παιδιά. Γι’ αυτό τα δισκία παντοπραζόλης δεν πρέπει να χορηγούνται σε παιδιά. 3.3 αντίστοιχα). Πίνακας 1 Ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρθηκαν σε ασθενείς που έλαβαν Jalra 100 mg την ημέρα σε συνδυασμό Αντενδείξεις Υπερευαισθησία στην παντοπραζόλη ή σε κάποιο από τα έκδοχα. Η παντοπραζόλη όπως και κάθε αναστολέας αντλίας με μετφορμίνη σε διπλά τυφλές μελέτες (N=208) Διαταραχές του νευρικού συστήματος Συχνές: Τρόμος, Κεφαλαλγία, Ζάλη, Όχι πρωτονίων, δεν πρέπει να χορηγείται με αταζαναβίρη (βλέπε παράγραφο 4.5). Δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία για την προσαρμογή συχνές: Κόπωση Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος Συχνές: Ναυτία Διαταραχές του μεταβολισμού και της θρέψης Συχνές: των δόσεων σε ασθενείς με μέτρια και σοβαρή νεφρική δυσλειτουργία. Σε ασθενείς με σοβαρή ηπατική δυσλειτουργία, η δοσολογία Υπογλυκαιμία Συνδυασμός με μια σουλφονυλουρία Σε ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές με συνδυασμό βιλνταγλιπτίνης 50 mg + μια πρέπει να μειωθεί σε 40 mg παντοπραζόλη μέρα παρά μέρα. Για αυτό το λόγο, η τριπλή θεραπεία για το H.pylori δεν είναι κατάλληλη για σουλφονυλουρία, η συνολική επίπτωση των περιπτώσεων απόσυρσης ασθενών εξαιτίας ανεπιθύμητων ενεργειών ήταν 0,6% στην ομάδα αυτούς τους ασθενείς 3.4 Ιδιαίτερες προειδοποιήσεις και ιδιαίτερες προφυλάξεις κατά τη χρήση Δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία που ελάμβανε βιλνταγλιπτίνη 50 mg + σουλφονυλουρία έναντι 0% στην ομάδα που ελάμβανε εικονικό φάρμακο + σουλφονυλουρία. Σε για την προσαρμογή των δόσεων σε ασθενείς με μέτρια και σοβαρή νεφρική δυσλειτουργία. Σε ασθενείς με σοβαρή ηπατική ανεπάρκεια κλινικές δοκιμές, η επίπτωση της υπογλυκαιμίας όταν προστέθηκε βιλνταγλιπτίνη 50 mg μία φορά την ημέρα σε γλιμεπιρίδη ήταν 1,2% πρέπει να χορηγούνται 40 mg παντοπραζόλης μέρα παρά μέρα. Σε ασθενείς με σοβαρή ηπατική δυσλειτουργία, τα ηπατικά ένζυμα έναντι 0,6% για το εικονικό φάρμακο + γλιμεπιρίδη. Δεν αναφέρθηκαν σοβαρά υπογλυκαιμικά επεισόδια στα σκέλη της βιλνταγλιπτίνης. πρέπει να παρακολουθούνται τακτικά κατά τη διάρκεια της θεραπείας με παντοπραζόλη, ειδικά κατά την μακροχρόνια χρήση. Σε Σε κλινικές δοκιμές, το σωματικό βάρος δεν μεταβλήθηκε όταν βιλνταγλιπτίνη 50 mg ημερησίως προστέθηκε στη γλιμεπιρίδη ( 0,1 kg και περίπτωση αύξησης των τιμών των ηπατικών ενζύμων η θεραπεία πρέπει να διακοπεί (βλέπε παραγράφους 4.2 και 4.3) Η παντοπραζόλη 0,4 kg για τη βιλνταγλιπτίνη και το εικονικό φάρμακο αντίστοιχα). Πίνακας 2 Ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρθηκαν σε ασθενείς των 40 mg δεν ενδείκνυται για την θεραπεία των ήπιων γαστρεντερικών ενοχλημάτων όπως η λειτουργική δυσπεψία. Στη περίπτωση της που έλαβαν Jalra 50 mg σε συνδυασμό με μια σουλφονυλουρία σε διπλά τυφλές μελέτες (N=170) Λοιμώξεις και παρασιτώσεις Πολύ συνδυασμένης θεραπείας, οι Περιλήψεις των Χαρακτηριστικών των Προϊόντων των αντιστοίχων φαρμακευτικών προϊόντων θα πρέπει να σπάνιες: Ρινοφαρυγγίτιδα Διαταραχές του νευρικού συστήματος Συχνές: Τρόμος, Κεφαλαλγία, Ζάλη, Εξασθένιση Διαταραχές του λαμβάνονται υπόψη. Η μειωμένη γαστρική οξύτητα από οποιονδήποτε παράγοντα - περιλαμβανομένων των αναστολέων της αντλίας γαστρεντερικού συστήματος Όχι συχνές: Δυσκοιλιότητα Διαταραχές του μεταβολισμού και της θρέψης Συχνές: Υπογλυκαιμία πρωτονίων - αυξάνει τους γαστρικούς πληθυσμούς των βακτηριδίων που βρίσκονται φυσιολογικά στον γαστρεντερικό σωλήνα. Η Συνδυασμός με μια θιαζολιδινεδιόνη Σε ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές με συνδυασμό βιλνταγλιπτίνης 100 mg ημερησίως + μια θεραπεία με αντιόξινα φάρμακα μπορεί να οδηγήσει σε ελαφρά αυξημένο κίνδυνο γαστρεντερικών λοιμώξεων όπως από Salmonella και θιαζολιδινεδιόνη, δεν αναφέρθηκαν περιπτώσεις απόσυρσης ασθενών εξαιτίας ανεπιθύμητων ενεργειών σε καμία από τις ομάδες που Campylobacter. Σε ασθενείς με σύνδρομο Zollinger-Ellison-Syndrome και άλλες παθολογικές υπερεκκριτικές καταστάσεις που απαιτούν ελάμβαναν είτε βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως + θιαζολιδινεδιόνη ή εικονικό φάρμακο + θιαζολιδινεδιόνη. Σε κλινικές δοκιμές, η μακροχρόνια θεραπεία, η παντοπραζόλη όπως και τα άλλα φάρμακα που είναι αναστολείς του οξέος, μπορεί να μειώσουν την επίπτωση της υπογλυκαιμίας ήταν όχι συχνή σε ασθενείς που ελάμβαναν βιλνταγλιπτίνη + πιογλιταζόνη (0,6%) αλλά συχνή στους απορρόφηση της βιταμίνης Β12 (κυανοκοβαλαμίνης) λόγω της υποχλωρυδρίας ή αχλωρυδρίας. Αυτό θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη σε ασθενείς που ελάμβαναν εικονικό φάρμακο + πιογλιταζόνη (1,9%). Δεν αναφέρθηκαν σοβαρά υπογλυκαιμικά επεισόδια στα σκέλη της ασθενείς με μειωμένα αποθέματα στο οργανισμό, ή με παράγοντες κινδύνου για μειωμένη απορρόφηση βιταμίνης Β12 σε περίπτωση βιλνταγλιπτίνης. Στη μελέτη με πρόσθετη θεραπεία με πιογλιταζόνη οι απόλυτες αυξήσεις βάρους με εικονικό φάρμακο και Jalra 100 mg μακροχρόνιας θεραπείας ή αν παρατηρούνται σχετικά κλινικά συμπτώματα. Πριν τη θεραπεία, πρέπει να αποκλεισθεί κακοήθης νόσος ημερησίως ήταν 1,4 και 2,7 kg αντίστοιχα. Η επίπτωση περιφερικού οιδήματος όταν προστέθηκε βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως σε του οισοφάγου ή του στομάχου επειδή η θεραπεία με παντοπραζόλη μπορεί να ανακουφίσει από τα συμπτώματα των κακοήθων νόσων θεραπεία με μέγιστη δόση πιογλιταζόνης (45 mg μία φορά την ημέρα) ήταν 7,0%, έναντι 2,5% για τη βασική θεραπεία με πιογλιταζόνη και μπορεί έτσι να καθυστερήσει την διάγνωση. Ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται στην θεραπεία μετά από 4 εβδομάδες θα πρέπει να μόνο. Πίνακας 3 Ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρθηκαν σε ασθενείς που έλαβαν Jalra 100 mg την ημέρα σε συνδυασμό με μια εξετάζονται. Δεν υπάρχει εμπειρία με τη χρήση της παντοπραζόλης σε παιδιά. Το Pantium περιέχει σορβιτόλη. Ασθενείς με σπάνια θιαζολιδινεδιόνη σε διπλά τυφλές μελέτες (N=158) Διαταραχές του νευρικού συστήματος Όχι συχνές: Κεφαλαλγία, Εξασθένιση κληρονομικά προβλήματα δυσανεξίας στην φρουκτόζη, δεν πρέπει να παίρνουν αυτό το φάρμακο. 3.5.Ανεπιθύμητες ενέργειες: Συχνές Διαταραχές του μεταβολισμού και της θρέψης Συχνές: Αύξηση σωματικού βάρους Όχι συχνές: Υπογλυκαιμία Αγγειακές διαταραχές ≥ 1/100 έως < 1/10, Όχι συχνές ≥ 1/1.000 έως < 1/100, Σπάνιες ≥ 1/10.000 έως < 1/1.000, Πολύ σπάνιες < 1/10.000, περιλαμβανομένων Συχνές: Περιφερικό οίδημα Επιπρόσθετα, σε ελεγχόμενες δοκιμές με σχήμα μονοθεραπείας με βιλνταγλιπτίνη, η συνολική επίπτωση των των μεμονωμένων αναφορών Διαταραχές του αιμοποιητικού και του λεμφικού συστήματος Πολύ σπάνιες: Λευκοπενία, θρομβοκυτοπενία περιπτώσεων απόσυρσης ασθενών εξαιτίας ανεπιθύμητων ενεργειών δεν ήταν μεγαλύτερη για τους ασθενείς που υποβάλλονταν σε Διαταραχές του ανοσοποιητικού συστήματος Πολύ σπάνιες: Αναφυλακτικές αντιδράσεις περιλαμβανομένης της αναφυλακτικής θεραπεία με βιλνταγλιπτίνη σε δόσεις 100 mg ημερησίως (0,3%) απ’ ότι για τους ασθενείς που υποβάλλονταν σε θεραπεία με εικονικό καταπληξίας Ψυχιατρικές διαταραχές Πολύ σπάνιες: Κατάθλιψη Διαταραχές του νευρικού συστήματος Συχνές: Κεφαλαλγία, Μη συχνές: φάρμακο (0,6%) ή τα φάρμακα σύγκρισης (0,5%).Σε ελεγχόμενες συγκριτικές μελέτες με σχήμα μονοθεραπείας, η υπογλυκαιμία ήταν όχι Ζάλη, διαταραχές της όρασης (θάμβος οράσεως) Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος Συχνές:Πόνος στην άνω κοιλιακή χώρα, συχνή και αναφέρθηκε στο 0,4% (7 από 1.855) των ασθενών που υποβλήθηκαν σε θεραπεία με βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως έναντι διάρροια, δυσκοιλιότητα, μετεωρισμός, Μη συχνές: Ναυτία, έμετος, Σπάνιες: Ξηροστομία Διαταραχές του ήπατος και των χοληφόρων 0,2% (2 από 1.082) των ασθενών στις ομάδες που υποβλήθηκαν σε θεραπεία με δραστικό φάρμακο σύγκρισης ή εικονικό φάρμακο, χωρίς Πολύ σπάνιες: Σοβαρή ηπατοκυτταρική βλάβη που οδηγεί σε ίκτερο με ή χωρίς ηπατική ανεπάρκεια. Διαταραχές του δέρματος και του να αναφερθούν σοβαρά επεισόδια. Σε κλινικές δοκιμές, το σωματικό βάρος δεν μεταβλήθηκε όταν βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως υποδόριου ιστού Μη συχνές: Αλλεργικές αντιδράσεις όπως κνησμός και εξάνθημα του δέρματος Πολύ σπάνιες: Κνίδωση, αγγειοοίδημα χορηγήθηκε ως μονοθεραπεία ( 0,3 kg και 1,3 kg για τη βιλνταγλιπτίνη και το εικονικό φάρμακο αντίστοιχα). Πίνακας 4 Ανεπιθύμητες σοβαρές δερματικές αντιδράσεις όπως σύνδρομο Stevens-Johnson, πολύμορφο ερύθημα, σύνδρομο Lyell, φωτοευαισθησία. Διαταραχές ενέργειες που αναφέρθηκαν σε ασθενείς που έλαβαν Jalra 100 mg την ημέρα ως μονοθεραπεία σε διπλά τυφλές μελέτες (N=1.855) του μυοσκελετικού συστήματος και του συνδετικού ιστού Σπάνιες: Αρθραλγία, Πολύ σπάνιες: Μυαλγία Διαταραχές των νεφρών και των Διαταραχές του νευρικού συστήματος Συχνές: Ζάλη, Όχι συχνές: Κεφαλαλγία, Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος Όχι ουροφόρων οδών Πολύ σπάνιες: Διάμεση νεφρίτιδα Γενικές διαταραχές και καταστάσεις της οδού χορήγησης. Πολύ σπάνιες: συχνές: Δυσκοιλιότητα Διαταραχές του μυοσκελετικού συστήματος και του συνδετικού ιστού Όχι συχνές: Αρθραλγία Διαταραχές του Περιφερικό οίδημα που υποχωρεί μετά το τέλος της θεραπείας. Εξετάσεις Πολύ σπάνιες: Αυξημένα ηπατικά ένζυμα, (τρανσαμινάσες μεταβολισμού και της θρέψης Όχι συχνές: Υπογλυκαιμία Λοιμώξεις και παρασιτώσεις Πολύ σπάνιες: Λοίμωξη του ανώτερου γ-γλουταμυλική τρανσφεράση), αυξημένα τριγλυκερίδια, αυξημένη θερμοκρασία σώματος 4. ΚΑΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ αναπνευστικού συστήματος, Ρινοφαρυγγίτιδα Αγγειακές διαταραχές Όχι συχνές: Οίδημα περιφερικό 4. ΚΑΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ WIN MEDICA Φαρμακευτική ΕΠΕ, Παπαδιαμαντοπούλου 41, 115 28 Αθήνα ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ Novartis Europharm Limited, Wimblehurst Road, Horsham, West Sussex, RH12 5AB, Ηνωμένο Βασίλειο 5. ΑΡΙΘΜΟΣ(ΟΙ) 5. ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ 8050/13-4-2009 ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ EU/1/08/485/001-011 Χορηγείται με απλή ιατρική συνταγή. Καλύπτεται από τα ασφαλιστικά ταμεία. Χορηγείται με απλή ιατρική συνταγή. Καλύπτεται από τα ασφαλιστικά ταμεία Περαιτέρω πληροφορίες διατίθενται από την WIN MEDICA Φαρμακευτική ΕΠΕ. 6. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ: Win Medica, Παπαδιαμαντοπούλου 41, 115 28 Ιλίσια Αθήνα  ΛΙΑΝΙΚΗ ΤΙΜΗ: 27,19b Pantium 40 mg γαστροανθεκτικά δισκία ΛΙΑΝΙΚΗ ΤΙΜΗ: Jalra 50mg 28 δισκία 41,12 b

40mg 15 mm

11,91 mm

20mg 12 mm

9,52 mm

10mg 10 mm

7,14 mm Πραγματικό μέγεθος

Για περισσότερες πληροφορίες απευθυνθείτε στο επιστημονικό τμήμα της WinMedica

WIN MEDICA Φαρμακευτική Ε.Π.Ε. Παπαδιαμαντοπούλου 41, 115 28 Αθήνα τηλ.: 210 74 88 821, fax: 210 74 88 827

