Page 1

Jaargang 90, september 2012

geloof

JUBILEUM 25 JAAR SINT-JANSCENTRUM

TEKEN VAN HOOP VOOR DE TOEKOMST

kerk

mens

maatschappij

BIJ DE TIJD BLIJVEN EN VASTHOUDEN AAN DE TRADITIE


www.sarisenpartners.nl Elektrotechniek Communicatietechniek Beveiliging Besturingstechniek

Op het moment van schrijven is het op de kop af 25 jaar geleden

De bewuste uitgave was de eerste waar in de colofon bij de redac-

dat in het Bisdomblad werd gemeld dat mgr. J. ter Schure sdb een

tie mijn naam werd vermeld en sedertdien heb ik honderd priesters

rector had benoemd voor de nieuw opgerichte priesteropleiding van

die het Bossche seminarie heeft voortgebracht bij hun wijding gefo-

het Bisdom: de Waalwijkse pastoor A.L.M. Hurkmans. Twee maanden tografeerd. Dat waren er gemiddeld dus vier per jaar. later zouden de staf van het seminarie, de medewerkers en de eer-

Schouwrooij 13 5281 RE Boxtel T 0411-602177 F 0411-602098

www.vebogroup.nl info@vebogroup.nl

Van de redactie

073-623.33.11

ste negen priesterstudenten, waaronder drie eerstejaars, het nieuwe

Bij zijn afscheid als bisschop in 1998 noteerden we in dit blad de

onderkomen aan de Papenhulst betrekken.

dankbaarheid van mgr ter Schure jegens God en allen die "zowel

De oprichting van het Sint-Janscentrum vond plaats in een tijd van

geestelijk als financieel deze ambtsopleiding hebben gedragen".

pessimisme over kerkbezoek, vergrijzing, financiën en ontkerstening,

Diezelfde dankbaarheid stond ook centraal tijdens de feestelijke

maar dit roeien tegen de stroom in typeerde de toenmalige bisschop, viering van het jubileum, zaterdag 8 september, waarover u meer die aan het einde van zijn episcopaat kon terugkijken op 64 priesters

leest in deze editie.

had gewijd voor het bisdom, een kwart van het presbyterium van toen.

4

Jaap van Eeden, hoofdredacteur

IN DIT NUMMER Van de redactie 3

'Neutraal' bestaat niet 4 Hulpbisschop pleit voor behoud van identiteit in het onderwijs

Vertaler of tolk nodig?

Er is geen priestertekort, er zijn teveel kerken 6

Wilt u ook adverteren in het Bisdomblad?

Bossche bisschoppen houden vast aan de traditie en blijven bij de tijd

IZO vertaalservice verzorgt vertalingen en tolkendiensten vanuit en naar alle talen in alle denkbare specialismen. Om een perfecte kwaliteit te garanderen wordt alleen met ‘native speakers’ gewerkt. Kwaliteit, nauwkeurigheid, flexibiliteit en het inzetten van de juiste specialist kenmerken IZO vertaalservice.

9

- - -

HMS Media Exploitatie Europalaan 22

Telefoon : 073-7507000

5232 BC ‘s-Hertogenbosch

Fax : 073-7507049

Postbus 1611

uitgeverij@hmsmediaexploitatie.nl

5200 BR ‘s-Hertogenbosch

www.hmsmediaexploitatie.nl

het voeren van financiële administraties het opmaken van jaarrekeningen het doen van belastingaangiftes het voeren van salarisadministraties

www.rcoppens.nl • 073 – 644 15 08 Wilhelminastraat 1a • 5243 XA Rosmalen

2

Verslag jubileumviering 25 jaar Sint-Janscentrum 10

Een opleidingsinstituut als geen ander 12 Seminarie niet alleen voor bollebozen maar vooral gericht op werken in het pastoraat

Sint-Janscentrum herbergt ook de opleidingen tot diaken en pastoraal assistentie

16

Zowel voor bedrijven, particulieren of kerkelijke organisaties kunnen wij u van dienst zijn bij:

Neem contact op met:

Samenwerking garantie voor hoge kwaliteit onderwijs en geprofileerd priesterbeeld

De andere werkers in de wijngaard 14

Alle talen binnen handbereik! Europalaan 22 – 5232 BC ’s-Hertogenbosch – 073-7507080 vertaalservice@izocommuncatie.nl – www.izovertaalservice.nl

Seminarie trekt banden met JPII Universiteit aan 9

22

Het seminarie door de jaren heen 16 Waarom een eigen Seminarie 18 Diocesaan opleidingsinstituut blijft teken van hoop voor de kerk in de toekomst

Jubileumtoespraak bisschop Hurkmans 20 Sonnius en Gebedskring van belang voor Bossche seminarie 21 Rubriek Catechese: Jaar van het geloof 22 Heiligenrubriek: H. Odulphus eerste heilige van eigen bodem 24 Liturgierubriek: Woord van eeuwig leven 26 Maandlezing 28 Kinderen bidden voor kinderen 29 Colofon en lezingenschema 30 Agenda's van de bisschoppen 31 Bisdomblad september 2012

3


www.sarisenpartners.nl Elektrotechniek Communicatietechniek Beveiliging Besturingstechniek

Op het moment van schrijven is het op de kop af 25 jaar geleden

De bewuste uitgave was de eerste waar in de colofon bij de redac-

dat in het Bisdomblad werd gemeld dat mgr. J. ter Schure sdb een

tie mijn naam werd vermeld en sedertdien heb ik honderd priesters

rector had benoemd voor de nieuw opgerichte priesteropleiding van

die het Bossche seminarie heeft voortgebracht bij hun wijding gefo-

het Bisdom: de Waalwijkse pastoor A.L.M. Hurkmans. Twee maanden tografeerd. Dat waren er gemiddeld dus vier per jaar. later zouden de staf van het seminarie, de medewerkers en de eer-

Schouwrooij 13 5281 RE Boxtel T 0411-602177 F 0411-602098

www.vebogroup.nl info@vebogroup.nl

Van de redactie

073-623.33.11

ste negen priesterstudenten, waaronder drie eerstejaars, het nieuwe

Bij zijn afscheid als bisschop in 1998 noteerden we in dit blad de

onderkomen aan de Papenhulst betrekken.

dankbaarheid van mgr ter Schure jegens God en allen die "zowel

De oprichting van het Sint-Janscentrum vond plaats in een tijd van

geestelijk als financieel deze ambtsopleiding hebben gedragen".

pessimisme over kerkbezoek, vergrijzing, financiën en ontkerstening,

Diezelfde dankbaarheid stond ook centraal tijdens de feestelijke

maar dit roeien tegen de stroom in typeerde de toenmalige bisschop, viering van het jubileum, zaterdag 8 september, waarover u meer die aan het einde van zijn episcopaat kon terugkijken op 64 priesters

leest in deze editie.

had gewijd voor het bisdom, een kwart van het presbyterium van toen.

4

Jaap van Eeden, hoofdredacteur

IN DIT NUMMER Van de redactie 3

'Neutraal' bestaat niet 4 Hulpbisschop pleit voor behoud van identiteit in het onderwijs

Vertaler of tolk nodig?

Er is geen priestertekort, er zijn teveel kerken 6

Wilt u ook adverteren in het Bisdomblad?

Bossche bisschoppen houden vast aan de traditie en blijven bij de tijd

IZO vertaalservice verzorgt vertalingen en tolkendiensten vanuit en naar alle talen in alle denkbare specialismen. Om een perfecte kwaliteit te garanderen wordt alleen met ‘native speakers’ gewerkt. Kwaliteit, nauwkeurigheid, flexibiliteit en het inzetten van de juiste specialist kenmerken IZO vertaalservice.

9

- - -

HMS Media Exploitatie Europalaan 22

Telefoon : 073-7507000

5232 BC ‘s-Hertogenbosch

Fax : 073-7507049

Postbus 1611

uitgeverij@hmsmediaexploitatie.nl

5200 BR ‘s-Hertogenbosch

www.hmsmediaexploitatie.nl

het voeren van financiële administraties het opmaken van jaarrekeningen het doen van belastingaangiftes het voeren van salarisadministraties

www.rcoppens.nl • 073 – 644 15 08 Wilhelminastraat 1a • 5243 XA Rosmalen

2

Verslag jubileumviering 25 jaar Sint-Janscentrum 10

Een opleidingsinstituut als geen ander 12 Seminarie niet alleen voor bollebozen maar vooral gericht op werken in het pastoraat

Sint-Janscentrum herbergt ook de opleidingen tot diaken en pastoraal assistentie

16

Zowel voor bedrijven, particulieren of kerkelijke organisaties kunnen wij u van dienst zijn bij:

Neem contact op met:

Samenwerking garantie voor hoge kwaliteit onderwijs en geprofileerd priesterbeeld

De andere werkers in de wijngaard 14

Alle talen binnen handbereik! Europalaan 22 – 5232 BC ’s-Hertogenbosch – 073-7507080 vertaalservice@izocommuncatie.nl – www.izovertaalservice.nl

Seminarie trekt banden met JPII Universiteit aan 9

22

Het seminarie door de jaren heen 16 Waarom een eigen Seminarie 18 Diocesaan opleidingsinstituut blijft teken van hoop voor de kerk in de toekomst

Jubileumtoespraak bisschop Hurkmans 20 Sonnius en Gebedskring van belang voor Bossche seminarie 21 Rubriek Catechese: Jaar van het geloof 22 Heiligenrubriek: H. Odulphus eerste heilige van eigen bodem 24 Liturgierubriek: Woord van eeuwig leven 26 Maandlezing 28 Kinderen bidden voor kinderen 29 Colofon en lezingenschema 30 Agenda's van de bisschoppen 31 Bisdomblad september 2012

3


Neutrale scholen

bestaan niet

Het Bisdom Den Bosch verkeert midden in een reorganisatie. Het beleidsplan waaruit het voortvloeit heeft niet alleen een pastoraal plan met het oog op de toekomst, maar behelst evenzeer een overlevingsplan. Sommigen stellen zich de vraag of de Kerk nog toekomst heeft. Tegelijk ontwaren we ook een andere tendens: de maatschappelijke belangstelling voor religie. Een (niet representatieve) enquete van het het Brabants Dagblad wijst uit dat een meerderheid voor het behoud van de rooms Katholieke signatuur is van de basisscholen in Den Bosch. Dit naar aanleiding van het voornemen van directeur Timmers van Signum, het overkoepelende bestuur van alle 24 R.K. basisscholen in deze stad. “Het opgeven van de identiteit is geen punt van discussie meer”, aldus Timmers. Hij blijkt zich te hebben vergist.

wekenlang een heftige discussie over

staat betekent iets heel anders, namelijk

de toekomst van de vrije zondag. Was

dat de overheid niet kan bepalen welke

religie hier eerst vooral nog een zijdelings

religies wel en niet toegestaan zijn, en

thema, nu is dat geheel anders: religie is

dat de overheid zich niet bemoeit met de

zelf een thema geworden. De plaats van

inrichting van geloofsgemeenschappen.

religie in het publieke domein is inmid-

Als een kerkgenootschap homohuwelij-

dels ook een thema geworden.

ken niet accepteert, heeft de overheid

In de sfeer van het onderwijs wordt her-

dat te accepteren. Kortom, het is voor

nieuwd gestreden over de reikwijdte en

de overheid een gebod van neutraliteit,

grenzen van de onderwijsvrijheid. Mag

hetgeen wil zeggen dat de overheid geen

een schoolbestuur op religieuze gronden

confessionele identiteit heeft (zoals vóór

blijven besluiten over toelating van leerlin-

1796, toen de Nederlands Hervormde

gen, of moet dit zo snel mogelijk tot het

Kerk een bevoorrechte positie had en de

verleden behoren? Welke loyaliteit mag

katholieken zich moesten behelpen met

een confessionele school vragen als het

schuilkerken).

gaat om samenlevingsvormen van docen-

Inmiddels is aan scheiding van kerk en

ten en medewerkers? Wetsartikelen die

staat bijna ongemerkt een andere invul-

zich tot voor kort in de marges van het

ling gegeven, namelijk dat de overheid

recht bevonden, zoals de strafbaarstel-

zelf neutraal zou moeten zijn. Hetgeen

ling van godslastering, staan ineens in de

onmogelijk is. Neutraliteit bestaat niet.

spotlichten. Wanneer gaat religiekritiek

Je kunt niet neutraal staan tegenover

over in belediging en discriminatie?

euthanasie, gezinssamenstellingen, homohuwelijk e.d. Je zult je moeten uit-

Ook het lokaal bestuur wordt zich van reli-

spreken om wetgeving mogelijk te maken.

gie bewust. Er zijn gemeenten die bijdra-

Hoe neutraal is een campagne die ‘veilig

gen in de kosten van gebedsruimten en

vrijen’ propageert?

De plaats van geloof en kerk in de maat-

er wordt samengewerkt met kerken in het

schappij leek ten einde te lopen. In de

kader van de WMO. Steeds vaker komt

Zo bestaan er ook geen neutrale scholen.

jaren ’80 en ’90 van de vorige eeuw

ook de zogenaamde ‘weigerambtenaar’

Elke school hanteert toch een normen-

dienden zich de eerste wijzigingen aan.

in het nieuws. Hoe komt het toch dat de

en waardensysteem. En waar is dat op

In Frankrijk lokten plannen om verande-

verhouding tussen te overheid en de naar

gebaseerd? Neutraliteit bestaat niet. Het

ringen aan te brengen in de verhouding

de rand van de maatschappij gedreven

optimisme van het vooruitgangsgeloof ligt

tussen openbaar en bijzonder onderwijs

kerk zo vaak prominent in het nieuws is?

inmiddels ook achter ons. Een gedegen

massaal verzet uit. In Parijs en Versailles

Afgezien van de marginalisering van kerk

discussie over het fundament en cement

kwamen daartegen meer dan 2 miljoen (!)

en geloof, is er toch ook nog zoiets als

van de maatschappij is op zijn plaats. Het

burgers op de been. In 1995 wekte een

scheiding van kerk en staat?

simpelweg schrappen van een predicaat

uitspraak van het Duitse gerechtshof over

zonder daarvoor iets in de plaats te stel-

de geoorloofdheid van een kruisbeeld in

De scheiding van kerk en staat betekent

len is een zinloze actie. Religie blijft van

een klaslokaal van een openbare school

overigens geenszins dat pastoors en bis-

belang, al is het maar omdat juist religie

grote beroering. De uitspraak van het Hof

schoppen zich niet uit mogen spreken

oog heeft voor minderheden, zodat die

beperkte de bestaande praktijk. Deze

over zaken die in ons parlement aan bod

bespaart blijven voor de terreur van de

uitspraak lokte ongekend protest uit, niet

komen. Dat zou ook merkwaardig zijn.

meerderheid, oftewel de waan van de

alleen in Beieren waar de zaak speelde,

Waarom zouden een poelier, een nota-

dag.

maar ook ver daarbuiten.

ris en een bouwvakker wel een mening mogen ventileren over ethische kwesties,

4

Bisdomblad september 2012

Ook in Nederland begon er wat te veran-

zoals abortus en euthanasie, en dorps-

+Rob Mutsaerts

deren. Zo woedde in het najaar van 1994

pastoors niet. Scheiding van kerk en

Hulpbisschop

Bisdomblad september 2012

5


Neutrale scholen

bestaan niet

Het Bisdom Den Bosch verkeert midden in een reorganisatie. Het beleidsplan waaruit het voortvloeit heeft niet alleen een pastoraal plan met het oog op de toekomst, maar behelst evenzeer een overlevingsplan. Sommigen stellen zich de vraag of de Kerk nog toekomst heeft. Tegelijk ontwaren we ook een andere tendens: de maatschappelijke belangstelling voor religie. Een (niet representatieve) enquete van het het Brabants Dagblad wijst uit dat een meerderheid voor het behoud van de rooms Katholieke signatuur is van de basisscholen in Den Bosch. Dit naar aanleiding van het voornemen van directeur Timmers van Signum, het overkoepelende bestuur van alle 24 R.K. basisscholen in deze stad. “Het opgeven van de identiteit is geen punt van discussie meer”, aldus Timmers. Hij blijkt zich te hebben vergist.

wekenlang een heftige discussie over

staat betekent iets heel anders, namelijk

de toekomst van de vrije zondag. Was

dat de overheid niet kan bepalen welke

religie hier eerst vooral nog een zijdelings

religies wel en niet toegestaan zijn, en

thema, nu is dat geheel anders: religie is

dat de overheid zich niet bemoeit met de

zelf een thema geworden. De plaats van

inrichting van geloofsgemeenschappen.

religie in het publieke domein is inmid-

Als een kerkgenootschap homohuwelij-

dels ook een thema geworden.

ken niet accepteert, heeft de overheid

In de sfeer van het onderwijs wordt her-

dat te accepteren. Kortom, het is voor

nieuwd gestreden over de reikwijdte en

de overheid een gebod van neutraliteit,

grenzen van de onderwijsvrijheid. Mag

hetgeen wil zeggen dat de overheid geen

een schoolbestuur op religieuze gronden

confessionele identiteit heeft (zoals vóór

blijven besluiten over toelating van leerlin-

1796, toen de Nederlands Hervormde

gen, of moet dit zo snel mogelijk tot het

Kerk een bevoorrechte positie had en de

verleden behoren? Welke loyaliteit mag

katholieken zich moesten behelpen met

een confessionele school vragen als het

schuilkerken).

gaat om samenlevingsvormen van docen-

Inmiddels is aan scheiding van kerk en

ten en medewerkers? Wetsartikelen die

staat bijna ongemerkt een andere invul-

zich tot voor kort in de marges van het

ling gegeven, namelijk dat de overheid

recht bevonden, zoals de strafbaarstel-

zelf neutraal zou moeten zijn. Hetgeen

ling van godslastering, staan ineens in de

onmogelijk is. Neutraliteit bestaat niet.

spotlichten. Wanneer gaat religiekritiek

Je kunt niet neutraal staan tegenover

over in belediging en discriminatie?

euthanasie, gezinssamenstellingen, homohuwelijk e.d. Je zult je moeten uit-

Ook het lokaal bestuur wordt zich van reli-

spreken om wetgeving mogelijk te maken.

gie bewust. Er zijn gemeenten die bijdra-

Hoe neutraal is een campagne die ‘veilig

gen in de kosten van gebedsruimten en

vrijen’ propageert?

De plaats van geloof en kerk in de maat-

er wordt samengewerkt met kerken in het

schappij leek ten einde te lopen. In de

kader van de WMO. Steeds vaker komt

Zo bestaan er ook geen neutrale scholen.

jaren ’80 en ’90 van de vorige eeuw

ook de zogenaamde ‘weigerambtenaar’

Elke school hanteert toch een normen-

dienden zich de eerste wijzigingen aan.

in het nieuws. Hoe komt het toch dat de

en waardensysteem. En waar is dat op

In Frankrijk lokten plannen om verande-

verhouding tussen te overheid en de naar

gebaseerd? Neutraliteit bestaat niet. Het

ringen aan te brengen in de verhouding

de rand van de maatschappij gedreven

optimisme van het vooruitgangsgeloof ligt

tussen openbaar en bijzonder onderwijs

kerk zo vaak prominent in het nieuws is?

inmiddels ook achter ons. Een gedegen

massaal verzet uit. In Parijs en Versailles

Afgezien van de marginalisering van kerk

discussie over het fundament en cement

kwamen daartegen meer dan 2 miljoen (!)

en geloof, is er toch ook nog zoiets als

van de maatschappij is op zijn plaats. Het

burgers op de been. In 1995 wekte een

scheiding van kerk en staat?

simpelweg schrappen van een predicaat

uitspraak van het Duitse gerechtshof over

zonder daarvoor iets in de plaats te stel-

de geoorloofdheid van een kruisbeeld in

De scheiding van kerk en staat betekent

len is een zinloze actie. Religie blijft van

een klaslokaal van een openbare school

overigens geenszins dat pastoors en bis-

belang, al is het maar omdat juist religie

grote beroering. De uitspraak van het Hof

schoppen zich niet uit mogen spreken

oog heeft voor minderheden, zodat die

beperkte de bestaande praktijk. Deze

over zaken die in ons parlement aan bod

bespaart blijven voor de terreur van de

uitspraak lokte ongekend protest uit, niet

komen. Dat zou ook merkwaardig zijn.

meerderheid, oftewel de waan van de

alleen in Beieren waar de zaak speelde,

Waarom zouden een poelier, een nota-

dag.

maar ook ver daarbuiten.

ris en een bouwvakker wel een mening mogen ventileren over ethische kwesties,

4

Bisdomblad september 2012

Ook in Nederland begon er wat te veran-

zoals abortus en euthanasie, en dorps-

+Rob Mutsaerts

deren. Zo woedde in het najaar van 1994

pastoors niet. Scheiding van kerk en

Hulpbisschop

Bisdomblad september 2012

5


“We hebben niet zoveel

wijdelingen per jaar nodig”

Mgr. Hurkmans "We moeten onszelf blijven en trachten de samenleving te veranderen. Daarbij is het seminarie belangrijk, als we het hebben over ons zelf zijn en onze identiteit bevestigen en duidelijk maken."

Het Sint-Janscentrum vierde op 8 september zijn 25e verjaardag. Het Bossche seminarie voor priesters, de diocesane opleiding voor permanente diakens en de vorming van pastorale assistenten, ze zijn allemaal in dit voormalige klooster aan de Papenhulst ondergebracht. 101 priesters kregen in die jaren hun wijding, ongeveer evenveel diakens en vrij veel pastorale assistenten rondden er hun vorming af. In het begin wat meer dan nu, hoewel er vandaag twaalf priesterstudenten zijn in de verschillende leerjaren.

6

Bisdomblad september 2012

Toch de vraag: leid je nog wel voldoende priesters op voor zelfs de 60 parochies nieuwe stijl? Moet je op den duur het seminarie niet meer gaan zien als een opleidingsinstituut dat mensen vormt voor alle mogelijke kerkelijke bedieningen? Is er in ons bisdom een acuut priestertekort? Nee, zeggen de bisschoppen Antoon Hurkmans en Rob Mutsaerts. Het aantal parochianen per priester is in 25 jaar niet veel veranderd. Maar er zijn teveel kerken. Hurkmans: Ik denk dat we uit het verleden een ding geleerd hebben, dat de kerk opgebouwd wordt door de Eucharistie en dat vaststaat dat de viering van de zondag de basis is van alle kerkelijk leven. En die viering is gebonden aan de priester. Voor de duidelijkheid daarover hebben wij een priesteropleiding nodig. Er zijn ook nog andere mensen nodig, maar het seminarie leidt priesters op en diakens en dat er ook nog ruimte is voor de vorming van leken betekent niet dat we de priesteropleiding laten ondergaan in een algemene vorming.

• Er is wel een noodzaak. Hoe kun je anders de mensen kwaliteiten meegeven die in de parochies zo nodig zijn? Mutsaerts: Dat is een bisdomtaak, niet een seminarietaak. Je kunt er het gebouw voor gebruiken, maar dan nog is het geen seminarietaak. Hurkmans: Het seminarie heeft een belangrijke plaats in het bisdom en het is ook zo dat de realiteit van de wereld de kerk aan zal pakken, maar het is ook zo dat de kerk de realiteit aan moet pakken. Wij moeten de maatschappij veranderen en niet alleen maar achter de veranderingen aanlopen. We moeten onszelf blijven en trachten de samenleving te veranderen. Daarbij is het seminarie belangrijk, als we het hebben over ons zelf zijn en onze identiteit bevestigen en duidelijk maken.

Mgr. Mutsaerts "Jongelui die potentieel roeping hebben, die moeten terecht kunnen bij een pastoor die daarover wil vertellen. Daar kwamen in het verleden ook roepingen uit voort."

De priester is niet alleen vertegenwoordiger van Christus, hij is ook vertegenwoordiger van de kerk en leidsman van de gemeenschap. • Kom je door de krimp van het aantal parochies op den duur niet in de situatie dat mensen nauwelijks meer de eucharistie kunnen vieren? Hurkmans: Daar moeten we voor zorgen. Kijk, een priestertekort hangt onmiddellijk samen met een gelovigentekort. Naarmate er gelovigen zijn, zullen er ook priesters zijn. Dat zijn communicerende vaten. Het heeft niet zoveel zin om te denken: straks zijn er geen priesters meer, dus moeten we andere diensten houden.

• De schaalvergroting betekent ook dat mensen verder weg komen te wonen van hun kerken. Mutsaerts: Dat valt enorm mee. We zijn verwend in Brabant. Dat de kerk om de hoek is, met in elk dorp een eigen kerk en een eigen pastoor, dat is al lang niet meer zo. En dat we ver weg moeten… Als mensen uit een dorp in de stad boodschappen moeten doen, is dat geen enkel probleem. Of ze nu drie kilometer moeten rijden of vijf, dat zegt ze niets. Dus de mensen die willen, die kunnen naar de Mis. Hurkmans: Wij zijn geconfronteerd met een overdaad aan kerkgebouwen. Mutsaerts: Die waren toen nodig, want ze zaten vol. De 90 procent die naar de kerk ging, dat getal is flink gedecimeerd, maar de gebouwen staan er nog. Je snapt gewoon: dat klopt niet meer. Er gaan zoveel inkomsten naar het onderhoud van die gebouwen dat er voor de pastoraal niets meer overblijft en daar is het om te doen.

