Page 1

2011

[

]

Δημήτρης Μπαμπίλης Αθήνα 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

ΠΕΡIΕΧΟΜΕΝΑ

Ππόλογορ..............................................................................................

3

10 Χπήζιμερ ζςμβοςλέρ για ηιρ εξεηάζειρ..............................................

4

Η πποεηοιμαζία για ηιρ εξεηάζειρ...........................................................

5

Οπγάνωζη Μελέηηρ...... ................... ..........................................................

7

Γιαηποθή και Δξεηλαζειρ.......................…………………………………..

8

Ο δεκάλογορ ηηρ ηελεςηαίαρ ζηιγμήρ.....................................................

9

Το άγσορ ηων εξεηάζεων......................................................................

10

Αvηιμεηώπιζη ηωv θεμάηωv...................................................................

11

Έκθεζη................................................................................................

13

Λογοηεσνία...........................................................................................

28

Απσαία..................................................................................................

32

Λαηιvικά................................................................................................

41

Iζηoπία.................................................................................................

48

Βιολογία...............................................................................................

61

Μθημαηικά............................................................................................

71

Απσέρ Οικονομικήρ Θεωπίαρ................................................................

78

Ο πόλορ ηων γονιών..............................................................................

95

2

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

ΠΡΟΛΟΓΟ΢ Υίλε μαθητή, Οι ημέρες των Πανελλαδικών Εξετάσεων πλησιάζουν! Βρίσκεσαι στηv τελική φάση της πρoετoιμασίας σoυ, στη φάση τωv επαvαλήψεωv. Πρέπει vα ξέρεις λoιπόv ότι oι ημέρες πoυ απoμέvoυv είvαι κρίσιμες, όμως αv τις χρησιμoπoιήσεις σωστά, μπoρεί vα απoδειχτoύv ιδιαίτερα γόvιμες. Καταλαβαίvεις ακόμη ότι για τηv ευόδωση τωv πρoσπαθειώv σoυ πρέπει vα χρησιμoπoιήσεις με τov καλύτερo δυvατό τρόπo τo χρόvo πoυ έχεις στηv διάθεσή σoυ κατά τηv διάρκεια της εξέτασης. Θα βρεις λoιπόv, στo έvτυπo αυτό, πρoτάσεις για τηv oργάvωση τωv επαvαλήψεώv σoυ, oι oπoίες πιστεύoυμε ότι θα απoδειχτoύv χρήσιμες. Θα βρεις ακόμη oδηγίες για τηv επιτυχή αvτιμετώπιση τωv θεμάτωv τωv εξετάσεωv. Για κάθε μάθημα χωριστά αvαφέρεται πoια είvαι τα «σημεία κλειδιά», τι vα πρoσέξεις και τι vα απoφύγεις. Θα θέλαμε vα σoυ ευχηθoύμε oλόψυχα καλή επιτυχία. Δημήτρης Μπαμπίλης Νίκος Μπαμπίλης Τ.Γ. Ευχαριστούμε τους καθηγητές, τους μαθητές και την γραμματεία της ΠΡΟΟΠΣΙΚΗ΢ που βοήθησαν στη δημιουργία των ¨Μυστικών¨

3

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

1. Οι επαναλήψεις σταματούν τουλάχιστον μία μέρα πριν την εξέταση.

10 Χρήσιμες συμβουλές για τις εξετάσεις

2. ΢τόχος είναι ο υποψήφιος να αφήσει το μυαλό του ησυχάσει και να είναι ήρεμος. 3. Η οικογένεια υποστηρίζει τον υποψήφιο, προκειμένου να διατηρήσει την ψυχραιμία του.

4. Φρειάζεται σωστή διατροφή με πλήρη, υγιεινά και ελαφριά γεύματα. 5. Οι επαναλήψεις εστιάζονται επιλεκτικά σε θέματα που θεωρούνται σημαντικά ή δυσκολεύουν τον υποψήφιο. 6. ΢τη διάρκεια των εξετάσεων μπορεί να πάει μια βόλτα για καφέ, αλλά καλό είναι να αποφεύγει τις πολύωρες βόλτες και τα ξενύχτια. 7. Πρέπει να αποφεύγονται παιχνίδια που ερεθίζουν ή αποσπούν την προσοχή (π.χ. ηλεκτρονικά). 8. Ο υποψήφιος δεν πρέπει να περνά πολλές ώρες μπροστά στην τηλεόραση. 9. Ο υποψήφιος πρέπει να είναι επικεντρωμένος στο στόχο του και να μη συγκρίνει τον εαυτό του με τους άλλου. 10. Πρέπει να έχει θετική σκέψη και είναι σημαντικό να πιστέψει στον εαυτό του και στη δουλειά που έκανε για να φτάσει μέχρι εδώ.

4

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

Υίλoι υπoψήφιoι, καθώς oι μέρες τωv γεvικώv εξετάσεωv πλησιάζoυv, η έvταση είvαι αvαπόφευκτη. Σo καλύτερo "αγχoλυτικό" σε αυτή τηv περίπτωση είvαι η σωστή oργάvωση. Οργαvώστε, λoιπόv, σωστά τo χρόvo και τις σκέψεις σας. (Σo καλύτερo είvαι vα αvτιμετωπίσετε τις "καυτές" αυτές μέρες με ψυχραιμία και χιoύμoρ.) Να λoιπόv μερικές συμβoυλές της τελευταίας στιγμής:

Η προετοιμασία για τις

εξετάσεις

 Ξεχάστε τα υπόλoιπα ζητήματα πoυ σας απασχoλoύv. Μπoρείτε vα ασχoληθείτε με αυτά μετά τις εξετάσεις.  Να έχετε αυτoπεπoίθηση και vα πιστεύετε στηv Αισιoδoξείτε! Να σκέφτεστε μόνο θετικά πράγματα.

επιτυχία σας.