www.winmedica.gr

Νέα,

μικρότερα δισκία

1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Jalra 50 mg δισκία 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε δισκίο περιέχει 50 mg βιλνταγλιπτίνης. Έκδοχο: Κάθε δισκίο περιέχει 47,82 mg άνυδρης λακτόζης. 3.ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 3.1 Θεραπευτικές ενδείξεις Η βιλνταγλιπτίνη ενδείκνυνται για τη θεραπεία του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: Ως διπλή από του στόματος θεραπεία σε συνδυασμό με - μετφορμίνη, σε ασθενείς με ανεπαρκή γλυκαιμικό έλεγχο παρά τη μονοθεραπεία με τη μέγιστη ανεκτή δόση μετφορμίνης, - σουλφονυλουρία, σε ασθενείς με ανεπαρκή γλυκαιμικό έλεγχο παρά τη μέγιστη ανεκτή δόση σουλφονυλουρίας και για τους οποίους η μετφορμίνη δεν είναι κατάλληλη λόγω αντενδείξεων ή δυσανεξίας, - θειαζολιδινεδιόνη, σε ασθενείς με ανεπαρκή γλυκαιμικό έλεγχο και για τους οποίους η χρήση μιας θειαζολιδινεδιόνης είναι κατάλληλη. 3.2 Δοσολογία και τρόπος χορήγησης Ενήλικες Όταν χρησιμοποιείται σε σχήμα διπλού συνδυασμού με μετφορμίνη, ή με μια θειαζολιδινεδιόνη η συνιστώμενη ημερήσια δόση της βιλνταγλιπτίνης είναι 100 mg, χορηγούμενα ως μια δόση 50 mg το πρωί και μία δόση 50 mg το βράδυ.Όταν χρησιμοποιείται σε σχήμα διπλού συνδυασμού με σουλφονυλουρία, η συνιστώμενη δόση της βιλνταγλιπτίνης είναι 50 mg άπαξ ημερησίως, χορηγούμενη το πρωί. Σε αυτό τον πληθυσμό ασθενών, τα 100 mg βιλνταγλιπτίνης ημερησίως δεν ήταν πιο αποτελεσματικά από τα 50 mg βιλνταγλιπτίνης άπαξ ημερησίως. Οι δόσεις άνω των 100 mg δεν συνιστώνται. Η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα της βιλνταγλιπτίνης ως τριπλής από του στόματος θεραπείας σε συνδυασμό με μετφορμίνη και μια θειαζολιδινεδιόνη ή με μετφορμίνη και μια σουλφονυλουρία δεν έχει τεκμηριωθεί. Το Jalra μπορεί να χορηγηθεί με ή χωρίς τροφή (βλ. επίσης παράγραφο 5.2). Επιπρόσθετες πληροφορίες για ειδικούς πληθυσμούς Νεφρική δυσλειτουργία Δεν απαιτείται αναπροσαρμογή της δόσης σε ασθενείς με ήπια νεφρική δυσλειτουργία (κάθαρση κρεατινίνης ≥50 ml/min). Η χρήση του Jalra δεν συνιστάται σε ασθενείς με μέτρια ή σοβαρή νεφρική δυσλειτουργία ή σε ασθενείς που υποβάλλονται σε αιµοδιύλιση με νεφροπάθεια τελικού σταδίου (ESRD) (βλ. επίσης παραγράφους 4.4 και 5.2). Ηπατική δυσλειτουργία To Jalra δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται σε ασθενείς με ηπατική δυσλειτουργία περιλαμβανομένων των ασθενών με επίπεδα αμινοτρανσφεράσης της αλανίνης (ALT) ή ασπαρτικής αμινοτρανσφεράσης (AST) σε τιμή > 3x το ανώτερο φυσιολογικό όριο (ULN) πριν από την έναρξη της θεραπείας (βλ. επίσης παραγράφους 4.4 και 5.2). Ηλικιωμένοι (≥ 65 ετών) Δεν απαιτείται αναπροσαρμογή της δόσης σε ηλικιωμένους ασθενείς. Η εμπειρία σε ασθενείς ηλικίας 75 ετών και άνω είναι περιορισμένη και συνιστάται προσοχή κατά τη θεραπεία του συγκεκριμένου πληθυσμού (βλ. επίσης παραγράφους 5.1 και 5.2). Παιδιατρικός πληθυσμός (< 18 ετών) Το Jalra δεν συνιστάται για χρήση σε παιδιά και εφήβους λόγω έλλειψης στοιχείων για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα. 3.3 Αντενδείξεις Υπερευαισθησία στη δραστική ουσία ή σε κάποιο από τα έκδοχα. 3.4 Ειδικές προειδοποιήσεις και προφυλάξεις κατά τη χρήση Γενικά Το Jalra δεν αποτελεί υποκατάστατο της ινσουλίνης σε ασθενείς που χρειάζονται ινσουλινοθεραπεία. Το Jalra δεν πρέπει να χορηγείται σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 1 ή για τη θεραπεία της διαβητικής κετοξέωσης. Νεφρική δυσλειτουργία Η εμπειρία είναι περιορισμένη σε ασθενείς με μέτρια ως σοβαρή νεφρική δυσλειτουργία και σε ασθενείς με νεφροπάθεια τελικού σταδίου (ESRD) που υποβάλλονται σε αιμοδιύλιση. Συνεπώς, η χρήση του Jalra δεν συνιστάται στους συγκεκριμένους ασθενείς. Ηπατική δυσλειτουργία Το Jalra δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται σε ασθενείς με ηπατική δυσλειτουργία περιλαμβανομένων των ασθενών με επίπεδα ALT ή AST πριν την έναρξη της θεραπείας.> 3x ULN. Παρακολούθηση ηπατικών ενζύμων Έχουν αναφερθεί σπάνια περιστατικά ηπατικής δυσλειτουργίας (περιλαμβανομένης της ηπατίτιδας). Σε αυτά τα περιστατικά οι ασθενείς ήταν γενικά ασυμπτωματικοί χωρίς κλινικές συνέπειες και οι τιμές των ηπατικών δοκιμασιών επέστρεψαν στα φυσιολογικά επίπεδα μετά τη διακοπή της θεραπείας. Πριν την έναρξη της θεραπείας με Jalra θα πρέπει να διενεργούνται δοκιμασίες ηπατικής λειτουργίας ώστε να είναι γνωστές οι τιμές των αρχικών επιπέδων του ασθενούς. Η ηπατική λειτουργία θα πρέπει να παρακολουθείται κατά τη διάρκεια της θεραπείας με Jalra ανά τρίμηνα διαστήματα κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους θεραπείας και κατόπιν σε τακτά διαστήματα. Οι ασθενείς που αναπτύσσουν αυξημένα επίπεδα τρανσαμινασών πρέπει να παρακολουθούνται με δεύτερη αξιολόγηση της ηπατικής λειτουργίας προκειμένου να επιβεβαιωθεί το εν λόγω εύρημα και κατόπιν να παρακολουθούνται με συχνές εξετάσεις της ηπατικής λειτουργίας μέχρι το/τα μη φυσιολογικό/-ά εύρημα/-τα να υποχωρήσει/ουν. Εάν η αύξηση της AST ή της ALTσε τιμή 3x ULN ή μεγαλύτερη επιμένει, συνιστάται η διακοπή της θεραπείας με Jalra. Οι ασθενείς που παρουσιάζουν ίκτερο ή άλλα σημεία που υποδεικνύουν ηπατική δυσλειτουργία θα πρέπει να διακόπτουν το Jalra. Μετά τη διακοπή της θεραπείας με Jalra και την ομαλοποίηση των εξετάσεων ηπατικής δυσλειτουργείας, δεν θα πρέπει να αρχίζει ξανά η θεραπεία με Jalra. Καρδιακή ανεπάρκεια Η εμπειρία της θεραπείας με βιλνταγλιπτίνη σε ασθενείς με συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια λειτουργικής κατηγορίας I II κατά New York Heart Association (NYHA) είναι περιορισμένη και επομένως η βιλνταγλιπτίνη πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή στους συγκεκριμένους

1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Zomarist 50 mg/850 mg επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο δισκία Zomarist 50 mg/1000 mg επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο δισκία 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ •Zomarist 50 mg/850 mg επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο δισκία Κάθε επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει 50 mg βιλνταγλιπτίνης και 850 mg υδροχλωρικής μετφορμίνης (που αντιστοιχεί σε 660 mg μετφορμίνης). • Zomarist 50 mg/1000 mg επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο δισκία Κάθε επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει 50 mg βιλνταγλιπτίνης και 1000 mg υδροχλωρικής μετφορμίνης (που αντιστοιχεί σε 780 mg μετφορμίνης). 3. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 3.1 Θεραπευτικές ενδείξεις Το Zomarist ενδείκνυται για τη θεραπεία ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, οι οποίοι αδυνατούν να επιτύχουν επαρκή γλυκαιμικό έλεγχο με τη μέγιστη ανεκτή από του στόματος δόση μετφορμίνης μεμονωμένα ή οι οποίοι λαμβάνουν ήδη συνδυασμό βιλνταγλιπτίνης και μετφορμίνης ως ξεχωριστά δισκία. 3.2 Δοσολογία και τρόπος χορήγησης Ενήλικες Με βάση την τρέχουσα δόση της μετφορμίνης που λαμβάνει ο ασθενής, το Zomarist μπορεί να ξεκινά είτε με τη λήψη της περιεκτικότητας 50 mg/850 mg ή με τα 50 mg/1000 mg δύο φορές την ημέρα, ένα δισκίο το πρωί και ένα το βράδυ. Η συνιστώμενη ημερήσια δόση είναι 100 mg βιλνταγλιπτίνης συν 2000 mg υδροχλωρικής μετφορμίνης. Οι ασθενείς που λαμβάνουν βιλνταγλιπτίνη και μετφορμίνη από ξεχωριστά δισκία μπορούν να μεταπηδήσουν σε Zomarist που περιέχει τις ίδιες δόσεις κάθε συστατικού. Δόσεις βιλνταγλιπτίνης άνω των 100 mg δεν συνιστώνται. Δεν υπάρχει κλινική εμπειρία από τη βιλνταγλιπτίνη και τη μετφορμίνη σε τριπλό συνδυασμό με άλλους αντιδιαβητικούς παράγοντες. Η λήψη του Zomarist με ή αμέσως μετά από γεύμα ενδεχομένως περιορίζει τα γαστρεντερικά συμπτώματα που σχετίζονται με τη μετφορμίνη (βλ. επίσης παράγραφο 5.2). Επιπρόσθετες πληροφορίες για ειδικούς πληθυσμούς Νεφρική δυσλειτουργία Το Zomarist δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται σε ασθενείς με κάθαρση κρεατινίνης < 60 ml/min (βλ. παραγράφους 4.3, 4.4 και 5.2). Ηπατική δυσλειτουργία Το Zomarist δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται σε ασθενείς με ηπατική δυσλειτουργία, περιλαμβανομένων αυτών με επίπεδα αμινοτρανσφεράσης της αλανίνης (ALT) ή ασπαρτικής αμινοτρανσφεράσης (AST) σε τιμή > 3x το ανώτερο φυσιολογικό όριο (ULN) πριν από την έναρξη της θεραπείας (βλ. παραγράφους 4.3, 4,4 και 4.8). Ηλικιωμένοι (≥ 65 ετών) Καθώς η μετφορμίνη απεκκρίνεται μέσω των νεφρών και οι ηλικιωμένοι ασθενείς παρουσιάζουν τάση για έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας, οι ηλικιωμένοι ασθενείς που λαμβάνουν Zomarist θα πρέπει να υποβάλλονται τακτικά σε ελέγχους της νεφρικής λειτουργίας (βλ. παράγραφο 4.4). Το Zomarist δεν έχει μελετηθεί σε ασθενείς ηλικίας άνω των 75 ετών. Συνεπώς, η χρήση του Zomarist δεν συνιστάται στον συγκεκριμένο πληθυσμό. Παιδιατρικός πληθυσμός (< 18 ετών) Το Zomarist δεν συνιστάται για χρήση σε παιδιά και εφήβους λόγω έλλειψης στοιχείων για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα. 3.3 Αντενδείξεις Υπερευαισθησία στις δραστικές ουσίες ή σε κάποιο από τα έκδοχα, Διαβητική κετοξέωση ή διαβητικό προ-κώμα, Νεφρική ανεπάρκεια ή νεφρική δυσλειτουργία οριζόμενη ως κάθαρση κρεατινίνης < 60 ml/min (βλ. παράγραφο 4.4)Οξείες καταστάσεις που μπορεί να μεταβάλλουν τη νεφρική λειτουργία, όπως: αφυδάτωση, σοβαρή λοίμωξη, καταπληξία,ενδαγγειακή χορήγηση ιωδιωμένων σκιαγραφικών μέσων (βλ. παράγραφο 4.4). Οξεία ή χρόνια νόσος που μπορεί να προκαλέσει ιστική υποξία, όπως: καρδιακή ή αναπνευστική ανεπάρκεια, πρόσφατο έμφραγμα του μυοκαρδίου καταπληξία. Ηπατική δυσλειτουργία (βλ. παραγράφους 4.2, 4.4 και 4.8). Οξεία δηλητηρίαση από οινόπνευμα, αλκοολισμός. Θηλασμός (βλ. παράγραφο 4.6). 3.4 Ειδικές προειδοποιήσεις και προφυλάξεις κατά τη χρήση Γενικά Το Zomarist δεν είναι υποκατάστατο ινσουλίνης για ινσουλινοεξαρτώμενους ασθενείς και δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 1. Γαλακτική οξέωση Η γαλακτική οξέωση είναι μια πολύ σπάνια αλλά σοβαρή μεταβολική επιπλοκή που μπορεί να εμφανιστεί εξαιτίας συσσώρευσης μετφορμίνης. Περιπτώσεις γαλακτικής οξέωσης σε ασθενείς υπό αγωγή με μετφορμίνη έχουν αναφερθεί κυρίως για διαβητικούς ασθενείς με σημαντική νεφρική ανεπάρκεια. Σε ασθενείς με διαταραχή της ηπατικής λειτουργίας, η κάθαρση των γαλακτικών μπορεί να περιορισθεί. Η επίπτωση γαλακτικής οξέωσης μπορεί και θα πρέπει να μειώνεται μέσω εκτίμησης άλλων σχετιζόμενων παραγόντων κινδύνου, όπως πτωχά ελεγχόμενος διαβήτης, κέτωση, παρατεταμένη νηστεία, υπερβολική κατανάλωση οινοπνεύματος, ηπατική ανεπάρκεια και άλλες καταστάσεις που συνδέονται με υποξία (βλ. επίσης παραγράφους 4.3 και 4.5). Διάγνωση γαλακτικής οξέωσης Η γαλακτική οξέωση χαρακτηρίζεται από οξειδωτική δύσπνοια, κοιλιακό άλγος και υποθερμία συνοδευόμενα από κώμα. Τα διαγνωστικά εργαστηριακά ευρήματα είναι μειωμένο pH αίματος, επίπεδα γαλακτικού οξέος στο πλάσμα ανώτερα από 5 mmol/l και αυξημένο χάσμα ανιόντων και λόγος γαλακτικού/πυροσταφυλικού οξέος. Εάν πιθανολογείται μεταβολική οξέωση, η αγωγή με το φαρμακευτικό προϊόν θα πρέπει να διακόπτεται και ο ασθενής να εισάγεται αμέσως σε νοσοκομείο (βλ. παράγραφο 4.9). Νεφρική δυσλειτουργία Καθώς η μετφορμίνη απεκκρίνεται μέσω των νεφρών, οι συγκεντρώσεις της κρεατινίνης στον ορό θα πρέπει να παρακολουθείται σε τακτική βάση:

- τουλάχιστον μία φορά το έτος σε ασθενείς με φυσιολογική νεφρική λειτουργία - τουλάχιστον δύο με τέσσερις φορές το έτος σε ασθενείς με επίπεδα κρεατινίνης ορού που κυμαίνονται στο ανώτερο φυσιολογικό όριο και σε ηλικιωμένους ασθενείς. Η νεφρική δυσλειτουργία σε ηλικιωμένους ασθενείς είναι συνήθης και ασυμπτωματική. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε περιπτώσεις στις οποίες υπάρχει ενδεχόμενο διαταραχής της νεφρικής λειτουργίας, για παράδειγμα, κατά την έναρξη αγωγής με αντιυπερτασικά ή διουρητικά ή ΜΣΑΦ. Ηπατική δυσλειτουργία Ασθενείς με ηπατική δυσλειτουργία, περιλαμβανομένων αυτών με επίπεδα ALT ή AST πριν την έναρξη της θεραπείας > 3x ULN. δεν πρέπει να υποβάλλονται σε θεραπεία με Zomarist (βλ. παράγραφους 4.2, 4.3 και 4.8). Παρακολούθηση ηπατικών ενζύμων Έχουν αναφερθεί σπάνια περιστατικά ηπατικής δυσλειτουργίας (περιλαμβανομένης της ηπατίτιδας) με τη βιλνταγλιπτίνη. Σε αυτά τα περιστατικά οι ασθενείς ήταν γενικά ασυμπτωματικοί χωρίς κλινικές συνέπειες και οι τιμές των ηπατικών δοκιμασιών επέστρεψαν στα φυσιολογικά επίπεδα μετά τη διακοπή της θεραπείας. Πριν την έναρξη της θεραπείας με Zomarist θα πρέπει να διενεργούνται δοκιμασίες ηπατικής λειτουργίας ώστε να είναι γνωστές οι τιμές των αρχικών επιπέδων του ασθενούς. Η ηπατική λειτουργία θα πρέπει να παρακολουθείται κατά τη διάρκεια της θεραπείας με Zomarist ανά τρίμηνα διαστήματα κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους θεραπείας και κατόπιν σε τακτά διαστήματα. Οι ασθενείς που αναπτύσσουν αυξημένα επίπεδα τρανσαμινασών πρέπει να παρακολουθούνται με δεύτερη αξιολόγηση της ηπατικής λειτουργίας προκειμένου να επιβεβαιωθεί το εν λόγω εύρημα και κατόπιν να παρακολουθούνται με συχνές εξετάσεις της ηπατικής λειτουργίας μέχρι το/τα μη φυσιολογικό/-ά εύρημα/τα να υποχωρήσει/ουν. Εάν η αύξηση της AST ή της ALT σε τιμή 3 φορές το ανώτερο φυσιολογικό όριο (ULN) ή μεγαλύτερη επιμένει, συνιστάται η διακοπή της θεραπείας με Zomarist. Οι ασθενείς που παρουσιάζουν ίκτερο ή άλλα σημεία που υποδεικνύουν ηπατική δυσλειτουργία θα πρέπει να διακόπτουν το Zomarist. Μετά τη διακοπή της θεραπείας με Zomarist και την ομαλοποίηση των εξετάσεων ηπατικής δυσλειτουργείας, δεν θα πρέπει να αρχίζει ξανά η θεραπεία με Zomarist. Καρδιακή ανεπάρκεια Η εμπειρία της θεραπείας με βιλνταγλιπτίνη σε ασθενείς με συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια λειτουργικής ομάδας I-II κατά NYHA (Καρδιολογική Εταιρεία Νέας Υόρκης) είναι περιορισμένη και επομένως η βιλνταγλιπτίνη πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή στους συγκεκριμένους ασθενείς. Δεν υπάρχει εμπειρία από τη χρήση της βιλνταγλιπτίνης στο πλαίσιο κλινικών δοκιμών σε ασθενείς με νόσο λειτουργικής κατηγορίας III-IV κατά NYHA και επομένως η χρήση της δεν συνιστάται στους συγκεκριμένους ασθενείς. Η μετφορμίνη αντενδείκνυται σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια , για το λόγο αυτό το Zomarist, αντενδείκνυται σε αυτό τον πληθυσμό ασθενών (βλ. παράγραφο 4.3). Δερματικές διαταραχές Δερματικές βλάβες, που περιλαμβάνουν φλύκταινες και εξελκώσεις, έχουν αναφερθεί με χρήση βιλνταγλιπτίνης σε άκρα πιθήκων σε μη-κλινικές τοξικολογικές μελέτες (βλ. παράγραφο 5.3). Παρότι δερματικές βλάβες δεν παρατηρήθηκαν σε αυξημένο ποσοστό σε κλινικές δοκιμές, η εμπειρία σε ασθενείς με δερματικές επιπλοκές λόγω διαβήτη είναι περιορισμένη. Συνεπώς, σε συμμόρφωση με τη συνήθη φροντίδα του διαβητικού ασθενή, συνιστάται η παρακολούθηση για δερματικές διαταραχές, όπως οι φλύκταινες ή οι εξελκώσεις. Χειρουργική επέμβαση Καθώς το Zomarist περιέχει μετφορμίνη, η αγωγή θα πρέπει να διακόπτεται 48 ώρες πριν από προγραμματισμένη χειρουργική επέμβαση με γενική αναισθησία και συνήθως θα πρέπει να επανεκκινείται τουλάχιστον 48 ώρες κατόπιν αυτής. Χορήγηση ιωδιωμένου σκιαγραφικού μέσου Η ενδαγγειακή χορήγηση ιωδιωμένων σκιαγραφικών μέσων σε ακτινολογικές εξετάσεις μπορεί να οδηγήσει σε νεφρική ανεπάρκεια. Συνεπώς, καθώς το σκεύασμα περιέχει μετφορμίνη, η χορήγηση Zomarist θα πρέπει να διακόπτεται πριν ή κατά τη διάρκεια της εξέτασης και να επανεκκινείται τουλάχιστον 48 ώρες κατόπιν αυτής, μόνο αφού επανεκτιμηθεί η νεφρική λειτουργία και διαπιστωθεί ότι είναι φυσιολογική (βλ. παράγραφο 4.5). 3.5 Ανεπιθύμητες ενέργειες Δεν έχουν διεξαχθεί θεραπευτικές κλινικές δοκιμές με το Zomarist. Ωστόσο, η βιοϊσοδυναμία του Zomarist με τη συγχορηγούμενη βιλνταγλιπτίνη και μετφορμίνη έχει τεκμηριωθεί (βλ. παράγραφο 5.2). Τα στοιχεία που παρουσιάζονται εδώ αναφέρονται στη συγχορήγηση βιλνταγλιπτίνης και μετφορμίνης, με προσθήκη βιλνταγλιπτίνης σε μετφορμίνη. Δεν έχουν διεξαχθεί μελέτες προσθήκης μετφορμίνης σε βιλνταγλιπτίνη. Οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν ελαφρές και παροδικές, χωρίς να απαιτούν διακοπή της θεραπείας. Δεν βρέθηκε κάποια σχέση μεταξύ των ανεπιθύμητων ενεργειών και της ηλικίας, της εθνικότητας, της διάρκειας έκθεσης ή της ημερήσιας δόσης. Έχουν αναφερθεί σπάνια περιστατικά ηπατικής δυσλειτουργίας (περιλαμβανομένης της ηπατίτιδας) με τη βιλνταγλιπτίνη. Σε αυτά τα περιστατικά οι ασθενείς ήταν γενικά ασυμπτωματικοί χωρίς κλινικές συνέπειες και οι τιμές των ηπατικών δοκιμασιών επέστρεψαν στα φυσιολογικά επίπεδα μετά τη διακοπή της θεραπείας. Σε δεδομένα από ελεγχόμενες μελέτες μονοθεραπείας ή θεραπείας συνδυασμού διάρκειας ως 24 εβδομάδων, η συχνότητα εμφάνισης των αυξήσεων της ALT ή της AST σε τιμή 3x ULN (ταξινομημένες ως παρούσες σε δύο διαδοχικές μετρήσεις ή κατά την τελική υπό θεραπεία επίσκεψη) ήταν 0,2%, 0,3% και 0,2% για τη βιλνταγλιπτίνη 50 mg μία φορά την ημέρα, τη βιλνταγλιπτίνη 50 mgδύο φορές την ημέρα και όλα τα φάρμακα σύγκρισης, αντίστοιχα. Αυτές οι αυξήσεις των τρανσαμινασών ήταν γενικά ασυμπτωματικές, μη εξελισσόμενης φύσης και δεν συνδέθηκαν με χολόσταση ή ίκτερο. Έχουν αναφερθεί σπάνιες περιπτώσεις αγγειοοιδήματος με βιλνταγλιπτίνη σε παρόμοιο ποσοστό με τους μάρτυρες. Ένα μεγαλύτερο ποσοστό περιπτώσεων αναφέρθηκαν όταν η βιλνταγλιπτίνη χορηγήθηκε σε συνδυασμό με αναστολέα ΜΕΑ. Τα περισσότερα περιστατικά ήταν ήπιας βαρύτητας και αποκαταστάθηκαν με συνέχιση της χορήγησης βιλνταγλιπτίνης. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρθηκαν σε ασθενείς που έλαβαν βιλνταγλιπτίνη σε διπλές τυφλές μελέτες ως επιπρόσθετη θεραπεία σε μετφορμίνη (Πίνακας 1) και ως μονοθεραπεία (Πίνακας 2) παρατίθενται παρακάτω ανά οργανικό σύστημα και απόλυτη συχνότητα. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες που παρατίθενται στον Πίνακα 3 βασίζονται σε στοιχεία διαθέσιμα στην Περίληψη Χαρακτηριστικών του Προϊόντος για τη μετφορμίνη στην Ε.Ε. Οι συχνότητες εμφάνισης καθορίζονται ως πολύ συχνές (≥1/10), συχνές (≥1/100 έως <1/10), όχι συχνές (≥1/1.000 έως <1/100), σπάνιες (≥1/10.000 έως <1/1.000), πολύ σπάνιες (<1/10,000), μη γνωστές (δεν μπορούν να εκτιμηθούν με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα). Εντός κάθε κατηγορίας συχνότητας εμφάνισης, οι ανεπιθύμητες ενέργειες παρατίθενται κατά φθίνουσα σειρά σοβαρότητας. Πίνακας 1 Ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρθηκαν σε ασθενείς που έλαβαν βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως ως επιπρόσθετη θεραπεία σε μετφορμίνη σε σύγκριση με συνδυασμό εικονικού φαρμάκου και μετφορμίνης σε διπλά τυφλές μελέτες (N=208) Διαταραχές του νευρικού συστήματος Συχνές: Τρόμος, Κεφαλαλγία, Ζάλη, Όχι συχνές: Κόπωση Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος Συχνές: Ναυτία Διαταραχές του μεταβολισμού και της θρέψης Συχνές: Υπογλυκαιμία Σε ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές με συνδυασμό βιλνταγλιπτίνης 100 mg ημερησίως και μετφορμίνης, δεν αναφέρθηκε καμία απόσυρση ασθενούς εξαιτίας ανεπιθύμητων ενεργειών στην ομάδα της βιλνταγλιπτίνης 100 mg ημερησίως συν μετφορμίνη ή στην ομάδα εικονικού φαρμάκου συν μετφορμίνη. Σε κλινικές δοκιμές, η επίπτωση της υπογλυκαιμίας ήταν συχνή σε ασθενείς που έλαβαν βιλνταγλιπτίνη σε συνδυασμό με μετφορμίνη (1%) και όχι συχνή σε ασθενείς που έλαβαν εικονικό φάρμακο + μετφορμίνη (0,4%). Κανένα σοβαρό επεισόδιο υπογλυκαιμίας δεν αναφέρθηκε στα σκέλη βιλνταγλιπτίνης. Σε κλινικές δοκιμές, το σωματικό βάρος δεν μεταβλήθηκε από τα αρχικά επίπεδα όταν προστέθηκε βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως στη μετφορμίνη (+0,2 kg και 1.0 kg για τη βιλνταγλιπτίνη και το εικονικό φάρμακο αντίστοιχα). Συμπληρωματικές πληροφορίες για τις επιμέρους δραστικές ουσίες του σταθερού συνδυασμού Βιλνταγλιπτίνη Πίνακας 2 Ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρθηκαν σε ασθενείς που έλαβαν βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως ως μονοθεραπεία σε διπλές τυφλές μελέτες (N=1.855)Διαταραχές του νευρικού συστήματος Συχνές: Ζάλη, Όχι συχνές: Κεφαλαλγία, Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος Όχι συχνές: Δυσκοιλιότητα, Διαταραχές του μυοσκελετικού συστήματος και του συνδετικού ιστού Όχι συχνές: Αρθραλγία, Διαταραχές του μεταβολισμού και της θρέψης Όχι συχνές: Υπογλυκαιμία Λοιμώξεις και παρασιτώσεις Πολύ σπάνιες: Λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος, Ρινοφαρυγγίτιδα Αγγειακές διαταραχές Όχι συχνές: Περιφερικό οίδημα. Η συνολική επίπτωση των περιπτώσεων απόσυρσης ασθενών από ελεγχόμενες δοκιμές με σχήμα μονοθεραπείας εξαιτίας ανεπιθύμητων ενεργειών δεν ήταν μεγαλύτερη για τους ασθενείς που έλαβαν βιλνταγλιπτίνη σε δόσεις 100 mg ημερησίως (0,3%) απ’ ό,τι για τους ασθενείς που έλαβαν εικονικό φάρμακο (0,6%) ή φάρμακα σύγκρισης (0,5%). Σε ελεγχόμενες μελέτες σύγκρισης με σχήμα μονοθεραπείας, η υπογλυκαιμία ήταν όχι συχνή, αναφέρθηκε στο 0,4% (7 από τους 1.855) των ασθενών που έλαβαν βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως έναντι ποσοστού 0,2% (2 από τους 1.082) των ασθενών στις ομάδες που έλαβαν θεραπεία με δραστικό φάρμακο σύγκρισης ή εικονικό φάρμακο, χωρίς κανένα σοβαρό επεισόδιο. Σε κλινικές δοκιμές, το σωματικό βάρος δεν μεταβλήθηκε από τα αρχικά επίπεδα όταν βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως χορηγήθηκε ως μονοθεραπεία.( 0,3 kg και 1,3 kg για τη βιλνταγλιπτίνη και το εικονικό φάρμακο αντίστοιχα). Μετφορμίνη Πίνακας 3 Γνωστές ανεπιθύμητες ενέργειες για τη μετφορμίνη Διαταραχές του μεταβολισμού και της θρέψης Πολύ σπάνιες: Μείωση της απορρόφησης βιταμίνης B12 και γαλακτική οξέωση* Διαταραχές του νευρικού συστήματος Συχνές: Μεταλλική γεύση Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος Πολύ συχνές: Ναυτία, έμετος, διάρροια, κοιλιακό άλγος και απώλεια όρεξης Διαταραχές του ήπατος και των χοληφόρων Πολύ σπάνιες: Μη φυσιολογικές τιμές σε δοκιμασίες ηπατικής λειτουργίας ή ηπατίτιδα** Διαταραχές του δέρματος και του υποδόριου ιστού Πολύ σπάνιες: Δερματικές αντιδράσεις, όπως ερύθημα, κνησμός και κνίδωση *Μείωση της απορρόφησης της βιταμίνης B12 με ελάττωση των επιπέδων ορού έχει παρατηρηθεί πολύ σπάνια σε ασθενείς υπό μακροχρόνια αγωγή με μετφορμίνη. Η εξέταση της αιτιολογίας αυτής συνιστάται εάν ο ασθενής πάσχει από μεγαλοβλαστική αναιμία. **Έχουν αναφερθεί μεμονωμένες περιπτώσεις μη φυσιολογικών τιμών σε δοκιμασίες της ηπατικής λειτουργίας ή ηπατίτιδα που αποκαταστάθηκαν με διακοπή της θεραπείας. Γαστρεντερικές ανεπιθύμητες ενέργειες εκδηλώνονται συχνότερα κατά την έναρξη της θεραπείας και στις περισσότερες περιπτώσεις αποκαθίστανται αυτόματα. Για την αποτροπή τους συνιστάται να λαμβάνεται η μετφορμίνη σε δύο δόσεις την ημέρα κατά την διάρκεια ή αμέσως μετά τα γεύματα. Μια αργή αύξηση της δόσης μπορεί επίσης να βελτιώσει την ανοχή από το γαστρεντερικό. 4. ΚΑΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ Novartis Europharm Limited, Wimblehurst Road, Horsham, West Sussex, RH12 5AB, Ηνωμένο Βασίλειο 5. ΑΡΙΘΜΟΣ(ΟΙ) ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ EU/1/08/483/001 006, EU/1/08/483/013 015 Χορηγείται με απλή ιατρική συνταγή. Καλύπτεται από τα ασφαλιστικά ταμεία 6. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ: Win Medica, Παπαδιαμαντοπούλου 41, 115 28 Ιλίσια Αθήνα ΛΙΑΝΙΚΗ ΤΙΜΗ: Zomarist 50mg/850mg: 78,40 b. Zomarist 50mg/1000mg: 78,40 b (συσκευασίες των 60 δισκίων) 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Zarator 10 mg, επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο. Zarator 20 mg, επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο. Zarator 40 mg, επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει 10 mg ατορβαστατίνης [ως atorvastatin-calcium (trihydrate)]. Κάθε επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει 20 mg ατορβαστατίνης [ως atorvastatin-calcium (trihydrate)]. Κάθε επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει 40 mg ατορβαστατίνης [ως atorvastatin-calcium (trihydrate)]. Έκδοχα: Κάθε Zarator 10 mg, επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει 27,25 mg lactose monohydrate. Κάθε Zarator 20 mg, επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει 54,50 mg lactose monohydrate. Κάθε Zarator 40 mg, επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει 109,00 mg lactose monohydrate. 3. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 3.1 Θεραπευτικές ενδείξεις Υπερχοληστερολαιμία Το Zarator ενδείκνυται ως συμπλήρωμα της δίαιτας για τη μείωση των αυξημένων επιπέδων της ολικής χοληστερόλης, της LDL-χοληστερόλης, της απολιποπρωτεΐνης Β και των τριγλυκεριδίων σε ενήλικες, εφήβους και παιδιά ηλικίας 10 ετών και άνω με πρωτοπαθή υπερχοληστερολαιμία, συμπεριλαμβανομένης της ετερόζυγης οικογενούς υπερχοληστερολαιμίας και της συνδυασμένης (μεικτής) υπερλιπιδαιμίας (τύπος ΙIα και ΙIβ κατά Fredrickson), όταν η δίαιτα και τα άλλα μη φαρμακολογικά μέτρα δεν επαρκούν. Το Zarator ενδείκνυται επίσης για τη μείωση της ολικής χοληστερόλης και της LDL – χοληστερόλης σε ενήλικες με ομόζυγο οικογενή υπερχοληστερολαιμία ως συμπλήρωμα σε άλλες υπολιπιδαιμικές θεραπείες (π.χ. LDL αφαίρεση) ή όταν οι θεραπείες αυτές δεν είναι διαθέσιμες. Πρόληψη Καρδιαγγειακής Νόσου Πρόληψη των καρδιαγγειακών συμβαμάτων σε ενήλικες ασθενείς για τους οποίους εκτιμάται ότι έχουν υψηλό κίνδυνο να εμφανίσουν το πρώτο καρδιαγγειακό σύμβαμα (βλέπε Παράγραφο 5.1), ως συμπλήρωμα στη ρύθμιση άλλων παραγόντων κινδύνου. 3.2.1 Δοσολογία και τρόπος χορήγησης Ο ασθενής πριν από τη λήψη του Zarator θα πρέπει να ακολουθήσει μια σταθερή υπολιπιδαιμική δίαιτα, την οποία και θα συνεχίσει κατά τη διάρκεια της θεραπείας του με το Zarator. Η δοσολογία πρέπει να εξατομικεύεται με βάση τα αρχικά επίπεδα της LDL-χοληστερόλης, τους στόχους της θεραπείας και την ανταπόκριση του ασθενούς. Η συνήθης αρχική δόση είναι 10 mg μία φορά την ημέρα. Τροποποίηση της δοσολογίας πρέπει να γίνεται ανά μεσοδιαστήματα 4 εβδομάδων ή μεγαλύτερα. Η μέγιστη δόση είναι 80 mg μία φορά την ημέρα. Κάθε ημερήσια δόση ατορβαστατίνης πρέπει να χορηγείται εφάπαξ και μπορεί να λαμβάνεται οποιαδήποτε ώρα της ημέρας, μετά ή άνευ γεύματος. Πρωτοπαθής υπερχοληστερολαιμία και συνδυασμένη (μεικτή) υπερλιπιδαιμία Η πλειονότητα των ασθενών ελέγχεται με χορήγηση 10 mg Zarator άπαξ ημερησίως. Τα αποτελέσματα της θεραπείας φαίνονται σε 2 εβδομάδες, ενώ η μέγιστη θεραπευτική ανταπόκριση συνήθως επιτυγχάνεται σε 4 εβδομάδες, διαρκεί δε όσο ο ασθενής παίρνει το φάρμακο. Ετερόζυγος οικογενής υπερχοληστερολαιμία Η θεραπεία αρχίζει με 10 mg Zarator ημερησίως. Οι δόσεις να εξατομικεύονται και να τροποποιούνται κάθε 4 εβδομάδες έως 40 mg ημερησίως. Στη συνέχεια, ή η δοσολογία αυξάνεται στη μέγιστη τιμή των 80 mg ημερησίως ή χορηγούνται 40 mg