• 25 jaar Sint-Janscentrum. Zijn er in die tijd markante ontwikkelingen geweest? Hurkmans: Er is natuurlijk wat veranderd, maar de grondlijnen zijn dezelfde gebleven. Een seminarie-opleiding betekent dat vanuit één blikveld, vanuit één visie de drie pijlers van vorming worden aangeboden: de wetenschappelijke, de spirituele en de menselijke. Die maken een gemeenschap en die wordt bepaald en door de studenten en de rector en door de mensen eromheen. Ik denk dat de meest grote verandering is dat er eerst zusters waren en daarna geen meer. Dat stelde het gemeenschapsleven op de proef. Het vrouwelijk element in het leven is belangrijk. En een paar keer van rector veranderen brengt ook telkens een nieuwe atmosfeer in de gemeenschap. • Er wordt nu wetenschappelijk samengewerkt met de pauselijke universiteit Johannes Paulus II in Krakau. Leidt dit tot veranderingen in de lesstof? Hurkmans: Ik denk dat wij hebben geprobeerd aan de ene kant dicht bij de traditie te blijven en anderzijds het denken door de tijd niet te veronachtzamen. Omdat we over het algemeen jonge docenten hebben, geven zij in een eigen tijdsgeest invulling aan de vakken die zij doceren. En dat kan een andere wetenschappelijke visie interessant zijn, maar we blijven wel zelf doceren.

Bisdomblad september 2012

7


“We hebben niet zoveel

wijdelingen per jaar nodig”

Mgr. Hurkmans "We moeten onszelf blijven en trachten de samenleving te veranderen. Daarbij is het seminarie belangrijk, als we het hebben over ons zelf zijn en onze identiteit bevestigen en duidelijk maken."

Het Sint-Janscentrum vierde op 8 september zijn 25e verjaardag. Het Bossche seminarie voor priesters, de diocesane opleiding voor permanente diakens en de vorming van pastorale assistenten, ze zijn allemaal in dit voormalige klooster aan de Papenhulst ondergebracht. 101 priesters kregen in die jaren hun wijding, ongeveer evenveel diakens en vrij veel pastorale assistenten rondden er hun vorming af. In het begin wat meer dan nu, hoewel er vandaag twaalf priesterstudenten zijn in de verschillende leerjaren.

6

Bisdomblad september 2012

Toch de vraag: leid je nog wel voldoende priesters op voor zelfs de 60 parochies nieuwe stijl? Moet je op den duur het seminarie niet meer gaan zien als een opleidingsinstituut dat mensen vormt voor alle mogelijke kerkelijke bedieningen? Is er in ons bisdom een acuut priestertekort? Nee, zeggen de bisschoppen Antoon Hurkmans en Rob Mutsaerts. Het aantal parochianen per priester is in 25 jaar niet veel veranderd. Maar er zijn teveel kerken. Hurkmans: Ik denk dat we uit het verleden een ding geleerd hebben, dat de kerk opgebouwd wordt door de Eucharistie en dat vaststaat dat de viering van de zondag de basis is van alle kerkelijk leven. En die viering is gebonden aan de priester. Voor de duidelijkheid daarover hebben wij een priesteropleiding nodig. Er zijn ook nog andere mensen nodig, maar het seminarie leidt priesters op en diakens en dat er ook nog ruimte is voor de vorming van leken betekent niet dat we de priesteropleiding laten ondergaan in een algemene vorming.

• Er is wel een noodzaak. Hoe kun je anders de mensen kwaliteiten meegeven die in de parochies zo nodig zijn? Mutsaerts: Dat is een bisdomtaak, niet een seminarietaak. Je kunt er het gebouw voor gebruiken, maar dan nog is het geen seminarietaak. Hurkmans: Het seminarie heeft een belangrijke plaats in het bisdom en het is ook zo dat de realiteit van de wereld de kerk aan zal pakken, maar het is ook zo dat de kerk de realiteit aan moet pakken. Wij moeten de maatschappij veranderen en niet alleen maar achter de veranderingen aanlopen. We moeten onszelf blijven en trachten de samenleving te veranderen. Daarbij is het seminarie belangrijk, als we het hebben over ons zelf zijn en onze identiteit bevestigen en duidelijk maken.

Mgr. Mutsaerts "Jongelui die potentieel roeping hebben, die moeten terecht kunnen bij een pastoor die daarover wil vertellen. Daar kwamen in het verleden ook roepingen uit voort."

De priester is niet alleen vertegenwoordiger van Christus, hij is ook vertegenwoordiger van de kerk en leidsman van de gemeenschap. • Kom je door de krimp van het aantal parochies op den duur niet in de situatie dat mensen nauwelijks meer de eucharistie kunnen vieren? Hurkmans: Daar moeten we voor zorgen. Kijk, een priestertekort hangt onmiddellijk samen met een gelovigentekort. Naarmate er gelovigen zijn, zullen er ook priesters zijn. Dat zijn communicerende vaten. Het heeft niet zoveel zin om te denken: straks zijn er geen priesters meer, dus moeten we andere diensten houden.

• De schaalvergroting betekent ook dat mensen verder weg komen te wonen van hun kerken. Mutsaerts: Dat valt enorm mee. We zijn verwend in Brabant. Dat de kerk om de hoek is, met in elk dorp een eigen kerk en een eigen pastoor, dat is al lang niet meer zo. En dat we ver weg moeten… Als mensen uit een dorp in de stad boodschappen moeten doen, is dat geen enkel probleem. Of ze nu drie kilometer moeten rijden of vijf, dat zegt ze niets. Dus de mensen die willen, die kunnen naar de Mis. Hurkmans: Wij zijn geconfronteerd met een overdaad aan kerkgebouwen. Mutsaerts: Die waren toen nodig, want ze zaten vol. De 90 procent die naar de kerk ging, dat getal is flink gedecimeerd, maar de gebouwen staan er nog. Je snapt gewoon: dat klopt niet meer. Er gaan zoveel inkomsten naar het onderhoud van die gebouwen dat er voor de pastoraal niets meer overblijft en daar is het om te doen.

• 25 jaar Sint-Janscentrum. Zijn er in die tijd markante ontwikkelingen geweest? Hurkmans: Er is natuurlijk wat veranderd, maar de grondlijnen zijn dezelfde gebleven. Een seminarie-opleiding betekent dat vanuit één blikveld, vanuit één visie de drie pijlers van vorming worden aangeboden: de wetenschappelijke, de spirituele en de menselijke. Die maken een gemeenschap en die wordt bepaald en door de studenten en de rector en door de mensen eromheen. Ik denk dat de meest grote verandering is dat er eerst zusters waren en daarna geen meer. Dat stelde het gemeenschapsleven op de proef. Het vrouwelijk element in het leven is belangrijk. En een paar keer van rector veranderen brengt ook telkens een nieuwe atmosfeer in de gemeenschap. • Er wordt nu wetenschappelijk samengewerkt met de pauselijke universiteit Johannes Paulus II in Krakau. Leidt dit tot veranderingen in de lesstof? Hurkmans: Ik denk dat wij hebben geprobeerd aan de ene kant dicht bij de traditie te blijven en anderzijds het denken door de tijd niet te veronachtzamen. Omdat we over het algemeen jonge docenten hebben, geven zij in een eigen tijdsgeest invulling aan de vakken die zij doceren. En dat kan een andere wetenschappelijke visie interessant zijn, maar we blijven wel zelf doceren.

Bisdomblad september 2012

7


• Is het moeilijk om aan goede docenten te komen? Hurkmans: Studierector dr. Van Reeth, een academicus van hoog niveau, heeft daar een goede neus voor. Hij komt uit Vlaanderen, net als de rector Filip de Rijcke. Wij hebben niet alleen studenten uit Vlaanderen, maar ook docenten. Dat maakt het gebied waar je in kunt zoeken, wat groter. • Als het met de kerkbetrokkenheid overal zo moeilijk is, hoe kun je dan ook in de toekomst zeker zijn dat je goede mensen blijft vinden? Mutsaerts: Neerwaarts of opwaarts, er zit altijd weer een kentering in. Neerwaarts is nooit tot nul en opwaarts nooit tot 100 procent. Ik herken de tendensen wel, maar we moeten niet aan de jaren ‘50 blijven hangen. Dan valt alles tegen. We zitten toch in een redelijk normale tijd, als we kijken naar de kerkgeschiedenis. De kerk als minderheid is een vrij normaal gegeven. Twintig jaar geleden zou je gezegd hebben: 'over twintig jaar is het helemaal afgelopen', maar de dag van vandaag leert anders. • Is dat niet de kracht van de spirituele bewegingen? Bewegingen leveren ook roepingen. Als een bisdom een goede voedingsbodem is voor bewegingen, dan opent het ook de deur naar meer roepingen. Of niet? Hurkmans: Er zijn ook bisdommen die als bisdom nieuwe priesters trekken, samen soms met bewegingen, maar het zijn niet alleen bewegingen. Ik denk dat de meeste roepingen komen uit goede katholieke gezinnen. Daarom is de kerk het meest gezegend met goede gezinnen.

8

Bisdomblad september 2012

• De roepingenreizen vroeger, gefaciliteerd door het seminarie, brachten groepen jonge mensen bij elkaar die allemaal het gevoel hadden dat ze iets voor de kerk wilden betekenen. Hurkmans: Die reizen zijn een zegen geweest en ook altijd gebleven. We hebben ze vastgehouden. • Daar zit dan toch in dat jonge mensen elkaar vinden in het geloof en ontdekken: ik ben niet alleen. En kijk dan eens naar de honderdduizenden die naar de Wereldjongerendagen gaan. Ik ben niet alleen. Hurkmans: Dat is goed, maar heel groot en met een maar dunne onderbouwing van het geloof, dat heeft geen zin. Ik denk dat wij in onze tijd in alles, of dat nu jongerenwerk betreft of seminaries of werkgroepen in parochies, klein moeten durven denken. Dat moeten we niet negatief zien, maar positief. Bescheiden, met overtuigde mensen… Mutsaerts: … en jongelui die potentieel roeping hebben, die moeten terecht kunnen bij een pastoor die daarover wil vertellen. Daar kwamen in het verleden ook roepingen uit voort. • Is het gemiddelde intellectuele niveau van de studenten veranderd? Mutsaerts: Vroeger waren het eigenlijk alleen maar VWO-klanten, atheneum, gymnasium en hoger. Daar kunnen we niet helemaal aan vasthouden… Hurkmans: Het is nu HAVO-niveau. Mutsaerts: Maar we moeten wel het niveau bewaken, want je komt jezelf tegen als je die bagage niet hebt. Je moet kunnen doordringen in de filosofie en de theologie om je daar echt in te kunnen verdiepen.

• Het Sint-Janscentrum huist in een uitstekende accommodatie. Zou het centrum daarom niet meer taken aankunnen? Hurkmans: Het basisprincipe is vanuit een gemeenschap, vanuit een leven de priesteropleiding vormgeven. Het huis moet daarop gericht zijn. Als je er teveel dingen in wilt samenbrengen, gaat dat ene verloren. Er is een spanning tussen wat je er nog wel bij kunt doen en wat je er niet bij kunt doen. Het seminarie is altijd heel intensief gebruikt, ook door het bisdom en andere groeperingen, dus het gebouw heeft genoeg functie. Maar er moet ook stilte zijn en rust. Voor de theologie en de spiritualiteit zijn dat wezenlijke elementen. Het is niet alleen een beroepsopleiding maar ook een geestelijke vorming. • Het aantal studenten? Hurkmans: We zullen dit jaar met twaalf beginnen, in alle klassen. Mutsaerts: We zitten landelijk gezien bovenaan. • Hoeveel wijdelingen heb je jaarlijks nodig om het bisdom nieuwe stijl, dus met ca 60 parochies, blijvend te bemannen? Hurkmans: Je hebt 60 parochies en als priesters 40 jaar in dienst zijn, kun je uitrekenen hoeveel je er elk jaar nodig hebt. Dat zijn er niet zoveel.

Samenwerking tussen het SintJanscentrum en de Pauselijke Universiteit Krakau beoogt tweevoudig doel Het is een opmerkelijk gegeven dat de oprichting van het Sint-Janscentrum plaatsvond in onmiddellijke aansluiting op het bezoek van paus Johannes Paulus II aan Nederland (1985). Minder dan een jaar na het pausbezoek werd de R.K. Instelling Sonnius opgericht (1986), die tot doel heeft fondsen voor de priesteropleiding in te zamelen, en kort daarop ging het seminarie zelf van start (1987). Minder dan een jaar na het pausbezoek aan Nederland werd het Sint-Janscentrum opgericht.

De bijzondere aspecten, die het Sint-

universiteit, die in 2009, onder paus

duidelijk geprofileerd priesterbeeld, waar-

Janscentrum met paus Johannes Paulus II

Benedictus XVI, de eervolle titel kreeg van

toe we willen opleiden.

verbindt, heeft de emeritus-bisdomarchi-

Pauselijke Universiteit Johannes Paulus II

varis rector dr J. Peijnenburg beschreven

te Krakau. Door de samenwerking die het

Het 25-jarige jubileum van het Sint-

in zijn nieuwe publicatie, die bij gelegen-

Sint-Janscentrum is aangegaan met deze

Janscentrum valt samen met het

heid van het 25-jarige jubileum verschijnt

universiteit, kunnen de seminaristen, na

50-jarige jubileum van het Tweede

en die een aanvulling vormt op de geschie-

het behalen van voldoende studieresulta-

Vaticaans Concilie. Paus Johannes

denis van de Bossche priesteropleiding .

ten en het schrijven van een volwaardige

Paulus II zei in die context: "De volle-

De figuur van de Poolse paus blijft een

thesis, een academische en kerkelijke

dige heropleving van de seminaries in

1

2

grote bron van inspiratie voor vele gelovi-

graad behalen die gelijk staat met het

de Kerk zal het beste bewijs zijn van de

gen in ons bisdom, bijzonder ook voor de

Europese diploma van een MA (Master

voltooiing van de vernieuwing waartoe

talrijke jongeren die in zijn beleving van

of Arts). Tevens is er de mogelijkheid om,

het Concilie de Kerk heeft aangezet".3

het een priesterschap een authentieke

door middel van de nodige pedagogische

In die geest, bezield door de zalige paus

en aansprekende wijze van de navolging

bekwaming, een onderwijsbevoegdheid te

Johannes Paulus II en verenigd met zijn

des Heren hebben leren kennen. Deze

behalen die toegang geeft tot godsdienst-

opvolger paus Benedictus XVI, willen we

historische en religieuze banden tussen

onderricht in de hogere graad van het

aan het Bossche grootseminarie Sint-

paus Johannes Paulus II en het Sint-

middelbaar onderwijs. Deze academische

Janscentrum priesters opleiden voor een

Janscentrum hebben we nog op een ande-

erkenning van de opleiding aan het Sint-

nieuwe lente in de Kerk van het derde

re wijze willen versterken, namelijk door

Janscentrum geldt overigens ook voor

millennium.

een samenwerking aan te gaan met de

priesters die in de afgelopen 25 jaren aan

Pauselijke Universiteit Johannes Paulus II

het Bossche seminarie afstudeerden en

in Krakau.

die via een vastgelegde procedure een

F. De Rycke

diploma kunnen behalen.

Rector Sint-Janscentrum

als volgt. In Krakau bevindt zich één van

De samenwerking tussen het Sint-

1

de oudste universiteiten van Europa: de

Janscentrum en de Pauselijke Universiteit

befaamde Jagiellonische Universiteit,

Johannes Paulus II te Krakau beoogt

opgericht in 1364. Toen de Poolse com-

een tweevoudig doel. Enerzijds vormt de

munistische autoriteit in 1954 trachtte de

academische standaard een garantie

eeuwenoude theologische faculteit van

voor een hoge kwaliteit van filosofisch en

deze universiteit op te heffen, reageerde

theologisch onderwijs aan het Bossche

de toenmalige aartsbisschop van Krakau,

seminarie. Anderzijds willen we, door de

Karol Wojtyta, daarop met het oprichten

band met paus Johannes Paulus 11, een

van een eigen theologische faculteit bin-

duidelijke signaal geven van de theologi-

nen zijn grootseminarie. Deze faculteit

sche en kerkelijke richting waarbinnen het

ontwikkelde zich tot een volwaardige

Sint-Janscentrum zich situeert, en van een

De geschiedenis van deze universiteit is

Mutsaerts: Wij zijn geen voorstanders van een kleine kerk, maar ik denk wel dat het een kleine kerk gaat worden. Als die kernen dan maar gezond zijn, dan kan er iets uit groeien. En gezond zijn begint er eigenlijk mee dat we een sacrale kerk zijn, die zorg heeft voor de mensen, die er dus op uit gaat. En… we zijn geen volkskerk meer.

J.W.M. Peijnenburg, Bezieler en stichter. Paus Johannes Paulus II, mgr. J. ter Schure sdb en de oprichting van het SintJanscentrum. Amsterdam, Stichting de Boog, 2012. 2 J.W.M. Peijnenburg, De lange weg van Papenhulst naar Papenhulst. Vijf eeuwen priesteropleiding in het bisdom 'sHertogenbosch. Nijmegen: Valkhof Pers 2007. 3 Johannes Paulus 11, Brief aan de priesters op Witte Donderdag 1979 'Novo incipiente' (8 april 1979); cfr. ld., Toespraak tot de seminaristen in Philadelphia (3 oktober 1979). Bisdomblad september 2012

9


• Is het moeilijk om aan goede docenten te komen? Hurkmans: Studierector dr. Van Reeth, een academicus van hoog niveau, heeft daar een goede neus voor. Hij komt uit Vlaanderen, net als de rector Filip de Rijcke. Wij hebben niet alleen studenten uit Vlaanderen, maar ook docenten. Dat maakt het gebied waar je in kunt zoeken, wat groter. • Als het met de kerkbetrokkenheid overal zo moeilijk is, hoe kun je dan ook in de toekomst zeker zijn dat je goede mensen blijft vinden? Mutsaerts: Neerwaarts of opwaarts, er zit altijd weer een kentering in. Neerwaarts is nooit tot nul en opwaarts nooit tot 100 procent. Ik herken de tendensen wel, maar we moeten niet aan de jaren ‘50 blijven hangen. Dan valt alles tegen. We zitten toch in een redelijk normale tijd, als we kijken naar de kerkgeschiedenis. De kerk als minderheid is een vrij normaal gegeven. Twintig jaar geleden zou je gezegd hebben: 'over twintig jaar is het helemaal afgelopen', maar de dag van vandaag leert anders. • Is dat niet de kracht van de spirituele bewegingen? Bewegingen leveren ook roepingen. Als een bisdom een goede voedingsbodem is voor bewegingen, dan opent het ook de deur naar meer roepingen. Of niet? Hurkmans: Er zijn ook bisdommen die als bisdom nieuwe priesters trekken, samen soms met bewegingen, maar het zijn niet alleen bewegingen. Ik denk dat de meeste roepingen komen uit goede katholieke gezinnen. Daarom is de kerk het meest gezegend met goede gezinnen.

8

Bisdomblad september 2012

• De roepingenreizen vroeger, gefaciliteerd door het seminarie, brachten groepen jonge mensen bij elkaar die allemaal het gevoel hadden dat ze iets voor de kerk wilden betekenen. Hurkmans: Die reizen zijn een zegen geweest en ook altijd gebleven. We hebben ze vastgehouden. • Daar zit dan toch in dat jonge mensen elkaar vinden in het geloof en ontdekken: ik ben niet alleen. En kijk dan eens naar de honderdduizenden die naar de Wereldjongerendagen gaan. Ik ben niet alleen. Hurkmans: Dat is goed, maar heel groot en met een maar dunne onderbouwing van het geloof, dat heeft geen zin. Ik denk dat wij in onze tijd in alles, of dat nu jongerenwerk betreft of seminaries of werkgroepen in parochies, klein moeten durven denken. Dat moeten we niet negatief zien, maar positief. Bescheiden, met overtuigde mensen… Mutsaerts: … en jongelui die potentieel roeping hebben, die moeten terecht kunnen bij een pastoor die daarover wil vertellen. Daar kwamen in het verleden ook roepingen uit voort. • Is het gemiddelde intellectuele niveau van de studenten veranderd? Mutsaerts: Vroeger waren het eigenlijk alleen maar VWO-klanten, atheneum, gymnasium en hoger. Daar kunnen we niet helemaal aan vasthouden… Hurkmans: Het is nu HAVO-niveau. Mutsaerts: Maar we moeten wel het niveau bewaken, want je komt jezelf tegen als je die bagage niet hebt. Je moet kunnen doordringen in de filosofie en de theologie om je daar echt in te kunnen verdiepen.

• Het Sint-Janscentrum huist in een uitstekende accommodatie. Zou het centrum daarom niet meer taken aankunnen? Hurkmans: Het basisprincipe is vanuit een gemeenschap, vanuit een leven de priesteropleiding vormgeven. Het huis moet daarop gericht zijn. Als je er teveel dingen in wilt samenbrengen, gaat dat ene verloren. Er is een spanning tussen wat je er nog wel bij kunt doen en wat je er niet bij kunt doen. Het seminarie is altijd heel intensief gebruikt, ook door het bisdom en andere groeperingen, dus het gebouw heeft genoeg functie. Maar er moet ook stilte zijn en rust. Voor de theologie en de spiritualiteit zijn dat wezenlijke elementen. Het is niet alleen een beroepsopleiding maar ook een geestelijke vorming. • Het aantal studenten? Hurkmans: We zullen dit jaar met twaalf beginnen, in alle klassen. Mutsaerts: We zitten landelijk gezien bovenaan. • Hoeveel wijdelingen heb je jaarlijks nodig om het bisdom nieuwe stijl, dus met ca 60 parochies, blijvend te bemannen? Hurkmans: Je hebt 60 parochies en als priesters 40 jaar in dienst zijn, kun je uitrekenen hoeveel je er elk jaar nodig hebt. Dat zijn er niet zoveel.

Samenwerking tussen het SintJanscentrum en de Pauselijke Universiteit Krakau beoogt tweevoudig doel Het is een opmerkelijk gegeven dat de oprichting van het Sint-Janscentrum plaatsvond in onmiddellijke aansluiting op het bezoek van paus Johannes Paulus II aan Nederland (1985). Minder dan een jaar na het pausbezoek werd de R.K. Instelling Sonnius opgericht (1986), die tot doel heeft fondsen voor de priesteropleiding in te zamelen, en kort daarop ging het seminarie zelf van start (1987). Minder dan een jaar na het pausbezoek aan Nederland werd het Sint-Janscentrum opgericht.

De bijzondere aspecten, die het Sint-

universiteit, die in 2009, onder paus

duidelijk geprofileerd priesterbeeld, waar-

Janscentrum met paus Johannes Paulus II

Benedictus XVI, de eervolle titel kreeg van

toe we willen opleiden.

verbindt, heeft de emeritus-bisdomarchi-

Pauselijke Universiteit Johannes Paulus II

varis rector dr J. Peijnenburg beschreven

te Krakau. Door de samenwerking die het

Het 25-jarige jubileum van het Sint-

in zijn nieuwe publicatie, die bij gelegen-

Sint-Janscentrum is aangegaan met deze

Janscentrum valt samen met het

heid van het 25-jarige jubileum verschijnt

universiteit, kunnen de seminaristen, na

50-jarige jubileum van het Tweede

en die een aanvulling vormt op de geschie-

het behalen van voldoende studieresulta-

Vaticaans Concilie. Paus Johannes

denis van de Bossche priesteropleiding .

ten en het schrijven van een volwaardige

Paulus II zei in die context: "De volle-

De figuur van de Poolse paus blijft een

thesis, een academische en kerkelijke

dige heropleving van de seminaries in

1

2

grote bron van inspiratie voor vele gelovi-

graad behalen die gelijk staat met het

de Kerk zal het beste bewijs zijn van de

gen in ons bisdom, bijzonder ook voor de

Europese diploma van een MA (Master

voltooiing van de vernieuwing waartoe

talrijke jongeren die in zijn beleving van

of Arts). Tevens is er de mogelijkheid om,

het Concilie de Kerk heeft aangezet".3

het een priesterschap een authentieke

door middel van de nodige pedagogische

In die geest, bezield door de zalige paus

en aansprekende wijze van de navolging

bekwaming, een onderwijsbevoegdheid te

Johannes Paulus II en verenigd met zijn

des Heren hebben leren kennen. Deze

behalen die toegang geeft tot godsdienst-

opvolger paus Benedictus XVI, willen we

historische en religieuze banden tussen

onderricht in de hogere graad van het

aan het Bossche grootseminarie Sint-

paus Johannes Paulus II en het Sint-

middelbaar onderwijs. Deze academische

Janscentrum priesters opleiden voor een

Janscentrum hebben we nog op een ande-

erkenning van de opleiding aan het Sint-

nieuwe lente in de Kerk van het derde

re wijze willen versterken, namelijk door

Janscentrum geldt overigens ook voor

millennium.

een samenwerking aan te gaan met de

priesters die in de afgelopen 25 jaren aan

Pauselijke Universiteit Johannes Paulus II

het Bossche seminarie afstudeerden en

in Krakau.

die via een vastgelegde procedure een

F. De Rycke

diploma kunnen behalen.

Rector Sint-Janscentrum

als volgt. In Krakau bevindt zich één van

De samenwerking tussen het Sint-

1

de oudste universiteiten van Europa: de

Janscentrum en de Pauselijke Universiteit

befaamde Jagiellonische Universiteit,

Johannes Paulus II te Krakau beoogt

opgericht in 1364. Toen de Poolse com-

een tweevoudig doel. Enerzijds vormt de

munistische autoriteit in 1954 trachtte de

academische standaard een garantie

eeuwenoude theologische faculteit van

voor een hoge kwaliteit van filosofisch en

deze universiteit op te heffen, reageerde

theologisch onderwijs aan het Bossche

de toenmalige aartsbisschop van Krakau,

seminarie. Anderzijds willen we, door de

Karol Wojtyta, daarop met het oprichten

band met paus Johannes Paulus 11, een

van een eigen theologische faculteit bin-

duidelijke signaal geven van de theologi-

nen zijn grootseminarie. Deze faculteit

sche en kerkelijke richting waarbinnen het

ontwikkelde zich tot een volwaardige

Sint-Janscentrum zich situeert, en van een

De geschiedenis van deze universiteit is

Mutsaerts: Wij zijn geen voorstanders van een kleine kerk, maar ik denk wel dat het een kleine kerk gaat worden. Als die kernen dan maar gezond zijn, dan kan er iets uit groeien. En gezond zijn begint er eigenlijk mee dat we een sacrale kerk zijn, die zorg heeft voor de mensen, die er dus op uit gaat. En… we zijn geen volkskerk meer.