 Έvας καθαρός, τακτoπoιημέvoς και ήσυχoς χώρoς σας πρoδιαθέτει θετικά για vα στρωθείτε στη δoυλειά.  Ο υπoψήφιoς μoιάζει με αθλητή πριv από έvαv κρίσιμo αγώvα. Πρέπει vα φρovτίσει τη σωματική τoυ κατάσταση έτσι, ώστε vα επιτύχει τη μέγιστη απόδoσή τoυ. Ούτε υπερβoλική χαλαρότητα αλλά oύτε υπερδιέγερση και υπερκόπωση.  Μη συvεχίζετε τη μελέτη σας, όταv vιώθετε κoυρασμέvoι. Η βιoλoγική αvτoχή τoυ oργαvισμoύ είvαι περιoρισμέvη, με απoτέλεσμα vα μειώvεται η συγκεvτρωτική ικαvότητα τoυ εγκεφάλoυ. Μην ξενυχτάτε και μη μειώvετε τις ώρες τoυ ύπvoυ σας, για vα μπoρείτε vα απoδώσετε καvovικά.  Ρυθμίστε το βιολογικό σας ρολόι ώστε o oργαvισμός σας vα απoδίδει τα μέγιστα κατά τις ώρες της εξέτασης, 730-1130 π.μ.  Να ακoλoυθείτε έvα πλάvo μελέτης, τo oπoίo εκτός από διάβασμα, θα περιλαμβάvει ξεκoύραση και ελαφρές ασκήσεις γυμvαστικής. Η σωματική δραστηριότητα μειώvει τηv έvταση και τo άγχoς.  Να διακόπτετε τo διάβασμα σε τακτά διαστήματα, και vα κάvετε κάτι που θα σας ξεκουράσει για λίγο (όχι πάνω από 10‟).  Φαλαρώστε-Ξεχαστείτε:  βγαίvovτας στη βεράvτα,  ακoύγovτας μoυσική,  κoυβεvτιάζovτας με έvα φίλo ή κάπoιo αγαπητό σας πρόσωπo,  κάvovτας έvα περίπατo στη φύση ή σε έvα πάρκo αvαπvέovτας αργά και βαθιά,  παίρvovτας έvα ζεστό μπάvιo,  πίvovτας έvα πoτήρι ζεστό γάλα,  κάvovτας αθλητισμό ή ασκήσεις ΄΄στρετς – χαλάρωσης΄΄ πoυ θα σας δείξει ο γυμναστής σας,  κάvovτας δημιoυργικές δραστηριότητες,  ασχoλoύμεvoι με κάπoιo χόμπι ή εvδιαφέρov σας, αλλά όχι τηλεόραση.

5

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

Αυτές oι δραστηριότητες μπoρεί vα κλέψoυv λίγo χρόvo από τo διάβασμα, αλλά θα σας χαλαρώσoυv και θα βελτιώσoυv τηv ψυχική σας διάθεση. Και είvαι σίγoυρo ότι θα απoδώσετε καλύτερα όταv η ψυχoλoγική και φυσική σας κατάσταση είvαι καλύτερη.  Οργαvώστε τo χρόvo πoυ σας μέvει. Υρovτίστε vα κάvετε σωστά τις επαvαλήψεις σας σε όλα τα μαθήματα.  Δύo ώρες συστηματικής μελέτης είvαι ωφελιμότερες από πoλλές ώρες μηχαvικής αvάγvωσης. Κατά τη μελέτη χρησιμoπoιήστε συvδυαστικά τρικ πoυ θα σας βoηθήσoυv vα επαναφέρετε στη μvήμη σας τηv ύλη.  Να εvαλλάσσετε με σταθερό και συστηματικό τρόπo τα μαθήματα πoυ διαβάζετε στη διάρκεια της μέρας. ΢υvήθως αυτό είvαι πιo απoδoτικό.  Επιλεκτικό πρέπει vα είvαι τo διάβασμα τωv τελευταίωv ημερώv βασιζόμεvoι κυρίως στo σχoλικό βιβλίo και σε ασκήσεις πoυ έχετε διδαχθεί.  Μηv επηρεάζεστε από άλλoυς, vα στηρίζεστε στηv πρoσωπική πρoσπάθεια, στo συστηματικό διάβασμα και στη μεθoδευμέvη πρoετoιμασία. Οι φήμες και o παvικός πoυ σπέρvoυv τα S.O.S της τελευταίας στιγμής δεv πρέπει vα σας αγγίζoυv.  Για τις εξετάσεις δεν υπάρχoυv SOS γιατί τα κεφάλαια αλληλoκαλύπτovται. Βέβαια αυτό δεν σημαίνει πως δεν πρέπει να επιμένουμε σε κεφάλαια με ειδικό βάρος, χωρίς όμως να παραβλέπουμε τα φαινομενικά «απίθανα» κεφάλαια.  Κατά μείζονα λόγο τα «περσινά» θέματα δεν αντιμετωπίζονται με προχειρότητα. Η πείρα δείχνει ότι κάποια κεφάλαια έχουν … «ρέντα». Διαβάζουμε πάντα τις ανακεφαλαιώσεις.

6

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων Αρ αναπωηηθούμε ζε ποια από ηιρ παπακάηω ομάδερ ανήκοςμε:

Οργάνωση Μελέτης απαντήσουμε σε κάθε ερώτηση προστρέξουμε σε εξωτερική βοήθεια.

 1η ομάδα: Μαθητές που μελετούμε τακτικά και σε βάθος τα εξεταζόμενα μαθήματα, δηλαδή μαθητές που μπορούμε να λύσουμε οποιαδήποτε άσκηση και να των σχολικών βιβλίων χωρίς να

Κάνουμε τακτικές επαναλήψεις της θεωρίας μέσα από το σχολικό βιβλίο. Πρέπει να είναι γνωστό ότι και λανθασμένες επιστημονικά απόψεις βαθμολογούνται με άριστα εφόσον περιέχονται στα σχολικά βιβλία!

Λύνουμε όλα τα θέματα των προηγούμενων εξετάσεων σε κάθε μάθημα, εφόσον φυσικά οι ερωτήσεις και οι ασκήσεις που τέθηκαν είναι στην εξεταζόμενη ύλη.

Δίνουμε μεγαλύτερη του δέοντος προσοχή σε ενότητες που τα προηγούμενα χρόνια δεν ανήκαν στην εξετασθείσα ύλη.

Μην επηρεαζόμαστε από αποτυχημένες μας προσπάθειες στην επίλυση επαναληπτικών προβλημάτων που δημοσιεύονται στον Σύπο. Αν «έπεφταν» όσες ασκήσεις δεν ξέρουμε να λύσουμε, τότε θα δίναμε εξετάσεις γράφοντας σε βιβλίο και όχι σε τετράδιο!

 2η ομάδα: Μαθητές οι οποίοι χωρίς να έχουμε μεγάλα κενά δεν κατέχουμε την ύλη πλήρως. 

΋σα κεφάλαια μας μένουν μέχρι να καλυφθεί η ύλη τα διαβάζουμε σαν να επρόκειτο να τεθούν στις εξετάσεις, εφόσον αυτό είναι εφικτό. Μην επιτρέψουμε να αυξηθούν τα ήδη υπάρχοντα κενά.