ατορβαστατίνης μία φορά την ημέρα, σε συνδυασμό με κάποια ρητίνη ανταλλαγής ιόντων. Ομόζυγος οικογενής υπερχοληστερολαιμία Σε μία μελέτη παρηγορητικής χορήγησης (Compassionate use study) σε 64 ασθενείς υπήρξαν διαθέσιμες πληροφορίες για 46 ασθενείς για τους οποίους είχε επιβεβαιωθεί η ύπαρξη LDL υποδοχέων. Σ’ αυτούς τους 46 ασθενείς, η μέση μείωση της LDL – χοληστερόλης ήταν περίπου 21%. Η ατορβαστατίνη χορηγήθηκε σε δόσεις μέχρι και 80 mg ημερησίως. Η δοσολογία της ατορβαστατίνης σε ασθενείς με ομόζυγο οικογενή υπερχοληστερολαιμία είναι 10 έως 80 mg ημερησίως. Η ατορβαστατίνη πρέπει να χορηγείται σ’ αυτούς ως συμπλήρωμα σε άλλες υπολιπιδαιμικές θεραπείες (π.χ. LDL αφαίρεση) ή όταν οι θεραπείες αυτές δεν είναι διαθέσιμες. Πρόληψη Καρδιαγγειακής Νόσου Στις μελέτες πρωτογενούς πρόληψης η δόση ήταν 10 mg/ημέρα. Υψηλότερες δόσεις μπορεί να είναι απαραίτητες ώστε να επιτευχθούν τα επίπεδα LDL-χοληστερόλης που προβλέπονται από τις τρέχουσες κατευθυντήριες οδηγίες. Δοσολογία σε ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια Η νεφρική ανεπάρκεια δεν επηρεάζει τις συγκεντρώσεις της ατορβαστατίνης στο πλάσμα ή την επίδρασή του Zarator στα λιπίδια, επομένως δεν χρειάζεται τροποποίηση της δοσολογίας. Χορήγηση σε ηλικιωμένους Η αποτελεσματικότητα και η ασφάλεια του φαρμάκου σε ασθενείς ηλικίας μεγαλύτερης των 70 ετών, όταν χρησιμοποιούνται οι συνιστώμενες δόσεις, είναι παρόμοιες με εκείνες που παρατηρήθηκαν στο γενικό πληθυσμό. Χορήγηση σε παιδιά Υπερχοληστερολαιμία: Η χρήση σε παιδιατρικούς ασθενείς πρέπει να πραγματοποιείται μόνο από ιατρούς ειδικούς στη θεραπεία της παιδιατρικής υπερλιπιδαιμίας και οι ασθενείς θα πρέπει να επαναξιολογούνται σε τακτά χρονικά διαστήματα για την εκτίμηση της προόδου. Για ασθενείς ηλικίας 10 ετών και άνω, η συνιστώμενη αρχική δοσολογία είναι 10 mg ατορβαστατίνης ημερησίως, με δυνατότητα τιτλοποίησης έως 20 mg ημερησίως. Η τιτλοποίηση θα πρέπει να λαμβάνει χώρα σύμφωνα με την εξατομικευμένη ανταπόκριση και ανεκτικότητα των παιδιατρικών ασθενών. Δεδομένα ασφαλείας για παιδιατρικούς ασθενείς στους οποίους χορηγήθηκαν δόσεις άνω των 20 mg, που αντιστοιχούν περίπου σε 0,5 mg/kg, είναι περιορισμένα. Η εμπειρία σε παιδιά ηλικίας 6-10 ετών είναι περιορισμένη (βλέπε παράγραφο 5.1). Η ατορβαστατίνη δεν ενδείκνυται για θεραπεία ασθενών ηλικίας κάτω των 10 ετών. Άλλες μορφές/περιεκτικότητες μπορεί να είναι περισσότερο κατάλληλες για αυτή την πληθυσμιακή ομάδα. 3.3 Αντενδείξεις Το Zarator αντενδείκνυται σε ασθενείς: - με υπερευαισθησία στη δραστική ουσία ή σε κάποιο από τα έκδοχα αυτού του φαρμάκου - με ενεργό ηπατική νόσο ή ανεξήγητη, επιμένουσα αύξηση των τρανσαμινασών του ορού μεγαλύτερη από το 3-πλάσιο των ανώτατων φυσιολογικών ορίων - με μυοπάθεια - κατά τη διάρκεια της κύησης - κατά τη διάρκεια του θηλασμού και σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας που δεν χρησιμοποιούν τα κατάλληλα αντισυλληπτικά μέτρα (βλέπε Παράγραφο 4.6) 3.4 Ειδικές προειδοποιήσεις και προφυλάξεις κατά τη χρήση Επίδραση στο ήπαρ Οι ηπατικές δοκιμασίες πρέπει να εκτελούνται πριν από την έναρξη της θεραπείας και στη συνέχεια περιοδικά. Οι ασθενείς που παρουσιάζουν οποιοδήποτε κλινικό σημείο ή σύμπτωμα ενδεικτικό ηπατικής βλάβης θα πρέπει να υποβάλλονται σε έλεγχο της ηπατικής λειτουργίας. Οι ασθενείς με αυξημένα επίπεδα τρανσαμινασών θα πρέπει να παρακολουθούνται μέχρις ότου οι διαταραχές αποκατασταθούν. Αν μία αύξηση των τιμών των τρανσαμινασών, μεγαλύτερη του 3πλάσιου των ανώτερων φυσιολογικών τιμών επιμένει, συνιστάται μείωση της δόσης ή διακοπή της χορήγησης του Zarator (βλέπε Παράγραφο 4.8). Το Zarator πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή σε ασθενείς που καταναλώνουν σημαντικές ποσότητες οινοπνεύματος ή/και έχουν ιστορικό ηπατικής νόσου. Πρόληψη Αγγειακού Εγκεφαλικού Επεισοδίου με Eπιθετική Μείωση των Επιπέδων Χοληστερόλης (Stroke Prevention by Aggressive Reduction in Cholesterol Levels SPARCL) Σε μια post-hoc ανάλυση υποκατηγοριών αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου, σε ασθενείς χωρίς στεφανιαία νόσο που είχαν υποστεί πρόσφατα αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο ή παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο, υπήρξε μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισης αιμορραγικού αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου σε ασθενείς οι οποίοι ξεκίνησαν θεραπεία με ατορβαστατίνη 80 mg συγκριτικά με εικονικό φάρμακο. Ο αυξημένος κίνδυνος ήταν ιδιαίτερα εμφανής σε ασθενείς με προηγούμενο ιστορικό αιμορραγικού αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου ή κενοχωριώδους εμφράκτου κατά την εισαγωγή στην μελέτη. Στους ασθενείς με προηγούμενο ιστορικό αιμορραγικού αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου, η αναλογία μεταξύ κίνδυνου και οφέλους της ατορβαστατίνης 80 mg είναι απροσδιόριστη και ο δυνητικός κίνδυνος αιμορραγικού αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου πρέπει να ληφθεί προσεκτικά υπόψη πριν την έναρξη της θεραπείας (βλέπε Παράγραφο 5.1) Επίδραση στους σκελετικούς μυς Η ατορβαστατίνη, όπως και άλλοι αναστολείς της HMG-CoA αναγωγάσης, μπορεί, σε σπάνιες περιπτώσεις, να επιδράσει στους σκελετικούς μυς και να προκαλέσει μυαλγία, μυοσίτιδα και μυοπάθεια, που μπορεί να εξελιχθεί σε ραβδομυόλυση, μία δυνητικά απειλητική για τη ζωή κατάσταση, που χαρακτηρίζεται από σημαντικά αυξημένα επίπεδα της φωσφοκινάσης της κρεατίνης –(CPK) (> 10 φορές τα ανώτατα φυσιολογικά όρια), μυοσφαιριναιμία και μυοσφαιρινουρία, που μπορεί να προκαλέσει νεφρική ανεπάρκεια. Πριν την έναρξη της θεραπείας Η ατορβαστατίνη πρέπει να χορηγείται με προσοχή σε ασθενείς με προδιαθεσικούς παράγοντες για εμφάνιση ραβδομυόλυσης. Στις καταστάσεις που ακολουθούν πρέπει να προσδιορίζονται τα επίπεδα της φωσφοκινάσης της κρεατίνης (CPK) πριν την έναρξη της θεραπείας με στατίνες: - Νεφρική ανεπάρκεια - Υποθυρεοειδισμός - Ατομικό ή οικογενειακό ιστορικό κληρονομικής μυϊκής διαταραχής - Προηγούμενο ιστορικό μυϊκής τοξικότητας με στατίνη ή φιμπράτη - Προηγούμενο ιστορικό ηπατικής νόσου και/ή όταν καταναλώνονται μεγάλες ποσότητες οινοπνεύματος - Σε ηλικιωμένους (ηλικίας > 70 ετών) η χρησιμότητα μιας τέτοιας μέτρησης πρέπει να εξετάζεται με βάση την ύπαρξη άλλων παραγόντων που προδιαθέτουν για ραβδομυόλυση. Σε αυτές τις καταστάσεις θα πρέπει να σταθμίζεται ο κίνδυνος σε σχέση με το πιθανό όφελος της θεραπείας και συνιστάται κλινική παρακολούθηση. Εάν τα επίπεδα της CPK είναι σημαντικώς αυξημένα ( >5 φορές τα ανώτατα φυσιολογικά όρια) πριν από την έναρξη της θεραπείας δεν πρέπει να γίνει έναρξη αυτής. Προσδιορισμός της φωσφοκινάσης της κρεατίνης Η φωσφοκινάση της κρεατίνης (CPK) δεν πρέπει να προσδιορίζεται μετά από εντατική άσκηση ή παρουσία οποιασδήποτε άλλης εύλογης αιτίας αύξησης της CPK, γιατί αυτό δυσκολεύει την ερμηνεία των αποτελεσμάτων. Εάν τα επίπεδα της CPK, πριν την έναρξη της θεραπείας, είναι σημαντικώς αυξημένα (> 5 φορές τα ανώτατα φυσιολογικά όρια) πρέπει να προσδιορίζονται εκ νέου 5 έως 7 ημέρες αργότερα για την επιβεβαίωση των αποτελεσμάτων.Κατά τη διάρκεια της θεραπείας - Πρέπει να ζητείται από τους ασθενείς να αναφέρουν αμέσως μυϊκούς πόνους, κράμπες ή αδυναμία, ιδιαίτερα εάν συνοδεύονται από αίσθημα κακουχίας ή πυρετό. - Εάν εμφανιστούν τέτοια συμπτώματα, ενώ ένας ασθενής βρίσκεται υπό θεραπεία με ατορβαστατίνη, πρέπει να προσδιορίζονται τα επίπεδα της CPK. Εάν διαπιστωθεί ότι τα επίπεδα είναι σημαντικώς αυξημένα (>5 φορές τα ανώτατα φυσιολογικά όρια) η θεραπεία θα πρέπει να σταματήσει. - Εάν τα μυϊκά συμπτώματα είναι σοβαρά και προκαλούν καθημερινές διαταραχές, ακόμα και αν τα επίπεδα CPK είναι αυξημένα σε ≤ 5 x ανώτατα φυσιολογικά όρια, πρέπει να εκτιμάται η ανάγκη διακοπής της θεραπείας. - Εάν τα συμπτώματα υποχωρήσουν και τα επίπεδα της CPK επανέλθουν στο φυσιολογικό, τότε μπορεί να εξεταστεί το ενδεχόμενο επαναχορήγησης της ατορβαστατίνης ή η χορήγηση μιας άλλης στατίνης στη χαμηλότερη δόση και υπό στενό έλεγχο. - τα ανώτατα φυσιολογικά όρια) ή εάν διαγνωσθεί ή υπάρχει υπόνοια ραβδομυόλυσης. Ο κίνδυνος εμφάνισης ραβδομυόλυσης αυξάνει όταν η ατορβαστατίνη χορηγείται ταυτόχρονα με κάποια φάρμακα τα οποία μπορεί να αυξήσουν τα επίπεδα της ατορβαστατίνης στο πλάσμα, όπως: κυκλοσπορίνη, ερυθρομυκίνη, κλαριθρομυκίνη, ιτρακοναζόλη, κετοκοναζόλη, νεφαζοδόνη, νιασίνη, γεμφιβροζίλη, άλλες φιβράτες ή αναστολείς της HIV πρωτεάσης. Ο κίνδυνος μυοπάθειας μπορεί επίσης να αυξηθεί με την ταυτόχρονη χορήγηση ezetimibe. Εάν είναι δυνατό, εναλλακτικ ω ώ ω φ ω ώ ώ ω φ ω φ Ό φ ω ω ώ ω ώ Β Π φ Ο ψ φ φ Π Δ ω φ Π φ Α π Ο ω ω ψ ω ω Π % ω ώ ψ ω ώ Μ φ φ φ Ο φ ≥ < ≥ < ≥ < ≤ Δ ω ψ Ό Δ π φ Ό Δ π Π φ Δ Ό ω Ψ Ό Δ φ Ό φ Π Οφ Π Δ π ω φ ω Π Δ Ε Ό ω Π φ ώ ω φ S Δ ω Ό Π ώ Δ Ό Π Δ π ω Ό Π ω φ φ ω Ό ω Π ω ω ω ώ HMG C ω Η ω ω ώ φ ω ώ φ %Η ώ ψ C ω ώ ω φ ώ ω % ω ώ HMG C ω φ ω ώ φ % ω ώ Π φ Π Π Ο Η ω φ φ ω ω < ώ ω ώ ω ώ Δ φ Δ Π φ φω φ Β ω ω ω ω ω ω ω ω φ φ ΚΑ Ο Ο Η ΑΔΕ Α Κ Κ ΟΦΟΡ Α W M Φ Π Π ΑΡ ΘΜΟ ΑΔΕ Α Κ Κ ΟΦΟΡ Α Δ m Δ m Δ m ΟΡΗ Ε Α ΜΕ Α Ρ ΚΗ Ν Α Η UND R C N O R ΑΝ ΚΗ ΜΗ R OR C B MG b R OR C B MG b R OR C B MG b

Bοηθήστε να γ νουν τα φάρμακα π ο ασφαλή Συμπληρώστε την “κ τρ νη κΑρτα” Aναφέρα ε ΟλεΣ ανεπ θύμη ε ενέργε ε γ α α Nέα φάρμακα N T ΣOBAPEΣ ανεπ θύμη ε ενέργε ε γ α α Γνωσ ά φάρμακα


ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Pantium 40 mg γαστροανθεκτικά δισκία 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ασθενείς. Δεν υπάρχει εμπειρία από τη χρήση της βιλνταγλιπτίνης στο πλαίσιο κλινικών δοκιμών σε ασθενείς με νόσο λειτουργικής ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ σε δραστικά συστατικά Κάθε γαστροανθεκτικό δισκίο περιέχει 40 mg παντοπραζόλης (ως pantoprazole sodium κατηγορίας III IV κατά NYHA και επομένως η χρήση της δεν συνιστάται στους συγκεκριμένους ασθενείς. Διαταραχές του δέρματος sesquihydrate). Έκδοχα: Κάθε γαστροανθεκτικό δισκίο περιέχει 36 mg σορβιτόλης. 3. Κλινικα στοιχεια 3.1 Θεραπευτικές ενδείξεις Έχουν αναφερθεί δερματικές βλάβες, που περιλαμβάνουν φλύκταινες και εξελκώσεις, στα άκρα πιθήκων σε προκλινικές τοξικολογικές Για την ανακούφιση των συμπτωμάτων και την βραχυχρόνια θεραπεία γαστρεντερικών παθήσεων που απαιτούν τη μείωση της έκκρισης μελέτες (βλ. παράγραφο 5.3). Παρόλο που δεν παρατηρήθηκε αυξημένη συχνότητα εμφάνισης δερματικών βλαβών σε κλινικές δοκιμές, οξέος. - δωδεκαδακτυλικό έλκος - γαστρικό έλκος - μέτρια και σοβαρή οισοφαγίτιδα από παλινδρόμηση - εκρίζωση του Helicobacter υπήρξε περιορισμένη εμπειρία σε ασθενείς με δερματικές επιπλοκές λόγω διαβήτη. Για το λόγο αυτό στα πλαίσια της συνηθισμένης pylori σε συνδυασμό με αντιβιοτική θεραπεία σε ασθενείς με πεπτικό έλκος - σύνδρομο Zollinger-Ellison και άλλες υπερεκκριτικές φροντίδας του διαβητικού ασθενούς, συνιστάται η παρακολούθηση για επιπλοκές από το δέρμα όπως οι φλύκταινες ή οι εξελκώσεις. καταστάσεις. 3.2 Δοσολογία και τρόπος χορήγησης Τρόπος χορήγησης Τα δισκία Pantium 40 mg δεν πρέπει να μασώνται ή να Έκδοχα Τα δισκία περιέχουν λακτόζη. Οι ασθενείς με σπάνια κληρονομικά προβλήματα δυσανεξίας στη γαλακτόζη, έλλειψη λακτάσης συνθλίβονται και πρέπει να καταπίνονται ολόκληρα μαζί με νερό πριν από γεύμα. Δωδεκαδακτυλικό έλκος Η συνιστώμενη δόση είναι 40 Lapp ή δυσαπορρόφηση γλυκόζης-γαλακτόζης δεν πρέπει να πάρουν αυτό το φαρμακευτικό προϊόν. 3.5 Ανεπιθύμητες ενέργειες mg παντοπραζόλης ημερησίως (1 γαστροανθεκτικό δισκίο Pantium 40 mg). Τα δωδεκαδακτυλικά έλκη θεραπεύονται γενικά μέσα σε Δεδομένα ασφάλειας ελήφθησαν συνολικά από 3.784 ασθενείς με έκθεση στη βιλνταγλιπτίνη σε ημερήσια δόση των 50 mg (άπαξ δυο εβδομάδες. Αν η θεραπευτική περίοδος των δυο εβδομάδων δεν είναι επαρκής, η θεραπεία επιτυγχάνεται σχεδόν σε όλες τις ημερησίως) ή των 100 mg (50 mg δις ημερησίως ή 100 mg άπαξ ημερησίως) σε ελεγχόμενες δοκιμές ελάχιστης διάρκειας 12 εβδομάδων. περιπτώσεις μέσα στις επόμενες δύο επιπλέον εβδομάδες. Γαστρικό έλκος και μέτρια και σοβαρή οισοφαγίτιδα από παλινδρόμηση Η Από αυτούς τους ασθενείς, 2.264 ασθενείς έλαβαν βιλνταγλιπτίνη ως μονοθεραπεία και 1.520 ασθενείς έλαβαν βιλνταγλιπτίνη σε συνιστώμενη δόση είναι 40 mg παντοπραζόλης ημερησίως (1 γαστροανθεκτικό δισκίο Pantium 40 mg). Συνήθως απαιτείται μια περίοδος συνδυασμό με άλλο φαρμακευτικό προϊόν. 2.682 ασθενείς έλαβαν θεραπεία με βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως (είτε 50 mg δις τεσσάρων εβδομάδων για τη θεραπεία των γαστρικών ελκών και την οισοφαγίτιδα από παλινδρόμηση. Αν αυτή δεν είναι επαρκής, η ημερησίως είτε 100 mg άπαξ ημερησίως) και 1.102 ασθενείς έλαβαν θεραπεία με βιλνταγλιπτίνη 50 mg άπαξ ημερησίως. Η πλειονότητα θεραπεία επιτυγχάνεται συνήθως μέσα στις επόμενες τέσσερις επιπλέον εβδομάδες. Εκρίζωση του Helicobacter pylori (H. pylori)Η των ανεπιθύμητων ενεργειών σε αυτές τις δοκιμές ήταν ήπιες και παροδικές, χωρίς να απαιτήσουν τη διακοπή της θεραπείας. Δεν συνιστώμενη δόση είναι 40 mg παντοπραζόλης 2 φορές την ημέρα (1 γαστροανθεκτικό δισκίο Pantium 40 mg 2 φορές την ημέρα) με βρέθηκε κάποια σχέση μεταξύ των ανεπιθύμητων αντιδράσεων και της ηλικίας, της εθνικότητας, της διάρκειας έκθεσης ή της ημερήσιας συνδυασμένη θεραπεία με έναν από τους τρεις παρακάτω συνδυασμούς: α) αμοξικιλλίνη 1 g δύο φορές την ημέρα + κλαριθρομυκίνη δόσης. Έχουν αναφερθεί σπάνια περιστατικά ηπατικής δυσλειτουργίας (περιλαμβανομένης της ηπατίτιδας). Σε αυτά τα περιστατικά οι 500 mg δύο φορές την ημέρα β) κλαριθρομυκίνη 250−500 mg δύο φορές την ημέρα + μετρονιδαζόλη 400−500 mg δύο φορές την ημέρα ασθενείς ήταν γενικά ασυμπτωματικοί χωρίς κλινικές συνέπειες και οι τιμές των ηπατικών δοκιμασιών επέστρεψαν στα φυσιολογικά γ) αμοξικιλλίνη 1 g δύο φορές την ημέρα + μετρονιδαζόλη 400−500 mg δύο φορές την ημέρα Το δεύτερο δισκίο παντοπραζόλης πρέπει επίπεδα μετά τη διακοπή της θεραπείας. Σε δεδομένα από ελεγχόμενες μελέτες μονοθεραπείας ή θεραπείας συνδυασμού διάρκειας ως να λαμβάνεται πριν από το βραδινό γεύμα. Συνδυασμένη θεραπεία πρέπει να χορηγείται στις περισσότερες περιπτώσεις για 7 ημέρες και 24 εβδομάδων, η συχνότητα εμφάνισης των αυξήσεων της ALT ή της AST σε τιμή 3x ULN (ταξινομημένες ως παρούσες σε δύο διαδοχικές σε κάποιες φορές έως 14 ημέρες. Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι επίσημες τοπικές οδηγίες (π.χ. εθνικές συστάσεις) αναφορικά με την μετρήσεις ή κατά την τελική υπό θεραπεία επίσκεψη) ήταν 0,2%, 0,3% και 0,2% για τη βιλνταγλιπτίνη 50 mg μία φορά την ημέρα, τη αντοχή των βακτηρίων και την συνετή χρήση και συνταγογράφηση αντιβακτηριακών παραγόντων. Σύνδρομο Zollinger-Ellison και άλλες βιλνταγλιπτίνη 50 mgδύο φορές την ημέρα και όλα τα φάρμακα σύγκρισης, αντίστοιχα. Αυτές οι αυξήσεις των τρανσαμινασών ήταν υπερεκκριτικές καταστάσεις Για την αντιμετώπιση του συνδρόμου Zollinger-Ellison και άλλων υπερεκκριτικών καταστάσεων, η αρχική γενικά ασυμπτωματικές, μη εξελισσόμενης φύσης και δεν συνδέθηκαν με χολόσταση ή ίκτερο. Σπάνια περιστατικά αγγειοοιδήματος  θεραπεία είναι 80 mg την ημέρα (2 γαστροανθεκτικά δισκία Pantium 40 mg). Μετέπειτα η δοσολογία μπορεί να αυξάνεται ή να μειώνεται έχουν αναφερθεί για τη βιλνταγλιπτίνη σε παρόμοιο ποσοστό με τα φάρμακα ελέγχου. Μεγαλύτερο ποσοστό περιστατικών αναφέρθηκε αναλόγως των αναγκών, λαμβάνοντας τις μετρήσεις έκκρισης γαστρικού οξέος ως οδηγό. Με δόσεις άνω των 80 mg ημερησίως, η δόση όταν η βιλνταγλιπτίνη χορηγούνταν σε συνδυασμό με έναν αναστολέα του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτασίνης (ACE-Inhibitor). Η πρέπει να διαιρείται και να χορηγείται δύο φορές ημερησίως. Παροδική αύξηση της δοσολογίας σε άνω των 160 mg παντοπραζόλης είναι πλειονότητα των περιστατικών αυτών ήταν ήπιας βαρύτητας και υποχώρησαν με συνεχιζόμενη θεραπεία με βιλνταγλιπτίνη. Οι δυνατή αλλά δεν πρέπει να εφαρμόζεται για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο από όσο απαιτείται για τον επαρκή έλεγχο της έκκρισης του ανεπιθύμητες αντιδράσεις που αναφέρθηκαν σε ασθενείς που έλαβαν Jalra σε διπλά τυφλές μελέτες ως μονοθεραπεία και πρόσθετες γαστρικού οξέος. Η διάρκεια της θεραπείας σε σύνδρομο Zollinger-Ellison και άλλες παθολογικές υπερεκκριτικές καταστάσεις δεν είναι θεραπείες παρατίθενται παρακάτω για κάθε ένδειξη ανά οργανικό σύστημα και απόλυτη συχνότητα. Οι συχνότητες ορίζονται ως πολύ περιορισμένη και πρέπει να προσαρμόζεται ανάλογα με τις κλινικές ανάγκες. Ηλικιωμένοι Δεν πρέπει να γίνεται υπέρβαση της ημερήσιας συχνές (≥1/10), συχνές (≥1/100, <1/10) όχι συχνές (≥1/1.000, <1/100) σπάνιες (≥1/10.000, <1/1.000) πολύ σπάνιες (<1/10.000), μη δόσης των 40 mg παντοπραζόλης εκτός από την θεραπεία για την εκρίζωση του H. pylori, όπου οι ηλικιωμένοι ασθενείς πρέπει να γνωστές (δεν μπορούν να εκτιμηθούν με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα). Εντός κάθε κατηγορίας συχνότητας εμφάνισης, οι ανεπιθύμητες λαμβάνουν την συνήθη δόση παντοπραζόλης (2 × 40 mg/ημέρα) κατά τη διάρκεια θεραπείας μιας εβδομάδας. Ασθενείς με νεφρική ενέργειες παρατίθενται κατά φθίνουσα σειρά σοβαρότητας. Συνδυασμός με μετφορμίνη Σε ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές με συνδυασμό δυσλειτουργία Δεν πρέπει να γίνεται υπέρβαση της ημερήσιας δόσης των 40 mg παντοπραζόλης σε ασθενείς με μειωμένη νεφρική βιλνταγλιπτίνης 100 mg ημερησίως + μετφορμίνη δεν αναφέρθηκαν περιπτώσεις απόσυρσης ασθενών εξαιτίας ανεπιθύμητων ενεργειών λειτουργία. Για αυτό το λόγο η τριπλή θεραπεία για το H. pylori δεν είναι κατάλληλη για αυτούς τους ασθενείς (βλέπε παράγραφο 4.3). σε καμία από τις ομάδες που υποβάλλονταν σε θεραπεία και ελάμβαναν είτε βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως + μετφορμίνη ή εικονικό Ασθενείς με ηπατική δυσλειτουργία Σε ασθενείς με σοβαρή ηπατική δυσλειτουργία πρέπει να χορηγούνται 40 mg παντοπραζόλης μέρα φάρμακο + μετφορμίνη. Σε κλινικές δοκιμές, η επίπτωση της υπογλυκαιμίας ήταν συχνή σε ασθενείς που έλαβαν βιλνταγλιπτίνη 100 mg παρά μέρα (βλέπε παραγράφους 4.3 και 4.4). Σε αυτούς τους ασθενείς τα επίπεδα των ηπατικών ενζύμων θα πρέπει να παρακολουθούνται ημερησίως σε συνδυασμό με μετφορμίνη (1%) και όχι συχνή σε ασθενείς που έλαβαν εικονικό φάρμακο + μετφορμίνη (0,4%). Δεν κατά την διάρκεια της θεραπείας. Σε περίπτωση αύξησης των επιπέδων των ηπατικών ενζύμων, η θεραπεία με παντοπραζόλη θα πρέπει αναφέρθηκαν σοβαρά υπογλυκαιμικά επεισόδια στα σκέλη της βιλνταγλιπτίνης. Σε κλινικές δοκιμές, το σωματικό βάρος δεν μεταβλήθηκε να διακοπεί. Για αυτό το λόγο η τριπλή θεραπεία για το H. pylori δεν είναι κατάλληλη για αυτούς τους ασθενείς. Παιδιά Δεν υπάρχουν όταν βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως προστέθηκε στη μετφορμίνη (+0,2 kg και 1,0 kg για τη βιλνταγλιπτίνη και το εικονικό φάρμακο στοιχεία για την χρήση της παντοπραζόλης σε παιδιά. Γι’ αυτό τα δισκία παντοπραζόλης δεν πρέπει να χορηγούνται σε παιδιά. 3.3 αντίστοιχα). Πίνακας 1 Ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρθηκαν σε ασθενείς που έλαβαν Jalra 100 mg την ημέρα σε συνδυασμό Αντενδείξεις Υπερευαισθησία στην παντοπραζόλη ή σε κάποιο από τα έκδοχα. Η παντοπραζόλη όπως και κάθε αναστολέας αντλίας με μετφορμίνη σε διπλά τυφλές μελέτες (N=208) Διαταραχές του νευρικού συστήματος Συχνές: Τρόμος, Κεφαλαλγία, Ζάλη, Όχι πρωτονίων, δεν πρέπει να χορηγείται με αταζαναβίρη (βλέπε παράγραφο 4.5). Δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία για την προσαρμογή συχνές: Κόπωση Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος Συχνές: Ναυτία Διαταραχές του μεταβολισμού και της θρέψης Συχνές: των δόσεων σε ασθενείς με μέτρια και σοβαρή νεφρική δυσλειτουργία. Σε ασθενείς με σοβαρή ηπατική δυσλειτουργία, η δοσολογία Υπογλυκαιμία Συνδυασμός με μια σουλφονυλουρία Σε ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές με συνδυασμό βιλνταγλιπτίνης 50 mg + μια πρέπει να μειωθεί σε 40 mg παντοπραζόλη μέρα παρά μέρα. Για αυτό το λόγο, η τριπλή θεραπεία για το H.pylori δεν είναι κατάλληλη για σουλφονυλουρία, η συνολική επίπτωση των περιπτώσεων απόσυρσης ασθενών εξαιτίας ανεπιθύμητων ενεργειών ήταν 0,6% στην ομάδα αυτούς τους ασθενείς 3.4 Ιδιαίτερες προειδοποιήσεις και ιδιαίτερες προφυλάξεις κατά τη χρήση Δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία που ελάμβανε βιλνταγλιπτίνη 50 mg + σουλφονυλουρία έναντι 0% στην ομάδα που ελάμβανε εικονικό φάρμακο + σουλφονυλουρία. Σε για την προσαρμογή των δόσεων σε ασθενείς με μέτρια και σοβαρή νεφρική δυσλειτουργία. Σε ασθενείς με σοβαρή ηπατική ανεπάρκεια κλινικές δοκιμές, η επίπτωση της υπογλυκαιμίας όταν προστέθηκε βιλνταγλιπτίνη 50 mg μία φορά την ημέρα σε γλιμεπιρίδη ήταν 1,2% πρέπει να χορηγούνται 40 mg παντοπραζόλης μέρα παρά μέρα. Σε ασθενείς με σοβαρή ηπατική δυσλειτουργία, τα ηπατικά ένζυμα έναντι 0,6% για το εικονικό φάρμακο + γλιμεπιρίδη. Δεν αναφέρθηκαν σοβαρά υπογλυκαιμικά επεισόδια στα σκέλη της βιλνταγλιπτίνης. πρέπει να παρακολουθούνται τακτικά κατά τη διάρκεια της θεραπείας με παντοπραζόλη, ειδικά κατά την μακροχρόνια χρήση. Σε Σε κλινικές δοκιμές, το σωματικό βάρος δεν μεταβλήθηκε όταν βιλνταγλιπτίνη 50 mg ημερησίως προστέθηκε στη γλιμεπιρίδη ( 0,1 kg και περίπτωση αύξησης των τιμών των ηπατικών ενζύμων η θεραπεία πρέπει να διακοπεί (βλέπε παραγράφους 4.2 και 4.3) Η παντοπραζόλη 0,4 kg για τη βιλνταγλιπτίνη και το εικονικό φάρμακο αντίστοιχα). Πίνακας 2 Ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρθηκαν σε ασθενείς των 40 mg δεν ενδείκνυται για την θεραπεία των ήπιων γαστρεντερικών ενοχλημάτων όπως η λειτουργική δυσπεψία. Στη περίπτωση της που έλαβαν Jalra 50 mg σε συνδυασμό με μια σουλφονυλουρία σε διπλά τυφλές μελέτες (N=170) Λοιμώξεις και παρασιτώσεις Πολύ συνδυασμένης θεραπείας, οι Περιλήψεις των Χαρακτηριστικών των Προϊόντων των αντιστοίχων φαρμακευτικών προϊόντων θα πρέπει να σπάνιες: Ρινοφαρυγγίτιδα Διαταραχές του νευρικού συστήματος Συχνές: Τρόμος, Κεφαλαλγία, Ζάλη, Εξασθένιση Διαταραχές του λαμβάνονται υπόψη. Η μειωμένη γαστρική οξύτητα από οποιονδήποτε παράγοντα - περιλαμβανομένων των αναστολέων της αντλίας γαστρεντερικού συστήματος Όχι συχνές: Δυσκοιλιότητα Διαταραχές του μεταβολισμού και της θρέψης Συχνές: Υπογλυκαιμία πρωτονίων - αυξάνει τους γαστρικούς πληθυσμούς των βακτηριδίων που βρίσκονται φυσιολογικά στον γαστρεντερικό σωλήνα. Η Συνδυασμός με μια θιαζολιδινεδιόνη Σε ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές με συνδυασμό βιλνταγλιπτίνης 100 mg ημερησίως + μια θεραπεία με αντιόξινα φάρμακα μπορεί να οδηγήσει σε ελαφρά αυξημένο κίνδυνο γαστρεντερικών λοιμώξεων όπως από Salmonella και θιαζολιδινεδιόνη, δεν αναφέρθηκαν περιπτώσεις απόσυρσης ασθενών εξαιτίας ανεπιθύμητων ενεργειών σε καμία από τις ομάδες που Campylobacter. Σε ασθενείς με σύνδρομο Zollinger-Ellison-Syndrome και άλλες παθολογικές υπερεκκριτικές καταστάσεις που απαιτούν ελάμβαναν είτε βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως + θιαζολιδινεδιόνη ή εικονικό φάρμακο + θιαζολιδινεδιόνη. Σε κλινικές δοκιμές, η μακροχρόνια θεραπεία, η παντοπραζόλη όπως και τα άλλα φάρμακα που είναι αναστολείς του οξέος, μπορεί να μειώσουν την επίπτωση της υπογλυκαιμίας ήταν όχι συχνή σε ασθενείς που ελάμβαναν βιλνταγλιπτίνη + πιογλιταζόνη (0,6%) αλλά συχνή στους απορρόφηση της βιταμίνης Β12 (κυανοκοβαλαμίνης) λόγω της υποχλωρυδρίας ή αχλωρυδρίας. Αυτό θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη σε ασθενείς που ελάμβαναν εικονικό φάρμακο + πιογλιταζόνη (1,9%). Δεν αναφέρθηκαν σοβαρά υπογλυκαιμικά επεισόδια στα σκέλη της ασθενείς με μειωμένα αποθέματα στο οργανισμό, ή με παράγοντες κινδύνου για μειωμένη απορρόφηση βιταμίνης Β12 σε περίπτωση βιλνταγλιπτίνης. Στη μελέτη με πρόσθετη θεραπεία με πιογλιταζόνη οι απόλυτες αυξήσεις βάρους με εικονικό φάρμακο και Jalra 100 mg μακροχρόνιας θεραπείας ή αν παρατηρούνται σχετικά κλινικά συμπτώματα. Πριν τη θεραπεία, πρέπει να αποκλεισθεί κακοήθης νόσος ημερησίως ήταν 1,4 και 2,7 kg αντίστοιχα. Η επίπτωση περιφερικού οιδήματος όταν προστέθηκε βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως σε του οισοφάγου ή του στομάχου επειδή η θεραπεία με παντοπραζόλη μπορεί να ανακουφίσει από τα συμπτώματα των κακοήθων νόσων θεραπεία με μέγιστη δόση πιογλιταζόνης (45 mg μία φορά την ημέρα) ήταν 7,0%, έναντι 2,5% για τη βασική θεραπεία με πιογλιταζόνη και μπορεί έτσι να καθυστερήσει την διάγνωση. Ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται στην θεραπεία μετά από 4 εβδομάδες θα πρέπει να μόνο. Πίνακας 3 Ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρθηκαν σε ασθενείς που έλαβαν Jalra 100 mg την ημέρα σε συνδυασμό με μια εξετάζονται. Δεν υπάρχει εμπειρία με τη χρήση της παντοπραζόλης σε παιδιά. Το Pantium περιέχει σορβιτόλη. Ασθενείς με σπάνια θιαζολιδινεδιόνη σε διπλά τυφλές μελέτες (N=158) Διαταραχές του νευρικού συστήματος Όχι συχνές: Κεφαλαλγία, Εξασθένιση κληρονομικά προβλήματα δυσανεξίας στην φρουκτόζη, δεν πρέπει να παίρνουν αυτό το φάρμακο. 3.5.Ανεπιθύμητες ενέργειες: Συχνές Διαταραχές του μεταβολισμού και της θρέψης Συχνές: Αύξηση σωματικού βάρους Όχι συχνές: Υπογλυκαιμία Αγγειακές διαταραχές ≥ 1/100 έως < 1/10, Όχι συχνές ≥ 1/1.000 έως < 1/100, Σπάνιες ≥ 1/10.000 έως < 1/1.000, Πολύ σπάνιες < 1/10.000, περιλαμβανομένων Συχνές: Περιφερικό οίδημα Επιπρόσθετα, σε ελεγχόμενες δοκιμές με σχήμα μονοθεραπείας με βιλνταγλιπτίνη, η συνολική επίπτωση των των μεμονωμένων αναφορών Διαταραχές του αιμοποιητικού και του λεμφικού συστήματος Πολύ σπάνιες: Λευκοπενία, θρομβοκυτοπενία περιπτώσεων απόσυρσης ασθενών εξαιτίας ανεπιθύμητων ενεργειών δεν ήταν μεγαλύτερη για τους ασθενείς που υποβάλλονταν σε Διαταραχές του ανοσοποιητικού συστήματος Πολύ σπάνιες: Αναφυλακτικές αντιδράσεις περιλαμβανομένης της αναφυλακτικής θεραπεία με βιλνταγλιπτίνη σε δόσεις 100 mg ημερησίως (0,3%) απ’ ότι για τους ασθενείς που υποβάλλονταν σε θεραπεία με εικονικό καταπληξίας Ψυχιατρικές διαταραχές Πολύ σπάνιες: Κατάθλιψη Διαταραχές του νευρικού συστήματος Συχνές: Κεφαλαλγία, Μη συχνές: φάρμακο (0,6%) ή τα φάρμακα σύγκρισης (0,5%).Σε ελεγχόμενες συγκριτικές μελέτες με σχήμα μονοθεραπείας, η υπογλυκαιμία ήταν όχι Ζάλη, διαταραχές της όρασης (θάμβος οράσεως) Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος Συχνές:Πόνος στην άνω κοιλιακή χώρα, συχνή και αναφέρθηκε στο 0,4% (7 από 1.855) των ασθενών που υποβλήθηκαν σε θεραπεία με βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως έναντι διάρροια, δυσκοιλιότητα, μετεωρισμός, Μη συχνές: Ναυτία, έμετος, Σπάνιες: Ξηροστομία Διαταραχές του ήπατος και των χοληφόρων 0,2% (2 από 1.082) των ασθενών στις ομάδες που υποβλήθηκαν σε θεραπεία με δραστικό φάρμακο σύγκρισης ή εικονικό φάρμακο, χωρίς Πολύ σπάνιες: Σοβαρή ηπατοκυτταρική βλάβη που οδηγεί σε ίκτερο με ή χωρίς ηπατική ανεπάρκεια. Διαταραχές του δέρματος και του να αναφερθούν σοβαρά επεισόδια. Σε κλινικές δοκιμές, το σωματικό βάρος δεν μεταβλήθηκε όταν βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως υποδόριου ιστού Μη συχνές: Αλλεργικές αντιδράσεις όπως κνησμός και εξάνθημα του δέρματος Πολύ σπάνιες: Κνίδωση, αγγειοοίδημα χορηγήθηκε ως μονοθεραπεία ( 0,3 kg και 1,3 kg για τη βιλνταγλιπτίνη και το εικονικό φάρμακο αντίστοιχα). Πίνακας 4 Ανεπιθύμητες σοβαρές δερματικές αντιδράσεις όπως σύνδρομο Stevens-Johnson, πολύμορφο ερύθημα, σύνδρομο Lyell, φωτοευαισθησία. Διαταραχές ενέργειες που αναφέρθηκαν σε ασθενείς που έλαβαν Jalra 100 mg την ημέρα ως μονοθεραπεία σε διπλά τυφλές μελέτες (N=1.855) του μυοσκελετικού συστήματος και του συνδετικού ιστού Σπάνιες: Αρθραλγία, Πολύ σπάνιες: Μυαλγία Διαταραχές των νεφρών και των Διαταραχές του νευρικού συστήματος Συχνές: Ζάλη, Όχι συχνές: Κεφαλαλγία, Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος Όχι ουροφόρων οδών Πολύ σπάνιες: Διάμεση νεφρίτιδα Γενικές διαταραχές και καταστάσεις της οδού χορήγησης. Πολύ σπάνιες: συχνές: Δυσκοιλιότητα Διαταραχές του μυοσκελετικού συστήματος και του συνδετικού ιστού Όχι συχνές: Αρθραλγία Διαταραχές του Περιφερικό οίδημα που υποχωρεί μετά το τέλος της θεραπείας. Εξετάσεις Πολύ σπάνιες: Αυξημένα ηπατικά ένζυμα, (τρανσαμινάσες μεταβολισμού και της θρέψης Όχι συχνές: Υπογλυκαιμία Λοιμώξεις και παρασιτώσεις Πολύ σπάνιες: Λοίμωξη του ανώτερου γ-γλουταμυλική τρανσφεράση), αυξημένα τριγλυκερίδια, αυξημένη θερμοκρασία σώματος 4. ΚΑΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ αναπνευστικού συστήματος, Ρινοφαρυγγίτιδα Αγγειακές διαταραχές Όχι συχνές: Οίδημα περιφερικό 4. ΚΑΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ WIN MEDICA Φαρμακευτική ΕΠΕ, Παπαδιαμαντοπούλου 41, 115 28 Αθήνα ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ Novartis Europharm Limited, Wimblehurst Road, Horsham, West Sussex, RH12 5AB, Ηνωμένο Βασίλειο 5. ΑΡΙΘΜΟΣ(ΟΙ) 5. ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ 8050/13-4-2009 ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ EU/1/08/485/001-011 Χορηγείται με απλή ιατρική συνταγή. Καλύπτεται από τα ασφαλιστικά ταμεία. Χορηγείται με απλή ιατρική συνταγή. Καλύπτεται από τα ασφαλιστικά ταμεία Περαιτέρω πληροφορίες διατίθενται από την WIN MEDICA Φαρμακευτική ΕΠΕ. 6. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ: Win Medica, Παπαδιαμαντοπούλου 41, 115 28 Ιλίσια Αθήνα  ΛΙΑΝΙΚΗ ΤΙΜΗ: 27,19b Pantium 40 mg γαστροανθεκτικά δισκία ΛΙΑΝΙΚΗ ΤΙΜΗ: Jalra 50mg 28 δισκία 41,12 b