J.W.M. Peijnenburg, Bezieler en stichter. Paus Johannes Paulus II, mgr. J. ter Schure sdb en de oprichting van het SintJanscentrum. Amsterdam, Stichting de Boog, 2012. 2 J.W.M. Peijnenburg, De lange weg van Papenhulst naar Papenhulst. Vijf eeuwen priesteropleiding in het bisdom 'sHertogenbosch. Nijmegen: Valkhof Pers 2007. 3 Johannes Paulus 11, Brief aan de priesters op Witte Donderdag 1979 'Novo incipiente' (8 april 1979); cfr. ld., Toespraak tot de seminaristen in Philadelphia (3 oktober 1979). Bisdomblad september 2012

9


St. Janscentrum viert jubileum Op feest maria geboorte

De jubileumviering van 25 jaar SintJanscentrum, gehouden op het feest van Maria Geboorte, kan een geslaagde dag worden genoemd. De 750 aanwezigen bij de eucharistieviering overtroffen ruimschoots de verwachtingen. De kathedraal was goed gevuld met gasten uit binnen- en buitenland. Om 10.30 uur vertrok de processie van bisschoppen en priesters vanuit het seminarie aan de Papenhulst naar de kathedraal. Begeleid door twee Blauwe Zusters werd door Mgr. Buczek een relikwie binnengedragen met een druppel bloed van de zalige Johannes Paulus II. In de kathedraal waren verschillende prominenten aanwezig, waaronder

10 Bisdomblad september 2012

bisschop Marian Buczek (eertijds secretaris van de meest intieme vriend van paus Johannes Paulus II), nuntius Mgr. Dupuy, vertegenwoordiger van de commissaris van de Koningin Dhr. Bert Pauli, Mgr. De Jong namens de Nederlandse bisschoppen die deze dag ook bij de jubilerende Mgr. de Korte waren, en uit Polen prof. Jan Daniel Szczurek en Wojchiech Zyzak, decanen van de Pauselijke Universiteit Johannes Paulus II te Krakau. Er waren afgevaardigden van het Grootseminarie Rolduc en tal van priesters, diakens, semina-

risten, docenten en medewerkers, maar vooral ook leden van de gebedskring, weldoeners en sympathisanten. Na de eucharistieviering werden de gasten verwacht in het Theater aan de Parade voor een gezellig samenzijn bij een broodje met koffie. De eerste voordracht werd gehouden door Mgr. Buczek, die een getuigenis gaf van zijn contacten met paus Johannes Paulus II. Mgr. Van Calster zorgde voor de parallelvertaling. Na een intermezzo van de KISI-Kids presenteerde de voormalige archivaris dr. J. Peijnenburg zijn nieuwe boek 'Bezieler en stichter. Paus Johannes

Paulus II, Mgr. J. ter Schure sdb en de oprichting van het Sint-Janscentrum'. Hij overhandigde het eerste exemplaar van het boek aan de bisschop. Dhr. Ch. Kuijpers, voorzitter van de R.K. Instelling Sonnius en econoom van het seminarie, gaf een presentatie van enkele recente en toekomstige ontwikkelingen aan het seminarie: de voorgenomen (ver)bouwprojecten, de samenwerking met de Pauselijke Universiteit Johannes Paulus II in Krakau, en de samenwerking met de KISI-Kids; die de presentatie met een tweede lied afsloten. Zuster Anima Christi verzorgde vervolgens een lezing over roeping en

over de bezieling in het religieuze leven, waarmee zij het hart van haar gehoor wist te raken, net zoals de KISI-Kids, die met een derde lied de zaal in beweging brachten. Monseigneur Hurkmans sloot de lezingen af met een beschouwing over de eucharistie, het hart van de Kerk, en over priester-zijn naar het hart van de Heer (zie pag. 20). Na de aansluitende vespers konden de talrijke aanwezigen de relikwie van paus Johannes Paulus II vereren. Tot slot werd in het seminarie een kopje koffie aangeboden met ĂŠchte Belgische pralines.

Bisdomblad september 2012

11


St. Janscentrum viert jubileum Op feest maria geboorte

De jubileumviering van 25 jaar SintJanscentrum, gehouden op het feest van Maria Geboorte, kan een geslaagde dag worden genoemd. De 750 aanwezigen bij de eucharistieviering overtroffen ruimschoots de verwachtingen. De kathedraal was goed gevuld met gasten uit binnen- en buitenland. Om 10.30 uur vertrok de processie van bisschoppen en priesters vanuit het seminarie aan de Papenhulst naar de kathedraal. Begeleid door twee Blauwe Zusters werd door Mgr. Buczek een relikwie binnengedragen met een druppel bloed van de zalige Johannes Paulus II. In de kathedraal waren verschillende prominenten aanwezig, waaronder

10 Bisdomblad september 2012

bisschop Marian Buczek (eertijds secretaris van de meest intieme vriend van paus Johannes Paulus II), nuntius Mgr. Dupuy, vertegenwoordiger van de commissaris van de Koningin Dhr. Bert Pauli, Mgr. De Jong namens de Nederlandse bisschoppen die deze dag ook bij de jubilerende Mgr. de Korte waren, en uit Polen prof. Jan Daniel Szczurek en Wojchiech Zyzak, decanen van de Pauselijke Universiteit Johannes Paulus II te Krakau. Er waren afgevaardigden van het Grootseminarie Rolduc en tal van priesters, diakens, semina-

risten, docenten en medewerkers, maar vooral ook leden van de gebedskring, weldoeners en sympathisanten. Na de eucharistieviering werden de gasten verwacht in het Theater aan de Parade voor een gezellig samenzijn bij een broodje met koffie. De eerste voordracht werd gehouden door Mgr. Buczek, die een getuigenis gaf van zijn contacten met paus Johannes Paulus II. Mgr. Van Calster zorgde voor de parallelvertaling. Na een intermezzo van de KISI-Kids presenteerde de voormalige archivaris dr. J. Peijnenburg zijn nieuwe boek 'Bezieler en stichter. Paus Johannes

Paulus II, Mgr. J. ter Schure sdb en de oprichting van het Sint-Janscentrum'. Hij overhandigde het eerste exemplaar van het boek aan de bisschop. Dhr. Ch. Kuijpers, voorzitter van de R.K. Instelling Sonnius en econoom van het seminarie, gaf een presentatie van enkele recente en toekomstige ontwikkelingen aan het seminarie: de voorgenomen (ver)bouwprojecten, de samenwerking met de Pauselijke Universiteit Johannes Paulus II in Krakau, en de samenwerking met de KISI-Kids; die de presentatie met een tweede lied afsloten. Zuster Anima Christi verzorgde vervolgens een lezing over roeping en

over de bezieling in het religieuze leven, waarmee zij het hart van haar gehoor wist te raken, net zoals de KISI-Kids, die met een derde lied de zaal in beweging brachten. Monseigneur Hurkmans sloot de lezingen af met een beschouwing over de eucharistie, het hart van de Kerk, en over priester-zijn naar het hart van de Heer (zie pag. 20). Na de aansluitende vespers konden de talrijke aanwezigen de relikwie van paus Johannes Paulus II vereren. Tot slot werd in het seminarie een kopje koffie aangeboden met ĂŠchte Belgische pralines.

Bisdomblad september 2012

11


van Christus zijn en dat zijn mannen van één stuk. Precies daarom is een seminarie als opleidingsinstituut zo uniek en onvervangbaar. Dat wist Mgr. ter Schure.

Het Grootseminarie

een opleidingsinstituut als geen ander 25 jaar geleden begreep wijlen Mgr. J.G. ter Schure al kort na zijn aanstelling, dat het voor zijn bisdom noodzakelijk was opnieuw te beschikken over een Grootseminarie: weldra was het Sint-Janscentrum geboren en de huidige bisschop, Mgr. Hurkmans, werd zijn eerste rector.

12 Bisdomblad september 2012

Waarom zou een bisschop zo gehecht zijn aan zijn seminarie? Het is, zoals Mgr. Hurkmans dat graag zegt, het hart van het bisdom en daar moeten allen die er verantwoordelijkheid voor dragen, zich steeds van bewust zijn. Toch is het moeilijk aan buitenstaanders precies uit te leggen, wat een priesterseminarie precies is. In feite moet men er een tijd gewerkt en vooral geleefd hebben, om dat aan te voelen. Het is vooreerst een instelling van hoger onderwijs, waar priesterkandidaten wetenschappelijk gevormd worden in de twee jaren filosofie en vervolgens drie jaren theologie, afgerond door een stage-jaar met nog enkele praktische theologische vakken. Maar het is toch ook nog veel méér dan alleen een onderwijsinstelling, omdat een semi-

narie tevens gericht is op de praktische vorming van mannen, die in staat moeten zijn te werken in de pastoraal en leiding te geven in een parochie. Maar zelfs dat zegt nog niet alles: aan een seminarie wordt ook veel aandacht besteed aan de spirituele vorming van de toekomstige priesters; het is daarom eveneens een oord van bezinning en geestelijk leven, zodat de seminaristen een gezonde priesterlijke spiritualiteit zal ontwikkelen en deze voor zijn verdere leven behouden. Nu behoort dit laatste niet onmiddellijk tot de verantwoordelijkheid van een studierector, maar toch kan hem dit niet onverschillig laten, immers: de intellectuele en de geestelijke opleiding vormen één onafscheidelijk geheel. Priesters moeten inderdaad, zoals men dat zegt, mannen

Meer nodig dan ooit Een seminarie biedt natuurlijk in de eerste plaats een diepgaande theoretische vorming. Die begint met filosofie, met een groot aantal wijsgerige vakken: algemene metafysica, maar ook geschiedenis van de wijsbegeerte, logica, kenleer, antropologie, godsdienstfilosofie, enz. Waarom is dat allemaal nodig? – zou men kunnen opwerpen en sommige beginnende seminaristen vragen zich dat ook al wel eens af. Welnu, die filosofische vorming is méér nodig dan ooit. Pastor zijn is dezer dagen geen eenvoudige zaak. Wij zijn allen méér dan ooit geïnformeerd en vele, ook gewone gelovigen, hebben wel ergens een klokje horen luiden over allerlei ‘wetenschappelijke’ theorieën die hun geloof in vraag stellen. Een priester moet in staat zijn over al deze kwesties mee te praten en doordachte antwoorden kunnen formuleren. Bovendien is een wijsgerige vorming een noodzakelijke basis voor de verdere theologische studie. In deze jaren wordt een basiskennis opgebouwd van de talen van de Bijbel en van de kerkvaders: Hebreeuws, Grieks en Latijn, waarbij in onze Roomse Kerk de hoofdaandacht terecht uitgaat naar het Latijn. De daarop volgende theologische opleiding heeft als het ware een dubbel gelaat. Er is, wat men noemt, de ‘positieve’ vorm van theologie: degene die de teksten van de Openbaring en van de Kerk analyseert: de wetenschappelijke studie van de Bijbel (dit

is de zogenaamde ‘exegese’), van de Kerkvaders en, daarbij aansluitend, de geschiedenis van de Kerk. Anderzijds is er de speculatieve, systematische vorm van de theologie, de zogenaamde ‘fundamentele’ theologie, en zulks in al haar facetten en deelgebieden: Godsleer, Scheppingsleer, Christologie, Genadeleer, Marialogie…, maar ook moraaltheologie met daarbij een hele reeks praktische theologische vakken zoals liturgie, catechetiek, sacramentenleer, missiologie, Kerkelijk recht… Evenwicht Het is voor een studierector en voor de seminarieleiding voorwaar geen gemakkelijke taak een gezond evenwicht te vinden tussen al deze disciplines want, het zij gezegd, een seminarie is er niet alleen voor bollebozen. Het is en blijft toch vooral praktisch gericht op de vorming van mannen die zullen werken in het pastoraat; daarvoor staan trouwens de praktische vakken van vooral het laatste stagejaar garant (jongerenwerk, communicatie, vrouw en Kerk, parochiesamenwerking…). Toch moeten we er steeds zorg voor dragen dat onze vakken gegeven worden op een universitair niveau, omdat de bisschop aan een seminarist een verdere studieopdracht kan geven aan de universiteit, waar hij dan een verkorte opleiding moet kunnen volgen. Het seminarieprogramma wordt daarom afgestemd op dat van een een universitaire theologische faculteit en zulks in overeenstemming met de kerkelijke voorschriften. Tussen al deze behoeften en vereisten moeten we voortdurend op zoek naar een doordacht en delicaat evenwicht, met respect voor de bewogenheid en de roeping van degenen die aan onze didactische zorg zijn toevertrouwd.

Zo kan de lezer begrijpen, dat een seminarie véél meer is dan een soort ‘kweekschool’, als ik die term mag gebruiken, bestemd om nieuwe priesters af te leveren. Het is tegelijk ook een studiecentrum, een zenuwcentrum van het bisdom, waar jonge priesters navorming krijgen en geregeld studiedagen worden georganiseerd: een plek waar wordt nagedacht over wezenlijke geloofsvragen en over de toekomst van de Kerk in deze bewogen tijd, een tijd die zó nood heeft aan goede jonge priesters. Ondersteunen Vaak wordt er aan de gelovigen gevraagd voor roepingen te bidden en dat is natuurlijk goed en ook nodig. Maar is dat wel voldoende? We mogen de verantwoordelijkheid voor het welzijn van onze kerk niet zomaar van ons afschuiven. Vloeit het huidige priestertekort ook niet voort uit wat er onder gelovigen leeft? En maken we onze gemeenschap niet vaak tot een lauwe kerk, verflauwd en zoutloos? Wij moeten als kerkvolk ook écht roepingen willen. Wij moeten er ons van bewust blijven dat we niet zonder priesters kúnnen. Zij zijn er nodig voor onze kerkelijke verbondenheid, want zonder hen is er geen sacramenteel leven en worden we van God vervreemd. Daarom is het een opdracht voor iedere gelovige, onze priesterkandidaten te stimuleren, ze eens te vertellen dat we met hen verbonden zijn in gebed en ze aan te moedigen te volharden; daarom moeten wij allen ons seminarie steunen en samen met onze bisschop een warm hart toedragen.

J. Van Reeth, studierector Bisdomblad september 2012

13


van Christus zijn en dat zijn mannen van één stuk. Precies daarom is een seminarie als opleidingsinstituut zo uniek en onvervangbaar. Dat wist Mgr. ter Schure.

Het Grootseminarie

een opleidingsinstituut als geen ander 25 jaar geleden begreep wijlen Mgr. J.G. ter Schure al kort na zijn aanstelling, dat het voor zijn bisdom noodzakelijk was opnieuw te beschikken over een Grootseminarie: weldra was het Sint-Janscentrum geboren en de huidige bisschop, Mgr. Hurkmans, werd zijn eerste rector.

12 Bisdomblad september 2012

Waarom zou een bisschop zo gehecht zijn aan zijn seminarie? Het is, zoals Mgr. Hurkmans dat graag zegt, het hart van het bisdom en daar moeten allen die er verantwoordelijkheid voor dragen, zich steeds van bewust zijn. Toch is het moeilijk aan buitenstaanders precies uit te leggen, wat een priesterseminarie precies is. In feite moet men er een tijd gewerkt en vooral geleefd hebben, om dat aan te voelen. Het is vooreerst een instelling van hoger onderwijs, waar priesterkandidaten wetenschappelijk gevormd worden in de twee jaren filosofie en vervolgens drie jaren theologie, afgerond door een stage-jaar met nog enkele praktische theologische vakken. Maar het is toch ook nog veel méér dan alleen een onderwijsinstelling, omdat een semi-

narie tevens gericht is op de praktische vorming van mannen, die in staat moeten zijn te werken in de pastoraal en leiding te geven in een parochie. Maar zelfs dat zegt nog niet alles: aan een seminarie wordt ook veel aandacht besteed aan de spirituele vorming van de toekomstige priesters; het is daarom eveneens een oord van bezinning en geestelijk leven, zodat de seminaristen een gezonde priesterlijke spiritualiteit zal ontwikkelen en deze voor zijn verdere leven behouden. Nu behoort dit laatste niet onmiddellijk tot de verantwoordelijkheid van een studierector, maar toch kan hem dit niet onverschillig laten, immers: de intellectuele en de geestelijke opleiding vormen één onafscheidelijk geheel. Priesters moeten inderdaad, zoals men dat zegt, mannen

Meer nodig dan ooit Een seminarie biedt natuurlijk in de eerste plaats een diepgaande theoretische vorming. Die begint met filosofie, met een groot aantal wijsgerige vakken: algemene metafysica, maar ook geschiedenis van de wijsbegeerte, logica, kenleer, antropologie, godsdienstfilosofie, enz. Waarom is dat allemaal nodig? – zou men kunnen opwerpen en sommige beginnende seminaristen vragen zich dat ook al wel eens af. Welnu, die filosofische vorming is méér nodig dan ooit. Pastor zijn is dezer dagen geen eenvoudige zaak. Wij zijn allen méér dan ooit geïnformeerd en vele, ook gewone gelovigen, hebben wel ergens een klokje horen luiden over allerlei ‘wetenschappelijke’ theorieën die hun geloof in vraag stellen. Een priester moet in staat zijn over al deze kwesties mee te praten en doordachte antwoorden kunnen formuleren. Bovendien is een wijsgerige vorming een noodzakelijke basis voor de verdere theologische studie. In deze jaren wordt een basiskennis opgebouwd van de talen van de Bijbel en van de kerkvaders: Hebreeuws, Grieks en Latijn, waarbij in onze Roomse Kerk de hoofdaandacht terecht uitgaat naar het Latijn. De daarop volgende theologische opleiding heeft als het ware een dubbel gelaat. Er is, wat men noemt, de ‘positieve’ vorm van theologie: degene die de teksten van de Openbaring en van de Kerk analyseert: de wetenschappelijke studie van de Bijbel (dit

is de zogenaamde ‘exegese’), van de Kerkvaders en, daarbij aansluitend, de geschiedenis van de Kerk. Anderzijds is er de speculatieve, systematische vorm van de theologie, de zogenaamde ‘fundamentele’ theologie, en zulks in al haar facetten en deelgebieden: Godsleer, Scheppingsleer, Christologie, Genadeleer, Marialogie…, maar ook moraaltheologie met daarbij een hele reeks praktische theologische vakken zoals liturgie, catechetiek, sacramentenleer, missiologie, Kerkelijk recht… Evenwicht Het is voor een studierector en voor de seminarieleiding voorwaar geen gemakkelijke taak een gezond evenwicht te vinden tussen al deze disciplines want, het zij gezegd, een seminarie is er niet alleen voor bollebozen. Het is en blijft toch vooral praktisch gericht op de vorming van mannen die zullen werken in het pastoraat; daarvoor staan trouwens de praktische vakken van vooral het laatste stagejaar garant (jongerenwerk, communicatie, vrouw en Kerk, parochiesamenwerking…). Toch moeten we er steeds zorg voor dragen dat onze vakken gegeven worden op een universitair niveau, omdat de bisschop aan een seminarist een verdere studieopdracht kan geven aan de universiteit, waar hij dan een verkorte opleiding moet kunnen volgen. Het seminarieprogramma wordt daarom afgestemd op dat van een een universitaire theologische faculteit en zulks in overeenstemming met de kerkelijke voorschriften. Tussen al deze behoeften en vereisten moeten we voortdurend op zoek naar een doordacht en delicaat evenwicht, met respect voor de bewogenheid en de roeping van degenen die aan onze didactische zorg zijn toevertrouwd.

Zo kan de lezer begrijpen, dat een seminarie véél meer is dan een soort ‘kweekschool’, als ik die term mag gebruiken, bestemd om nieuwe priesters af te leveren. Het is tegelijk ook een studiecentrum, een zenuwcentrum van het bisdom, waar jonge priesters navorming krijgen en geregeld studiedagen worden georganiseerd: een plek waar wordt nagedacht over wezenlijke geloofsvragen en over de toekomst van de Kerk in deze bewogen tijd, een tijd die zó nood heeft aan goede jonge priesters. Ondersteunen Vaak wordt er aan de gelovigen gevraagd voor roepingen te bidden en dat is natuurlijk goed en ook nodig. Maar is dat wel voldoende? We mogen de verantwoordelijkheid voor het welzijn van onze kerk niet zomaar van ons afschuiven. Vloeit het huidige priestertekort ook niet voort uit wat er onder gelovigen leeft? En maken we onze gemeenschap niet vaak tot een lauwe kerk, verflauwd en zoutloos? Wij moeten als kerkvolk ook écht roepingen willen. Wij moeten er ons van bewust blijven dat we niet zonder priesters kúnnen. Zij zijn er nodig voor onze kerkelijke verbondenheid, want zonder hen is er geen sacramenteel leven en worden we van God vervreemd. Daarom is het een opdracht voor iedere gelovige, onze priesterkandidaten te stimuleren, ze eens te vertellen dat we met hen verbonden zijn in gebed en ze aan te moedigen te volharden; daarom moeten wij allen ons seminarie steunen en samen met onze bisschop een warm hart toedragen.

J. Van Reeth, studierector Bisdomblad september 2012

13


In de wijngaard van de Heer leveren allerlei werkers hun deel

In de schoolbanken van het Sint-Janscentrum hebben de afgelopen vijfentwintig jaar al heel wat mensen plaatsgenomen. En lang niet altijd voor de opleiding tot het priesterschap. God roept mensen tot veel meer soorten van dienstbaarheid aan Hem en zijn Kerk. Minke Bozuma werd pastoraal assistent en Ton Schepens ontving de wijding tot permanent diaken.

Minke Bozuma >> “Jij zou nou de geloofscursus op het Sint-Janscentrum moeten doen. Dat is echt iets voor jou. Dat zei een paar jaar terug mijn pastoor tegen mij. En ik dacht ‘Oké dan’.” Aan het woord is Minke Bozuwa (65). Thuis, in Eindhoven-Stratum, komt in het gesprek met de rustige Minke steeds duidelijker naar voren dat God een plan met hem had, al heel lang. Minkes verhaal is bijzonder. Als jonge vent was hij jarenlang beroepsmilitair tot hij voor 100 % werd afgekeurd. “Dan stort je hele wereld in. We zaten met een gezin met kleine kinderen en ik kon niets. In de loop van de jaren ben ik gaan inzien dat er geen toeval bestaat. Ook die afkeuring was geen toeval. Het was het keerpunt in mijn leven. Pas daarna ben ik mijn geloof bewuster gaan leven en is het een steeds rijker geloof geworden. En dat heeft me een blij en sterk mens gemaakt.” Voor Minke staat vast dat zijn diepere kennismaking met de Eucharistie en met Maria die rijkdom en blijdschap hebben gebracht. Hij is al jaren zeer

14 Bisdomblad september 2012

actief betrokken bij het organiseren van bedevaarten naar Kevelaer en Lourdes. Het was eigenlijk een logische stap om na de geloofscursus ook de opleiding tot pastoraal assistent te doen. “Dit gaf echt diepgang en ik heb er veel geleerd. Vorig jaar heb ik de zending ontvangen van mgr. Hurkmans voor pastoraal assistent in de Sint-Jorisparochie in Eindhoven met als taakveld diaconie en kerkopbouw. En dan sta je daar: waar moet je beginnen?” “Doordat ik veel heb meegemaakt in mijn leven, kan ik goed praten met mensen. Ik merk dat bijvoorbeeld veel ouderen en alleenstaanden behoefte hebben aan een luisterend oor. Daarvoor wil ik een bezoekersgroep oprichten. Sinds een maand werken de nieuwe diaken en ik, naast de vele vrijwilligers, in het ‘Steunpunt noodopvang materiële zaken’. Je kunt er concreet mensen helpen en komt vaak tot gesprek. En door contacten die ik al jaren heb met een opvanghuis voor aidspatiënten in Johannesburg, kunnen we als parochie ook aan de missie bijdragen.”

<< Ton Schepens

“Ik heb gemerkt, en dat geldt vast niet alleen voor mij, dat ik mijn zending als pastoraal assistent heb ontvangen in een tijdsgewricht waarin de fusies alle aandacht opeisen. Concreet betekent het dat er niet voldoende tijd is een pastoraal assistent goed te begeleiden. Ik zou voor de toekomst wensen dat ik in de fusieparochie een duidelijke taak krijg die ik ook kan uitvoeren, ondersteund door de parochiepriester. En, heel belangrijk, ik hoop voor de toekomst dat we inzien dat we het sámen moeten doen, dat we elkaar nodig hebben. Het kunnen werken als pastoraal assistent moet voor mij dus nog gestructureerd worden, maar ik heb er alle vertrouwen in.”