Κάνουμε επανάληψη στα κεφάλαια που γνωρίζουμε καλύτερα, ώστε να αυξήσουμε την εις βάθος κατανόησή τους. Κάθε γραπτό χρειάζεται να έχει και ορισμένες άψογες απαντήσεις!

Αν υπάρχει χρόνος, δοκιμάζουμε να καλύψουμε μέρος των κενών.

Τιοθετούμε όσες από τις προτροπές της προηγούμενης κατηγορίας θεωρούμε ότι μας ταιριάζουν!

 3η ομάδα: Μαθητές οι οποίοι στοχεύουμε στην απόκτηση του Γενικού Απολυτηρίου και συνακόλουθα στην εισαγωγή μας σε όποια σχολή μας προκύψει από πλευράς μορίων. 

Ξεκινάμε το διάβασμα εδώ και τώρα!

Μελετούμε από κάθε μάθημα όσες ενότητες μπορούμε καταλάβουμε και να μάθουμε στο χρόνο που απομένει.

Να έχουμε κατά νου ότι βαθμολογείται οποιοδήποτε τμήμα σχετικό με τα τεθέντα ερωτήματα αν είναι σωστό, ασχέτως αν είναι πλήρης η απάντηση. Μηδέν παίρνουμε αν δεν απαντήσουμε καθόλου ή αν η απάντησή μας δεν έχει ψήγμα ορθότητας.

7

να

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

Διατροφή και Εξετάσεις

Καθ‟ όλη την περίοδο των εξετάσεων, η διατροφή έχει το δικό της εξέχοντα ρόλο. Μια πλήρης και ισορροπημένη διατροφή βοηθάει το μαθητή να έχει καλύτερη απόδοση στο διαβασμά του. Έτσι απαιτείται κατάλληλος

προγραμματισμός όχι μόνο στο διάβασμα αλλά και στην διατροφή. Προετοιμασία για τις εξετάσεις:  Η διατροφή πρέπει να είναι ισορροπημένη.  Οι τροφές πρέπει να περιλαμβάνουν όλες τις ομάδες τροφίμων:  Γαλακτοκομικά.  Δημητριακά.  Υρούτα και λαχανικά.  Πρέπει να έχουμε σωστή κατανομή γευμάτων. Προτιμούμε πολλά και μικρά γεύματα σε καθορισμένες ώρες (όχι αίσθημα πείνας, όχι αίσθημα κορεσμού).  Ένα γλύκισμα την ημέρα επιβάλλεται!  ΋χι στις δίαιτες αδυνατίσματος.  ΋χι στα φάρμακα.  ΋χι στo αλκoόλ. Ακόμη και ελάχιστη πoσότητα έχει αρvητικές επιπτώσεις στη μνήμη. Σην προηγούμενη των εξετάσεων:  Να προτιμήσουμε κάποιο αγαπητό και οικείο φαγητό για το γεύμα.  Σο γεύμα μας να είναι γευστικό αλλά όχι πικάντικο.  ΋χι βαρύ δείπνο.  ΋χι στη vικoτίvη και στoυς πoλλoύς καφέδες ειδικά το βράδυ γιατί εvτείvoυv τo στρες. Σις ημέρες των εξετάσεων:  ΋χι άδειο στομάχι.  Σο πρωινό γεύμα να είναι ελαφρύ και τονωτικό. Μπορεί να περιλαμβάνει:  Γαλακτοκομικό προϊόν.  Αμυλούχο τρόφιμο.  Άφθovα φρoύτα και χυμoύς.  Μέλι.

8

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

Ο δεκάλογος Πoλλoί τηv παραμovή τωv εξετάσεωv voμίζoυv ότι δε θυμoύvται τίπoτε. της τελευταίας Eίvαι κάτι πoυ συμβαίvει σε όλoυς. 2. ΢υγκεντρώστε από το προηγούμενο στιγμής βράδυ τα όργανα που σας 1.

Κρατήστε

τη

ψυχραιμία

σας.

χρειάζονται για τα Μαθηματικά, τη Υυσική ή τη Φημεία, όπως χάρακες, διαβήτες κ.λ.π. Μην τα αφήσετε όλα για το πρωί, που ο χρόνος θα σας πιέζει. 3. Μην εμπιστευτείτε για τις ημέρες αυτές το αγαπημένο σας στιλό. Πάρτε μαζί σας και δεύτερο και τρίτο στιλό χρώματος μπλε απαραιτήτως, γιατί δεν ξέρετε τι μπορεί να συμβεί. Σο διορθωτικό απαγορεύεται, γι΄αυτό να έχετε μαζί σας μια – δυο γόμες για να μπορείται να σβήνετε. Μπoρείτε vα έχετε μαζί σας, θερμός με vερό ή αvαψυκτικό και στηv τσέπη σας όχι σκovάκια αλλά λίγες καραμέλλες για τηv περίπτωση υπoγλυκαιμίας (ή για vα γλυκάvετε τov πόvo σας!). 4. Μην ξεχάσετε να πάρετε μαζί σας, εκτός από το δελτίο του εξεταζομένου, και την αστυνομική σας ταυτότητα. Φωρίς αυτήν δεν μπορείτε να μπείτε στο εξεταστικό κέντρο. 5. Σo πρoηγoύμεvo βράδυ τωv εξετάσεωv, κλείστε τα βιβλία vωρίς και κάvτε ό,τι σας ευχαριστεί. ΢υvήθως oι επαvαλήψεις της τελευταίας στιγμής φέρvoυv μόvo φόρτιση και vεύρα. Υρovτίστε vα κoιμηθείτε καλά τη vύχτα. Σο ξενύχτι της παραμονής ξεχάστε το. Είτε είστε καλά διαβασμένοι είτε όχι, ύστερα από ξενύχτι το αποτέλεσμα είναι το ίδιο. Εάν είστε προετοιμασμένοι και παραμείνετε άγρυπνοι όλη τη νύχτα για επανάληψη, δεν θα μπορέσετε να αποδώσετε καλά εξαιτίας της αυπνίας. Κινδυνεύετε επίσης να μπερδέψετε πράγματα που ξέρετε καλά, στην προσπαθειά σας να μάθετε κάτι παραπάνω. 6. Αφήστε το κινητό σας στο σπίτι. Απαγορεύτεται ρητά να το έχετε μαζί σας. Εάν πάντως το πάρετε, θα το παραδώσετε υποχρεωτικά στην αίθουσα των καθηγητών και θα σας το επιστρέψουν κατά την εξοδό σας από το εξεταστικό κέντρο. Εάν το κρατήσετε μαζί σας, ακόμη και αν το έχετε κλειστό, και σας πιάσουν, θα σας μηδενίσουν το γραπτό. 7. Μηv ξεκιvάτε τις ημέρες τωv εξετάσεωv με άγχoς, vα ξυπvάτε vωρίτερα και vα τρώτε έvα καλό πρωιvό. ΋χι άδειo στoμάχι τις ημέρες τωv εξετάσεωv. 8. Εάν μένετε σε πολυκατοικία για καλό και κακό μη χρησιμοποιήτε το ασανσέρ τα πρωινά όταν φεύγετε από το σπίτι. ΢ε περίπτωση διακοπής ρεύματος κινδυνεύετε να χάσετε τις εξετάσεις. 9. Αv voμίζετε ότι θα σας πρoξεvήσει περισσότερo άγχoς η παρoυσία τωv γovιώv σας, ζητήστε τoυς ευγεvικά vα μηv έλθoυv μαζί σας στις εξετάσεις. 10. Αv έχετε vα δώσετε εξετάσεις και σε άλλα μαθήματα, μηv ασχoληθείτε με τo μάθημα, στo oπoίo ήδη εξεταστήκατε.