40mg 15 mm

11,91 mm

20mg 12 mm

9,52 mm

10mg 10 mm

7,14 mm Πραγματικό μέγεθος

Για περισσότερες πληροφορίες απευθυνθείτε στο επιστημονικό τμήμα της WinMedica

WIN MEDICA Φαρμακευτική Ε.Π.Ε. Παπαδιαμαντοπούλου 41, 115 28 Αθήνα τηλ.: 210 74 88 821, fax: 210 74 88 827

www.winmedica.gr

Νέα,

μικρότερα δισκία

1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Jalra 50 mg δισκία 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε δισκίο περιέχει 50 mg βιλνταγλιπτίνης. Έκδοχο: Κάθε δισκίο περιέχει 47,82 mg άνυδρης λακτόζης. 3.ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 3.1 Θεραπευτικές ενδείξεις Η βιλνταγλιπτίνη ενδείκνυνται για τη θεραπεία του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: Ως διπλή από του στόματος θεραπεία σε συνδυασμό με - μετφορμίνη, σε ασθενείς με ανεπαρκή γλυκαιμικό έλεγχο παρά τη μονοθεραπεία με τη μέγιστη ανεκτή δόση μετφορμίνης, - σουλφονυλουρία, σε ασθενείς με ανεπαρκή γλυκαιμικό έλεγχο παρά τη μέγιστη ανεκτή δόση σουλφονυλουρίας και για τους οποίους η μετφορμίνη δεν είναι κατάλληλη λόγω αντενδείξεων ή δυσανεξίας, - θειαζολιδινεδιόνη, σε ασθενείς με ανεπαρκή γλυκαιμικό έλεγχο και για τους οποίους η χρήση μιας θειαζολιδινεδιόνης είναι κατάλληλη. 3.2 Δοσολογία και τρόπος χορήγησης Ενήλικες Όταν χρησιμοποιείται σε σχήμα διπλού συνδυασμού με μετφορμίνη, ή με μια θειαζολιδινεδιόνη η συνιστώμενη ημερήσια δόση της βιλνταγλιπτίνης είναι 100 mg, χορηγούμενα ως μια δόση 50 mg το πρωί και μία δόση 50 mg το βράδυ.Όταν χρησιμοποιείται σε σχήμα διπλού συνδυασμού με σουλφονυλουρία, η συνιστώμενη δόση της βιλνταγλιπτίνης είναι 50 mg άπαξ ημερησίως, χορηγούμενη το πρωί. Σε αυτό τον πληθυσμό ασθενών, τα 100 mg βιλνταγλιπτίνης ημερησίως δεν ήταν πιο αποτελεσματικά από τα 50 mg βιλνταγλιπτίνης άπαξ ημερησίως. Οι δόσεις άνω των 100 mg δεν συνιστώνται. Η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα της βιλνταγλιπτίνης ως τριπλής από του στόματος θεραπείας σε συνδυασμό με μετφορμίνη και μια θειαζολιδινεδιόνη ή με μετφορμίνη και μια σουλφονυλουρία δεν έχει τεκμηριωθεί. Το Jalra μπορεί να χορηγηθεί με ή χωρίς τροφή (βλ. επίσης παράγραφο 5.2). Επιπρόσθετες πληροφορίες για ειδικούς πληθυσμούς Νεφρική δυσλειτουργία Δεν απαιτείται αναπροσαρμογή της δόσης σε ασθενείς με ήπια νεφρική δυσλειτουργία (κάθαρση κρεατινίνης ≥50 ml/min). Η χρήση του Jalra δεν συνιστάται σε ασθενείς με μέτρια ή σοβαρή νεφρική δυσλειτουργία ή σε ασθενείς που υποβάλλονται σε αιµοδιύλιση με νεφροπάθεια τελικού σταδίου (ESRD) (βλ. επίσης παραγράφους 4.4 και 5.2). Ηπατική δυσλειτουργία To Jalra δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται σε ασθενείς με ηπατική δυσλειτουργία περιλαμβανομένων των ασθενών με επίπεδα αμινοτρανσφεράσης της αλανίνης (ALT) ή ασπαρτικής αμινοτρανσφεράσης (AST) σε τιμή > 3x το ανώτερο φυσιολογικό όριο (ULN) πριν από την έναρξη της θεραπείας (βλ. επίσης παραγράφους 4.4 και 5.2). Ηλικιωμένοι (≥ 65 ετών) Δεν απαιτείται αναπροσαρμογή της δόσης σε ηλικιωμένους ασθενείς. Η εμπειρία σε ασθενείς ηλικίας 75 ετών και άνω είναι περιορισμένη και συνιστάται προσοχή κατά τη θεραπεία του συγκεκριμένου πληθυσμού (βλ. επίσης παραγράφους 5.1 και 5.2). Παιδιατρικός πληθυσμός (< 18 ετών) Το Jalra δεν συνιστάται για χρήση σε παιδιά και εφήβους λόγω έλλειψης στοιχείων για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα. 3.3 Αντενδείξεις Υπερευαισθησία στη δραστική ουσία ή σε κάποιο από τα έκδοχα. 3.4 Ειδικές προειδοποιήσεις και προφυλάξεις κατά τη χρήση Γενικά Το Jalra δεν αποτελεί υποκατάστατο της ινσουλίνης σε ασθενείς που χρειάζονται ινσουλινοθεραπεία. Το Jalra δεν πρέπει να χορηγείται σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 1 ή για τη θεραπεία της διαβητικής κετοξέωσης. Νεφρική δυσλειτουργία Η εμπειρία είναι περιορισμένη σε ασθενείς με μέτρια ως σοβαρή νεφρική δυσλειτουργία και σε ασθενείς με νεφροπάθεια τελικού σταδίου (ESRD) που υποβάλλονται σε αιμοδιύλιση. Συνεπώς, η χρήση του Jalra δεν συνιστάται στους συγκεκριμένους ασθενείς. Ηπατική δυσλειτουργία Το Jalra δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται σε ασθενείς με ηπατική δυσλειτουργία περιλαμβανομένων των ασθενών με επίπεδα ALT ή AST πριν την έναρξη της θεραπείας.> 3x ULN. Παρακολούθηση ηπατικών ενζύμων Έχουν αναφερθεί σπάνια περιστατικά ηπατικής δυσλειτουργίας (περιλαμβανομένης της ηπατίτιδας). Σε αυτά τα περιστατικά οι ασθενείς ήταν γενικά ασυμπτωματικοί χωρίς κλινικές συνέπειες και οι τιμές των ηπατικών δοκιμασιών επέστρεψαν στα φυσιολογικά επίπεδα μετά τη διακοπή της θεραπείας. Πριν την έναρξη της θεραπείας με Jalra θα πρέπει να διενεργούνται δοκιμασίες ηπατικής λειτουργίας ώστε να είναι γνωστές οι τιμές των αρχικών επιπέδων του ασθενούς. Η ηπατική λειτουργία θα πρέπει να παρακολουθείται κατά τη διάρκεια της θεραπείας με Jalra ανά τρίμηνα διαστήματα κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους θεραπείας και κατόπιν σε τακτά διαστήματα. Οι ασθενείς που αναπτύσσουν αυξημένα επίπεδα τρανσαμινασών πρέπει να παρακολουθούνται με δεύτερη αξιολόγηση της ηπατικής λειτουργίας προκειμένου να επιβεβαιωθεί το εν λόγω εύρημα και κατόπιν να παρακολουθούνται με συχνές εξετάσεις της ηπατικής λειτουργίας μέχρι το/τα μη φυσιολογικό/-ά εύρημα/-τα να υποχωρήσει/ουν. Εάν η αύξηση της AST ή της ALTσε τιμή 3x ULN ή μεγαλύτερη επιμένει, συνιστάται η διακοπή της θεραπείας με Jalra. Οι ασθενείς που παρουσιάζουν ίκτερο ή άλλα σημεία που υποδεικνύουν ηπατική δυσλειτουργία θα πρέπει να διακόπτουν το Jalra. Μετά τη διακοπή της θεραπείας με Jalra και την ομαλοποίηση των εξετάσεων ηπατικής δυσλειτουργείας, δεν θα πρέπει να αρχίζει ξανά η θεραπεία με Jalra. Καρδιακή ανεπάρκεια Η εμπειρία της θεραπείας με βιλνταγλιπτίνη σε ασθενείς με συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια λειτουργικής κατηγορίας I II κατά New York Heart Association (NYHA) είναι περιορισμένη και επομένως η βιλνταγλιπτίνη πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή στους συγκεκριμένους

1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Zomarist 50 mg/850 mg επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο δισκία Zomarist 50 mg/1000 mg επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο δισκία 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ •Zomarist 50 mg/850 mg επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο δισκία Κάθε επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει 50 mg βιλνταγλιπτίνης και 850 mg υδροχλωρικής μετφορμίνης (που αντιστοιχεί σε 660 mg μετφορμίνης). • Zomarist 50 mg/1000 mg επικαλυμμένα με λεπτό υμένιο δισκία Κάθε επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει 50 mg βιλνταγλιπτίνης και 1000 mg υδροχλωρικής μετφορμίνης (που αντιστοιχεί σε 780 mg μετφορμίνης). 3. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 3.1 Θεραπευτικές ενδείξεις Το Zomarist ενδείκνυται για τη θεραπεία ασθενών με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, οι οποίοι αδυνατούν να επιτύχουν επαρκή γλυκαιμικό έλεγχο με τη μέγιστη ανεκτή από του στόματος δόση μετφορμίνης μεμονωμένα ή οι οποίοι λαμβάνουν ήδη συνδυασμό βιλνταγλιπτίνης και μετφορμίνης ως ξεχωριστά δισκία. 3.2 Δοσολογία και τρόπος χορήγησης Ενήλικες Με βάση την τρέχουσα δόση της μετφορμίνης που λαμβάνει ο ασθενής, το Zomarist μπορεί να ξεκινά είτε με τη λήψη της περιεκτικότητας 50 mg/850 mg ή με τα 50 mg/1000 mg δύο φορές την ημέρα, ένα δισκίο το πρωί και ένα το βράδυ. Η συνιστώμενη ημερήσια δόση είναι 100 mg βιλνταγλιπτίνης συν 2000 mg υδροχλωρικής μετφορμίνης. Οι ασθενείς που λαμβάνουν βιλνταγλιπτίνη και μετφορμίνη από ξεχωριστά δισκία μπορούν να μεταπηδήσουν σε Zomarist που περιέχει τις ίδιες δόσεις κάθε συστατικού. Δόσεις βιλνταγλιπτίνης άνω των 100 mg δεν συνιστώνται. Δεν υπάρχει κλινική εμπειρία από τη βιλνταγλιπτίνη και τη μετφορμίνη σε τριπλό συνδυασμό με άλλους αντιδιαβητικούς παράγοντες. Η λήψη του Zomarist με ή αμέσως μετά από γεύμα ενδεχομένως περιορίζει τα γαστρεντερικά συμπτώματα που σχετίζονται με τη μετφορμίνη (βλ. επίσης παράγραφο 5.2). Επιπρόσθετες πληροφορίες για ειδικούς πληθυσμούς Νεφρική δυσλειτουργία Το Zomarist δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται σε ασθενείς με κάθαρση κρεατινίνης < 60 ml/min (βλ. παραγράφους 4.3, 4.4 και 5.2). Ηπατική δυσλειτουργία Το Zomarist δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται σε ασθενείς με ηπατική δυσλειτουργία, περιλαμβανομένων αυτών με επίπεδα αμινοτρανσφεράσης της αλανίνης (ALT) ή ασπαρτικής αμινοτρανσφεράσης (AST) σε τιμή > 3x το ανώτερο φυσιολογικό όριο (ULN) πριν από την έναρξη της θεραπείας (βλ. παραγράφους 4.3, 4,4 και 4.8). Ηλικιωμένοι (≥ 65 ετών) Καθώς η μετφορμίνη απεκκρίνεται μέσω των νεφρών και οι ηλικιωμένοι ασθενείς παρουσιάζουν τάση για έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας, οι ηλικιωμένοι ασθενείς που λαμβάνουν Zomarist θα πρέπει να υποβάλλονται τακτικά σε ελέγχους της νεφρικής λειτουργίας (βλ. παράγραφο 4.4). Το Zomarist δεν έχει μελετηθεί σε ασθενείς ηλικίας άνω των 75 ετών. Συνεπώς, η χρήση του Zomarist δεν συνιστάται στον συγκεκριμένο πληθυσμό. Παιδιατρικός πληθυσμός (< 18 ετών) Το Zomarist δεν συνιστάται για χρήση σε παιδιά και εφήβους λόγω έλλειψης στοιχείων για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα. 3.3 Αντενδείξεις Υπερευαισθησία στις δραστικές ουσίες ή σε κάποιο από τα έκδοχα, Διαβητική κετοξέωση ή διαβητικό προ-κώμα, Νεφρική ανεπάρκεια ή νεφρική δυσλειτουργία οριζόμενη ως κάθαρση κρεατινίνης < 60 ml/min (βλ. παράγραφο 4.4)Οξείες καταστάσεις που μπορεί να μεταβάλλουν τη νεφρική λειτουργία, όπως: αφυδάτωση, σοβαρή λοίμωξη, καταπληξία,ενδαγγειακή χορήγηση ιωδιωμένων σκιαγραφικών μέσων (βλ. παράγραφο 4.4). Οξεία ή χρόνια νόσος που μπορεί να προκαλέσει ιστική υποξία, όπως: καρδιακή ή αναπνευστική ανεπάρκεια, πρόσφατο έμφραγμα του μυοκαρδίου καταπληξία. Ηπατική δυσλειτουργία (βλ. παραγράφους 4.2, 4.4 και 4.8). Οξεία δηλητηρίαση από οινόπνευμα, αλκοολισμός. Θηλασμός (βλ. παράγραφο 4.6). 3.4 Ειδικές προειδοποιήσεις και προφυλάξεις κατά τη χρήση Γενικά Το Zomarist δεν είναι υποκατάστατο ινσουλίνης για ινσουλινοεξαρτώμενους ασθενείς και δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 1. Γαλακτική οξέωση Η γαλακτική οξέωση είναι μια πολύ σπάνια αλλά σοβαρή μεταβολική επιπλοκή που μπορεί να εμφανιστεί εξαιτίας συσσώρευσης μετφορμίνης. Περιπτώσεις γαλακτικής οξέωσης σε ασθενείς υπό αγωγή με μετφορμίνη έχουν αναφερθεί κυρίως για διαβητικούς ασθενείς με σημαντική νεφρική ανεπάρκεια. Σε ασθενείς με διαταραχή της ηπατικής λειτουργίας, η κάθαρση των γαλακτικών μπορεί να περιορισθεί. Η επίπτωση γαλακτικής οξέωσης μπορεί και θα πρέπει να μειώνεται μέσω εκτίμησης άλλων σχετιζόμενων παραγόντων κινδύνου, όπως πτωχά ελεγχόμενος διαβήτης, κέτωση, παρατεταμένη νηστεία, υπερβολική κατανάλωση οινοπνεύματος, ηπατική ανεπάρκεια και άλλες καταστάσεις που συνδέονται με υποξία (βλ. επίσης παραγράφους 4.3 και 4.5). Διάγνωση γαλακτικής οξέωσης Η γαλακτική οξέωση χαρακτηρίζεται από οξειδωτική δύσπνοια, κοιλιακό άλγος και υποθερμία συνοδευόμενα από κώμα. Τα διαγνωστικά εργαστηριακά ευρήματα είναι μειωμένο pH αίματος, επίπεδα γαλακτικού οξέος στο πλάσμα ανώτερα από 5 mmol/l και αυξημένο χάσμα ανιόντων και λόγος γαλακτικού/πυροσταφυλικού οξέος. Εάν πιθανολογείται μεταβολική οξέωση, η αγωγή με το φαρμακευτικό προϊόν θα πρέπει να διακόπτεται και ο ασθενής να εισάγεται αμέσως σε νοσοκομείο (βλ. παράγραφο 4.9). Νεφρική δυσλειτουργία Καθώς η μετφορμίνη απεκκρίνεται μέσω των νεφρών, οι συγκεντρώσεις της κρεατινίνης στον ορό θα πρέπει να παρακολουθείται σε τακτική βάση:

- τουλάχιστον μία φορά το έτος σε ασθενείς με φυσιολογική νεφρική λειτουργία - τουλάχιστον δύο με τέσσερις φορές το έτος σε ασθενείς με επίπεδα κρεατινίνης ορού που κυμαίνονται στο ανώτερο φυσιολογικό όριο και σε ηλικιωμένους ασθενείς. Η νεφρική δυσλειτουργία σε ηλικιωμένους ασθενείς είναι συνήθης και ασυμπτωματική. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε περιπτώσεις στις οποίες υπάρχει ενδεχόμενο διαταραχής της νεφρικής λειτουργίας, για παράδειγμα, κατά την έναρξη αγωγής με αντιυπερτασικά ή διουρητικά ή ΜΣΑΦ. Ηπατική δυσλειτουργία Ασθενείς με ηπατική δυσλειτουργία, περιλαμβανομένων αυτών με επίπεδα ALT ή AST πριν την έναρξη της θεραπείας > 3x ULN. δεν πρέπει να υποβάλλονται σε θεραπεία με Zomarist (βλ. παράγραφους 4.2, 4.3 και 4.8). Παρακολούθηση ηπατικών ενζύμων Έχουν αναφερθεί σπάνια περιστατικά ηπατικής δυσλειτουργίας (περιλαμβανομένης της ηπατίτιδας) με τη βιλνταγλιπτίνη. Σε αυτά τα περιστατικά οι ασθενείς ήταν γενικά ασυμπτωματικοί χωρίς κλινικές συνέπειες και οι τιμές των ηπατικών δοκιμασιών επέστρεψαν στα φυσιολογικά επίπεδα μετά τη διακοπή της θεραπείας. Πριν την έναρξη της θεραπείας με Zomarist θα πρέπει να διενεργούνται δοκιμασίες ηπατικής λειτουργίας ώστε να είναι γνωστές οι τιμές των αρχικών επιπέδων του ασθενούς. Η ηπατική λειτουργία θα πρέπει να παρακολουθείται κατά τη διάρκεια της θεραπείας με Zomarist ανά τρίμηνα διαστήματα κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους θεραπείας και κατόπιν σε τακτά διαστήματα. Οι ασθενείς που αναπτύσσουν αυξημένα επίπεδα τρανσαμινασών πρέπει να παρακολουθούνται με δεύτερη αξιολόγηση της ηπατικής λειτουργίας προκειμένου να επιβεβαιωθεί το εν λόγω εύρημα και κατόπιν να παρακολουθούνται με συχνές εξετάσεις της ηπατικής λειτουργίας μέχρι το/τα μη φυσιολογικό/-ά εύρημα/τα να υποχωρήσει/ουν. Εάν η αύξηση της AST ή της ALT σε τιμή 3 φορές το ανώτερο φυσιολογικό όριο (ULN) ή μεγαλύτερη επιμένει, συνιστάται η διακοπή της θεραπείας με Zomarist. Οι ασθενείς που παρουσιάζουν ίκτερο ή άλλα σημεία που υποδεικνύουν ηπατική δυσλειτουργία θα πρέπει να διακόπτουν το Zomarist. Μετά τη διακοπή της θεραπείας με Zomarist και την ομαλοποίηση των εξετάσεων ηπατικής δυσλειτουργείας, δεν θα πρέπει να αρχίζει ξανά η θεραπεία με Zomarist. Καρδιακή ανεπάρκεια Η εμπειρία της θεραπείας με βιλνταγλιπτίνη σε ασθενείς με συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια λειτουργικής ομάδας I-II κατά NYHA (Καρδιολογική Εταιρεία Νέας Υόρκης) είναι περιορισμένη και επομένως η βιλνταγλιπτίνη πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή στους συγκεκριμένους ασθενείς. Δεν υπάρχει εμπειρία από τη χρήση της βιλνταγλιπτίνης στο πλαίσιο κλινικών δοκιμών σε ασθενείς με νόσο λειτουργικής κατηγορίας III-IV κατά NYHA και επομένως η χρήση της δεν συνιστάται στους συγκεκριμένους ασθενείς. Η μετφορμίνη αντενδείκνυται σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια , για το λόγο αυτό το Zomarist, αντενδείκνυται σε αυτό τον πληθυσμό ασθενών (βλ. παράγραφο 4.3). Δερματικές διαταραχές Δερματικές βλάβες, που περιλαμβάνουν φλύκταινες και εξελκώσεις, έχουν αναφερθεί με χρήση βιλνταγλιπτίνης σε άκρα πιθήκων σε μη-κλινικές τοξικολογικές μελέτες (βλ. παράγραφο 5.3). Παρότι δερματικές βλάβες δεν παρατηρήθηκαν σε αυξημένο ποσοστό σε κλινικές δοκιμές, η εμπειρία σε ασθενείς με δερματικές επιπλοκές λόγω διαβήτη είναι περιορισμένη. Συνεπώς, σε συμμόρφωση με τη συνήθη φροντίδα του διαβητικού ασθενή, συνιστάται η παρακολούθηση για δερματικές διαταραχές, όπως οι φλύκταινες ή οι εξελκώσεις. Χειρουργική επέμβαση Καθώς το Zomarist περιέχει μετφορμίνη, η αγωγή θα πρέπει να διακόπτεται 48 ώρες πριν από προγραμματισμένη χειρουργική επέμβαση με γενική αναισθησία και συνήθως θα πρέπει να επανεκκινείται τουλάχιστον 48 ώρες κατόπιν αυτής. Χορήγηση ιωδιωμένου σκιαγραφικού μέσου Η ενδαγγειακή χορήγηση ιωδιωμένων σκιαγραφικών μέσων σε ακτινολογικές εξετάσεις μπορεί να οδηγήσει σε νεφρική ανεπάρκεια. Συνεπώς, καθώς το σκεύασμα περιέχει μετφορμίνη, η χορήγηση Zomarist θα πρέπει να διακόπτεται πριν ή κατά τη διάρκεια της εξέτασης και να επανεκκινείται τουλάχιστον 48 ώρες κατόπιν αυτής, μόνο αφού επανεκτιμηθεί η νεφρική λειτουργία και διαπιστωθεί ότι είναι φυσιολογική (βλ. παράγραφο 4.5). 3.5 Ανεπιθύμητες ενέργειες Δεν έχουν διεξαχθεί θεραπευτικές κλινικές δοκιμές με το Zomarist. Ωστόσο, η βιοϊσοδυναμία του Zomarist με τη συγχορηγούμενη βιλνταγλιπτίνη και μετφορμίνη έχει τεκμηριωθεί (βλ. παράγραφο 5.2). Τα στοιχεία που παρουσιάζονται εδώ αναφέρονται στη συγχορήγηση βιλνταγλιπτίνης και μετφορμίνης, με προσθήκη βιλνταγλιπτίνης σε μετφορμίνη. Δεν έχουν διεξαχθεί μελέτες προσθήκης μετφορμίνης σε βιλνταγλιπτίνη. Οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν ελαφρές και παροδικές, χωρίς να απαιτούν διακοπή της θεραπείας. Δεν βρέθηκε κάποια σχέση μεταξύ των ανεπιθύμητων ενεργειών και της ηλικίας, της εθνικότητας, της διάρκειας έκθεσης ή της ημερήσιας δόσης. Έχουν αναφερθεί σπάνια περιστατικά ηπατικής δυσλειτουργίας (περιλαμβανομένης της ηπατίτιδας) με τη βιλνταγλιπτίνη. Σε αυτά τα περιστατικά οι ασθενείς ήταν γενικά ασυμπτωματικοί χωρίς κλινικές συνέπειες και οι τιμές των ηπατικών δοκιμασιών επέστρεψαν στα φυσιολογικά επίπεδα μετά τη διακοπή της θεραπείας. Σε δεδομένα από ελεγχόμενες μελέτες μονοθεραπείας ή θεραπείας συνδυασμού διάρκειας ως 24 εβδομάδων, η συχνότητα εμφάνισης των αυξήσεων της ALT ή της AST σε τιμή 3x ULN (ταξινομημένες ως παρούσες σε δύο διαδοχικές μετρήσεις ή κατά την τελική υπό θεραπεία επίσκεψη) ήταν 0,2%, 0,3% και 0,2% για τη βιλνταγλιπτίνη 50 mg μία φορά την ημέρα, τη βιλνταγλιπτίνη 50 mgδύο φορές την ημέρα και όλα τα φάρμακα σύγκρισης, αντίστοιχα. Αυτές οι αυξήσεις των τρανσαμινασών ήταν γενικά ασυμπτωματικές, μη εξελισσόμενης φύσης και δεν συνδέθηκαν με χολόσταση ή ίκτερο. Έχουν αναφερθεί σπάνιες περιπτώσεις αγγειοοιδήματος με βιλνταγλιπτίνη σε παρόμοιο ποσοστό με τους μάρτυρες. Ένα μεγαλύτερο ποσοστό περιπτώσεων αναφέρθηκαν όταν η βιλνταγλιπτίνη χορηγήθηκε σε συνδυασμό με αναστολέα ΜΕΑ. Τα περισσότερα περιστατικά ήταν ήπιας βαρύτητας και αποκαταστάθηκαν με συνέχιση της χορήγησης βιλνταγλιπτίνης. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρθηκαν σε ασθενείς που έλαβαν βιλνταγλιπτίνη σε διπλές τυφλές μελέτες ως επιπρόσθετη θεραπεία σε μετφορμίνη (Πίνακας 1) και ως μονοθεραπεία (Πίνακας 2) παρατίθενται παρακάτω ανά οργανικό σύστημα και απόλυτη συχνότητα. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες που παρατίθενται στον Πίνακα 3 βασίζονται σε στοιχεία διαθέσιμα στην Περίληψη Χαρακτηριστικών του Προϊόντος για τη μετφορμίνη στην Ε.Ε. Οι συχνότητες εμφάνισης καθορίζονται ως πολύ συχνές (≥1/10), συχνές (≥1/100 έως <1/10), όχι συχνές (≥1/1.000 έως <1/100), σπάνιες (≥1/10.000 έως <1/1.000), πολύ σπάνιες (<1/10,000), μη γνωστές (δεν μπορούν να εκτιμηθούν με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα). Εντός κάθε κατηγορίας συχνότητας εμφάνισης, οι ανεπιθύμητες ενέργειες παρατίθενται κατά φθίνουσα σειρά σοβαρότητας. Πίνακας 1 Ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρθηκαν σε ασθενείς που έλαβαν βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως ως επιπρόσθετη θεραπεία σε μετφορμίνη σε σύγκριση με συνδυασμό εικονικού φαρμάκου και μετφορμίνης σε διπλά τυφλές μελέτες (N=208) Διαταραχές του νευρικού συστήματος Συχνές: Τρόμος, Κεφαλαλγία, Ζάλη, Όχι συχνές: Κόπωση Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος Συχνές: Ναυτία Διαταραχές του μεταβολισμού και της θρέψης Συχνές: Υπογλυκαιμία Σε ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές με συνδυασμό βιλνταγλιπτίνης 100 mg ημερησίως και μετφορμίνης, δεν αναφέρθηκε καμία απόσυρση ασθενούς εξαιτίας ανεπιθύμητων ενεργειών στην ομάδα της βιλνταγλιπτίνης 100 mg ημερησίως συν μετφορμίνη ή στην ομάδα εικονικού φαρμάκου συν μετφορμίνη. Σε κλινικές δοκιμές, η επίπτωση της υπογλυκαιμίας ήταν συχνή σε ασθενείς που έλαβαν βιλνταγλιπτίνη σε συνδυασμό με μετφορμίνη (1%) και όχι συχνή σε ασθενείς που έλαβαν εικονικό φάρμακο + μετφορμίνη (0,4%). Κανένα σοβαρό επεισόδιο υπογλυκαιμίας δεν αναφέρθηκε στα σκέλη βιλνταγλιπτίνης. Σε κλινικές δοκιμές, το σωματικό βάρος δεν μεταβλήθηκε από τα αρχικά επίπεδα όταν προστέθηκε βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως στη μετφορμίνη (+0,2 kg και 1.0 kg για τη βιλνταγλιπτίνη και το εικονικό φάρμακο αντίστοιχα). Συμπληρωματικές πληροφορίες για τις επιμέρους δραστικές ουσίες του σταθερού συνδυασμού Βιλνταγλιπτίνη Πίνακας 2 Ανεπιθύμητες ενέργειες που αναφέρθηκαν σε ασθενείς που έλαβαν βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως ως μονοθεραπεία σε διπλές τυφλές μελέτες (N=1.855)Διαταραχές του νευρικού συστήματος Συχνές: Ζάλη, Όχι συχνές: Κεφαλαλγία, Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος Όχι συχνές: Δυσκοιλιότητα, Διαταραχές του μυοσκελετικού συστήματος και του συνδετικού ιστού Όχι συχνές: Αρθραλγία, Διαταραχές του μεταβολισμού και της θρέψης Όχι συχνές: Υπογλυκαιμία Λοιμώξεις και παρασιτώσεις Πολύ σπάνιες: Λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος, Ρινοφαρυγγίτιδα Αγγειακές διαταραχές Όχι συχνές: Περιφερικό οίδημα. Η συνολική επίπτωση των περιπτώσεων απόσυρσης ασθενών από ελεγχόμενες δοκιμές με σχήμα μονοθεραπείας εξαιτίας ανεπιθύμητων ενεργειών δεν ήταν μεγαλύτερη για τους ασθενείς που έλαβαν βιλνταγλιπτίνη σε δόσεις 100 mg ημερησίως (0,3%) απ’ ό,τι για τους ασθενείς που έλαβαν εικονικό φάρμακο (0,6%) ή φάρμακα σύγκρισης (0,5%). Σε ελεγχόμενες μελέτες σύγκρισης με σχήμα μονοθεραπείας, η υπογλυκαιμία ήταν όχι συχνή, αναφέρθηκε στο 0,4% (7 από τους 1.855) των ασθενών που έλαβαν βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως έναντι ποσοστού 0,2% (2 από τους 1.082) των ασθενών στις ομάδες που έλαβαν θεραπεία με δραστικό φάρμακο σύγκρισης ή εικονικό φάρμακο, χωρίς κανένα σοβαρό επεισόδιο. Σε κλινικές δοκιμές, το σωματικό βάρος δεν μεταβλήθηκε από τα αρχικά επίπεδα όταν βιλνταγλιπτίνη 100 mg ημερησίως χορηγήθηκε ως μονοθεραπεία.( 0,3 kg και 1,3 kg για τη βιλνταγλιπτίνη και το εικονικό φάρμακο αντίστοιχα). Μετφορμίνη Πίνακας 3 Γνωστές ανεπιθύμητες ενέργειες για τη μετφορμίνη Διαταραχές του μεταβολισμού και της θρέψης Πολύ σπάνιες: Μείωση της απορρόφησης βιταμίνης B12 και γαλακτική οξέωση* Διαταραχές του νευρικού συστήματος Συχνές: Μεταλλική γεύση Διαταραχές του γαστρεντερικού συστήματος Πολύ συχνές: Ναυτία, έμετος, διάρροια, κοιλιακό άλγος και απώλεια όρεξης Διαταραχές του ήπατος και των χοληφόρων Πολύ σπάνιες: Μη φυσιολογικές τιμές σε δοκιμασίες ηπατικής λειτουργίας ή ηπατίτιδα** Διαταραχές του δέρματος και του υποδόριου ιστού Πολύ σπάνιες: Δερματικές αντιδράσεις, όπως ερύθημα, κνησμός και κνίδωση *Μείωση της απορρόφησης της βιταμίνης B12 με ελάττωση των επιπέδων ορού έχει παρατηρηθεί πολύ σπάνια σε ασθενείς υπό μακροχρόνια αγωγή με μετφορμίνη. Η εξέταση της αιτιολογίας αυτής συνιστάται εάν ο ασθενής πάσχει από μεγαλοβλαστική αναιμία. **Έχουν αναφερθεί μεμονωμένες περιπτώσεις μη φυσιολογικών τιμών σε δοκιμασίες της ηπατικής λειτουργίας ή ηπατίτιδα που αποκαταστάθηκαν με διακοπή της θεραπείας. Γαστρεντερικές ανεπιθύμητες ενέργειες εκδηλώνονται συχνότερα κατά την έναρξη της θεραπείας και στις περισσότερες περιπτώσεις αποκαθίστανται αυτόματα. Για την αποτροπή τους συνιστάται να λαμβάνεται η μετφορμίνη σε δύο δόσεις την ημέρα κατά την διάρκεια ή αμέσως μετά τα γεύματα. Μια αργή αύξηση της δόσης μπορεί επίσης να βελτιώσει την ανοχή από το γαστρεντερικό. 4. ΚΑΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ Novartis Europharm Limited, Wimblehurst Road, Horsham, West Sussex, RH12 5AB, Ηνωμένο Βασίλειο 5. ΑΡΙΘΜΟΣ(ΟΙ) ΑΔΕΙΑΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ EU/1/08/483/001 006, EU/1/08/483/013 015 Χορηγείται με απλή ιατρική συνταγή. Καλύπτεται από τα ασφαλιστικά ταμεία 6. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ: Win Medica, Παπαδιαμαντοπούλου 41, 115 28 Ιλίσια Αθήνα ΛΙΑΝΙΚΗ ΤΙΜΗ: Zomarist 50mg/850mg: 78,40 b. Zomarist 50mg/1000mg: 78,40 b (συσκευασίες των 60 δισκίων) 1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Zarator 10 mg, επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο. Zarator 20 mg, επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο. Zarator 40 mg, επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ Κάθε επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει 10 mg ατορβαστατίνης [ως atorvastatin-calcium (trihydrate)]. Κάθε επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει 20 mg ατορβαστατίνης [ως atorvastatin-calcium (trihydrate)]. Κάθε επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει 40 mg ατορβαστατίνης [ως atorvastatin-calcium (trihydrate)]. Έκδοχα: Κάθε Zarator 10 mg, επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει 27,25 mg lactose monohydrate. Κάθε Zarator 20 mg, επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει 54,50 mg lactose monohydrate. Κάθε Zarator 40 mg, επικαλυμμένο με λεπτό υμένιο δισκίο περιέχει 109,00 mg lactose monohydrate. 3. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 3.1 Θεραπευτικές ενδείξεις Υπερχοληστερολαιμία Το Zarator ενδείκνυται ως συμπλήρωμα της δίαιτας για τη μείωση των αυξημένων επιπέδων της ολικής χοληστερόλης, της LDL-χοληστερόλης, της απολιποπρωτεΐνης Β και των τριγλυκεριδίων σε ενήλικες, εφήβους και παιδιά ηλικίας 10 ετών και άνω με πρωτοπαθή υπερχοληστερολαιμία, συμπεριλαμβανομένης της ετερόζυγης οικογενούς υπερχοληστερολαιμίας και της συνδυασμένης (μεικτής) υπερλιπιδαιμίας (τύπος ΙIα και ΙIβ κατά Fredrickson), όταν η δίαιτα και τα άλλα μη φαρμακολογικά μέτρα δεν επαρκούν. Το Zarator ενδείκνυται επίσης για τη μείωση της ολικής χοληστερόλης και της LDL – χοληστερόλης σε ενήλικες με ομόζυγο οικογενή υπερχοληστερολαιμία ως συμπλήρωμα σε άλλες υπολιπιδαιμικές θεραπείες (π.χ. LDL αφαίρεση) ή όταν οι θεραπείες αυτές δεν είναι διαθέσιμες. Πρόληψη Καρδιαγγειακής Νόσου Πρόληψη των καρδιαγγειακών συμβαμάτων σε ενήλικες ασθενείς για τους οποίους εκτιμάται ότι έχουν υψηλό κίνδυνο να εμφανίσουν το πρώτο καρδιαγγειακό σύμβαμα (βλέπε Παράγραφο 5.1), ως συμπλήρωμα στη ρύθμιση άλλων παραγόντων κινδύνου. 3.2.1 Δοσολογία και τρόπος χορήγησης Ο ασθενής πριν από τη λήψη του Zarator θα πρέπει να ακολουθήσει μια σταθερή υπολιπιδαιμική δίαιτα, την οποία και θα συνεχίσει κατά τη διάρκεια της θεραπείας του με το Zarator. Η δοσολογία πρέπει να εξατομικεύεται με βάση τα αρχικά επίπεδα της LDL-χοληστερόλης, τους στόχους της θεραπείας και την ανταπόκριση του ασθενούς. Η συνήθης αρχική δόση είναι 10 mg μία φορά την ημέρα. Τροποποίηση της δοσολογίας πρέπει να γίνεται ανά μεσοδιαστήματα 4 εβδομάδων ή μεγαλύτερα. Η μέγιστη δόση είναι 80 mg μία φορά την ημέρα. Κάθε ημερήσια δόση ατορβαστατίνης πρέπει να χορηγείται εφάπαξ και μπορεί να λαμβάνεται οποιαδήποτε ώρα της ημέρας, μετά ή άνευ γεύματος. Πρωτοπαθής υπερχοληστερολαιμία και συνδυασμένη (μεικτή) υπερλιπιδαιμία Η πλειονότητα των ασθενών ελέγχεται με χορήγηση 10 mg Zarator άπαξ ημερησίως. Τα αποτελέσματα της θεραπείας φαίνονται σε 2 εβδομάδες, ενώ η μέγιστη θεραπευτική ανταπόκριση συνήθως επιτυγχάνεται σε 4 εβδομάδες, διαρκεί δε όσο ο ασθενής παίρνει το φάρμακο. Ετερόζυγος οικογενής υπερχοληστερολαιμία Η θεραπεία αρχίζει με 10 mg Zarator ημερησίως. Οι δόσεις να εξατομικεύονται και να τροποποιούνται κάθε 4 εβδομάδες έως 40 mg ημερησίως. Στη συνέχεια, ή η δοσολογία αυξάνεται στη μέγιστη τιμή των 80 mg ημερησίως ή χορηγούνται 40 mg