“Ik ben echt blij dat wij in het bisdom afgelopen jaren het geluk hebben gehad dat zoveel mannen zich gegrepen weten door Christus, dat willen verkondigen en zich aanmelden voor de diakenopleiding.” Ton Schepens is permanent diaken in Helmond en opleidingscoördinator van de diakenopleiding van dit bisdom, die ook aan het Sint-Janscentrum plaatsvindt. Het is wel duidelijk dat Ton Schepens zelf ook gegrepen is door de persoonlijke liefde van de barmhartige God. Zonder de obstakels en valkuilen die diakens tegenkomen uit het oog te verliezen, vertelt hij gedreven en vol enthousiasme over het diakenschap. “Het is het mooiste ambt dat er bestaat!” De opleiding tot perma-

nent diaken in het bisdom bestaat bijna vanaf het begin van het SintJanscentrum. “In al die jaren zijn ongeveer 90 diakens opgeleid, van wie er ongeveer 60 momenteel actief zijn. Onder hen bevinden zich fulltime diaken die bezoldigd zijn, maar het overgrote deel van hen is onbezoldigd en doet het naast een baan. Ik heb enorme waardering voor de diakens, zeker de onbezoldigde, die altijd worstelen met tijd: je hebt je gezin, je werk, en de Kerk.” “Diakens zijn mannen die een hart hebben voor andere mensen en Jezus Christus tegenwoordig stellen in de maatschappij. Je komt dan bij taken als ziekenbezoek, rouwverwerking, MOV, woonwagenpastoraat enz. Het is een absolute voorwaarde dat je jezelf dienstbaar opstelt en beschikbaar wilt zijn waartoe Jezus je roept. Je leven moet natuurlijk gevoed worden vanuit de Eucharistie, de band met Christus. Diakenschap is de ambt van de dienstbaarheid. Het geeft zoveel kansen te vertellen en delen hoe mooi en blij ons geloof is.”

“Binnen de ‘nieuwe parochies’ zouden alle leden van een pastoraal team - priesters, diaken en pastoraal werkenden – complementair aan elkaar moeten zijn. Het hele werkveld van liturgie, catechese, kerkopbouw en diaconie moet worden bestreken, maar ieder moet dat doen met zijn eigen kwaliteiten. Een diaken is daarom zo belangrijk, omdat hij ertoe kan bijdragen dat de geloofsbeleving in totaal beleefd wordt en niet alleen in het kerkgebouw. Je moet dus respect hebben voor elkaars mogelijkheden en onmogelijkheden. En dat is een prachtige uitdaging voor de toekomst, waar ik hoop dat nog steeds mannen het fijn vinden, met hun gezin, te werken in Gods wijngaard.”

Yvonne Koopman-Snep Wie zich wil laten informeren naar de opleidingsmogelijkheden aan het SintJanscentrum, kan uitgebreide informatie vinden op de site www.sint-janscentrum.nl. Daar staan ook de contacgegevens van de diverse opleidingen.

Bisdomblad september 2012

15


In de wijngaard van de Heer leveren allerlei werkers hun deel

In de schoolbanken van het Sint-Janscentrum hebben de afgelopen vijfentwintig jaar al heel wat mensen plaatsgenomen. En lang niet altijd voor de opleiding tot het priesterschap. God roept mensen tot veel meer soorten van dienstbaarheid aan Hem en zijn Kerk. Minke Bozuma werd pastoraal assistent en Ton Schepens ontving de wijding tot permanent diaken.

Minke Bozuma >> “Jij zou nou de geloofscursus op het Sint-Janscentrum moeten doen. Dat is echt iets voor jou. Dat zei een paar jaar terug mijn pastoor tegen mij. En ik dacht ‘Oké dan’.” Aan het woord is Minke Bozuwa (65). Thuis, in Eindhoven-Stratum, komt in het gesprek met de rustige Minke steeds duidelijker naar voren dat God een plan met hem had, al heel lang. Minkes verhaal is bijzonder. Als jonge vent was hij jarenlang beroepsmilitair tot hij voor 100 % werd afgekeurd. “Dan stort je hele wereld in. We zaten met een gezin met kleine kinderen en ik kon niets. In de loop van de jaren ben ik gaan inzien dat er geen toeval bestaat. Ook die afkeuring was geen toeval. Het was het keerpunt in mijn leven. Pas daarna ben ik mijn geloof bewuster gaan leven en is het een steeds rijker geloof geworden. En dat heeft me een blij en sterk mens gemaakt.” Voor Minke staat vast dat zijn diepere kennismaking met de Eucharistie en met Maria die rijkdom en blijdschap hebben gebracht. Hij is al jaren zeer

14 Bisdomblad september 2012

actief betrokken bij het organiseren van bedevaarten naar Kevelaer en Lourdes. Het was eigenlijk een logische stap om na de geloofscursus ook de opleiding tot pastoraal assistent te doen. “Dit gaf echt diepgang en ik heb er veel geleerd. Vorig jaar heb ik de zending ontvangen van mgr. Hurkmans voor pastoraal assistent in de Sint-Jorisparochie in Eindhoven met als taakveld diaconie en kerkopbouw. En dan sta je daar: waar moet je beginnen?” “Doordat ik veel heb meegemaakt in mijn leven, kan ik goed praten met mensen. Ik merk dat bijvoorbeeld veel ouderen en alleenstaanden behoefte hebben aan een luisterend oor. Daarvoor wil ik een bezoekersgroep oprichten. Sinds een maand werken de nieuwe diaken en ik, naast de vele vrijwilligers, in het ‘Steunpunt noodopvang materiële zaken’. Je kunt er concreet mensen helpen en komt vaak tot gesprek. En door contacten die ik al jaren heb met een opvanghuis voor aidspatiënten in Johannesburg, kunnen we als parochie ook aan de missie bijdragen.”

<< Ton Schepens

“Ik heb gemerkt, en dat geldt vast niet alleen voor mij, dat ik mijn zending als pastoraal assistent heb ontvangen in een tijdsgewricht waarin de fusies alle aandacht opeisen. Concreet betekent het dat er niet voldoende tijd is een pastoraal assistent goed te begeleiden. Ik zou voor de toekomst wensen dat ik in de fusieparochie een duidelijke taak krijg die ik ook kan uitvoeren, ondersteund door de parochiepriester. En, heel belangrijk, ik hoop voor de toekomst dat we inzien dat we het sámen moeten doen, dat we elkaar nodig hebben. Het kunnen werken als pastoraal assistent moet voor mij dus nog gestructureerd worden, maar ik heb er alle vertrouwen in.”

“Ik ben echt blij dat wij in het bisdom afgelopen jaren het geluk hebben gehad dat zoveel mannen zich gegrepen weten door Christus, dat willen verkondigen en zich aanmelden voor de diakenopleiding.” Ton Schepens is permanent diaken in Helmond en opleidingscoördinator van de diakenopleiding van dit bisdom, die ook aan het Sint-Janscentrum plaatsvindt. Het is wel duidelijk dat Ton Schepens zelf ook gegrepen is door de persoonlijke liefde van de barmhartige God. Zonder de obstakels en valkuilen die diakens tegenkomen uit het oog te verliezen, vertelt hij gedreven en vol enthousiasme over het diakenschap. “Het is het mooiste ambt dat er bestaat!” De opleiding tot perma-

nent diaken in het bisdom bestaat bijna vanaf het begin van het SintJanscentrum. “In al die jaren zijn ongeveer 90 diakens opgeleid, van wie er ongeveer 60 momenteel actief zijn. Onder hen bevinden zich fulltime diaken die bezoldigd zijn, maar het overgrote deel van hen is onbezoldigd en doet het naast een baan. Ik heb enorme waardering voor de diakens, zeker de onbezoldigde, die altijd worstelen met tijd: je hebt je gezin, je werk, en de Kerk.” “Diakens zijn mannen die een hart hebben voor andere mensen en Jezus Christus tegenwoordig stellen in de maatschappij. Je komt dan bij taken als ziekenbezoek, rouwverwerking, MOV, woonwagenpastoraat enz. Het is een absolute voorwaarde dat je jezelf dienstbaar opstelt en beschikbaar wilt zijn waartoe Jezus je roept. Je leven moet natuurlijk gevoed worden vanuit de Eucharistie, de band met Christus. Diakenschap is de ambt van de dienstbaarheid. Het geeft zoveel kansen te vertellen en delen hoe mooi en blij ons geloof is.”

“Binnen de ‘nieuwe parochies’ zouden alle leden van een pastoraal team - priesters, diaken en pastoraal werkenden – complementair aan elkaar moeten zijn. Het hele werkveld van liturgie, catechese, kerkopbouw en diaconie moet worden bestreken, maar ieder moet dat doen met zijn eigen kwaliteiten. Een diaken is daarom zo belangrijk, omdat hij ertoe kan bijdragen dat de geloofsbeleving in totaal beleefd wordt en niet alleen in het kerkgebouw. Je moet dus respect hebben voor elkaars mogelijkheden en onmogelijkheden. En dat is een prachtige uitdaging voor de toekomst, waar ik hoop dat nog steeds mannen het fijn vinden, met hun gezin, te werken in Gods wijngaard.”

Yvonne Koopman-Snep Wie zich wil laten informeren naar de opleidingsmogelijkheden aan het SintJanscentrum, kan uitgebreide informatie vinden op de site www.sint-janscentrum.nl. Daar staan ook de contacgegevens van de diverse opleidingen.

Bisdomblad september 2012

15


1991

1998

2000

bisdom Den Bosch een kleine negentig

Janscentrum haar tienjarig bestaan

met mgr. J. ter Schure. Rechts naast

100 priesters gewijd vanuit dit semi-

permanent diakens gewijd. De meeste

herdacht, werd dat feest opgeluisterd

Mgr. ter Schure zit spirituaal pater

narie. Ieder jaar, met uitzondering van

van hen zijn ook nu nog actief in de

met een imposante tentoonstelling van

J. Groenen m.s.c., aan de linkerzijde

2005, werden er in de kathedraal man-

parochie of in het categoriale pastoraat,

kerkelijke kunst uit het hele bisdom

Mgr. A. Hurkmans (toen rector van het

nen tot priester gewijd, in 1998 zelf 8

zoals de zorgsector.

rond de heilige Johannes Evangelist,

centrum) en prof. S. van Calster.

tegelijk.

: Groepsfoto van de semi-

naristen van het Sint-Janscentrum

: Inmiddels zijn er sinds

de oprichting van het Sint-Janscentrum

: Sinds 1987 zijn in het

1997

: Toen het Sint-

patroon van het bisdom Den Bosch, zoals het toen nog heette.

1995

: Mgr. ter Schure zegent

in de vroege morgen een groep jongemannen die op 'roepingenreis' gaan.

2000

: Repetities van

enkele (oud)-seminaristen van het

1987

: Met een 9 studen-

Menig priesterkandidaat kwam op deze

Sint-Janscentrum voor de opname van

ten, waarvan 3 eerstejaars, werd op

manier in contact met het Bossche

de cd Dypso die bij gelegenheid van

1 november het Sint-Janscentrum in

seminarie.

het 12 1/2-jarig bestaan van het semi-

gebruik genomen. Een half jaar daar-

narie werd uitgebracht en waarvan

voor had Mgr. Ter Schure de jonge

de opbrengst ten goed kwam van het

pastoor A. Hurkmans (foto links) uit

Sonnius Priesterfonds.

Waalwijk benoemd tot rector.

2007

Het seminarie is een

opleidingscentrum, maar ook meer dan dat alleen. De studenten worden er gevormd tot mannen van God en dienaren van de Kerk. Studie is belangrijk maar geen doel apart.

Het seminarie 1987 door de jaren heen

: Met een door bisschop

Ter Schure geleide gebedsdienst in de kapel, het centrum van het seminarie, werd in de avond van Allerheiligen 1987 het nieuwe Sint-Janscentrum in gebruikgenomen. Na de viering zegende de bisschop enkele vertrekken.

Bisdomblad september 2012

17


1991

1998

2000

bisdom Den Bosch een kleine negentig

Janscentrum haar tienjarig bestaan

met mgr. J. ter Schure. Rechts naast

100 priesters gewijd vanuit dit semi-

permanent diakens gewijd. De meeste

herdacht, werd dat feest opgeluisterd

Mgr. ter Schure zit spirituaal pater

narie. Ieder jaar, met uitzondering van

van hen zijn ook nu nog actief in de

met een imposante tentoonstelling van

J. Groenen m.s.c., aan de linkerzijde

2005, werden er in de kathedraal man-

parochie of in het categoriale pastoraat,

kerkelijke kunst uit het hele bisdom

Mgr. A. Hurkmans (toen rector van het

nen tot priester gewijd, in 1998 zelf 8

zoals de zorgsector.

rond de heilige Johannes Evangelist,

centrum) en prof. S. van Calster.

tegelijk.

: Groepsfoto van de semi-

naristen van het Sint-Janscentrum

: Inmiddels zijn er sinds

de oprichting van het Sint-Janscentrum

: Sinds 1987 zijn in het

1997

: Toen het Sint-

patroon van het bisdom Den Bosch, zoals het toen nog heette.

1995

: Mgr. ter Schure zegent

in de vroege morgen een groep jongemannen die op 'roepingenreis' gaan.

2000

: Repetities van

enkele (oud)-seminaristen van het

1987

: Met een 9 studen-

Menig priesterkandidaat kwam op deze

Sint-Janscentrum voor de opname van

ten, waarvan 3 eerstejaars, werd op

manier in contact met het Bossche

de cd Dypso die bij gelegenheid van

1 november het Sint-Janscentrum in

seminarie.

het 12 1/2-jarig bestaan van het semi-

gebruik genomen. Een half jaar daar-

narie werd uitgebracht en waarvan

voor had Mgr. Ter Schure de jonge

de opbrengst ten goed kwam van het

pastoor A. Hurkmans (foto links) uit

Sonnius Priesterfonds.

Waalwijk benoemd tot rector.

2007

Het seminarie is een

opleidingscentrum, maar ook meer dan dat alleen. De studenten worden er gevormd tot mannen van God en dienaren van de Kerk. Studie is belangrijk maar geen doel apart.

Het seminarie 1987 door de jaren heen

: Met een door bisschop

Ter Schure geleide gebedsdienst in de kapel, het centrum van het seminarie, werd in de avond van Allerheiligen 1987 het nieuwe Sint-Janscentrum in gebruikgenomen. Na de viering zegende de bisschop enkele vertrekken.

Bisdomblad september 2012

17


Een eigen diocesaan seminarie: waarom en hoe ?

Tussen 1839 tot 1967 was Haaren het Groot-Seminarie van het bisdom Den Bosch. Rond 1600 was de priesteropleiding nog in de stad zelf gehuisvest. Na 1629 verdween de opleiding naar Leuven om pas in 1798 weer terug te komen. Al snel verdreef wateroverlast het Bossche seminarie naar Herlaer in SintMichielsgestel, waar de opleiding tot 1833 was gevestigd. Ruimtenood dwong de Apostolisch Vicaris op zoek te gaan naar een nieuwe locatie en die vond hij in Haaren.

is, die vakmatig verantwoord is en met

Concretisering

van waardigheid en ontspannenheid.

openheid voor de ontwikkelingen van

Het is de bedoeling dat men geleidelijk

Deze integratie van studie, pastorale vor-

mens en maatschappij. Dat alles met lief-

ingroeit in een leven als priester dat wars

ming en gemeenschap is van belang voor

de voor de Kerk wereldwijd en met betrok-

is van clericalisme – een levensstijl die

onze diocesane Kerk.

kenheid bij het eigen bisdom. Deelname

uiterlijke vormen verabsoluteert – en van

aan de Wereldjongerendagen, voor elke

functionalisme – te sterke nadruk op het

Toekomst

generatie een bezoek aan de opvolger

pastoraat als beroep. De krachtlijnen van

Bekwame docenten vinden is moeilijk,

van Petrus, regelmatig contact met de

de z.g. ‘Franse School’ van Pierre Bérulle

maar niet onmogelijk, zeker als men

eigen bisschop en excursies naar pas-

en het devote humanisme van Fransiscus

over de grenzen kijkt en eventueel met

torale ervaringsplaatsen in het bisdom

van Sales (patroon van het vroegere

andere instanties samen werkt. Het blijft

zijn daarvan een wezenlijk onderdeel.

groot-seminarie) kunnen hierbij inspire-

nodig dat enkele jonge priesters in het

Jonge mannen dienen er mee vertrouwd

ren. Een eigentijdse verwerking van de

buitenland een vervolgstudie maken.

raken dat het priesterschap allereerst

‘Devotio Moderna’ eveneens. De priester

Waarschijnlijk zal ons seminarie voorlo-

een levensstaat is, een wijze van bestaan

is dan een mens van gebed en een ziel-

pig tamelijk klein blijven. Toch lijkt het

gedragen door een unieke relatie met

zorger, maar tevens iemand die intens

belangrijk om het – misschien tegen de

Jezus Christus en Zijn Kerk. Op grond

mee leeft met de droefheid en vreugde

verdrukking in – te handhaven. De leefge-

daarvan groeit intense meelevendheid

van al zijn tochtgenoten.

meenschap zou versterkt moeten kunnen

wat nieuwe priesters hebben”. Na ruim

ten aanzien van de mensen wier pad zij

een jaar voorbereiding, waar ik intensief

kruisen.

In 1967 sloot het groot-seminarie van ons bisdom in Haaren zijn bij betrokken was, begint in het najaar deuren. Datzelfde gebeurde in die dagen in tientallen andere bis- van 1987 het nieuwe Bossche diocesane dommen, orden en congregaties. Wie over priester worden dacht, seminarie. Wat wordt beoogd? zou naar een theologische faculteit moeten gaan, om zich vervolgens bij het bisdom aan te melden en na enige diocesane toelei- Doelstellingen ding tot priester gewijd te worden. Die oplossing was goedkoper Allereerst zorgen voor een gedegen en efficiënter. Je kon gebruik maken van door de staat betaalde wijsgerig en theologisch onderricht, aanstudiebeurzen. Concentratie in landelijke centra bood meer kans sluitend bij de teksten van het tweede tot kwalitatief hoogstaand onderwijs. Het paste in de rationaliteit Vaticaans concilie. Dei Verbum, over de van de zestiger jaren en de naconciliaire vitaliteit. openbaring, biedt een fundament voor

worden met enkele vrouwelijke religieuzen Deze priesterlijke vorming wordt vandaag

– mogelijk van overzee. Dan beschikt het

gedragen door een positief katholiek

diocees over een vormingsplek, gedragen

De verworteling in de nagenoeg dage-

mensbeeld, wat in vele kerkelijke docu-

door een vitale leefgemeenschap.

lijkse Eucharistie en het vertrouwd raken

menten naar voren is gebracht. Men

met het Getijdengebed horen daar nood-

kan daarbij denken aan de waardering

Het is goed dat priesteropleiding, vorming

zakelijk bij. Het leven gedurende enkele

voor huwelijk en seksualiteit als kost-

tot permanent diaken en van pastorale

jaren in een gemeenschap van collega’s

bare gaven van God en als uitdagende

assistenten met elkaar verbonden zijn.

die zich door dezelfde roeping aangespro-

opdracht voor de mens. Of aan de eigen-

De korte lijn tussen kathedraal, bisdom-

ken weten, is daarbij van groot belang.

heid van de vrouw, die geroepen is om

leiding, vormingscentrum is zowel

Dat schept, met erkenning van onder-

op vele wijzen levenschenkend te zijn,

praktisch als symbolisch. Met een biblio-

linge verschillen, een band met elkaar

maar antropologisch niet bestemd is voor

theek, nu en dan bezinning- en ontmoe-

een vernieuwde en tevens in de traditie

en oefent gemeenschapszin. Het draagt

het priesterschap. De liturgie moet in

tingsdagen, kortom een ‘tweede thuis’

In 1974 opende het bisdom Roermond

Johannes Paulus II, een nieuwe aandacht

verankerde bestudering va de Schrift,

ook bij aan het vertrouwd raken met een

die vormingsperiode ontdekt en beleefd

voor priesters en vele anderen. Dat is

op Rolduc in Kerkrade een eigen semi-

voor de specifieke priesteropleiding. Het

Lumen Gentium legt het fundament voor

evenwichtige celibaatsbeleving, waarbij

worden als eredienst van onze Kerk, om

belangrijk voor de identiteit van het bis-

narie, waar meerdere mensen ‘van

aantal wijdingen voor ons bisdom was in

een zicht op de Kerk – haar wezen en

men op harmonische wijze leert omgaan

dieper vervuld te raken van het mysterie

dom en is een teken van hoop voor de

ons’ zaten. In 1979 begon in Utrecht

deze decennia zeer beperkt. Bisschop

haar sacramenten - waarin het goddelijke

met vrouwen en mannen, zonder wereld-

van Jezus Christus en om vandaar uit

Kerk in de toekomst.

het Ariënsconvict ten dienste van het

Johannes ter Schure sdb moet rond zijn

en het menselijke met elkaar in balans

vreemd te zijn, wetend dat we als pries-

te zoeken naar mogelijkheden van een

aartsbisdom en het bisdom Groningen.

installatie op 9 maart 1985 gezegd heb-

zijn. Daarnaast een pastorale vorming,

ters in een kleine Kerk marginaal (zullen)

doorleefde menselijke betrokkenheid. Dat

De Bijzondere Synode van 1980 in

ben: “Ik heb twee theologische facultei-

vooral in de laatste jaren nadat de the-

zijn in onze samenleving.

betekent: geen rubricisme en geen vrije

Rome bepleitte, onder leiding van paus

ten in mijn bisdom, maar ik moet eens

ologische basis gelegd en uitgezuiverd

18 Bisdomblad september 2012

drs. J. Schröder pr.

improvisatie, maar gericht op een sfeer Bisdomblad september 2012

19


Een eigen diocesaan seminarie: waarom en hoe ?

Tussen 1839 tot 1967 was Haaren het Groot-Seminarie van het bisdom Den Bosch. Rond 1600 was de priesteropleiding nog in de stad zelf gehuisvest. Na 1629 verdween de opleiding naar Leuven om pas in 1798 weer terug te komen. Al snel verdreef wateroverlast het Bossche seminarie naar Herlaer in SintMichielsgestel, waar de opleiding tot 1833 was gevestigd. Ruimtenood dwong de Apostolisch Vicaris op zoek te gaan naar een nieuwe locatie en die vond hij in Haaren.

is, die vakmatig verantwoord is en met

Concretisering

van waardigheid en ontspannenheid.

openheid voor de ontwikkelingen van

Het is de bedoeling dat men geleidelijk

Deze integratie van studie, pastorale vor-

mens en maatschappij. Dat alles met lief-

ingroeit in een leven als priester dat wars

ming en gemeenschap is van belang voor

de voor de Kerk wereldwijd en met betrok-

is van clericalisme – een levensstijl die

onze diocesane Kerk.

kenheid bij het eigen bisdom. Deelname

uiterlijke vormen verabsoluteert – en van

aan de Wereldjongerendagen, voor elke

functionalisme – te sterke nadruk op het

Toekomst

generatie een bezoek aan de opvolger

pastoraat als beroep. De krachtlijnen van

Bekwame docenten vinden is moeilijk,

van Petrus, regelmatig contact met de

de z.g. ‘Franse School’ van Pierre Bérulle

maar niet onmogelijk, zeker als men

eigen bisschop en excursies naar pas-

en het devote humanisme van Fransiscus

over de grenzen kijkt en eventueel met

torale ervaringsplaatsen in het bisdom

van Sales (patroon van het vroegere

andere instanties samen werkt. Het blijft

zijn daarvan een wezenlijk onderdeel.

groot-seminarie) kunnen hierbij inspire-

nodig dat enkele jonge priesters in het

Jonge mannen dienen er mee vertrouwd

ren. Een eigentijdse verwerking van de

buitenland een vervolgstudie maken.

raken dat het priesterschap allereerst

‘Devotio Moderna’ eveneens. De priester

Waarschijnlijk zal ons seminarie voorlo-

een levensstaat is, een wijze van bestaan

is dan een mens van gebed en een ziel-

pig tamelijk klein blijven. Toch lijkt het

gedragen door een unieke relatie met

zorger, maar tevens iemand die intens

belangrijk om het – misschien tegen de

Jezus Christus en Zijn Kerk. Op grond

mee leeft met de droefheid en vreugde

verdrukking in – te handhaven. De leefge-

daarvan groeit intense meelevendheid

van al zijn tochtgenoten.

meenschap zou versterkt moeten kunnen

wat nieuwe priesters hebben”. Na ruim

ten aanzien van de mensen wier pad zij

een jaar voorbereiding, waar ik intensief

kruisen.