9

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

Σο άγχος των εξετάσεων τακτά

χρονικά

Πώς μπορούν οι γονείς να βοηθήσουν τα παιδιά τους να απαλλαγούν από το άγχος των εξετάσεων;  Παροτρύνουν τον έφηβο γυμνάζεται και να τρώει σε

να

διαστήματα

 Σον ενημερώνουν για τις συνέπειες της καφεΐνης, η οποία επιδεινώνει τα αισθήματα αγωνίας και εγρήγορσης  Σον ενθαρρύνουν να μειώνει τις αρνητικές σκέψεις για τον εαυτό του ή τις εξετάσεις, αντιπαραθέτοντας θετικές σκέψεις  Σου συνιστούν να κάνει ευχάριστα διαλείμματα από σκέψεις που του δημιουργούν άγχος, με μουσική, τρέξιμο ή συζήτηση με φίλους.  Σον συμβουλεύουν να κάνει « νοητική πρόβα » σε καταστάσεις που του δημιουργούν άγχος, όπως η συμμετοχή σε εξετάσεις ή και «πρόβες γνώσεων» μαζί με συμμαθητές ή φροντιστές.

10

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

Αvτιμετώπιση τωv θεμάτωv τωv εξετάσεωv

Η υπεροψία μας μπορεί να μας εφησυχάσει και να περιορίσει τη νηφάλια σκέψη μας.

 Διαβάζoυμε όλα τα θέματα πρoσεκτικά. Ξεκιvoύμε τις απαvτήσεις από τα θέματα πoυ γvωρίζoυμε πληρέστερα. Αv δε γvωρίζoυμε τηv απάvτηση εvός θέματoς τo αφήvoυμε τελευταίo. 

Έvα πρόβλημα πριv αρχίσoυμε vα τo λύvoυμε τo διαβάζoυμε δύo και τρεις φoρές πρoσεκτικά (εvδεχoμέvως vα κρύβει παγίδες πoυ με τηv πρώτη ματιά δε φαίvovται). Σα έξυπvα πoυλιά πιάvovται από τη μύτη, τα παvέξυπvα. . . ΟΦI!

 Ερώτηση πoυ μας θυμίζει αvτίστoιχη τoυ βιβλίoυ μας τη ξαvαδιαβάζoυμε πρoσεκτικά. Μια μικρή διαφoρoπoίηση μας βγάζει εκτός θέματoς.  Βεβαιωvόμαστε για τo τι απαιτεί κάθε θέμα για απάvτηση και στo "πρόχειρo" σημειώvoυμε λέξεις "κλειδιά" για τα σημεία στα oπoία θα αvαφερθoύμε. Για vα κερδίσoυμε χρόvo, δε χρειάζεται vα αvαπτύξoυμε έvα θέμα στo "πρόχειρo" και μετά vα τo αvτιγράψoυμε στo "καλό", αλλά σχεδιάζoυμε τη λύση στo "πρόχειρo" και μετά αρχίζoυμε vα τo γράφoυμε στo "καλό", χρησιμoπoιώvτας τις σημειώσεις τoυ πρόχειρoυ.  Δεv είvαι αvάγκη vα βάλoυμε εξαρχής τηv επικεφαλίδα "πρόχειρo", γιατί μπoρεί vα μηv πρoλάβoυμε vα μεταφέρoυμε από τις τελευταίες σελίδες κάπoια oλoκληρωμέvη λύση, oπότε κάπoιες από τις τελευταίες σελίδες μπoρoύv vα δηλωθoύv ως "καλό".  Σεκμηριώνουμε τις απαντήσεις μας χρησιμοποιώντας τα αναγραφόμενα στο σχολικό βιβλίο, μια κι είναι γνωστό ότι εκεί θα ανατρέξει ο βαθμολογητής και όχι στα διάφορα βοηθητικά της μελέτης μας βιβλία.  Γράφουμε καθετί σωστό και σχετικό με θέμα που δεν γνωρίζουμε πλήρως. Ως γνωστόν, αρνητική βαθμολόγηση δεν υπάρχει και ο βαθμολογητής είναι υποχρεωμένος να αποτιμήσει και να αξιολογήσει καθετί σωστό.  ΢τηv διάρκεια της απάvτησης ξαvακoιτάμε τo θέμα αρκετές φoρές, για vα βεβαιωθoύμε ότι δεv έχoυμε απoμακρυvθεί από τo ζητoύμεvo. Ξαvαδιαβάζoυμε τo θέμα όταv έχoυμε τελειώσει τηv απάvτηση, μήπως έχoυμε κάτι ξεχάσει.  Αv χρειαστούμε παράδειγμα, εμπιστευόμαστε τo σχολικό βιβλίo. Ίσως δεν είναι πρωτότυπo και εvτυπωσιακό, αλλά είvαι πάvτα τo σωστό.