ατορβαστατίνης μία φορά την ημέρα, σε συνδυασμό με κάποια ρητίνη ανταλλαγής ιόντων. Ομόζυγος οικογενής υπερχοληστερολαιμία Σε μία μελέτη παρηγορητικής χορήγησης (Compassionate use study) σε 64 ασθενείς υπήρξαν διαθέσιμες πληροφορίες για 46 ασθενείς για τους οποίους είχε επιβεβαιωθεί η ύπαρξη LDL υποδοχέων. Σ’ αυτούς τους 46 ασθενείς, η μέση μείωση της LDL – χοληστερόλης ήταν περίπου 21%. Η ατορβαστατίνη χορηγήθηκε σε δόσεις μέχρι και 80 mg ημερησίως. Η δοσολογία της ατορβαστατίνης σε ασθενείς με ομόζυγο οικογενή υπερχοληστερολαιμία είναι 10 έως 80 mg ημερησίως. Η ατορβαστατίνη πρέπει να χορηγείται σ’ αυτούς ως συμπλήρωμα σε άλλες υπολιπιδαιμικές θεραπείες (π.χ. LDL αφαίρεση) ή όταν οι θεραπείες αυτές δεν είναι διαθέσιμες. Πρόληψη Καρδιαγγειακής Νόσου Στις μελέτες πρωτογενούς πρόληψης η δόση ήταν 10 mg/ημέρα. Υψηλότερες δόσεις μπορεί να είναι απαραίτητες ώστε να επιτευχθούν τα επίπεδα LDL-χοληστερόλης που προβλέπονται από τις τρέχουσες κατευθυντήριες οδηγίες. Δοσολογία σε ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια Η νεφρική ανεπάρκεια δεν επηρεάζει τις συγκεντρώσεις της ατορβαστατίνης στο πλάσμα ή την επίδρασή του Zarator στα λιπίδια, επομένως δεν χρειάζεται τροποποίηση της δοσολογίας. Χορήγηση σε ηλικιωμένους Η αποτελεσματικότητα και η ασφάλεια του φαρμάκου σε ασθενείς ηλικίας μεγαλύτερης των 70 ετών, όταν χρησιμοποιούνται οι συνιστώμενες δόσεις, είναι παρόμοιες με εκείνες που παρατηρήθηκαν στο γενικό πληθυσμό. Χορήγηση σε παιδιά Υπερχοληστερολαιμία: Η χρήση σε παιδιατρικούς ασθενείς πρέπει να πραγματοποιείται μόνο από ιατρούς ειδικούς στη θεραπεία της παιδιατρικής υπερλιπιδαιμίας και οι ασθενείς θα πρέπει να επαναξιολογούνται σε τακτά χρονικά διαστήματα για την εκτίμηση της προόδου. Για ασθενείς ηλικίας 10 ετών και άνω, η συνιστώμενη αρχική δοσολογία είναι 10 mg ατορβαστατίνης ημερησίως, με δυνατότητα τιτλοποίησης έως 20 mg ημερησίως. Η τιτλοποίηση θα πρέπει να λαμβάνει χώρα σύμφωνα με την εξατομικευμένη ανταπόκριση και ανεκτικότητα των παιδιατρικών ασθενών. Δεδομένα ασφαλείας για παιδιατρικούς ασθενείς στους οποίους χορηγήθηκαν δόσεις άνω των 20 mg, που αντιστοιχούν περίπου σε 0,5 mg/kg, είναι περιορισμένα. Η εμπειρία σε παιδιά ηλικίας 6-10 ετών είναι περιορισμένη (βλέπε παράγραφο 5.1). Η ατορβαστατίνη δεν ενδείκνυται για θεραπεία ασθενών ηλικίας κάτω των 10 ετών. Άλλες μορφές/περιεκτικότητες μπορεί να είναι περισσότερο κατάλληλες για αυτή την πληθυσμιακή ομάδα. 3.3 Αντενδείξεις Το Zarator αντενδείκνυται σε ασθενείς: - με υπερευαισθησία στη δραστική ουσία ή σε κάποιο από τα έκδοχα αυτού του φαρμάκου - με ενεργό ηπατική νόσο ή ανεξήγητη, επιμένουσα αύξηση των τρανσαμινασών του ορού μεγαλύτερη από το 3-πλάσιο των ανώτατων φυσιολογικών ορίων - με μυοπάθεια - κατά τη διάρκεια της κύησης - κατά τη διάρκεια του θηλασμού και σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας που δεν χρησιμοποιούν τα κατάλληλα αντισυλληπτικά μέτρα (βλέπε Παράγραφο 4.6) 3.4 Ειδικές προειδοποιήσεις και προφυλάξεις κατά τη χρήση Επίδραση στο ήπαρ Οι ηπατικές δοκιμασίες πρέπει να εκτελούνται πριν από την έναρξη της θεραπείας και στη συνέχεια περιοδικά. Οι ασθενείς που παρουσιάζουν οποιοδήποτε κλινικό σημείο ή σύμπτωμα ενδεικτικό ηπατικής βλάβης θα πρέπει να υποβάλλονται σε έλεγχο της ηπατικής λειτουργίας. Οι ασθενείς με αυξημένα επίπεδα τρανσαμινασών θα πρέπει να παρακολουθούνται μέχρις ότου οι διαταραχές αποκατασταθούν. Αν μία αύξηση των τιμών των τρανσαμινασών, μεγαλύτερη του 3πλάσιου των ανώτερων φυσιολογικών τιμών επιμένει, συνιστάται μείωση της δόσης ή διακοπή της χορήγησης του Zarator (βλέπε Παράγραφο 4.8). Το Zarator πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή σε ασθενείς που καταναλώνουν σημαντικές ποσότητες οινοπνεύματος ή/και έχουν ιστορικό ηπατικής νόσου. Πρόληψη Αγγειακού Εγκεφαλικού Επεισοδίου με Eπιθετική Μείωση των Επιπέδων Χοληστερόλης (Stroke Prevention by Aggressive Reduction in Cholesterol Levels SPARCL) Σε μια post-hoc ανάλυση υποκατηγοριών αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου, σε ασθενείς χωρίς στεφανιαία νόσο που είχαν υποστεί πρόσφατα αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο ή παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο, υπήρξε μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισης αιμορραγικού αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου σε ασθενείς οι οποίοι ξεκίνησαν θεραπεία με ατορβαστατίνη 80 mg συγκριτικά με εικονικό φάρμακο. Ο αυξημένος κίνδυνος ήταν ιδιαίτερα εμφανής σε ασθενείς με προηγούμενο ιστορικό αιμορραγικού αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου ή κενοχωριώδους εμφράκτου κατά την εισαγωγή στην μελέτη. Στους ασθενείς με προηγούμενο ιστορικό αιμορραγικού αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου, η αναλογία μεταξύ κίνδυνου και οφέλους της ατορβαστατίνης 80 mg είναι απροσδιόριστη και ο δυνητικός κίνδυνος αιμορραγικού αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου πρέπει να ληφθεί προσεκτικά υπόψη πριν την έναρξη της θεραπείας (βλέπε Παράγραφο 5.1) Επίδραση στους σκελετικούς μυς Η ατορβαστατίνη, όπως και άλλοι αναστολείς της HMG-CoA αναγωγάσης, μπορεί, σε σπάνιες περιπτώσεις, να επιδράσει στους σκελετικούς μυς και να προκαλέσει μυαλγία, μυοσίτιδα και μυοπάθεια, που μπορεί να εξελιχθεί σε ραβδομυόλυση, μία δυνητικά απειλητική για τη ζωή κατάσταση, που χαρακτηρίζεται από σημαντικά αυξημένα επίπεδα της φωσφοκινάσης της κρεατίνης –(CPK) (> 10 φορές τα ανώτατα φυσιολογικά όρια), μυοσφαιριναιμία και μυοσφαιρινουρία, που μπορεί να προκαλέσει νεφρική ανεπάρκεια. Πριν την έναρξη της θεραπείας Η ατορβαστατίνη πρέπει να χορηγείται με προσοχή σε ασθενείς με προδιαθεσικούς παράγοντες για εμφάνιση ραβδομυόλυσης. Στις καταστάσεις που ακολουθούν πρέπει να προσδιορίζονται τα επίπεδα της φωσφοκινάσης της κρεατίνης (CPK) πριν την έναρξη της θεραπείας με στατίνες: - Νεφρική ανεπάρκεια - Υποθυρεοειδισμός - Ατομικό ή οικογενειακό ιστορικό κληρονομικής μυϊκής διαταραχής - Προηγούμενο ιστορικό μυϊκής τοξικότητας με στατίνη ή φιμπράτη - Προηγούμενο ιστορικό ηπατικής νόσου και/ή όταν καταναλώνονται μεγάλες ποσότητες οινοπνεύματος - Σε ηλικιωμένους (ηλικίας > 70 ετών) η χρησιμότητα μιας τέτοιας μέτρησης πρέπει να εξετάζεται με βάση την ύπαρξη άλλων παραγόντων που προδιαθέτουν για ραβδομυόλυση. Σε αυτές τις καταστάσεις θα πρέπει να σταθμίζεται ο κίνδυνος σε σχέση με το πιθανό όφελος της θεραπείας και συνιστάται κλινική παρακολούθηση. Εάν τα επίπεδα της CPK είναι σημαντικώς αυξημένα ( >5 φορές τα ανώτατα φυσιολογικά όρια) πριν από την έναρξη της θεραπείας δεν πρέπει να γίνει έναρξη αυτής. Προσδιορισμός της φωσφοκινάσης της κρεατίνης Η φωσφοκινάση της κρεατίνης (CPK) δεν πρέπει να προσδιορίζεται μετά από εντατική άσκηση ή παρουσία οποιασδήποτε άλλης εύλογης αιτίας αύξησης της CPK, γιατί αυτό δυσκολεύει την ερμηνεία των αποτελεσμάτων. Εάν τα επίπεδα της CPK, πριν την έναρξη της θεραπείας, είναι σημαντικώς αυξημένα (> 5 φορές τα ανώτατα φυσιολογικά όρια) πρέπει να προσδιορίζονται εκ νέου 5 έως 7 ημέρες αργότερα για την επιβεβαίωση των αποτελεσμάτων.Κατά τη διάρκεια της θεραπείας - Πρέπει να ζητείται από τους ασθενείς να αναφέρουν αμέσως μυϊκούς πόνους, κράμπες ή αδυναμία, ιδιαίτερα εάν συνοδεύονται από αίσθημα κακουχίας ή πυρετό. - Εάν εμφανιστούν τέτοια συμπτώματα, ενώ ένας ασθενής βρίσκεται υπό θεραπεία με ατορβαστατίνη, πρέπει να προσδιορίζονται τα επίπεδα της CPK. Εάν διαπιστωθεί ότι τα επίπεδα είναι σημαντικώς αυξημένα (>5 φορές τα ανώτατα φυσιολογικά όρια) η θεραπεία θα πρέπει να σταματήσει. - Εάν τα μυϊκά συμπτώματα είναι σοβαρά και προκαλούν καθημερινές διαταραχές, ακόμα και αν τα επίπεδα CPK είναι αυξημένα σε ≤ 5 x ανώτατα φυσιολογικά όρια, πρέπει να εκτιμάται η ανάγκη διακοπής της θεραπείας. - Εάν τα συμπτώματα υποχωρήσουν και τα επίπεδα της CPK επανέλθουν στο φυσιολογικό, τότε μπορεί να εξεταστεί το ενδεχόμενο επαναχορήγησης της ατορβαστατίνης ή η χορήγηση μιας άλλης στατίνης στη χαμηλότερη δόση και υπό στενό έλεγχο. - τα ανώτατα φυσιολογικά όρια) ή εάν διαγνωσθεί ή υπάρχει υπόνοια ραβδομυόλυσης. Ο κίνδυνος εμφάνισης ραβδομυόλυσης αυξάνει όταν η ατορβαστατίνη χορηγείται ταυτόχρονα με κάποια φάρμακα τα οποία μπορεί να αυξήσουν τα επίπεδα της ατορβαστατίνης στο πλάσμα, όπως: κυκλοσπορίνη, ερυθρομυκίνη, κλαριθρομυκίνη, ιτρακοναζόλη, κετοκοναζόλη, νεφαζοδόνη, νιασίνη, γεμφιβροζίλη, άλλες φιβράτες ή αναστολείς της HIV πρωτεάσης. Ο κίνδυνος μυοπάθειας μπορεί επίσης να αυξηθεί με την ταυτόχρονη χορήγηση ezetimibe. Εάν είναι δυνατό, εναλλακτικ ω ώ ω φ ω ώ ώ ω φ ω φ Ό φ ω ω ώ ω ώ Β Π φ Ο ψ φ φ Π Δ ω φ Π φ Α π Ο ω ω ψ ω ω Π % ω ώ ψ ω ώ Μ φ φ φ Ο φ ≥ < ≥ < ≥ < ≤ Δ ω ψ Ό Δ π φ Ό Δ π Π φ Δ Ό ω Ψ Ό Δ φ Ό φ Π Οφ Π Δ π ω φ ω Π Δ Ε Ό ω Π φ ώ ω φ S Δ ω Ό Π ώ Δ Ό Π Δ π ω Ό Π ω φ φ ω Ό ω Π ω ω ω ώ HMG C ω Η ω ω ώ φ ω ώ φ %Η ώ ψ C ω ώ ω φ ώ ω % ω ώ HMG C ω φ ω ώ φ % ω ώ Π φ Π Π Ο Η ω φ φ ω ω < ώ ω ώ ω ώ Δ φ Δ Π φ φω φ Β ω ω ω ω ω ω ω ω φ φ ΚΑ Ο Ο Η ΑΔΕ Α Κ Κ ΟΦΟΡ Α W M Φ Π Π ΑΡ ΘΜΟ ΑΔΕ Α Κ Κ ΟΦΟΡ Α Δ m Δ m Δ m ΟΡΗ Ε Α ΜΕ Α Ρ ΚΗ Ν Α Η UND R C N O R ΑΝ ΚΗ ΜΗ R OR C B MG b R OR C B MG b R OR C B MG b

Bοηθήστε να γ νουν τα φάρμακα π ο ασφαλή Συμπληρώστε την “κ τρ νη κΑρτα” Aναφέρα ε ΟλεΣ ανεπ θύμη ε ενέργε ε γ α α Nέα φάρμακα N T ΣOBAPEΣ ανεπ θύμη ε ενέργε ε γ α α Γνωσ ά φάρμακα


Τ Ε Υ Χ Ο Σ

#

0 4

Marvin Zelen

Ο πρωτοπόρος των κλινικών μελετών για τον καρκίνο ειδικο θεμα

Ο (νοσηρός) κύκλος των χαμένων εποχών ΣΤΑΤΊΝΕΣ ΚΑΙ ΗΠΑΤΟΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ Για περισσότερες πληροφορίες συμβουλευθείτε τις περιλήψεις χαρακτηριστικών των προϊόντων, είτε απευθυνθείτε στο επιστημονικό τμήμα της WINMEDICA

Δικαιούχος Σήματος και Κάτοχος Άδειας Κυκλοφορίας:

Επιστημονική Ενημέρωση:

Novartis (Hellas) A.E.B.E. T.Θ. 52001, 14410 Μεταμόρφωση Τηλ. 210 2811712 www.novartis.gr

ΑΘΗΝΑ: Παπαδιαμαντοπούλου 41, Τ.Κ. 11528, Ιλίσια Τηλ. 210 7488 821- 858 - 860 • Fax: 210 7488827 Τηλ. Παραγγελιών: 210 7488839 • E-mail: info@winmedica.gr

ΦΑΡΜΑΚΟΕΠΑΓΡΥΠΝΗΣΗ: 210 2828812

Μύθος ή πραγματικότητα ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

2011: Στόχος οι εφικτοί στόχοι!

Τ Ρ Ι M Η Ν Ι Α Ι Α

Π Ε Ρ Ι Ο Δ Ι Κ Η

Ε Κ Δ Ο Σ Η


Τ Ε Υ Χ Ο Σ

#

0 4

Marvin Zelen

Ο πρωτοπόρος των κλινικών μελετών για τον καρκίνο ειδικο θεμα

Ο (νοσηρός) κύκλος των χαμένων εποχών ΣΤΑΤΊΝΕΣ ΚΑΙ ΗΠΑΤΟΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ Για περισσότερες πληροφορίες συμβουλευθείτε τις περιλήψεις χαρακτηριστικών των προϊόντων, είτε απευθυνθείτε στο επιστημονικό τμήμα της WINMEDICA

Δικαιούχος Σήματος και Κάτοχος Άδειας Κυκλοφορίας:

Επιστημονική Ενημέρωση:

Novartis (Hellas) A.E.B.E. T.Θ. 52001, 14410 Μεταμόρφωση Τηλ. 210 2811712 www.novartis.gr

ΑΘΗΝΑ: Παπαδιαμαντοπούλου 41, Τ.Κ. 11528, Ιλίσια Τηλ. 210 7488 821- 858 - 860 • Fax: 210 7488827 Τηλ. Παραγγελιών: 210 7488839 • E-mail: info@winmedica.gr

ΦΑΡΜΑΚΟΕΠΑΓΡΥΠΝΗΣΗ: 210 2828812

Μύθος ή πραγματικότητα ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

2011: Στόχος οι εφικτοί στόχοι!

Τ Ρ Ι M Η Ν Ι Α Ι Α

Π Ε Ρ Ι Ο Δ Ι Κ Η

Ε Κ Δ Ο Σ Η


winmag  

winmedia magazine

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you