In 1967 sloot het groot-seminarie van ons bisdom in Haaren zijn bij betrokken was, begint in het najaar deuren. Datzelfde gebeurde in die dagen in tientallen andere bis- van 1987 het nieuwe Bossche diocesane dommen, orden en congregaties. Wie over priester worden dacht, seminarie. Wat wordt beoogd? zou naar een theologische faculteit moeten gaan, om zich vervolgens bij het bisdom aan te melden en na enige diocesane toelei- Doelstellingen ding tot priester gewijd te worden. Die oplossing was goedkoper Allereerst zorgen voor een gedegen en efficiënter. Je kon gebruik maken van door de staat betaalde wijsgerig en theologisch onderricht, aanstudiebeurzen. Concentratie in landelijke centra bood meer kans sluitend bij de teksten van het tweede tot kwalitatief hoogstaand onderwijs. Het paste in de rationaliteit Vaticaans concilie. Dei Verbum, over de van de zestiger jaren en de naconciliaire vitaliteit. openbaring, biedt een fundament voor

worden met enkele vrouwelijke religieuzen Deze priesterlijke vorming wordt vandaag

– mogelijk van overzee. Dan beschikt het

gedragen door een positief katholiek

diocees over een vormingsplek, gedragen

De verworteling in de nagenoeg dage-

mensbeeld, wat in vele kerkelijke docu-

door een vitale leefgemeenschap.

lijkse Eucharistie en het vertrouwd raken

menten naar voren is gebracht. Men

met het Getijdengebed horen daar nood-

kan daarbij denken aan de waardering

Het is goed dat priesteropleiding, vorming

zakelijk bij. Het leven gedurende enkele

voor huwelijk en seksualiteit als kost-

tot permanent diaken en van pastorale

jaren in een gemeenschap van collega’s

bare gaven van God en als uitdagende

assistenten met elkaar verbonden zijn.

die zich door dezelfde roeping aangespro-

opdracht voor de mens. Of aan de eigen-

De korte lijn tussen kathedraal, bisdom-

ken weten, is daarbij van groot belang.

heid van de vrouw, die geroepen is om

leiding, vormingscentrum is zowel

Dat schept, met erkenning van onder-

op vele wijzen levenschenkend te zijn,

praktisch als symbolisch. Met een biblio-

linge verschillen, een band met elkaar

maar antropologisch niet bestemd is voor

theek, nu en dan bezinning- en ontmoe-

een vernieuwde en tevens in de traditie

en oefent gemeenschapszin. Het draagt

het priesterschap. De liturgie moet in

tingsdagen, kortom een ‘tweede thuis’

In 1974 opende het bisdom Roermond

Johannes Paulus II, een nieuwe aandacht

verankerde bestudering va de Schrift,

ook bij aan het vertrouwd raken met een

die vormingsperiode ontdekt en beleefd

voor priesters en vele anderen. Dat is

op Rolduc in Kerkrade een eigen semi-

voor de specifieke priesteropleiding. Het

Lumen Gentium legt het fundament voor

evenwichtige celibaatsbeleving, waarbij

worden als eredienst van onze Kerk, om

belangrijk voor de identiteit van het bis-

narie, waar meerdere mensen ‘van

aantal wijdingen voor ons bisdom was in

een zicht op de Kerk – haar wezen en

men op harmonische wijze leert omgaan

dieper vervuld te raken van het mysterie

dom en is een teken van hoop voor de

ons’ zaten. In 1979 begon in Utrecht

deze decennia zeer beperkt. Bisschop

haar sacramenten - waarin het goddelijke

met vrouwen en mannen, zonder wereld-

van Jezus Christus en om vandaar uit

Kerk in de toekomst.

het Ariënsconvict ten dienste van het

Johannes ter Schure sdb moet rond zijn

en het menselijke met elkaar in balans

vreemd te zijn, wetend dat we als pries-

te zoeken naar mogelijkheden van een

aartsbisdom en het bisdom Groningen.

installatie op 9 maart 1985 gezegd heb-

zijn. Daarnaast een pastorale vorming,

ters in een kleine Kerk marginaal (zullen)

doorleefde menselijke betrokkenheid. Dat

De Bijzondere Synode van 1980 in

ben: “Ik heb twee theologische facultei-

vooral in de laatste jaren nadat de the-

zijn in onze samenleving.

betekent: geen rubricisme en geen vrije

Rome bepleitte, onder leiding van paus

ten in mijn bisdom, maar ik moet eens

ologische basis gelegd en uitgezuiverd

18 Bisdomblad september 2012

drs. J. Schröder pr.

improvisatie, maar gericht op een sfeer Bisdomblad september 2012

19


Citaten uit de toespraak van bisschop Hurkmans bij de feestelijke bijeenkomst in het Theater in ’s-Hertogenbosch.

Toen het seminarie begon maakte ik als kersverse rector een reis met Mgr. Bluyssen naar de Kartuizers in Frankrijk. Een van de monniken zei mij toen: “Het is toch een zegen om met een seminarie te mogen beginnen aan de

vooravond van een Mariajaar.” Dit Mariajaar was door Paus Johannes Paulus II uitgeroe-

Een zilveren strikje voor het seminarie

pen om het belang van Maria in het leven van de Kerk te onderstrepen. (...) Bij haar beeld in onze kathedraal zie je dat Maria onze hoop is. Als onze Zoete Moeder spreekt ze voor ons, op alle belangrijke momenten in ons leven, ten beste bij God tot in het uur van onze dood. Het is mooi dat we het zilveren feest van ons seminarie vieren op de geboortedag van Maria. (...)

Met deze enkele inleidende woorden is al duidelijk dat God naar ons omziet. Hij is de Heer van de geschiedenis. Daarom is er hoop voor het bisdom van ’s-Hertogenbosch. Monseigneur Ter Schure zei vaak, als de duivel weer eens met ons aan het spelen was: “Wij hebben niet het recht pessimistisch te zijn.” Met meer dan zevenhonderd mensen mogen wij vandaag het zilveren feest van ons seminarie vieren. Een bijzonder hoopvol teken. (...) In onze tijd lijkt het er op dat in onze streken de harten van veel mensen, van ongelovigen, maar ook van gelovigen, van leken, maar ook van priesters, voor God gesloten blijven.

Verscholen achter de grote Sint Janskathedraal bevindt zich in Papenhulst 4 het SintJanscentrum, het seminarie van ons bisdom, een niet weg te denken centrum voor de opleiding van priesters en permanente diakens. Bovendien is het een open huis. Heel veel activiteiten het hele jaar door die met de Kerk te maken hebben, vinden daar plaats. Met name de vorming van de pastoraal assistenten.

Men praat nog wel over de Kerk, maar al te vaak gebeurt dat zonder het wezen van de Kerk te raken. Uit krantenberichten krijgt men de indruk dat de Kerk een menselijke organisatie is waarin, van tijd tot tijd, flink gevochten wordt om posities en macht. En, inderdaad, als het hart gesloten is voor God dan wordt het vaak in bezit genomen door “machten” die verdeeldheid zaaien. Toch is het nooit van blijvende duur dat de harten van mensen gesloten blijven voor God. Altijd zijn er mensen die zich openen voor God. Altijd zijn er bijzondere roepingen. Ook dit jaar zijn er weer twee kandidaten voor het seminarie. Dankbaar mogen we omzien naar een rijke tijd van het seminarie. (...) Wij durven Paus Johannes Paulus II als de geestelijke stichter te zien van ons seminarie. Deze grote Paus heeft op een charismatische wijze leiding gegeven aan de Kerk die volop bezig was het Tweede Vaticaans Concilie op te nemen. (...) Monseigneur Lescrauwaet, die samen met pater Groenen het seminarie in woord en daad zolang een goed hart heeft toe-

Er is hoop voor de toekomst 20 Bisdomblad september 2012

“De priesters van ons bisdom, die in het seminarie hun vorming hebben ontvangen, zetten zich in – zo verwoordt rector F.L.A. De Rycke het – om als herder van de aan hun toevertrouwde gelovigen het Evangelie te verkondigen en voor te gaan in de eredienst. Samen met de diakens en pastoraal assistenten zijn zij de dragers van hoop, zo belangrijk in onze huidige turbulente tijd. Immers het woord Gods dat zij verkondigen helpt ons gericht te blijven op God”.

gedragen, zei mij eens dat hij de encycliek “Ecclesia De Eucharistia” een van zijn meest persoonlijke encyclieken vond. De eerste zin al past bij dat wat ik u in dankbaarheid voor wil houden: “De bron van het leven van de Kerk is de Eucharistie. Deze waarheid drukt niet alleen een dagelijkse geloofservaring uit, maar is een kernachtig samenvatting van het hart van het mysterie van de Kerk.” (...) Vandaag vieren wij het zilveren jubileum van het seminarie. We doen dit met het oog op de toekomst. Graag willen wij ons onder de bescherming stellen van onze geestelijke stichter de Zalige Paus Johannes Paulus II. Wij willen ons door hem laten inspireren. Zijn nalatenschap in al haar facetten willen we vruchtbaar laten zijn in het seminarie. Daarom zijn we dankbaar dat wij een relikwie van hem in ontvangst mogen nemen. Deze zal een gepaste plaats krijgen in de seminariekapel. (...) Moge het seminarie, onder bescherming van de Zalige Paus Johannes Paulus II, steeds het hart kunnen blijven van het bisdom. Er is hoop, God is aan het werk. Ook

De mens als instrument “De priester mag heel veel delen met mensen, concreet bij de mensen zijn om het volk van God in heel zijn rijkdom vitaal te houden”, aldus mgr. drs. A. Hurkmans. We hebben priesters nodig, priesters die van betekenis zijn voor gehuwden en gezinnen, voor opvoeding en onderwijs, voor zieken en ouder wordende mensen, voor missionaire activiteiten, hier en over heel de wereld, voor politiek en voor maatschappelijke instellingen. “Priesters, die Gods liefde doen

opbloeien temidden van dat rijk geschakeerde volk. Dit vraagt van de priesters dat ze dicht bij God zijn. Zij zullen werken in de kracht van de H. Geest. God werkt niet buiten de mens om, maar Hij gebruikt de mens als instrument”. De oprichter Wijlen mgr. J.G. ter Schure sdb, die het seminarie heeft heropgericht, schreef in de seminariekrant bij gelegenheid van het 12-jarig bestaan: “Eind jaren tachtig werd het de leiding van het bisdom duidelijk dat nieuwe priesters noodzakelijk waren, jonge priesters, die in de geest en volgens de richtlijnen van Vaticanum II gevormd waren”. Er werd besloten opnieuw te beginnen met een seminarie, waarin onderricht en leefmilieu onder één leiding samengingen. Dankbaarheid ten opzichte van mgr. Ter Schure is in deze zeker op zijn plaats! Sonnius Priesterfonds Het opbouwen van het seminarie en van het pand kost jaarlijks veel geld. Spoedig groeide het besef dat een bepaalde structuur nodig is om voldoende middelen te verzamelen en te beheren. De R.K. instelling Sonnius werd opgericht, genoemd naar de eerste bisschop van ’s-Hertogenbosch. Enthousiaste vrijwilligers zetten zich in om het aantal weldoeners te werven en op peil te houden. De Gebedskring Roepingen komen niet vanzelf. Zij zijn een geschenk van God en wij mogen er Hem om vragen. Jezus zei: “Bid om arbeiders voor de oogst” (Mt. 9, 38). Eenmaal geroepen weten zij waaraan

De heer M. Manders, vrijwilliger van het eerste uur, hier op de foto met mgr. Ter Schure.

zij beginnen. Als je in deze tijd naar het seminarie gaat dan kies je daar heel bewust voor. Kortom als we van succes mogen spreken in de voorbije jaren dan is dat zeker ook te danken aan de leden van de Gebedskring. Seminariekrant Jaarlijks laat de Seminariekrant de veelkleurigheid van het Bossche bisdom zien, zoals in de laatst uitgegeven uitgave 2012: van seminarist tot emeritus, van wereldjongerendagen tot Chrismamis, van promovendus tot de voltooiing van de St. Jan, van Gebedskring tot wijdingsplechtigheid. “Laten we als katholieken”, zoals een trouwe weldoener schreef, “allen samen eendrachtig onze schouders zetten onder het nobele werk van ons seminarie, ieder op zijn of haar manier en met zijn of haar eigen mogelijkheden, geestelijk in gebed en materieel in noodzakelijk financiële middelen. Het zal de Kerk van ons diocees, haar gelovigen en de velen die zoeken naar de zingeving van het bestaan tot zegen zijn”. Ik wens het Sint-Janscentrum een goede toekomst toe en ik hoop dat het zijn taak nog lang kan blijven vervullen. Zover als in mijn vermogen ligt, inhoudelijk gedreven, zal ik mij daarvoor blijven inzetten.

M. Manders

vandaag. Bisdomblad september 2012

21


Citaten uit de toespraak van bisschop Hurkmans bij de feestelijke bijeenkomst in het Theater in ’s-Hertogenbosch.

Toen het seminarie begon maakte ik als kersverse rector een reis met Mgr. Bluyssen naar de Kartuizers in Frankrijk. Een van de monniken zei mij toen: “Het is toch een zegen om met een seminarie te mogen beginnen aan de

vooravond van een Mariajaar.” Dit Mariajaar was door Paus Johannes Paulus II uitgeroe-

Een zilveren strikje voor het seminarie

pen om het belang van Maria in het leven van de Kerk te onderstrepen. (...) Bij haar beeld in onze kathedraal zie je dat Maria onze hoop is. Als onze Zoete Moeder spreekt ze voor ons, op alle belangrijke momenten in ons leven, ten beste bij God tot in het uur van onze dood. Het is mooi dat we het zilveren feest van ons seminarie vieren op de geboortedag van Maria. (...)

Met deze enkele inleidende woorden is al duidelijk dat God naar ons omziet. Hij is de Heer van de geschiedenis. Daarom is er hoop voor het bisdom van ’s-Hertogenbosch. Monseigneur Ter Schure zei vaak, als de duivel weer eens met ons aan het spelen was: “Wij hebben niet het recht pessimistisch te zijn.” Met meer dan zevenhonderd mensen mogen wij vandaag het zilveren feest van ons seminarie vieren. Een bijzonder hoopvol teken. (...) In onze tijd lijkt het er op dat in onze streken de harten van veel mensen, van ongelovigen, maar ook van gelovigen, van leken, maar ook van priesters, voor God gesloten blijven.

Verscholen achter de grote Sint Janskathedraal bevindt zich in Papenhulst 4 het SintJanscentrum, het seminarie van ons bisdom, een niet weg te denken centrum voor de opleiding van priesters en permanente diakens. Bovendien is het een open huis. Heel veel activiteiten het hele jaar door die met de Kerk te maken hebben, vinden daar plaats. Met name de vorming van de pastoraal assistenten.

Men praat nog wel over de Kerk, maar al te vaak gebeurt dat zonder het wezen van de Kerk te raken. Uit krantenberichten krijgt men de indruk dat de Kerk een menselijke organisatie is waarin, van tijd tot tijd, flink gevochten wordt om posities en macht. En, inderdaad, als het hart gesloten is voor God dan wordt het vaak in bezit genomen door “machten” die verdeeldheid zaaien. Toch is het nooit van blijvende duur dat de harten van mensen gesloten blijven voor God. Altijd zijn er mensen die zich openen voor God. Altijd zijn er bijzondere roepingen. Ook dit jaar zijn er weer twee kandidaten voor het seminarie. Dankbaar mogen we omzien naar een rijke tijd van het seminarie. (...) Wij durven Paus Johannes Paulus II als de geestelijke stichter te zien van ons seminarie. Deze grote Paus heeft op een charismatische wijze leiding gegeven aan de Kerk die volop bezig was het Tweede Vaticaans Concilie op te nemen. (...) Monseigneur Lescrauwaet, die samen met pater Groenen het seminarie in woord en daad zolang een goed hart heeft toe-

Er is hoop voor de toekomst 20 Bisdomblad september 2012

“De priesters van ons bisdom, die in het seminarie hun vorming hebben ontvangen, zetten zich in – zo verwoordt rector F.L.A. De Rycke het – om als herder van de aan hun toevertrouwde gelovigen het Evangelie te verkondigen en voor te gaan in de eredienst. Samen met de diakens en pastoraal assistenten zijn zij de dragers van hoop, zo belangrijk in onze huidige turbulente tijd. Immers het woord Gods dat zij verkondigen helpt ons gericht te blijven op God”.

gedragen, zei mij eens dat hij de encycliek “Ecclesia De Eucharistia” een van zijn meest persoonlijke encyclieken vond. De eerste zin al past bij dat wat ik u in dankbaarheid voor wil houden: “De bron van het leven van de Kerk is de Eucharistie. Deze waarheid drukt niet alleen een dagelijkse geloofservaring uit, maar is een kernachtig samenvatting van het hart van het mysterie van de Kerk.” (...) Vandaag vieren wij het zilveren jubileum van het seminarie. We doen dit met het oog op de toekomst. Graag willen wij ons onder de bescherming stellen van onze geestelijke stichter de Zalige Paus Johannes Paulus II. Wij willen ons door hem laten inspireren. Zijn nalatenschap in al haar facetten willen we vruchtbaar laten zijn in het seminarie. Daarom zijn we dankbaar dat wij een relikwie van hem in ontvangst mogen nemen. Deze zal een gepaste plaats krijgen in de seminariekapel. (...) Moge het seminarie, onder bescherming van de Zalige Paus Johannes Paulus II, steeds het hart kunnen blijven van het bisdom. Er is hoop, God is aan het werk. Ook

De mens als instrument “De priester mag heel veel delen met mensen, concreet bij de mensen zijn om het volk van God in heel zijn rijkdom vitaal te houden”, aldus mgr. drs. A. Hurkmans. We hebben priesters nodig, priesters die van betekenis zijn voor gehuwden en gezinnen, voor opvoeding en onderwijs, voor zieken en ouder wordende mensen, voor missionaire activiteiten, hier en over heel de wereld, voor politiek en voor maatschappelijke instellingen. “Priesters, die Gods liefde doen

opbloeien temidden van dat rijk geschakeerde volk. Dit vraagt van de priesters dat ze dicht bij God zijn. Zij zullen werken in de kracht van de H. Geest. God werkt niet buiten de mens om, maar Hij gebruikt de mens als instrument”. De oprichter Wijlen mgr. J.G. ter Schure sdb, die het seminarie heeft heropgericht, schreef in de seminariekrant bij gelegenheid van het 12-jarig bestaan: “Eind jaren tachtig werd het de leiding van het bisdom duidelijk dat nieuwe priesters noodzakelijk waren, jonge priesters, die in de geest en volgens de richtlijnen van Vaticanum II gevormd waren”. Er werd besloten opnieuw te beginnen met een seminarie, waarin onderricht en leefmilieu onder één leiding samengingen. Dankbaarheid ten opzichte van mgr. Ter Schure is in deze zeker op zijn plaats! Sonnius Priesterfonds Het opbouwen van het seminarie en van het pand kost jaarlijks veel geld. Spoedig groeide het besef dat een bepaalde structuur nodig is om voldoende middelen te verzamelen en te beheren. De R.K. instelling Sonnius werd opgericht, genoemd naar de eerste bisschop van ’s-Hertogenbosch. Enthousiaste vrijwilligers zetten zich in om het aantal weldoeners te werven en op peil te houden. De Gebedskring Roepingen komen niet vanzelf. Zij zijn een geschenk van God en wij mogen er Hem om vragen. Jezus zei: “Bid om arbeiders voor de oogst” (Mt. 9, 38). Eenmaal geroepen weten zij waaraan

De heer M. Manders, vrijwilliger van het eerste uur, hier op de foto met mgr. Ter Schure.

zij beginnen. Als je in deze tijd naar het seminarie gaat dan kies je daar heel bewust voor. Kortom als we van succes mogen spreken in de voorbije jaren dan is dat zeker ook te danken aan de leden van de Gebedskring. Seminariekrant Jaarlijks laat de Seminariekrant de veelkleurigheid van het Bossche bisdom zien, zoals in de laatst uitgegeven uitgave 2012: van seminarist tot emeritus, van wereldjongerendagen tot Chrismamis, van promovendus tot de voltooiing van de St. Jan, van Gebedskring tot wijdingsplechtigheid. “Laten we als katholieken”, zoals een trouwe weldoener schreef, “allen samen eendrachtig onze schouders zetten onder het nobele werk van ons seminarie, ieder op zijn of haar manier en met zijn of haar eigen mogelijkheden, geestelijk in gebed en materieel in noodzakelijk financiële middelen. Het zal de Kerk van ons diocees, haar gelovigen en de velen die zoeken naar de zingeving van het bestaan tot zegen zijn”. Ik wens het Sint-Janscentrum een goede toekomst toe en ik hoop dat het zijn taak nog lang kan blijven vervullen. Zover als in mijn vermogen ligt, inhoudelijk gedreven, zal ik mij daarvoor blijven inzetten.

M. Manders

vandaag. Bisdomblad september 2012

21


‘Ons geloof versterken in Christus en Hem met vreugde verkondigen aan de mens van onze tijd’ Detail van de Icoon ‘Intocht van Jezus in Jeruzalem’: Een kind spreidt zijn kleed uit voor Jezus. Kinderen zijn spontaan en vol vertrouwen, hebben geen tegenwerpingen om in Hem te geloven. De volwassenen staan bij de poort van Jeruzalem. Is het voor hen mogelijk om de weg van het geloof in Christus te kiezen?

Het Jaar van het Geloof – van 11 oktober 2012 tot 24 november 2013 – krijgt wereldwijd in de Kerk gestalte. Ook in het bisdom van `s-Hertogenbosch zijn tal van initiatieven om het Jaar van het Geloof te vieren. Dat zijn vaak mooie en originele initiatieven van parochies, maar ook enkele diocesane projecten. Over de start van het diocesane Jaar van het Geloof vindt u op deze pagina's informatie.

22 Bisdomblad september 2012

herontdekking van het geloof. “De reflec-

Onderwijs Symposium

kan via de iconen binnen dringen in onze

tie over het geloof zal intenser moeten

Het bisdom van `s-Hertogenbosch orga-

werkelijkheid. Ze zijn inspirerend en rich-

gebeuren om iedereen die in Christus

niseert in samenwerking met het bisdom

tinggevend, maar vooral ook uitnodigend.

gelooft, te helpen bewuster in te stem-

Breda ook een Onderwijs Symposium.

Het perspectief in de iconen is immers

men met het evangelie en die instemming

Het thema is: ‘Durven opvoeden’.

omgekeerd. Het eindigt in het hart van

nieuw leven in de blazen, vooral op het

Overheid, school en Kerk staan bij het

de toeschouwer, van de gelovige. Door

ogenblik van diepgaande verandering

opvoeden voor een gemeenschappelijke

te kijken naar de iconen, het mysterie te

zoals de mensheid nu doormaakt” (Porta

uitdaging. Maar hebben ze elkaar anno

overwegen, word je langzamerhand omge-

Fidei 8).

2012 nog iets te zeggen? Op die vraag

vormd. Mag je Christus ontmoeten en ga

gaan twee sprekers in: commissaris

je steeds meer op Hem gelijken.

Opening Jaar van het Geloof

Wim van de Donk (mede-auteur van het

De twaalf-Christusiconen maken een

We openen het Jaar van het Geloof met

rapport ‘School en kerk verbinden’) en

ronde door het bisdom (en daar buiten).

een Eucharistieviering op donderdag 11

Michiel Peeters (studentenpastor Tilburg

Voorafgaand zullen ze worden gewijd

oktober om 19.00 uur in de kathedraal.

University en docent VO). Michiel Peeters

tijdens een Eucharistieviering volgens

Alle gelovigen van het bisdom zijn van

zal een katholieke visie op opvoeden

de Oosterse ritus. Ook bij deze viering is

harte welkom om vanuit hun parochies

presenteren aan de hand van de facto-

iedereen van harte welkom, in de St. Jan

naar de kathedraal te komen om daar

ren ‘traditie’, ‘autoriteit’ en ‘verificatie’.

op zondag 30 september om 11.45 uur.

samen “het geloof in de verrezen Heer

Tijdens het forum zal dit verder uitgediept

te belijden en gesterkt in het geloof, er

worden.

weer op uit te trekken om Christus met

Scholen, leerkrachten, vakgroepen

vreugde te verkondigen aan de mensen

levensbeschouwing en alle geïnteres-

van onze tijd.”

seerde docenten en medewerkers op

Ellen Kleinpenning

school zijn van harte uitgenodigd om deel

Lezing

te nemen. Het Symposium vindt plaats in

Voor werkers in de parochiepastoraal is aansluitend aan de openingsviering

Iconen-ommegang

een lezing die verzorgd zal worden door

In deze tijd van televisie, film en com-

De brief waarin paus Benedictus XVI het Jaar van het Geloof

professor Marc Steen (president van het

puter worden we meer dan ooit geboeid

heeft aangekondigd, draagt de boeiende titel ‘Porta Fidei’ – ‘de

Johannes XXIII-seminarie te Leuven en

door beelden. Niet het horen, maar het

poort van het geloof’. Daarmee verwijst hij naar een perikoop

secretaris van de bisschoppelijke com-

zien staat centraal in onze cultuur. Dat

in Handelingen van de apostelen waar Paulus en Barnabas in

missie ‘Kerk en geloof’). Hij zal ingaan

heeft ook invloed op onze beleving van

Het logo bestaat uit een vierkant

Antiochië verslag doen van alles wat God door hen tot stand

op bezwaren die mensen hebben om

het christelijk geloof. Geert Hüsstege

begrensd veld waarop een boot is te

heeft gebracht. En daar vertellen ze vol vuur over hoe Hij voor

te geloven, op de moeilijkheden om de

voelt dit prima aan. In een Jaar van

zien, die de Kerk symboliseert en die

de heidenen de deur naar het geloof heeft geopend (14,27).

weg van het Godsgeloof te kiezen, maar

het Geloof waarin de ontmoeting met

gepresenteerd wordt zeilend op een

De paus gebruikt deze schrifttekst als titel voor zijn brief omdat

ook goede gronden noemen om wel te

Christus centraal staat, mogen beelden

kleine golfslag. De hoofdmast van de

hij hoopt dat het Jaar van het Geloof zoekende mensen naar

geloven. Daarmee wil hij de werkers zelf

die daartoe uitnodigen dan ook niet

boot is een kruis, waaraan zeilen zijn

de poort van het geloof zal leiden en dat de deur van het geloof

sterken in hun geloof, maar hen ook op

ontbreken. Hij werkte in de afgelopen

bevestigd in de vorm van het trigram

opnieuw opengaat voor gelovigen die door een geloofscrisis zijn

weg helpen hoe ze in deze tijd mensen bij

maanden aan twaalf Christus-iconen.

IHS. De achtergrond van de zeilen

getroffen. Maar niet alleen voor hen, voor alle gelovigen is het

Christus kunnen brengen, hoe ze de kost-

Iconen fungeren immers van oudsher als

wordt gevormd door een zon die, in

Jaar van het Geloof bedoeld. Het is de wens van de paus dat

bare gave van het geloof kunnen delen

vensters naar de eeuwigheid. Ze stellen

verbinding met het trigram, ook verwijst

het Jaar voor allen leidt tot een hernieuwde bekering en een

met anderen.

het Heilige present. De wereld van God

naar de Eucharistie. Bisdomblad september 2012

23


‘Ons geloof versterken in Christus en Hem met vreugde verkondigen aan de mens van onze tijd’ Detail van de Icoon ‘Intocht van Jezus in Jeruzalem’: Een kind spreidt zijn kleed uit voor Jezus. Kinderen zijn spontaan en vol vertrouwen, hebben geen tegenwerpingen om in Hem te geloven. De volwassenen staan bij de poort van Jeruzalem. Is het voor hen mogelijk om de weg van het geloof in Christus te kiezen?