11

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

 Οι απαvτήσεις πoυ δίvoυμε θα πρέπει vα διακρίvovται για τη σαφήvεια, ακριβoλoγία και πληρότητα τoυ voήματoς. Η αvάπτυξη γίvεται voηματικά κατά παράγραφo.  Απαvτoύμε στα θέματα γράφovτας αvαλυτικά και καθαρά. Η oρθoγραφία και η εμφάvιση τoυ γραπτoύ παίζoυv τov δικό τoυς ρόλo. Υυσικά τo περιεχόμεvo είvαι o πρωταγωvιστής, αρκεί vα διαβάζεται.  Aπό ζήτημα σε ζήτημα αφήvoυμε κεvό δύo τoυλάχιστov σειρώv.  Πρoσπαθoύμε vα απαvτήσoυμε στα ζητήματα, κάvovτας καταvoμή τoυ χρόvoυ, έτσι ώστε vα συγκεvτρώσoυμε τη μέγιστη δυvατή βαθμoλoγία. Ο χρόvoς είvαι βασικός αvτίπαλoς, όμως αv καταvεμηθεί σωστά, γίvεται σύμμαχoς.

σωστή

 Αv δεv πρoλαβαίvoυμε vα αvαπτύξoυμε έvα θέμα, τo oλoκληρώvoυμε περιληπτικά.  ΢ημειώvoυμε όσα θέματα (υπoσημειώσεις, επιμέρoυς ερωτήσεις) έχoυμε απαvτήσει, για vα μηv ξεχάσoυμε vα απαvτήσoυμε σε κάπoιo ή απαvτήσoυμε δύo φoρές στo ίδιo.  Οι συμπληρώσεις γίvovται χωρίς αστερίσκo (*), βέλoς κ.λπ. αλλά με καvovική υπόδειξη. Π.χ. στo τέλoς τoυ Ζητήματoς 2α γράφoυμε: Τπάρχει συμπλήρωση μετά τo Ζήτημα 4β και στo τέλoς τoυ γραπτoύ ξαvαγράφoυμε: Ζήτημα 2α ΢υμπλήρωση.  ΢τo τελευταίo "20λεπτo", αv έχει μείvει, ελέγχoυμε αυτά πoυ έχoυμε γράψει διoρθώvovτας τυχόv λάθη και συμπληρώvovτας τυχόv παραλείψεις.  Δεv εγκαταλείπoυμε τηv πρoσπάθεια, πρoσπαθoύμε μέχρι τo τελευταίo λεπτό.  Παραδίδουμε το γραπτό μας στους επιτηρητές με τις θετικότερες ευχές και ξεχνάμε τα πάντα, γιατί……πάμε γι‟ άλλα!

12

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

Έκθεση Προετοιμασία για τις εξετάσεις:  Σρόποι Ανάπτυξης παραγράφων – Δομή παραγράφου.  Διαρθρωτικές λέξεις – Νοηματικές σχέσεις.  Ενότητα – Πληρότητα – παραγράφου ή κειμένου.

Αλληλουχία

΢υνοχή

΢υνεκτικότητα

 Περίληψη (εκτενής και συνοπτική).  Διάγραμμα κειμένου.  Λειτουργία Γλώσσας (αναφορική – συνυποδηλωτική χρήση της γλώσσας).

ποιητική

//

δηλωτική

 Φαρακτηριστικά του Επιστημονικού Λόγου.  Φαρακτηριστικά του Πολιτικού Λόγου .  Φαρακτηριστικά του Διαφημιστικού Λόγου. ΠΕΙΘΩ  Ορισμοί: επιχείρημα, συλλογισμός, τεκμήρια (είδη τεκμηρίων), αξιολόγηση τεκμηρίων: εύστοχο-αξιόπιστο(=ελεγμένο/επαρκές).  Είδη ΢υλλογισμών.  Ορθότητα – Εγκυρότητα – Αλήθεια ενός επιχειρήματος (=Αξιολόγηση του επιχειρήματος). Αποτελεσματικότητα του επιχειρήματος.  Αξιολόγηση Επαγωγικού συλλογισμού.  Παραλογικοί συλλογισμοί (Παραλογισμοί) – ΢οφίσματα.  Σρόποι Πειθούς (Αποτελεσματικότητα Κειμένου).  Μέσα Πειθούς

(Αποτελεσματικότητα Κειμένου).

 Μορφές Διαφημιστικού Μηνύματος.  Αξιολόγηση της επιτυχίας μιας Διαφήμισης.  Μέσα – Σεχνικές διαφήμισης ή διαφημιστικής Πειθούς.

13

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων  ΔΟΚΙΜΙΟ  Εντοπισμός κειμενικών χαρακτηριστικών:  Δοκίμιο o Αποδεικτικό (Δοκίμιο Πειθούς) o Λογοτεχνικό (΢τοχαστικό Δοκίμιο)  Ημερολόγιο  Πραγματεία  Επιστολή  Ομιλία – Εισήγηση  Άρθρο  Επιφυλλίδα Κατά τη διάρκεια των εξετάσεων:  Αφού ρίξουμε μια πολύ γρήγορη ματιά στις ασκήσεις, που αφορούν στο κείμενο, έτσι ώστε να γνωρίζουμε εκ των προτέρων που περίπου θα πρέπει να επικεντρώσουμε την προσοχή μας, ακολουθούμε τα παρακάτω βήματα.  Παρατηρούμε τον τίτλο (αν υπάρχει) του κειμένου και διαβάζουμε το όνομα και την ιδιότητα του γράφοντα αν αναφέρεται (Μπορεί και να μας είναι γνωστός, αλλά και άγνωστος να είναι και αυτό πάλι κάτι λέει!). Προχωρούμε στην πρώτη ανάγνωση του κειμένου. Προσπαθούμε να κατανοήσουμε τον νοηματικό του πυρήνα και τις επιμέρους βασικές ιδέες. Επίσης προσπαθούμε να εντάξουμε το κείμενο στην κατηγορία που ανήκει.  Περνάμε στη δεύτερη ανάγνωση του κειμένου, όπου πολύ προσεκτικότερα, διευκρινίζουμε τις θεματικές προτάσεις των παραγράφων, εντοπίζουμε το νοηματικό κέντρο τους και βάζουμε πλαγιότιτλους. ΢την προσπάθεια για λεπτομερή πια κατανόηση μας βοηθούν και οι διαρθρωτικές λέξεις, η υπογράμμιση λέξεων –κλειδιών, ο τρόπος ανάπτυξης των παραγράφων κ.τ.λ.  Γράφουμε την περίληψη. Αν ο χρόνος το επιτρέπει, καλό θα ήταν να την διατυπώσουμε προφορικά στο μυαλό μας και μετά να την καταγράψουμε στο τετράδιο.  Προχωράμε στις ασκήσεις που αφορούν στο κείμενο, ξεκινώντας από αυτές που θεωρούμε πιο εύκολες και λιγότερο χρονοβόρες. Αν για οποιοδήποτε λόγο «κολλήσουμε» σε κάποια, την αφήνουμε χωρίς δεύτερη σκέψη και επανερχόμαστε σε αυτή στο τέλος.  Διαβάζουμε το ζήτημα Παραγωγής Κειμένου (Έκθεση). Διαχωρίζουμε στο δεδομένο τίτλο ό,τι αφορά στο θέμα και ό,τι αφορά στο επικοινωνιακό πλαίσιο. Ξεκαθαρίζουμε πρώτα το δεύτερο και μετά περνάμε στην ανάλυση του τίτλου σε Δεδομένα και Ζητούμενα, τα οποία και καταγράφουμε στο πρόχειρο.  Εκπονούμε σχεδιάγραμμα του κειμένου που θα γράψουμε (οπωσδήποτε). Δεν καταναλώνουμε πολύ χρόνο αφού μπορούμε ανά πάσα στιγμή να το εμπλουτίσουμε, να το τροποποιήσουμε κ.τ.λ. Πρέπει όμως τουλάχιστον να απαντά το σχεδιάγραμμα στα ερωτήματα που θέτει το θέμα σε βασικές τουλάχιστον γραμμές.  Γράφουμε το κείμενό μας!! Προσέχουμε να γράψουμε το σωστό είδος κειμένου, την εμφάνιση του γραπτού, τα ορθογραφικά λάθη και βάζουμε

14

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων και…σημεία στίξεως. Κατά τ‟ άλλα, εφαρμόζουμε κατά γράμμα ό,τι έχουμε διδαχθεί.  Σο βασικότερο βήμα: Ελέγχουμε το γραπτό μας συνολικά και με προσοχή, όχι απλά ξαναδιαβάζοντάς το! Ξανακάνουμε γρήγορα τις ασκήσεις νοερά, διαβάζουμε τα κείμενα διερευνητικά, καταμετράμε τις ασκήσεις που μας ζητήθηκαν και αυτές που εμείς γράψαμε (ο αριθμός θα πρέπει να συμπίπτει!) και γενικά φροντίζουμε να είναι η τελική μας επαφή με το διαγώνισμα η προσπάθειά μας να αγγίξουμε την τελειότητα(!)  Προσέχουμε να ενσωματώνουμε όλα εκείνα τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν το επικοινωνιακό πλαίσιο του κειμένου που καλούμαστε να γράψουμε: ΢την ομιλία ξεκινάμε με προσφώνηση και αφόρμηση ομιλίας και τελειώνουμε με αποφώνηση. ΢το άρθρο γράφουμε τίτλο που αναδεικνύει τον προβληματισμό που θέτει η επιφώνηση και εμπεριέχει τη βασική έννοια (π.χ τρομοκρατία).

15

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

16

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

Λογοτεχνία Προετοιμασία για τις εξετάσεις: Η μελέτη του κάθε κειμένου, πεζού ή ποιητικού, σωστό είναι να γίνεται με παραγωγικό και όχι με επαγωγικό τρόπο. ΢υγκεκριμένα, είναι σκόπιμο να προηγείται μια γενική θεώρηση του έργου και του δημιουργού του και στη συνέχεια να ακολουθεί μια ενδελεχής προσέγγιση του κειμένου, που θα εστιάζει στις λεπτομέρειες. Η κατανόηση του «όλου» επιτρέπει την πληρέστερη ερμηνεία των επιμέρους στοιχείων. Έτσι, με βάση τη γενική αυτή τοποθέτηση οφείλουμε:  Να διαβάσουμε πολύ καλά τα εισαγωγικά σημειώματα κάθε πεζού και τα σχόλια κάθε ποιητικού έργου. ΢τοιχειώδη βιογραφικά στοιχεία των δημιουργών, ιστορικό πλαίσιο συγγραφής του έργου (κοινωνικοπολιτικές συνθήκες, ιδεολογικά ρεύματα).  Να εστιάσουμε την προσοχή μας στα λογοτεχνικά ρεύματα (υπερρεαλισμός, ρομαντισμός, νατουραλισμός, συμβολισμός) και στο είδος των κειμένων (ηθογραφικό, ψυχογραφικό, αυτοβιογραφία).  Να μελετήσουμε τα σχόλια και τις σημειώσεις του κάθε κειμένου που έχουμε γράψει κατά τη διάρκεια της χρονιάς. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται:  οι αφηγηματικές τεχνικές,  τα εκφραστικά μέσα (σχήματα λόγου, εικόνες, στίξη, δομή προτάσεων, παρατακτική σύνδεση προτάσεων, μικροπερίοδος λόγος, κοσμητικά επίθετα, χρήση ρημάτων και ουσιαστικών...),  οι αφηγηματικοί τρόποι (αφήγηση, διάλογος, εσωτερικός μονόλογος, περιγραφή...).  Να αναζητούμε στο έργο τα χαρακτηριστικά γραφής του δημιουργού, της σχολής στην οποία ανήκει, του ιδεολογικού- λογοτεχνικού ρεύματος που εκπροσωπεί.  Φρήσιμες πληροφορίες για όλα αυτά μπορούμε να αντλήσουμε και από το Λεξικό Λογοτεχνικών ΋ρων.  Να μελετήσουμε προσεκτικά τα επιπλέον στοιχεία που παρέχονται στο τρίτο μέρος του σχολικού βιβλίου, αφού θα μας βοηθήσουν στην πληρέστερη κατανόηση του κάθε κειμένου. 

Για να θεωρηθεί ολοκληρωμένη η επανάληψη αλλά και για να ελέγξουμε τις γνώσεις μας, μπορούμε να απαντήσουμε ενδεικτικά για κάθε κείμενο κάποιες ερωτήσεις ή κάποια κριτήρια αξιολόγησης που υπάρχουν στο επαναληπτικό τετράδιο εργασίας που σας έχει δοθεί. Απαραιτήτως, ας επεξεργαστείτε και κάποιο παράλληλο κείμενο είτε του σχολικού βιβλίου (βρίσκονται στην τελευταία ενότητα) είτε του επαναληπτικού τετραδίου εργασίας.

17

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

Κατά τη διάρκεια των εξετάσεων:  Διαβάζουμε μια φορά όλα τα σχηματίσουμε μια γενική εικόνα.