Het Jaar van het Geloof – van 11 oktober 2012 tot 24 november 2013 – krijgt wereldwijd in de Kerk gestalte. Ook in het bisdom van `s-Hertogenbosch zijn tal van initiatieven om het Jaar van het Geloof te vieren. Dat zijn vaak mooie en originele initiatieven van parochies, maar ook enkele diocesane projecten. Over de start van het diocesane Jaar van het Geloof vindt u op deze pagina's informatie.

22 Bisdomblad september 2012

herontdekking van het geloof. “De reflec-

Onderwijs Symposium

kan via de iconen binnen dringen in onze

tie over het geloof zal intenser moeten

Het bisdom van `s-Hertogenbosch orga-

werkelijkheid. Ze zijn inspirerend en rich-

gebeuren om iedereen die in Christus

niseert in samenwerking met het bisdom

tinggevend, maar vooral ook uitnodigend.

gelooft, te helpen bewuster in te stem-

Breda ook een Onderwijs Symposium.

Het perspectief in de iconen is immers

men met het evangelie en die instemming

Het thema is: ‘Durven opvoeden’.

omgekeerd. Het eindigt in het hart van

nieuw leven in de blazen, vooral op het

Overheid, school en Kerk staan bij het

de toeschouwer, van de gelovige. Door

ogenblik van diepgaande verandering

opvoeden voor een gemeenschappelijke

te kijken naar de iconen, het mysterie te

zoals de mensheid nu doormaakt” (Porta

uitdaging. Maar hebben ze elkaar anno

overwegen, word je langzamerhand omge-

Fidei 8).

2012 nog iets te zeggen? Op die vraag

vormd. Mag je Christus ontmoeten en ga

gaan twee sprekers in: commissaris

je steeds meer op Hem gelijken.

Opening Jaar van het Geloof

Wim van de Donk (mede-auteur van het

De twaalf-Christusiconen maken een

We openen het Jaar van het Geloof met

rapport ‘School en kerk verbinden’) en

ronde door het bisdom (en daar buiten).

een Eucharistieviering op donderdag 11

Michiel Peeters (studentenpastor Tilburg

Voorafgaand zullen ze worden gewijd

oktober om 19.00 uur in de kathedraal.

University en docent VO). Michiel Peeters

tijdens een Eucharistieviering volgens

Alle gelovigen van het bisdom zijn van

zal een katholieke visie op opvoeden

de Oosterse ritus. Ook bij deze viering is

harte welkom om vanuit hun parochies

presenteren aan de hand van de facto-

iedereen van harte welkom, in de St. Jan

naar de kathedraal te komen om daar

ren ‘traditie’, ‘autoriteit’ en ‘verificatie’.

op zondag 30 september om 11.45 uur.

samen “het geloof in de verrezen Heer

Tijdens het forum zal dit verder uitgediept

te belijden en gesterkt in het geloof, er

worden.

weer op uit te trekken om Christus met

Scholen, leerkrachten, vakgroepen

vreugde te verkondigen aan de mensen

levensbeschouwing en alle geïnteres-

van onze tijd.”

seerde docenten en medewerkers op

Ellen Kleinpenning

school zijn van harte uitgenodigd om deel

Lezing

te nemen. Het Symposium vindt plaats in

Voor werkers in de parochiepastoraal is aansluitend aan de openingsviering

Iconen-ommegang

een lezing die verzorgd zal worden door

In deze tijd van televisie, film en com-

De brief waarin paus Benedictus XVI het Jaar van het Geloof

professor Marc Steen (president van het

puter worden we meer dan ooit geboeid

heeft aangekondigd, draagt de boeiende titel ‘Porta Fidei’ – ‘de

Johannes XXIII-seminarie te Leuven en

door beelden. Niet het horen, maar het

poort van het geloof’. Daarmee verwijst hij naar een perikoop

secretaris van de bisschoppelijke com-

zien staat centraal in onze cultuur. Dat

in Handelingen van de apostelen waar Paulus en Barnabas in

missie ‘Kerk en geloof’). Hij zal ingaan

heeft ook invloed op onze beleving van

Het logo bestaat uit een vierkant

Antiochië verslag doen van alles wat God door hen tot stand

op bezwaren die mensen hebben om

het christelijk geloof. Geert Hüsstege

begrensd veld waarop een boot is te

heeft gebracht. En daar vertellen ze vol vuur over hoe Hij voor

te geloven, op de moeilijkheden om de

voelt dit prima aan. In een Jaar van

zien, die de Kerk symboliseert en die

de heidenen de deur naar het geloof heeft geopend (14,27).

weg van het Godsgeloof te kiezen, maar

het Geloof waarin de ontmoeting met

gepresenteerd wordt zeilend op een

De paus gebruikt deze schrifttekst als titel voor zijn brief omdat

ook goede gronden noemen om wel te

Christus centraal staat, mogen beelden

kleine golfslag. De hoofdmast van de

hij hoopt dat het Jaar van het Geloof zoekende mensen naar

geloven. Daarmee wil hij de werkers zelf

die daartoe uitnodigen dan ook niet

boot is een kruis, waaraan zeilen zijn

de poort van het geloof zal leiden en dat de deur van het geloof

sterken in hun geloof, maar hen ook op

ontbreken. Hij werkte in de afgelopen

bevestigd in de vorm van het trigram

opnieuw opengaat voor gelovigen die door een geloofscrisis zijn

weg helpen hoe ze in deze tijd mensen bij

maanden aan twaalf Christus-iconen.

IHS. De achtergrond van de zeilen

getroffen. Maar niet alleen voor hen, voor alle gelovigen is het

Christus kunnen brengen, hoe ze de kost-

Iconen fungeren immers van oudsher als

wordt gevormd door een zon die, in

Jaar van het Geloof bedoeld. Het is de wens van de paus dat

bare gave van het geloof kunnen delen

vensters naar de eeuwigheid. Ze stellen

verbinding met het trigram, ook verwijst

het Jaar voor allen leidt tot een hernieuwde bekering en een

met anderen.

het Heilige present. De wereld van God

naar de Eucharistie. Bisdomblad september 2012

23


Zo’n Brabantse heilige waar meerdere

kerken langs, predikte en gaf het goede

Het beeld in de St. Jan in Den Bosch

scholen naar genoemd zijn is de

voorbeeld door zijn manier van leven;

laat veel attributen zien. Hier heeft de

H. Odulphus. Hij werd rond 775 gebo-

een leven van eenvoud, gebed, werk en

H. Odulphus naast een nap, een boek en

ren in Verrebest, het huidige Best, bij

studie, ten diepste verbonden met God.

zijn kannunikengewaad ook een steen aan

Oirschot. Zijn vader heette waarschijn-

En zijn werk had succes, langzaam maar

zijn voeten liggen. Die steen verwijst naar

lijk Bodgesus en was een Frankische

zeker werd Friesland katholiek. Maar

de legende van de steen van Stavoren.

grootgrondbezitter. De naar Odulphus

Odulphus bleef niet in Friesland, hoewel

Daar zou Odulphus een steen in het water

genoemde kerk staat op de plek waar het

de Friezen hem smeekten te blijven. Op

hebben gegooid, en gezegd hebben dat hij

geboortehuis van Odulphus stond.

hoge leeftijd ging hij naar het klooster in

weer boven water zou komen als Stavoren

Het is ook uitzonderlijk hoeveel we weten

Utrecht terug en stierf daar rond 865.

zich zou hebben bekeerd en de inwoners

van iemand die 1300 jaar geleden heeft

Hij moet toen ongeveer negentig jaar

weer in Gods genade zou leven.

geleefd. Feiten, legenden en verhalen

oud zijn geweest! Het laatste wat aan

lopen natuurlijk een beetje door elkaar

feiten over hem bekend is, is de rol die

Odulphus is niet alleen in Brabant en

heen en de jaartallen zijn hier en daar

hij heeft gespeeld bij de keuze van een

Friesland bekend geworden, je vindt

wat vaag, maar het is wel duidelijk dat

nieuwe bisschop. Toen in 854 bisschop

hem ook terug in Duitsland, Engeland en

Odulphus de eerste heilige van eigen

Alberik overleed – niet de opvolger van

België. Zijn relieken zijn over de wereld

bodem is. Eentje die al voor zijn dood

Fredericus, maar alweer een volgende

verspreid, maar omdat de tijd zo onrustig

behoorlijk beroemd was.

Sint Odulphus, de eerste heilige van eigen bodem "Gedenkt uw leiders, die u het eerst het woord van God verkondigd hebben. Haalt u weer hun leven en de afloop van hun leven voor de geest; neemt een voorbeeld aan hun geloof. Jezus Christus is dezelfde: gisteren, vandaag en tot in eeuwigheid." (Hebreeën 13, 7-8)

Beeld van de H. Odulphus in de kathedrale basiliek van Sint-Jan te 's-Hertogenbosch

De vakantie is weer voorbij, en de scholen zijn begonnen. Voor sommige scholieren lijkt de vakantie al weer heel lang geleden. Maar ook op scholen kom je soms heiligen uit Brabant tegen. Misschien zelfs dagelijks en zonder het te weten...

bisschop – moest, zoals toen gebruike-

was is niet altijd te achterhalen wat waar

lijk, door de hogere geestelijkheid van

is. In Utrecht zijn een onderkleed en een

Van zijn jeugd is bekend dat hij gemak-

het bisdom een nieuwe bisschop worden

drinknap te zien. Verder is het bekend

kelijk en snel leerde. Hij kreeg zijn pries-

gekozen. De gekozen bisschop weigerde,

dat in 1034 delen van zijn relikwieën in

teropleiding in Oirschot en wilde naar het

en gaf als reden voor de weigering op dat

Stavoren door Vikingen werden gestolen

klooster, maar bleef op dringend verzoek

hij al voldoende bedeeld was met aardse

en kort daarop door bisschop Alfward van

van zijn ouders nog een tijd in Oirschot

rijkdommen. Odulphus vond dit helemaal

Londen werden gekocht en geschonken

als priester werkzaam. In 805 of 806

niks en op zijn advies werd Hungerus

aan een abdij in Evesham. Sint Odulphus

werd hij er pastoor.

gekozen; een bescheiden, onopvallende

wordt aangeroepen bij moeilijkheden en

Kort daarna trad hij toch in en werd

maar heilige man, die trouwens ook later

tegenslag.

Benedictijn in het Martinusklooster in

als H. Hunger, bisschop van Utrecht, vrij

Utrecht. Dat klooster was ongeveer

onbekend is gebleven.

In het jaar 943 schreef Cappidus van

gesticht. Odulphus werd ook benoemd tot

Het is altijd interessant bij heiligenbeel-

ste biografie. Dhr. J. Rietveld, oud-leraar

kannunnik in het kapittel van het aartsbis-

den te proberen de heilige te herkennen

klassieken aan het Sint-Odulphuslyceum,

dom Utrecht. Bisschop Fredericus van

aan de attributen die zijn afgebeeld.

verzorgde recent een nieuwe biografische

Utrecht zond hem naar Friesland, waar hij

Niets is toevallig; alles heeft een reden.

schets met daarin een volledige nieuwe

het werk van zijn voorlopers, Willibrord,

Odulphus wordt soms afgebeeld als

vertaling van de oude teksten.

Bonifatius en Liudger, voortzette. Het

schooljongen of priesterstudent, en soms

was een onrustige tijd; vanaf 817 vielen

als priester. Soms ook als kanunnik, dus

diverse malen Vikingen Friesland bin-

met toog en superplie, bonnet en kanun-

nen en gingen er op rooftocht. Nadat

nikenmanteltje. Zijn attributen zijn een

bisschop Fredericus in Walcheren ver-

brevier en een appel, waarbij de appel

Bronvermelding:

moord was werd Odulphus plaatsvervan-

symbool staat voor gehoorzaamheid. Er is

http://www.sint-odulphus.nl/

gend bisschop. Door zijn vele reizen in

ook een legende dat Odulphus zo’n goed

http://www.canonvanoirschot.nl/Pages/

Friesland kreeg hij de bijnaam “Apostel

en zwijgend leven leidde dat hij bezoek

Vensters/V080_Odulphus.html

van Friesland”. In Stavoren stichtte hij

kreeg van een engel, die hem een appel

St. Odulphus, J. Rietveld, MMXII

een Benedictijner abdij. Dat was zijn

gaf. Volgens een andere legende kreeg

thuisbasis, maar heel Friesland bleef zijn

hij die appel al als schooljongen van een

werkgebied. Hij ging keer op keer alle

engel, als beloning voor zijn ijver.

een eeuw eerder door de H. Willibrord

Staveren, een Fries geestelijke, de eer-

Zr. Madeleine Bouman

Bisdomblad september 2012

25


Zo’n Brabantse heilige waar meerdere

kerken langs, predikte en gaf het goede

Het beeld in de St. Jan in Den Bosch

scholen naar genoemd zijn is de

voorbeeld door zijn manier van leven;

laat veel attributen zien. Hier heeft de

H. Odulphus. Hij werd rond 775 gebo-

een leven van eenvoud, gebed, werk en

H. Odulphus naast een nap, een boek en

ren in Verrebest, het huidige Best, bij

studie, ten diepste verbonden met God.

zijn kannunikengewaad ook een steen aan

Oirschot. Zijn vader heette waarschijn-

En zijn werk had succes, langzaam maar

zijn voeten liggen. Die steen verwijst naar

lijk Bodgesus en was een Frankische

zeker werd Friesland katholiek. Maar

de legende van de steen van Stavoren.

grootgrondbezitter. De naar Odulphus

Odulphus bleef niet in Friesland, hoewel

Daar zou Odulphus een steen in het water

genoemde kerk staat op de plek waar het

de Friezen hem smeekten te blijven. Op

hebben gegooid, en gezegd hebben dat hij

geboortehuis van Odulphus stond.

hoge leeftijd ging hij naar het klooster in

weer boven water zou komen als Stavoren

Het is ook uitzonderlijk hoeveel we weten

Utrecht terug en stierf daar rond 865.

zich zou hebben bekeerd en de inwoners

van iemand die 1300 jaar geleden heeft

Hij moet toen ongeveer negentig jaar

weer in Gods genade zou leven.

geleefd. Feiten, legenden en verhalen

oud zijn geweest! Het laatste wat aan

lopen natuurlijk een beetje door elkaar

feiten over hem bekend is, is de rol die

Odulphus is niet alleen in Brabant en

heen en de jaartallen zijn hier en daar

hij heeft gespeeld bij de keuze van een

Friesland bekend geworden, je vindt

wat vaag, maar het is wel duidelijk dat

nieuwe bisschop. Toen in 854 bisschop

hem ook terug in Duitsland, Engeland en

Odulphus de eerste heilige van eigen

Alberik overleed – niet de opvolger van

België. Zijn relieken zijn over de wereld

bodem is. Eentje die al voor zijn dood

Fredericus, maar alweer een volgende

verspreid, maar omdat de tijd zo onrustig

behoorlijk beroemd was.

Sint Odulphus, de eerste heilige van eigen bodem "Gedenkt uw leiders, die u het eerst het woord van God verkondigd hebben. Haalt u weer hun leven en de afloop van hun leven voor de geest; neemt een voorbeeld aan hun geloof. Jezus Christus is dezelfde: gisteren, vandaag en tot in eeuwigheid." (Hebreeën 13, 7-8)

Beeld van de H. Odulphus in de kathedrale basiliek van Sint-Jan te 's-Hertogenbosch

De vakantie is weer voorbij, en de scholen zijn begonnen. Voor sommige scholieren lijkt de vakantie al weer heel lang geleden. Maar ook op scholen kom je soms heiligen uit Brabant tegen. Misschien zelfs dagelijks en zonder het te weten...

bisschop – moest, zoals toen gebruike-

was is niet altijd te achterhalen wat waar

lijk, door de hogere geestelijkheid van

is. In Utrecht zijn een onderkleed en een

Van zijn jeugd is bekend dat hij gemak-

het bisdom een nieuwe bisschop worden

drinknap te zien. Verder is het bekend

kelijk en snel leerde. Hij kreeg zijn pries-

gekozen. De gekozen bisschop weigerde,

dat in 1034 delen van zijn relikwieën in

teropleiding in Oirschot en wilde naar het

en gaf als reden voor de weigering op dat

Stavoren door Vikingen werden gestolen

klooster, maar bleef op dringend verzoek

hij al voldoende bedeeld was met aardse

en kort daarop door bisschop Alfward van

van zijn ouders nog een tijd in Oirschot

rijkdommen. Odulphus vond dit helemaal

Londen werden gekocht en geschonken

als priester werkzaam. In 805 of 806

niks en op zijn advies werd Hungerus

aan een abdij in Evesham. Sint Odulphus

werd hij er pastoor.

gekozen; een bescheiden, onopvallende

wordt aangeroepen bij moeilijkheden en

Kort daarna trad hij toch in en werd

maar heilige man, die trouwens ook later

tegenslag.

Benedictijn in het Martinusklooster in

als H. Hunger, bisschop van Utrecht, vrij

Utrecht. Dat klooster was ongeveer

onbekend is gebleven.

In het jaar 943 schreef Cappidus van

gesticht. Odulphus werd ook benoemd tot

Het is altijd interessant bij heiligenbeel-

ste biografie. Dhr. J. Rietveld, oud-leraar

kannunnik in het kapittel van het aartsbis-

den te proberen de heilige te herkennen

klassieken aan het Sint-Odulphuslyceum,

dom Utrecht. Bisschop Fredericus van

aan de attributen die zijn afgebeeld.

verzorgde recent een nieuwe biografische

Utrecht zond hem naar Friesland, waar hij

Niets is toevallig; alles heeft een reden.

schets met daarin een volledige nieuwe

het werk van zijn voorlopers, Willibrord,

Odulphus wordt soms afgebeeld als

vertaling van de oude teksten.

Bonifatius en Liudger, voortzette. Het

schooljongen of priesterstudent, en soms

was een onrustige tijd; vanaf 817 vielen

als priester. Soms ook als kanunnik, dus

diverse malen Vikingen Friesland bin-

met toog en superplie, bonnet en kanun-

nen en gingen er op rooftocht. Nadat

nikenmanteltje. Zijn attributen zijn een

bisschop Fredericus in Walcheren ver-

brevier en een appel, waarbij de appel

Bronvermelding:

moord was werd Odulphus plaatsvervan-

symbool staat voor gehoorzaamheid. Er is

http://www.sint-odulphus.nl/

gend bisschop. Door zijn vele reizen in

ook een legende dat Odulphus zo’n goed

http://www.canonvanoirschot.nl/Pages/

Friesland kreeg hij de bijnaam “Apostel

en zwijgend leven leidde dat hij bezoek

Vensters/V080_Odulphus.html

van Friesland”. In Stavoren stichtte hij

kreeg van een engel, die hem een appel

St. Odulphus, J. Rietveld, MMXII

een Benedictijner abdij. Dat was zijn

gaf. Volgens een andere legende kreeg

thuisbasis, maar heel Friesland bleef zijn

hij die appel al als schooljongen van een

werkgebied. Hij ging keer op keer alle

engel, als beloning voor zijn ijver.

een eeuw eerder door de H. Willibrord

Staveren, een Fries geestelijke, de eer-

Zr. Madeleine Bouman

Bisdomblad september 2012

25


Woorden van eeuwig leven 26 Bisdomblad september 2012

Het christendom wordt, net als het Jodendom en de Islam, wel eens een ‘godsdienst van het boek’ genoemd. Dat is maar ten dele juist. Zeker, ook in ons geloof neemt Gods woord een uiterst belangrijke plaats in en als het goed is fungeert dat woord als richtsnoer voor ons dagelijks leven. Anders dan voor die beide andere monotheïstische religies echter geldt voor ons, christenen, dat wij geloven dat God zich niet uitsluitend openbaart in de heilige Schrift maar bovenal en op definitieve wijze in Jezus Christus. Hij is immers het levende Woord, dat - zoals we in die prachtige proloog van het Johannesevangelie lezen vlees geworden is en onder ons gewoond heeft (Joh. 1, 14).

van het woord dat Hij “zoals eens op de

mate worden opengesteld, en wel zo dat

deelname van de kinderen ten goede

weg naar Emmaüs voor ons de Schrift

binnen een vastgesteld aantal jaren het

komen. Ten aanzien van de keuze van

ontsluit” (Eucharistisch Gebed XII) maar

belangrijkste deel van de Heilige Schrift

de lezingen kan daarbij het volgende

ook de Blijde Boodschap in persoon is.

aan het volk wordt voorgelezen”: dat is

worden opgemerkt. Het aantal lezingen

Vandaar de gewoonte dat de priester

een van de belangrijkste aanbevelingen

kan desnoods worden beperkt tot alleen

of diaken die het evangelie leest als

van de constitutie over de liturgie van

het evangelie; het nieuwe evangelieboek

afsluiting het evangelieboek kust en dat

Vaticanum II (SC 51). Deze wens, die ten

voor vieringen met kinderen (2011) voor-

het in plechtige vieringen in een kleine

nauwste verbonden is met de ‘herbron-

ziet bovendien in de mogelijkheid om

processie met kaarsen naar de ambo

ning’ die manifest werd in het concilie,

het evangelie door meerdere personen,

wordt gebracht en wordt bewierookt. Alle

heeft geresulteerd in een nieuw lees-

waaronder kinderen, in rolverdeling te

lezingen worden besloten met “Woord

rooster voor de zondagsvieringen en de

laten lezen. Het streven is verder om

van de Heer” hetgeen door de gelovigen

weekdagen. Voor de laatste geldt een

de lezingen van de betreffende zondag

wordt beantwoord met “Wij danken God”.

tweejarige cyclus, terwijl de zondagen een

aan te houden en alleen indien het echt

Na het evangelie volgt doorgaans een

opvolging kennen van A-, B- en C-jaren

noodzakelijk is andere te kiezen, zij het

uitgebreidere acclamatie, bijv. “U komt de

waarin respectievelijk het evangelie van

met inachtneming van de liturgische tijd.

lof toe” [verg. de Latijnse respons “Laus

Matteüs, Marcus en Lucas wordt gevolgd.

Verder dient terughoudendheid betracht

tibi, Christe”].

Johannes komt elk jaar in de Paastijd aan

te worden waar het gaat om het inkorten

bod en tevens op een aantal zondagen in

en het ‘versimpelen’ van lezingen; men

de A- en B-jaren.

blijve zo dicht mogelijk bij de officieel

Het evangelie wordt altijd gelezen - of bij plechtige gelegenheden bij voorkeur

goedgekeurde teksten.

gezongen - door een priester of diaken.

Op zon- en feestdagen zijn de drie lezin-

Ook de homilie, die geen persoonlijke

gen (of minstens twee daarvan) inhou-

Gods woord bekleedt dus een onvervang-

overweging is maar deel uitmaakt van de

delijk op elkaar afgestemd. Zo wordt

bare plaats in de liturgie en het mag daar-

verkondiging van Gods woord (cf. 1 Tess.

mede tot uitdrukking gebracht dat Oude

om begroet worden met eerbied, vreugde

Dat gegeven verleent ook een bijzondere

2, 13), is voorbehouden aan een gewijde

en Nieuwe Testament niet los van elkaar

en dankbaarheid. En doet dat niet denken

status aan het woord van God dat klinkt

bedienaar. Leken kunnen wel als lector

gezien en verstaan kunnen worden (zie

aan die drie kruisjes waarmee we aan het

in de liturgie. Die liturgie die wij als

fungeren, een officiële aanstelling (net als

DV 16). De eerste lezing is immers vrijwel

begin van de evangelielezing ons hoofd,

geloofsgemeenschap vieren is immers

acoliet) die voortvloeit uit de liturgieher-

altijd - behoudens in de Paastijd - geno-

onze lippen en onze borst betekenen?

de voortzetting en actualisering van Gods

vorming van Vaticanum II. Aan de lector

men uit het Oude Testament, terwijl de

Gods woord aannemen met ons verstand,

heilswerk, en “om dit zo verheven werk te

komt het toe de eerste en de tweede

tweede lezing een perikoop uit een van

het belijden met onze mond en het bewa-

voltrekken, is Christus altijd bij zijn Kerk

lezing vanaf de ambo te lezen, alsmede

de apostelbrieven of de Openbaring is.

ren in ons hart: dat is wat wan ons, gelo-

aanwezig, vooral in de liturgische hande-

de antwoordpsalm (tenzij deze door een

lingen. (…). Persoonlijk is Hij aanwezig in

cantor met de geloofsgemeenschap

Aparte aandacht verdienen de vieringen

die lezingen geen dode letter, maar wor-

zijn woord, want Hijzelf spreekt, wanneer

gezongen wordt).

met kinderen. In het algemeen geldt dat

den ze, vervuld van Gods Geest, telkens

deze zo min mogelijk dienen af te wijken

opnieuw woorden van eeuwig leven.

de heilige Schriften in de Kerk gelezen

vigen, wordt gevraagd. Dan alleen blijven

worden.” (SC 7). Zoals Christus dus in de

“Om de tafel van het woord van God voor

van ‘reguliere’ Eucharistievieringen, zulks

liturgie van de Eucharistie gastheer en

de gelovigen rijker aan te richten, moeten

uiteraard met de mogelijkheid van aan-

gave tegelijk is, zo geldt voor de liturgie

de schatkamers van de bijbel in ruimere

passingen die de actieve en begripvolle

Dienst Liturgie van het bisdom

Bisdomblad september 2012

27


Woorden van eeuwig leven 26 Bisdomblad september 2012

Het christendom wordt, net als het Jodendom en de Islam, wel eens een ‘godsdienst van het boek’ genoemd. Dat is maar ten dele juist. Zeker, ook in ons geloof neemt Gods woord een uiterst belangrijke plaats in en als het goed is fungeert dat woord als richtsnoer voor ons dagelijks leven. Anders dan voor die beide andere monotheïstische religies echter geldt voor ons, christenen, dat wij geloven dat God zich niet uitsluitend openbaart in de heilige Schrift maar bovenal en op definitieve wijze in Jezus Christus. Hij is immers het levende Woord, dat - zoals we in die prachtige proloog van het Johannesevangelie lezen vlees geworden is en onder ons gewoond heeft (Joh. 1, 14).

van het woord dat Hij “zoals eens op de

mate worden opengesteld, en wel zo dat

deelname van de kinderen ten goede

weg naar Emmaüs voor ons de Schrift

binnen een vastgesteld aantal jaren het

komen. Ten aanzien van de keuze van

ontsluit” (Eucharistisch Gebed XII) maar

belangrijkste deel van de Heilige Schrift

de lezingen kan daarbij het volgende

ook de Blijde Boodschap in persoon is.

aan het volk wordt voorgelezen”: dat is

worden opgemerkt. Het aantal lezingen

Vandaar de gewoonte dat de priester

een van de belangrijkste aanbevelingen

kan desnoods worden beperkt tot alleen

of diaken die het evangelie leest als

van de constitutie over de liturgie van

het evangelie; het nieuwe evangelieboek

afsluiting het evangelieboek kust en dat

Vaticanum II (SC 51). Deze wens, die ten

voor vieringen met kinderen (2011) voor-

het in plechtige vieringen in een kleine

nauwste verbonden is met de ‘herbron-

ziet bovendien in de mogelijkheid om

processie met kaarsen naar de ambo

ning’ die manifest werd in het concilie,

het evangelie door meerdere personen,

wordt gebracht en wordt bewierookt. Alle

heeft geresulteerd in een nieuw lees-

waaronder kinderen, in rolverdeling te

lezingen worden besloten met “Woord

rooster voor de zondagsvieringen en de

laten lezen. Het streven is verder om

van de Heer” hetgeen door de gelovigen

weekdagen. Voor de laatste geldt een

de lezingen van de betreffende zondag

wordt beantwoord met “Wij danken God”.

tweejarige cyclus, terwijl de zondagen een

aan te houden en alleen indien het echt

Na het evangelie volgt doorgaans een

opvolging kennen van A-, B- en C-jaren

noodzakelijk is andere te kiezen, zij het

uitgebreidere acclamatie, bijv. “U komt de

waarin respectievelijk het evangelie van

met inachtneming van de liturgische tijd.

lof toe” [verg. de Latijnse respons “Laus

Matteüs, Marcus en Lucas wordt gevolgd.