θέματα,

ώστε

να

 Προσέχουμε το σωστό επιμερισμό του χρόνου. Μια λανθασμένη εκτίμηση του χρόνου μπορεί να μας επιβαρύνει ψυχολογικά και να μας αγχώσει. Ξεκινάμε ομαλά τις απαντήσεις μας μ‟ ένα σύντομο πρόλογο που θα κατατοπίζει τον εξεταστή, αλλά δεν θα αποβαίνει σε βάρος της έκτασης της απάντησής μας.  Σεκμηριώνουμε και πλαισιώνουμε τις απαντήσεις μας με στοιχεία του κειμένου. Απαραίτητη είναι η χρήση εισαγωγικών και αποσιωπητικών στις παραπομπές μας.  ΢την ερώτηση που θα αφορά το παράλληλο κείμενο ενεργούμε ως εξής:  Διαβάζουμε προσεκτικά την ερώτηση μέχρι να την κατανοήσουμε πλήρως.  Διαβάζουμε προσεκτικά το παράλληλο κείμενο και εστιάζουμε την προσοχή μας σ‟ εκείνα τα σημεία του, που θα συγκριθούν με το σχολικό κείμενο που μας έχει δοθεί.  Επισημαίνουμε τα στοιχεία του σχολικού κειμένου που θα χρησιμοποιήσουμε για τη σύγκριση.  ΢τη συνέχεια, προχωράμε στη σύνθεση της απάντησης λαμβάνοντας υπόψη τα εξής:  παραπέμπουμε μέσα σε εισαγωγικά φράσεις-λέξεις των παράλληλων κειμένων που ενισχύουν τη θέση μας.  παρουσιάζουμε παράλληλα (σημείο προς σημείο) τη σύγκριση των δύο κειμένων για τους εξής λόγους:  αποφεύγουμε με αυτόν τον τρόπο άσκοπες και κατά συνέπεια κουραστικές για τον εξεταστή επαναλήψεις λέξεων, φράσεων, νοημάτων.  κερδίζουμε σε χρόνο και χώρο. Έτσι, γινόμαστε μεστοί, εύστοχοι και ουσιαστικοί στις απαντήσεις μας.  μπορεί να ξεχάσουμε ένα σημείο της σύγκρισης, εάν γράψουμε πρώτα τα στοιχεία του ενός κειμένου και μετά του άλλου.  ομαδοποιούμε τις διαφορές ή τις ομοιότητες που αποτελούν κοινό σημείο αναφοράς μεταξύ των παράλληλων κειμένων, ώστε να μην κουράσουμε με επαναλήψεις.  προσέχουμε τη δομή και το λεξιλόγιο του κειμένου μας. και μην ξεχνάτε ότι: Η σκέψη είναι ο σπόρος της πράξης!!! Μονάδες θεμάτων - βαθμολόγηση Οι υποψήφιοι λαμβάνουν ένα διδαγμένο κείμενο πεζό ή ποίημα και καλούνται να απαντήσουν σε 5 ερωτήσεις.  Η 1η αφορά τον συγγραφέα του έργου με 15 μονάδες.  Η 2η και η 3η αφορούν τη δομή του κειμένου με 20 μονάδες η κάθε μία  Η 4η είναι εννοιολογική με 25 μονάδες.  Η 5η περιλαμβάνει ένα αδίδακτο κείμενο και ζητείται να απαντήσουν σε καποιο ερώτημα με 1 ή 2 σκέλη. Bαθμολογείται με 20 μονάδες.

18

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

19

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

Αρχαία Προετοιμασία για τις εξετάσεις:  Επαvαλαμβάνουμε τη μετάφραση σε όλα τα γvωστά κείμεvα.  Εξασκούμαστε σε ερωτήσεις από τις εισαγωγές στo γvωστό κείμεvo.  Εξασκούμαστε σε χρovική και εγκλιτική αvτικατάσταση ρηματικώv τύπωv, κλίση ρημάτωv και αvτικατάσταση στα παραθετικά.  Μια γρήγoρη επαvάληψη τoυ λεξιλoγίoυ από τα άγvωστα κείμεvα πoυ έχουμε διδαχτεί θα ήταv χρήσιμη.  Ξαvακoιτάμε κάπoιoυς συγκεvτρωτικoύς πίvακες στη θεωρία τoυ συvτακτικoύ (εισαγωγή εκφoρά δευτερευoυσώv πρoτάσεωv, υπoθετικός λόγoς κ.λπ.)  Δεν ξεχvάμε τις μέρες αυτές ότι γίvεται επαvάληψη και συvoπτική θεώρηση της εξεταστέας ύλης. Κατά την διάρκεια των εξετάσεων:  Ξεκινάμε πάντα από το γνωστό κείμενο και ποτέ από το άγνωστο.  Αρχίζουμε με τη μετάφραση του γνωστού και την παρατήρηση στην εισαγωγή.  Προχωρούμε στην ανάπτυξη των ιδεολογικών ερωτήσεων αφού πρώτα κάνουμε καταγραφή των βασικών σημείων της απάντησής μας στο πρόχειρο, φροντίζοντας να μην επεκταθούμε πολύ.  Σελειώνουμε το γνωστό απαντώντας στις λεξιλογικές παρατηρήσεις .  ΢ωστή κατανομή του χρόνου. Αφιερώνουμε στο γνωστό μία και μισή ώρα περίπου, ενώ φροντίζουμε πάντα να μείνει ένα τέταρτο στο τέλος για τη συνολική θεώρηση του γραπτού μας.  Κάνουμε σύνταξη του αγνώστου (όχι αναλυτική) στη φωτοτυπία και μεταφράζουμε στο πρόχειρο.  Ελέγχουμε τη μετάφραση πριν τη μεταφέρουμε στο καλό ως προς την ακρίβεια και την πιστότητά της σε σχέση με το πρωτότυπο.  Αναδιατυπώνουμε σημεία όπου τυχόν η κατά λέξη μετάφραση δεν αποδίδει ένα σωστό νεοελληνικό κείμενο.  Προσοχή! Η ελεύθερη απόδοση δεν πρέπει να είναι τελείως αυθαίρετη αλλά η καταλληλότερη για την απόδοση του πρωτοτύπου και η εγγύτατη σ‟ αυτό. Από  εδώ άλλωστε φαίνεται και η κριτική ικανότητα του υποψηφίου αλλά και η εξοικείωσή του με το μάθημα των Αρχαίων Ελληνικών.  Προσοχή σε λάθη ορθογραφικά, συλλαβισμού, τονισμού, στίξης. Ακολουθείται σε γενικές γραμμές η στίξη του πρωτότυπου και όπου κρίνεται αναγκαίο κάνουμε τις απαραίτητες αλλαγές.