Verder dient terughoudendheid betracht

tibi, Christe”].

Johannes komt elk jaar in de Paastijd aan

te worden waar het gaat om het inkorten

bod en tevens op een aantal zondagen in

en het ‘versimpelen’ van lezingen; men

de A- en B-jaren.

blijve zo dicht mogelijk bij de officieel

Het evangelie wordt altijd gelezen - of bij plechtige gelegenheden bij voorkeur

goedgekeurde teksten.

gezongen - door een priester of diaken.

Op zon- en feestdagen zijn de drie lezin-

Ook de homilie, die geen persoonlijke

gen (of minstens twee daarvan) inhou-

Gods woord bekleedt dus een onvervang-

overweging is maar deel uitmaakt van de

delijk op elkaar afgestemd. Zo wordt

bare plaats in de liturgie en het mag daar-

verkondiging van Gods woord (cf. 1 Tess.

mede tot uitdrukking gebracht dat Oude

om begroet worden met eerbied, vreugde

Dat gegeven verleent ook een bijzondere

2, 13), is voorbehouden aan een gewijde

en Nieuwe Testament niet los van elkaar

en dankbaarheid. En doet dat niet denken

status aan het woord van God dat klinkt

bedienaar. Leken kunnen wel als lector

gezien en verstaan kunnen worden (zie

aan die drie kruisjes waarmee we aan het

in de liturgie. Die liturgie die wij als

fungeren, een officiële aanstelling (net als

DV 16). De eerste lezing is immers vrijwel

begin van de evangelielezing ons hoofd,

geloofsgemeenschap vieren is immers

acoliet) die voortvloeit uit de liturgieher-

altijd - behoudens in de Paastijd - geno-

onze lippen en onze borst betekenen?

de voortzetting en actualisering van Gods

vorming van Vaticanum II. Aan de lector

men uit het Oude Testament, terwijl de

Gods woord aannemen met ons verstand,

heilswerk, en “om dit zo verheven werk te

komt het toe de eerste en de tweede

tweede lezing een perikoop uit een van

het belijden met onze mond en het bewa-

voltrekken, is Christus altijd bij zijn Kerk

lezing vanaf de ambo te lezen, alsmede

de apostelbrieven of de Openbaring is.

ren in ons hart: dat is wat wan ons, gelo-

aanwezig, vooral in de liturgische hande-

de antwoordpsalm (tenzij deze door een

lingen. (…). Persoonlijk is Hij aanwezig in

cantor met de geloofsgemeenschap

Aparte aandacht verdienen de vieringen

die lezingen geen dode letter, maar wor-

zijn woord, want Hijzelf spreekt, wanneer

gezongen wordt).

met kinderen. In het algemeen geldt dat

den ze, vervuld van Gods Geest, telkens

deze zo min mogelijk dienen af te wijken

opnieuw woorden van eeuwig leven.

de heilige Schriften in de Kerk gelezen

vigen, wordt gevraagd. Dan alleen blijven

worden.” (SC 7). Zoals Christus dus in de

“Om de tafel van het woord van God voor

van ‘reguliere’ Eucharistievieringen, zulks

liturgie van de Eucharistie gastheer en

de gelovigen rijker aan te richten, moeten

uiteraard met de mogelijkheid van aan-

gave tegelijk is, zo geldt voor de liturgie

de schatkamers van de bijbel in ruimere

passingen die de actieve en begripvolle

Dienst Liturgie van het bisdom

Bisdomblad september 2012

27


De ander ons gegeven

De Bijbel biedt ons geen wetenschappelijk model, geen theorie die ten doel heeft te verklaren hoe bepaalde biologische of astrofysische fenomenen samenhangen. Toch formuleert diezelfde Schrift zinvolle antwoorden op de grote vragen die we als mensen kunnen stellen omtrent het leven in het algemeen en ons eigen leven in het bijzonder. Het scheppingsverhaal, waarmee het eerste bijbelboek Genesis begint, wil zo’n antwoord zijn met betrekking tot de oorsprong van ons bestaan.

Kinderen nemen Sint-Janscentrum over

De schepping van Eva". Michelangelo Buonarotti (15091510). Sixtijnse kapel in Vaticaanstad.

Gedachten bij Gen. 2, 18-24 (eerste lezing 27ste zondag door het jaar B) Eigenlijk opent de Bijbel met twee schep-

niet aan het diepe verlangen van de mens

Jezus zelf verwijst ernaar in zijn dispuut

pingsverhalen - twee manieren van

naar een partner die op hem gelijkt en bij

met de Farizeeën (Mc. 10, 1-12): Hij

beschouwen en presenteren, elk met

hem past. Daarop creëert God de vrouw:

baseert zich niet op menselijke wetten en

eigen aspecten en accenten. Het eer-

Hij brengt daartoe de mens in slaap en

regels, maar op de scheppingsorde.

ste scheppingsverhaal is het bekendst;

neemt een rib uit hem weg, waaruit Hij

het wordt onder meer gelezen in de

de vrouw vormt. Op deze wijze wordt

Net zoals man en vrouw vullen ook die

Paaswake. Het is ook het jongste van de

duidelijk dat man en vrouw in wezen één

twee scheppingsverhalen in de Bijbel

twee en het toont God als Degene die

zijn; voortaan heeft de mens een ander

elkaar aan; we moeten ze niet tegenover

door de kracht van zijn Woord alles tot

met wie hij zijn leven kan delen, maar die

elkaar stellen, maar ze samen nemen.

stand brengt, met als ‘bekroning’ op de

ander - in wie hij zichzelf mag herkennen

Hoe verschillend ze qua stijl, beelden en

zesde dag de mens, door God geschapen

maar die toch niet identiek is - hoort ten

theologisch concept ook zijn, op hoofdlij-

als zijn beeld, man en vrouw.

diepste bij hem en was van den beginne

nen is de strekking dezelfde: de schep-

In het tweede hoofdstuk van Genesis

met hem verbonden. Vandaar de voor ons

ping is het initiatief, het liefdeswerk van

vinden we een ander, ouder scheppings-

merkwaardige benaming van de vrouw

de soevereine God die de mens in zijn

verhaal. Daarin boetseert God, als ware

als Adam vol vreugde uitroept: “Mannin

heilsplan betrekt en hem een sleutelrol

Hij een pottenbakker, de mens (Adam)

zal zij heten want uit een man is zij geno-

toekent. Die overtuiging vinden we terug

uit aarde (‘adamah in het Hebreeuws) en

men” - de vrouw (Hebreeuws: ishah) komt

in de woorden van psalmist: “Ach, wat is

blaast hem vervolgens de levensadem in.

voort uit de man (ish). Hiermee wordt tot

de mens dan, dat Gij naar hem omziet

Die eerste mens is aanvankelijk alleen,

uitdrukking gebracht dat de mens funda-

(…)? Niet veel minder dan een engel hebt

maar God ziet dat dat niet goed is, dat

menteel een relationeel wezen is, gericht

Gij hem geschapen, (…) heel uw schep-

de mens zo niet gelukkig is; Hij besluit

op de ander. Het vers 24 onderstreept

ping aan hem onderworpen, alles aan zijn

“een hulp voor hem te maken die bij hem

dat: doordat de man zich in liefde met zijn

voeten neergelegd.” (Ps 8, 5-7) Wat is de

past”. Onder ‘hulp’ moet niet zozeer een

vrouw verbindt wordt de oorspronkelijke

mens? Het antwoord van de Bijbel luidt:

medewerker verstaan worden als wel een

eenheid hersteld en vindt de mens het

degene die door God gewild en bemind

metgezel. In eerste instantie maakt God

geluk waartoe hij bestemd is; bovendien

is, geschapen voor het geluk dat erin

dan de dieren en Hij vertrouwt het aan de

krijgt hij op die wijze actief deel aan de

bestaat die liefde te delen met de ander

mens toe om ze van een naam te voor-

schepping, in zoverre uit die liefde nako-

die ons gegeven is.

zien; zo wordt de mens betrokken bij de

melingen geboren worden. Niet voor niets

schepping. In al hun pracht en verschei-

citeert Paulus dit vers in zijn beschouwing

denheid echter beantwoorden de dieren

over het huwelijk (Ef. 5, 31), maar ook

28 Bisdomblad september 2012

N. van der Sluis pr

Sinds een paar jaar vullen vrolijke kinderstemmen en trompetklanken op de eerste zaterdag van oktober de gangen en de tuin van het Sint-Janscentrum. Dan zet het seminarie zijn deuren open voor het jaarlijkse evenement van ‘Kinderen bidden voor kinderen’. En zaterdag 6 oktober 2012 is het alweer zover: Alle kinderen uit de regio zijn uitgenodigd om kaarten te maken en samen te bidden voor kinderen die ziek zijn. “Al vanaf het begin was rector de Rycke positief over het initiatief en heeft hij het van harte gesteund”, vertelt initiatiefneemster Marjolein Heijs, “waarvoor we hem natuurlijk zeer dankbaar zijn.”

kind, jou ook. Hij luistert graag als iemand bidt. Daarom doe ik dat speciaal voor jou!” Marjolein Heijs: “Het is goed om te bidden voor iemand die het moeilijk heeft. Al eeuwenlang ervaren mensen de kracht van het gebed. Toch krijgen veel kinderen dit in deze tijd niet meer mee. Via deze middag laten we kinderen op een kindvriendelijke manier kennis maken met het gebed op voorspraak van Maria.”

Marjolein legt enthousiast uit hoe de middag in elkaar steekt. “Vanaf 14.30 uur zijn we dus welkom op het Sint-Janscentrum. Daar kleuren de kinderen kaarten voor zieke kinderen van wie we bij Kinderen bidden voor Kinderen de naam hebben doorgekregen. Ze tekenen er van alles op: van prachtige vlindertuinen tot onderzeeërs, van een kerktoren tot een dinosaurus.” Via de kaart wordt de stap naar het bidden voor het zieke kind heel makkelijk gemaakt. Op de kaart staat namelijk “God kent elk

Na het kaarten maken, maken de kinderen en de jeugdleden van harmonie St. Cecilia uit Rosmalen zich in de tuin van het SintJanscentrum klaar om in processie naar de Sint-Jan te trekken. “Afgelopen jaar bleven veel mensen staan kijken toen we langskwamen, sommigen prevelden een Weesgegroetje mee en er sloten ook nog spontaan moeders met kinderen aan.” In de Sint-Jan nemen kinderen, ouders, de harmonie en wie er verder bij wil zijn, plaats in de Mariakapel. “Door alle verschillende onderdelen blijven kinderen aandachtig: we zingen samen, zetten kaarsen en bloemen

neer bij Maria, luisteren naar een korte uitleg bij elk geheim van de rozenkrans en bidden samen, onder leiding van een priester, de kinderrozenkrans. Daarbij bidden we vijf keer drie Weesgegroeten in plaats van vijf keer tien. De priester nodigt de kinderen ook uit thuis verder te gaan met het bidden - al is het maar één Weesgegroetje per dag - voor het zieke kind(eren), voor wie ze een kaart hebben gemaakt.” Kom op 6 oktober om 14.30 uur naar het Sint-janscentrum en doe mee. De middag is gratis en (groot)ouders zijn natuurlijk ook van harte welkom. Wil je meer weten over alle acties van Kinderen bidden voor kinderen of misschien wel meehelpen, kijk op: www.kinderenbiddenvoorkinderen.nl

Yvonne Koopman-Snep

Bisdomblad september 2012

29


De ander ons gegeven

De Bijbel biedt ons geen wetenschappelijk model, geen theorie die ten doel heeft te verklaren hoe bepaalde biologische of astrofysische fenomenen samenhangen. Toch formuleert diezelfde Schrift zinvolle antwoorden op de grote vragen die we als mensen kunnen stellen omtrent het leven in het algemeen en ons eigen leven in het bijzonder. Het scheppingsverhaal, waarmee het eerste bijbelboek Genesis begint, wil zo’n antwoord zijn met betrekking tot de oorsprong van ons bestaan.

Kinderen nemen Sint-Janscentrum over

De schepping van Eva". Michelangelo Buonarotti (15091510). Sixtijnse kapel in Vaticaanstad.

Gedachten bij Gen. 2, 18-24 (eerste lezing 27ste zondag door het jaar B) Eigenlijk opent de Bijbel met twee schep-

niet aan het diepe verlangen van de mens

Jezus zelf verwijst ernaar in zijn dispuut

pingsverhalen - twee manieren van

naar een partner die op hem gelijkt en bij

met de Farizeeën (Mc. 10, 1-12): Hij

beschouwen en presenteren, elk met

hem past. Daarop creëert God de vrouw:

baseert zich niet op menselijke wetten en

eigen aspecten en accenten. Het eer-

Hij brengt daartoe de mens in slaap en

regels, maar op de scheppingsorde.

ste scheppingsverhaal is het bekendst;

neemt een rib uit hem weg, waaruit Hij

het wordt onder meer gelezen in de

de vrouw vormt. Op deze wijze wordt

Net zoals man en vrouw vullen ook die

Paaswake. Het is ook het jongste van de

duidelijk dat man en vrouw in wezen één

twee scheppingsverhalen in de Bijbel

twee en het toont God als Degene die

zijn; voortaan heeft de mens een ander

elkaar aan; we moeten ze niet tegenover

door de kracht van zijn Woord alles tot

met wie hij zijn leven kan delen, maar die

elkaar stellen, maar ze samen nemen.

stand brengt, met als ‘bekroning’ op de

ander - in wie hij zichzelf mag herkennen

Hoe verschillend ze qua stijl, beelden en

zesde dag de mens, door God geschapen

maar die toch niet identiek is - hoort ten

theologisch concept ook zijn, op hoofdlij-

als zijn beeld, man en vrouw.

diepste bij hem en was van den beginne

nen is de strekking dezelfde: de schep-

In het tweede hoofdstuk van Genesis

met hem verbonden. Vandaar de voor ons

ping is het initiatief, het liefdeswerk van

vinden we een ander, ouder scheppings-

merkwaardige benaming van de vrouw

de soevereine God die de mens in zijn

verhaal. Daarin boetseert God, als ware

als Adam vol vreugde uitroept: “Mannin

heilsplan betrekt en hem een sleutelrol

Hij een pottenbakker, de mens (Adam)

zal zij heten want uit een man is zij geno-

toekent. Die overtuiging vinden we terug

uit aarde (‘adamah in het Hebreeuws) en

men” - de vrouw (Hebreeuws: ishah) komt

in de woorden van psalmist: “Ach, wat is

blaast hem vervolgens de levensadem in.

voort uit de man (ish). Hiermee wordt tot

de mens dan, dat Gij naar hem omziet

Die eerste mens is aanvankelijk alleen,

uitdrukking gebracht dat de mens funda-

(…)? Niet veel minder dan een engel hebt

maar God ziet dat dat niet goed is, dat

menteel een relationeel wezen is, gericht

Gij hem geschapen, (…) heel uw schep-

de mens zo niet gelukkig is; Hij besluit

op de ander. Het vers 24 onderstreept

ping aan hem onderworpen, alles aan zijn

“een hulp voor hem te maken die bij hem

dat: doordat de man zich in liefde met zijn

voeten neergelegd.” (Ps 8, 5-7) Wat is de

past”. Onder ‘hulp’ moet niet zozeer een

vrouw verbindt wordt de oorspronkelijke

mens? Het antwoord van de Bijbel luidt:

medewerker verstaan worden als wel een

eenheid hersteld en vindt de mens het

degene die door God gewild en bemind

metgezel. In eerste instantie maakt God

geluk waartoe hij bestemd is; bovendien

is, geschapen voor het geluk dat erin

dan de dieren en Hij vertrouwt het aan de

krijgt hij op die wijze actief deel aan de

bestaat die liefde te delen met de ander

mens toe om ze van een naam te voor-

schepping, in zoverre uit die liefde nako-

die ons gegeven is.

zien; zo wordt de mens betrokken bij de

melingen geboren worden. Niet voor niets

schepping. In al hun pracht en verschei-

citeert Paulus dit vers in zijn beschouwing

denheid echter beantwoorden de dieren

over het huwelijk (Ef. 5, 31), maar ook

28 Bisdomblad september 2012

N. van der Sluis pr

Sinds een paar jaar vullen vrolijke kinderstemmen en trompetklanken op de eerste zaterdag van oktober de gangen en de tuin van het Sint-Janscentrum. Dan zet het seminarie zijn deuren open voor het jaarlijkse evenement van ‘Kinderen bidden voor kinderen’. En zaterdag 6 oktober 2012 is het alweer zover: Alle kinderen uit de regio zijn uitgenodigd om kaarten te maken en samen te bidden voor kinderen die ziek zijn. “Al vanaf het begin was rector de Rycke positief over het initiatief en heeft hij het van harte gesteund”, vertelt initiatiefneemster Marjolein Heijs, “waarvoor we hem natuurlijk zeer dankbaar zijn.”

kind, jou ook. Hij luistert graag als iemand bidt. Daarom doe ik dat speciaal voor jou!” Marjolein Heijs: “Het is goed om te bidden voor iemand die het moeilijk heeft. Al eeuwenlang ervaren mensen de kracht van het gebed. Toch krijgen veel kinderen dit in deze tijd niet meer mee. Via deze middag laten we kinderen op een kindvriendelijke manier kennis maken met het gebed op voorspraak van Maria.”

Marjolein legt enthousiast uit hoe de middag in elkaar steekt. “Vanaf 14.30 uur zijn we dus welkom op het Sint-Janscentrum. Daar kleuren de kinderen kaarten voor zieke kinderen van wie we bij Kinderen bidden voor Kinderen de naam hebben doorgekregen. Ze tekenen er van alles op: van prachtige vlindertuinen tot onderzeeërs, van een kerktoren tot een dinosaurus.” Via de kaart wordt de stap naar het bidden voor het zieke kind heel makkelijk gemaakt. Op de kaart staat namelijk “God kent elk

Na het kaarten maken, maken de kinderen en de jeugdleden van harmonie St. Cecilia uit Rosmalen zich in de tuin van het SintJanscentrum klaar om in processie naar de Sint-Jan te trekken. “Afgelopen jaar bleven veel mensen staan kijken toen we langskwamen, sommigen prevelden een Weesgegroetje mee en er sloten ook nog spontaan moeders met kinderen aan.” In de Sint-Jan nemen kinderen, ouders, de harmonie en wie er verder bij wil zijn, plaats in de Mariakapel. “Door alle verschillende onderdelen blijven kinderen aandachtig: we zingen samen, zetten kaarsen en bloemen

neer bij Maria, luisteren naar een korte uitleg bij elk geheim van de rozenkrans en bidden samen, onder leiding van een priester, de kinderrozenkrans. Daarbij bidden we vijf keer drie Weesgegroeten in plaats van vijf keer tien. De priester nodigt de kinderen ook uit thuis verder te gaan met het bidden - al is het maar één Weesgegroetje per dag - voor het zieke kind(eren), voor wie ze een kaart hebben gemaakt.” Kom op 6 oktober om 14.30 uur naar het Sint-janscentrum en doe mee. De middag is gratis en (groot)ouders zijn natuurlijk ook van harte welkom. Wil je meer weten over alle acties van Kinderen bidden voor kinderen of misschien wel meehelpen, kijk op: www.kinderenbiddenvoorkinderen.nl

Yvonne Koopman-Snep

Bisdomblad september 2012

29


Het Bisdomblad is het officiële nieuws- en informatiemagazine van het Bisdom van ’s-Hertogenbosch. Het verschijnt onder verantwoordelijkheid van de dienst Communicatie. (ISSN 1384-220X)

Themadag rond duurzaamheid

ABONNEMENTEN 2012 is de laatste jaargang van het Bisdomblad, daarom worden geen abonnementen meer afgesloten; losse nummers kosten € 2,50 (excl. porto). OVERNEMEN Artikelen in het Bisdomblad mogen vrij worden overgenomen in parochiebladen, illustraties alleen als vooraf schriftelijk toestemming is verleend door de redactie. COPYRIGHT Voor de bijbelteksten is gebruik gemaakt van de Willibrordvertaling, waarvan het copyright berust bij de Katholieke Bijbel Stichting te Den Bosch. De uit polyethyleen vervaardigde verpakking van het Bisdomblad is onschadelijk in de vuilverbranding en niet van invloed op de kwaliteit van het grondwater. Polyethyleen is uitstekend te recyclen.

Agenda van mgr. Hurkmans

Agenda van mgr. Mutsaerts

September

Zondag 7 oktober

September

Zaterdag 22 september

H. Mis in Petruskerk te Boxtel i.v.m. ver-

Zondag 23 september

Lesgeven bij de diakenopleiding

heffing tot basiliek

H. Mis Budel en inzegening Pastorie

Zondag 23 september

Dinsdag 9 oktober

Maandag 24 september

Installatie pastoor Claes, Wijchen

Bisschoppenconferentie

Vergadering Officium Iuventutis

Dinsdag 25 september

Donderdag 11 oktober

Vergadering Stichting Katholieke Jeugdbelangen

Vergadering REA

Stafvergadering;

Dinsdag 25 september

Donderdag 27 september

Openingsviering Jaar van het Geloof

Vergadering Officium Catecheticum;

Stafvergadering

Vrijdag 12 oktober

Bijeenkomst Oda Parochie

Zondag 30 september

Aanwezig bij Symposium van de

Woensdag 26 september

Eucharistie in de Sint Jan waarbij de wij-

Kerkprovincie bij gelegenheid van het Jaar

H. Mis en lezing Vereniging Vrouwen in R.K.Kerk

ding van 12 iconen voor het jaar van het

van het Geloof.

Donderdag 27 september

geloof;

Zaterdag 13 oktober

stafvergadering;

Bijeenkomst met jongeren en H. Mis in

H. Mis Hoofdliedendag van de Gilden

Bijeenkomst MOV-groepen parochies

Drunen

Zondag 14 oktober

Zondag 30 september

H. Mis op bijeenkomst van Nieuwe

Installatie pastoor Luijckx nieuwe parochie

katholieken (Lucaskerk)

St.Willibrordus (St. Jan, Kaatsheuvel)

Het Centrum voor de Sociale Leer van de Kerk en de Bisschoppelijke Adventsactie nodigen u uit voor een themadag op zaterdag 20 oktober over wat

Hoofdredactie a.i.: J.G.P.G. van Eeden Eindredactie: J.G.P.G. van Eeden Redactie: E. Kleinpenning, Th. Schepens, N. van der Sluis. Aan dit nummer werkten verder mee: M. van Beers, Zr. M. Bouman, K. van Hasselt, Y. Koopman-Snep, mgr R. Mutsaerts, F. De Rijcke, mgr J. Schröder. Beeld/Fotografie: Archief Bisdom (p. 12,18), Jaap van Eeden (p.1,4, 6,7,9,10,11,13,14,15,16,17,20, 21,24,26), G. Hüsstege (p.22) Webgallery of Art (p.28) Adres redactie: Parade 11, ’s-Hertogenbosch. Telefoon: 073-5232042 Fax: 073-6136850 E-mail: redactie@bisdomblad.nl www.bisdomdenbosch.nl Adres administratie/ Correspondentie-adres: Postbus 1333, 5200 BJ ’s-Hertogenbosch. E-mail: redactie@bisdomblad.nl ING: 1108695 Advertentie-verkoop: HMS Mediaexploitatie, Afdeling advertenties Postbus 1611, 5200 BR ’s-Hertogenbosch; Tel 073-7507060; uitgeverij@hms-denbosch.nl Vormgeving: Beelenkamp Ontwerpers Tilburg. Druk: RotoSmeets Eindhoven

Lezingenschema

de katholieke sociale traditie ons kan leren over duurzaamheid. Onderwerpen als goed rentmeesterschap, eerlijk (ver)delen en ‘gebruiken in plaats van misbruiken’ zullen daarbij de revue passeren. Plaats van samenkomst is de Tiltenberg in Vogelenzang. Wat wordt ermee bedoeld en hoe kunnen we ze in ons dagelijks leven gebruiken? Kunnen wij onze kinderen een gezonde aarde nalaten, die hen allemaal kan voorzien van gezond eten en drinken en van een schone, veilige leefomgeving? En kan de Kerk ons de weg wijzen naar die hoopvolle, duurzame toekomst? Dat zijn de vragen die het thema oproept. Het Vaticaan publiceerde in 2012 de tien geboden voor het milieu. Deze uitgangspunten voor een sociaal en duurzaam beheer van de aarde, vormen de basis voor deze themadag. Verschillende inleiders zullen het onderwerp belichten en ons laten zien hoe zij de theorie in de praktijk hebben gebracht. Programma 12.00 uur Inloop, koffie en broodjes 13.30 uur Welkom door Beate Gloudemans. Aansluitend inleiding door Guus Prevoo over duurzaamheid in de katholieke sociale traditie en de tien milieugeboden in de dagelijkse praktijk. Om 14.15 uur is er een inleiding door Ben Dicker over schoon drinkwater in Bethlehem en om 14.30 uur door Peter Oorthuizen over landbouwproject in Cuba. Na de pauze is er discussie in kleine groepen onder leiding van de inleiders en bestuursleden van het CSLK. Om 16.00 uur volgen de gezamenlijke afsluiting, gebedsmoment en gelegenheid met elkaar na te praten. Praktische informatie: zaterdag 20 oktober 2012. Tijd: 12.00 uur tot 16.00 uur. Locatie: De Tiltenberg, Zilkerduinweg 375, Vogelenzang. Aanmelden tot 10 oktober per e-mail mkarsten@Tiltenberg.org, of telefonisch: 0252 345 341. Bijdrage: € 5 euro om kosten van een eenvoudige lunch en borrel te dekken. ..................................

Vredeswandeling in Drunen In alle tijden zijn mensen als pelgrim op weg gegaan vanuit een religieuze overtuiging en met een vreedzaam doel. Vaak in een roerige wereld. Ook wij leven in een tijd vol geweld en onbegrip. En ook nu zijn velen letterlijk of figuurlijk als pelgrims vreedzaam onderweg. Dat schrijft het R.K.

September 21 (R): H. Matteüs, apostel en evangelist: L Ef. 4,1-7+11-13; Antw. Ps. 19; EV Mt. 9,9-13 (IV) 22 (G): L 1 Kor. 15,35-37+42-49; EV Lc. 8,4-15 23 (G): L Wijsh. 2,12+17-20; Antw. Ps. 54; TL Jak. 3,16-4,3; EV Mc. 9,30-37 24 (G): L Spr. 3,27-34; EV Lc. 8,16-18 25 (G): L Spr. 21,1-6+10-13; EV Lc. 8,19-21 26 (G): L Spr. 30, 5-9; EV Lc. 9,1-6 27 (W): L Pred. 1,2-11; EV Lc. 9,7-9 28 (G): L Pred. 3,1-11; EV Lc. 9,18-22 29 (W): HH. Michaël, Gabriël en Rafaël, aartsengelen: L Dan. 7,9-10+13-14; Antw. Ps. 138; EV Joh. 1,47-51 (IV) 30 (G): L Num. 11,25-29; Antw. Ps. 19; TL Jak. 5,1-6; EV Mc. 9,38-43+45+47-48 Oktober 1 (W): L Job. 1,6-22; EV Lc. 9,46-50 2 (W): L Job. 3,1-3+11-17+20-23; EV Mt. 18,15+10 (IV) 3 (G): L Job. 9,1-12+14-16; EV Lc. 9,57-62 4 (W): L Job. 19,21-27; EV Lc. 10,1-12 5 (G): L Job. 38,1+12-21+40,3-5; EV Lc. 10,1316 6 (G): L Job. 42,1-3+5-6+12-17; EV Lc. 10,17-24 7 (G): L Gen. 2,18-24; Antw. Ps. 128; TL Heb. 2,9-11; EV Mc. 10,2-16 8 (G): L Gal. 1,6-12; EV Lc. 10,25-37 9 (G): L Gal. 1,13-24; EV Lc. 10,38-42 10 (G): L Gal. 2,1-2+7-14; EV Lc. 11,1-4 11 (G): L Gal. 3,-5; EV Lc. 11,5-13 12 (G): L Gal. 3,7-14; EV Lc. 11,15-26 13 (G): L Gal. 3,22-29; EV Lc. 11,27-28 14 (G): L Wijsh. 7,7-11; Antw. Ps. 90; TL Heb. 4,12-13 EV Mc. 10,17-30 15 (W): L Gal. 4,22-24+26-27+31-5,1; EV Lc. 11,29-32 16 (G): L Gal. 5,1-6; EV Lc. 11,37-41 17 (R): L Gal. 5,18-25; EV Lc. 11,42-46 18 (R): H. Lucas, evangelist: L 2 Tim. 4,9-17a; Antw. Ps. 145; EV Lc. 10,1-9 (IV) 19 (G): L Ef. 1,11-14; EV Lc. 12,1-7 20 (G): L Ef. 1, 15-23; EV Lc. 12,8-12 21 (G): L Jes. 53,10-11; Antw. Ps. 33; TL Heb. 4,14-16; EV Mc. 10,35-45 22 (G): L Ef. 2,1-10; EV Lc. 12,13-21 23 (G): L Ef. 2,12-22; EV Lc. 12,35-38 24 (G): L 3,2-12; EV Lc. 12,39-48 25 (W): Kerkwijding van geconsacreerde kerken, waarvan de wijdingsdatum niet bekend is: L Jes. 56,1+6-7; Antw. Ps. 84; TL 1 Petr. 2,4-9; EV Joh. 10,22-30 26 (G): L Ef. 4,1-6; EV Lc. 12,54-59 27 (G): L Ef. 4,7-16; EV Lc. 13,1-9 28 (G): L Jer. 31,7-9; Antw. Ps. 126; TL Heb. 5,16; EV Mc. 10,46-52 29 (G): L Ef. 4,32-5,8; EV Lc. 13,10-17; EV Lc. 13,10-17 30 (G): L Ef. 5,21-33; EV Lc. 13,18-21 31(G): L Ef. 6,1-9; EV Lc. 13,22-30

Oktober Donderdag 4 oktober

Donderdag 18 oktober

Stafvergadering;

Stafvergadering

Vergadering Bisschoppen en

Vrijdag 19 oktober tot en met vrijdag 26 oktober

Dinsdag 2 oktober

Retraite

Bommelerwaard

Stichtingsbestuur UVT

Oktober Bijeenkomst i.v.m. Op te richten nieuwe parochie

Donderdag 4 oktober

Nieuw parochiecentrum Schaijk en Reek

H. Mis Zusters Clarissen, Eindhoven (feest St. Franciscus);

De jonge parochie te Schaijk-Reek wil

Stafvergadering

ook in de toekomst actief blijven en juist

Maandag 8 oktober

nog méér activiteiten organiseren om de

Gastles seminarie

lokale geloofsgemeenschappen te dienen.

Dinsdag 9 oktober

Om, ook in de letterlijke zin, alle huidige

Bisschoppenconferentie

en toekomstige activiteiten te kunnen

Donderdag 11 oktober

huisvesten heeft de Parochie vanaf 1

Stafvergadering

september, minimaal voor de duur van

Opening Jaar van het Geloof (kathedraal)

één jaar, de beschikking over een nieuw Parochiecentrum. Het betreft het pand aan de

Vrijdag 12 oktober

Pastoor van Winkelstraat 7-9 te Schaijk, voorheen accountantskantoor Faassen. Gezien

Symposium te Utrecht (50 jaar Vaticanum II).

de ligging naast de kerk in Schaijk en de mogelijkheden die het pand biedt, kan de

Zondag 14 oktober

parochie met trots zeggen dat hiermee de vele werkgroepen en andere vrijwilligers meer

H. Mis te Banneux

mogelijkheden krijgen en ook activiteiten eenvoudiger kunnen organiseren. Op de web-

Dinsdag 16 oktober

sites van de Parochie (zie hieronder) worden diverse activiteiten genoemd. Het nieuwe

Vergadering Sonnius

Parochiecentrum zal deze vele activiteiten prima kunnen faciliteren. Ook secretarieel en

Donderdag 18oktober

administratief zal deze locatie voor de parochie veel kunnen betekenen.

Stafvergadering

www.h-antonius-abt.nl, www.witnesshope.nl, www.soul-world.nl

Zaterdag 20 oktober H. Mis te Heeze

Missie Centrum Drunen. Voor de zevende keer nodigen zij u uit

Zondag 21oktober

om in de Vredesweek op weg gaan middels een kleine wande-

H. Mis te Tilburg (Heuvel) i.v.m. Opening

ling en een korte tijd voor bezinning. Dat gebeurt op zaterdag 22

Jaar van het Geloof

september 2012 om 10 uur en het startpunt is de kapel aan de Steegerf te Drunen. Duur van de tocht is circa 1 ½ uur. .................................. 30 Bisdomblad september 2012

Bisdomblad september 2012

31


Het Bisdomblad is het officiële nieuws- en informatiemagazine van het Bisdom van ’s-Hertogenbosch. Het verschijnt onder verantwoordelijkheid van de dienst Communicatie. (ISSN 1384-220X)

Themadag rond duurzaamheid

ABONNEMENTEN 2012 is de laatste jaargang van het Bisdomblad, daarom worden geen abonnementen meer afgesloten; losse nummers kosten € 2,50 (excl. porto). OVERNEMEN Artikelen in het Bisdomblad mogen vrij worden overgenomen in parochiebladen, illustraties alleen als vooraf schriftelijk toestemming is verleend door de redactie. COPYRIGHT Voor de bijbelteksten is gebruik gemaakt van de Willibrordvertaling, waarvan het copyright berust bij de Katholieke Bijbel Stichting te Den Bosch. De uit polyethyleen vervaardigde verpakking van het Bisdomblad is onschadelijk in de vuilverbranding en niet van invloed op de kwaliteit van het grondwater. Polyethyleen is uitstekend te recyclen.

Agenda van mgr. Hurkmans

Agenda van mgr. Mutsaerts

September

Zondag 7 oktober

September

Zaterdag 22 september

H. Mis in Petruskerk te Boxtel i.v.m. ver-

Zondag 23 september

Lesgeven bij de diakenopleiding

heffing tot basiliek

H. Mis Budel en inzegening Pastorie

Zondag 23 september

Dinsdag 9 oktober

Maandag 24 september

Installatie pastoor Claes, Wijchen

Bisschoppenconferentie

Vergadering Officium Iuventutis

Dinsdag 25 september

Donderdag 11 oktober

Vergadering Stichting Katholieke Jeugdbelangen

Vergadering REA

Stafvergadering;

Dinsdag 25 september

Donderdag 27 september

Openingsviering Jaar van het Geloof

Vergadering Officium Catecheticum;

Stafvergadering

Vrijdag 12 oktober

Bijeenkomst Oda Parochie

Zondag 30 september

Aanwezig bij Symposium van de

Woensdag 26 september

Eucharistie in de Sint Jan waarbij de wij-

Kerkprovincie bij gelegenheid van het Jaar

H. Mis en lezing Vereniging Vrouwen in R.K.Kerk

ding van 12 iconen voor het jaar van het

van het Geloof.

Donderdag 27 september

geloof;

Zaterdag 13 oktober

stafvergadering;

Bijeenkomst met jongeren en H. Mis in

H. Mis Hoofdliedendag van de Gilden

Bijeenkomst MOV-groepen parochies

Drunen

Zondag 14 oktober

Zondag 30 september

H. Mis op bijeenkomst van Nieuwe

Installatie pastoor Luijckx nieuwe parochie

katholieken (Lucaskerk)

St.Willibrordus (St. Jan, Kaatsheuvel)

Het Centrum voor de Sociale Leer van de Kerk en de Bisschoppelijke Adventsactie nodigen u uit voor een themadag op zaterdag 20 oktober over wat

Hoofdredactie a.i.: J.G.P.G. van Eeden Eindredactie: J.G.P.G. van Eeden Redactie: E. Kleinpenning, Th. Schepens, N. van der Sluis. Aan dit nummer werkten verder mee: M. van Beers, Zr. M. Bouman, K. van Hasselt, Y. Koopman-Snep, mgr R. Mutsaerts, F. De Rijcke, mgr J. Schröder. Beeld/Fotografie: Archief Bisdom (p. 12,18), Jaap van Eeden (p.1,4, 6,7,9,10,11,13,14,15,16,17,20, 21,24,26), G. Hüsstege (p.22) Webgallery of Art (p.28) Adres redactie: Parade 11, ’s-Hertogenbosch. Telefoon: 073-5232042 Fax: 073-6136850 E-mail: redactie@bisdomblad.nl www.bisdomdenbosch.nl Adres administratie/ Correspondentie-adres: Postbus 1333, 5200 BJ ’s-Hertogenbosch. E-mail: redactie@bisdomblad.nl ING: 1108695 Advertentie-verkoop: HMS Mediaexploitatie, Afdeling advertenties Postbus 1611, 5200 BR ’s-Hertogenbosch; Tel 073-7507060; uitgeverij@hms-denbosch.nl Vormgeving: Beelenkamp Ontwerpers Tilburg. Druk: RotoSmeets Eindhoven

Lezingenschema

de katholieke sociale traditie ons kan leren over duurzaamheid. Onderwerpen als goed rentmeesterschap, eerlijk (ver)delen en ‘gebruiken in plaats van misbruiken’ zullen daarbij de revue passeren. Plaats van samenkomst is de Tiltenberg in Vogelenzang. Wat wordt ermee bedoeld en hoe kunnen we ze in ons dagelijks leven gebruiken? Kunnen wij onze kinderen een gezonde aarde nalaten, die hen allemaal kan voorzien van gezond eten en drinken en van een schone, veilige leefomgeving? En kan de Kerk ons de weg wijzen naar die hoopvolle, duurzame toekomst? Dat zijn de vragen die het thema oproept. Het Vaticaan publiceerde in 2012 de tien geboden voor het milieu. Deze uitgangspunten voor een sociaal en duurzaam beheer van de aarde, vormen de basis voor deze themadag. Verschillende inleiders zullen het onderwerp belichten en ons laten zien hoe zij de theorie in de praktijk hebben gebracht. Programma 12.00 uur Inloop, koffie en broodjes 13.30 uur Welkom door Beate Gloudemans. Aansluitend inleiding door Guus Prevoo over duurzaamheid in de katholieke sociale traditie en de tien milieugeboden in de dagelijkse praktijk. Om 14.15 uur is er een inleiding door Ben Dicker over schoon drinkwater in Bethlehem en om 14.30 uur door Peter Oorthuizen over landbouwproject in Cuba. Na de pauze is er discussie in kleine groepen onder leiding van de inleiders en bestuursleden van het CSLK. Om 16.00 uur volgen de gezamenlijke afsluiting, gebedsmoment en gelegenheid met elkaar na te praten. Praktische informatie: zaterdag 20 oktober 2012. Tijd: 12.00 uur tot 16.00 uur. Locatie: De Tiltenberg, Zilkerduinweg 375, Vogelenzang. Aanmelden tot 10 oktober per e-mail mkarsten@Tiltenberg.org, of telefonisch: 0252 345 341. Bijdrage: € 5 euro om kosten van een eenvoudige lunch en borrel te dekken. ..................................

Vredeswandeling in Drunen In alle tijden zijn mensen als pelgrim op weg gegaan vanuit een religieuze overtuiging en met een vreedzaam doel. Vaak in een roerige wereld. Ook wij leven in een tijd vol geweld en onbegrip. En ook nu zijn velen letterlijk of figuurlijk als pelgrims vreedzaam onderweg. Dat schrijft het R.K.

September 21 (R): H. Matteüs, apostel en evangelist: L Ef. 4,1-7+11-13; Antw. Ps. 19; EV Mt. 9,9-13 (IV) 22 (G): L 1 Kor. 15,35-37+42-49; EV Lc. 8,4-15 23 (G): L Wijsh. 2,12+17-20; Antw. Ps. 54; TL Jak. 3,16-4,3; EV Mc. 9,30-37 24 (G): L Spr. 3,27-34; EV Lc. 8,16-18 25 (G): L Spr. 21,1-6+10-13; EV Lc. 8,19-21 26 (G): L Spr. 30, 5-9; EV Lc. 9,1-6 27 (W): L Pred. 1,2-11; EV Lc. 9,7-9 28 (G): L Pred. 3,1-11; EV Lc. 9,18-22 29 (W): HH. Michaël, Gabriël en Rafaël, aartsengelen: L Dan. 7,9-10+13-14; Antw. Ps. 138; EV Joh. 1,47-51 (IV) 30 (G): L Num. 11,25-29; Antw. Ps. 19; TL Jak. 5,1-6; EV Mc. 9,38-43+45+47-48 Oktober 1 (W): L Job. 1,6-22; EV Lc. 9,46-50 2 (W): L Job. 3,1-3+11-17+20-23; EV Mt. 18,15+10 (IV) 3 (G): L Job. 9,1-12+14-16; EV Lc. 9,57-62 4 (W): L Job. 19,21-27; EV Lc. 10,1-12 5 (G): L Job. 38,1+12-21+40,3-5; EV Lc. 10,1316 6 (G): L Job. 42,1-3+5-6+12-17; EV Lc. 10,17-24 7 (G): L Gen. 2,18-24; Antw. Ps. 128; TL Heb. 2,9-11; EV Mc. 10,2-16 8 (G): L Gal. 1,6-12; EV Lc. 10,25-37 9 (G): L Gal. 1,13-24; EV Lc. 10,38-42 10 (G): L Gal. 2,1-2+7-14; EV Lc. 11,1-4 11 (G): L Gal. 3,-5; EV Lc. 11,5-13 12 (G): L Gal. 3,7-14; EV Lc. 11,15-26 13 (G): L Gal. 3,22-29; EV Lc. 11,27-28 14 (G): L Wijsh. 7,7-11; Antw. Ps. 90; TL Heb. 4,12-13 EV Mc. 10,17-30 15 (W): L Gal. 4,22-24+26-27+31-5,1; EV Lc. 11,29-32 16 (G): L Gal. 5,1-6; EV Lc. 11,37-41 17 (R): L Gal. 5,18-25; EV Lc. 11,42-46 18 (R): H. Lucas, evangelist: L 2 Tim. 4,9-17a; Antw. Ps. 145; EV Lc. 10,1-9 (IV) 19 (G): L Ef. 1,11-14; EV Lc. 12,1-7 20 (G): L Ef. 1, 15-23; EV Lc. 12,8-12 21 (G): L Jes. 53,10-11; Antw. Ps. 33; TL Heb. 4,14-16; EV Mc. 10,35-45 22 (G): L Ef. 2,1-10; EV Lc. 12,13-21 23 (G): L Ef. 2,12-22; EV Lc. 12,35-38 24 (G): L 3,2-12; EV Lc. 12,39-48 25 (W): Kerkwijding van geconsacreerde kerken, waarvan de wijdingsdatum niet bekend is: L Jes. 56,1+6-7; Antw. Ps. 84; TL 1 Petr. 2,4-9; EV Joh. 10,22-30 26 (G): L Ef. 4,1-6; EV Lc. 12,54-59 27 (G): L Ef. 4,7-16; EV Lc. 13,1-9 28 (G): L Jer. 31,7-9; Antw. Ps. 126; TL Heb. 5,16; EV Mc. 10,46-52 29 (G): L Ef. 4,32-5,8; EV Lc. 13,10-17; EV Lc. 13,10-17 30 (G): L Ef. 5,21-33; EV Lc. 13,18-21 31(G): L Ef. 6,1-9; EV Lc. 13,22-30

Oktober Donderdag 4 oktober

Donderdag 18 oktober

Stafvergadering;

Stafvergadering

Vergadering Bisschoppen en

Vrijdag 19 oktober tot en met vrijdag 26 oktober

Dinsdag 2 oktober

Retraite

Bommelerwaard

Stichtingsbestuur UVT

Oktober Bijeenkomst i.v.m. Op te richten nieuwe parochie

Donderdag 4 oktober

Nieuw parochiecentrum Schaijk en Reek

H. Mis Zusters Clarissen, Eindhoven (feest St. Franciscus);

De jonge parochie te Schaijk-Reek wil

Stafvergadering

ook in de toekomst actief blijven en juist

Maandag 8 oktober

nog méér activiteiten organiseren om de

Gastles seminarie

lokale geloofsgemeenschappen te dienen.

Dinsdag 9 oktober

Om, ook in de letterlijke zin, alle huidige

Bisschoppenconferentie

en toekomstige activiteiten te kunnen

Donderdag 11 oktober

huisvesten heeft de Parochie vanaf 1

Stafvergadering

september, minimaal voor de duur van

Opening Jaar van het Geloof (kathedraal)

één jaar, de beschikking over een nieuw Parochiecentrum. Het betreft het pand aan de

Vrijdag 12 oktober

Pastoor van Winkelstraat 7-9 te Schaijk, voorheen accountantskantoor Faassen. Gezien

Symposium te Utrecht (50 jaar Vaticanum II).

de ligging naast de kerk in Schaijk en de mogelijkheden die het pand biedt, kan de

Zondag 14 oktober

parochie met trots zeggen dat hiermee de vele werkgroepen en andere vrijwilligers meer

H. Mis te Banneux

mogelijkheden krijgen en ook activiteiten eenvoudiger kunnen organiseren. Op de web-

Dinsdag 16 oktober

sites van de Parochie (zie hieronder) worden diverse activiteiten genoemd. Het nieuwe

Vergadering Sonnius

Parochiecentrum zal deze vele activiteiten prima kunnen faciliteren. Ook secretarieel en

Donderdag 18oktober

administratief zal deze locatie voor de parochie veel kunnen betekenen.

Stafvergadering

www.h-antonius-abt.nl, www.witnesshope.nl, www.soul-world.nl

Zaterdag 20 oktober H. Mis te Heeze

Missie Centrum Drunen. Voor de zevende keer nodigen zij u uit

Zondag 21oktober

om in de Vredesweek op weg gaan middels een kleine wande-

H. Mis te Tilburg (Heuvel) i.v.m. Opening

ling en een korte tijd voor bezinning. Dat gebeurt op zaterdag 22

Jaar van het Geloof

september 2012 om 10 uur en het startpunt is de kapel aan de Steegerf te Drunen. Duur van de tocht is circa 1 ½ uur. .................................. 30 Bisdomblad september 2012

Bisdomblad september 2012

31


priesterseminarie diakenopleiding vormingscentrum

Geloven in God is geloven in de toekomst Leeft u ook mee met de toekomst van de Kerk? Bid dan met ons mee! De priesteropleiding van het bisdom van ’s-Hertogenbosch, kortweg het Sint-Janscentrum, mag dit jaar zijn 25-jarig bestaan vieren. En daar hoort dankbaarheid bij. Gedurende al die jaren is een trouwe groep van mensen – de Gebedskring Sint-Jan – blijven bidden voor roepingen. Daarmee steunen zij allen die een opleiding volgen of betrokken zijn bij de vorming aan het seminarie. Het constante gebed voor roepingen van priesters, diakens en religieuzen is broodnodig voor de toekomst van de Kerk en van ons bisdom. Leden van de Gebedskring ontvangen gratis drie keer per jaar het Kringblad. Het blad biedt verdieping, inspiratie en informatie over de priesteropleiding. Door het blad en de jaarlijkse gebedsdag weten zij die bidden en zij voor wie gebeden wordt elkaar te vinden. Dat is een enorme bemoediging. Wilt u ook lid worden van de Gebedskring Sint-Jan? Meld u dan aan via de antwoordkaart. Daarnaast wordt het Sint-Janscentrum al 25 jaar financieel ondersteund door zeer veel donateurs. Door kleine en grotere giften aan het Sonnius Priesterfonds (ANBI-instelling) kan het Sint-Janscentrum door gaan met het vormen van priesters. Hoe giften besteed worden is te lezen in de ‘Sonniuskrant’ die iedere donateur eens per jaar ontvangt. Wilt u het Sint-Janscentrum ook financieel ondersteunen? Laat het ons dan weten via de antwoordkaart. Geloof, gebed en vertrouwen vormen al 25 jaar de pijlers waarop het Sint-Janscentrum steunt. Wij geloven in God en daarmee in de toekomst van de Kerk. Wilt u ons daarbij helpen?

Bent u geïnteresseerd? Vul dan de bon in en stuur naar: Rector F. De Rycke Papenhulst 4 5211 LC ’s-Hertogenbosch : 073 - 613 20 00

info@sint-janscentrum.nl www.sint-janscentrum.nl R.K. Instelling Sonnius NL: 22.52.03.022; BE: 521-0053201-65

Naam / Achternaam: Geboortedatum: Adres: Postcode en woonplaats: Tel.nr.: E-mail: Ik wil graag:  mij aanmelden als lid van de Gebedskring Sint-Jan  een proefexemplaar ontvangen van het Kringblad  informatie over de mogelijkheden het seminarie financieel te steunen

Bisdomblad 2012 Augustus (Jaargang 90)  

Bisdomblad van 's-Hertogenbosch, Jaargang 90 Augustus 2012

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you