20

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

 Προχωρούμε στην επεξεργασία των γραμματικών παρατηρήσεων στο πρόχειρο.  Προσέχουμε πολύ τις εκφωνήσεις στις γραμματικές παρατηρήσεις και τα υποερωτήματα (πρόσωπα, χρόνοι, φωνές, τόνοι, εγκλίσεις).  Μεταφέρουμε τις απαντήσεις στις γραμματικές παρατηρήσεις από το πρόχειρο στο καλό προσέχοντας τυχόν λάθη κατά τη μεταφορά (π.χ. τόνοι).  Σελειώνουμε με τη συντακτική παρατήρηση.  Προσπαθούμε να είμαστε όσο γίνεται λεπτομερέστεροι τόσο στις γραμματικές όσο και στις συντακτικές παρατηρήσεις,. Σίποτα δεν είναι αυτονόητο.  Αντιγράφουμε σωστά αυτούσια κομμάτια του πρωτοτύπου, αν αυτό κρίνεται αναγκαίο (κυρίως για τις συντακτικές παρατηρήσεις) και αν χρειαστεί να εννοηθεί κάτι, το γράφουμε σωστά στα αρχαία.  Οποιοδήποτε επιπλέον στοιχείο εφόσον είναι ορθό αξιολογείται θετικά (π.χ. έλξη του αναφορικού, αττική σύνταξη).  Ποτέ δε ξεκινάμε από τις γραμματικές και συντακτικές παρατηρήσεις του αγνώστου αν δεν έχει προηγηθεί η πρόχειρη σύνταξή του στη φωτοτυπία και η μετάφρασή του. Διαφορετικά υπάρχει μεγάλη πιθανότητα λάθους (π.χ. πρόσωπα, χρόνοι, χρήση του ως, του αν, εγκλίσεις).  Δεν υποτιμάμε την τελική εικόνα του γραπτού.  Μονάδες θεμάτων - βαθμολόγηση Δίνεται στους υποψηφίους ένα διδαγμένο κείμενο μέχρι 20 στίχους και ζητείται να μεταφραστεί.  Η μετάφραση βαθμολογείται με 10 μονάδες.  Ακολουθούν 2ή 3 ερωτήσεις πάνω στο κείμενο από 15 ή 10 μονάδες η κάθε μία.  Μια ερώτηση αφορά το γραμματειακό είδος και βαθμολογείται με 10 μονάδες και μία λεξιλογική-σημασιολογική βαθμολογείται με 10 μονάδες.  Δίνεται επίσης ένα αδίδακτο κείμενο και οι μαθητές καλούνται να το μεταφράσουν και βαθμολογείται με 20 μονάδες καθώς και να απαντήσουν σε 2 ερωτήσεις μία γραμματικού και μία συντακτικού περιεχομένου οι οποίες βαθμολογούνται με 10 μονάδες η κάθε μια.

21

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

22

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

Λατιvικά Πρoετoιμασία για τις εξετάσεις:  Επαvαλαμβάνουμε τις μεταφράσεις τωv κειμέvωv και τoυς αρχικoύς χρόvoυς τωv ρημάτωv.  Υρovτίζουμε vα συγκεvτρώσουμε έγκαιρα τις κυριότερες εξαιρέσεις στη γραμματική, για vα τις επαvαλάβουμε τις τελευταίες μέρες.  Εξασκούμαστε σε γραμματικές ασκήσεις (χρovικές αvτικαταστάσεις, παραθετικά, κλίση ovoμάτωv).

και

εγκλιτικές

 Κάvουμε μια μικρή επαvάληψη στo συvτακτικό και ιδιαίτερα στηv αvαγvώριση τωv δευτερευoυσώv πρoτάσεωv και στη θεωρία τους.  Εξασκούμαστε σε μετατρoπές από τov ευθύ στov πλάγιo λόγo και τo αvτίθετo, στην ανάλυση μετοχών κ.τ.λ.  Δεν ξεχvάμε πoτέ ότι αυτές τις μέρες κάvoυμε επαvάληψη και όχι εμπέδωση άγvωστης ως σήμερα ύλης. Κατά τη διάρκεια τωv εξετάσεωv:  Διαβάζoυμε πρoσεκτικά τo κείμεvo ή τα απoσπάσματα τωv κειμέvωv (τα τελευταία χρόvια στo μάθημα τωv Λατιvικώv δίvovται χωρία από δύo ή και τρία κείμεvα).  Πρoσέχoυμε τoυς χρόvoυς τωv ρημάτωv και τις λέξεις. παραλείπovται κάπoιες ή μπoρεί vα γίvει αλλαγή τωv χρόvωv.

΢υχvά

 Μεταφράζoυμε πιστά τo κείμεvo πρoσέχovτας τυχόv λάθη oρθoγραφικά, τovισμoύ και στίξης κατά τηv μετάφραση.  Πρoχωρoύμε στις γραμματικές και συvτακτικές παρατηρήσεις διαβάζovτας πoλλές φoρές τα ζητoύμεvα και σημειώvovτας όσα θέματα έχoυμε απαvτήσει, για vα μηv ξεχάσoυμε vα απαvτήσoυμε σε κάπoιo.  Iδιαίτερη πρoσoχή απαιτείται στις γραμματικές παρατηρήσεις, πoυ περιλαμβάvoυv πoλλά υπoερωτήματα και έχoυv μακρά εκφώvηση.

23

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

 Απαραίτητη κρίvεται η εμμovή στη λεπτoμέρεια ακόμη και όταv αυτή φαίvεται περιττή και αυτovόητη (π.χ. στις δευτερεύoυσες πρoτάσεις αvαλυτική αvαφoρά - αιτιoλόγηση σε εισαγωγή - εκφoρά - ρόλo). 

Φρησιμoπoιούμε ασφαλέστερη.

τηv

oρoλoγία

τωv

σχoλικώv

βιβλίωv

-

είvαι

 Απαvτoύμε πρώτα στo πρόχειρo και έπειτα μεταφέρoυμε στo καλό.  Η λατιvική γραφή πρέπει vα είvαι ευαvάγvωστη. Γεvικά η καλή εμφάvιση τoυ γραπτoύ πρoσμετράται θετικά.  Πάvτα ξεκιvάμε από τη μετάφραση και πρoχωρoύμε στις παρατηρήσεις μειώvovτας έτσι τηv πιθαvότητα λάθoυς.  ΢υvήθως στα Λατιvικά μέvει αρκετός χρόvoς για συvoλική θεώρηση τoυ γραπτoύ. Εξαvτλoύμε και τα τελευταία χρovικά περιθώρια.  Μονάδες θεμάτων - βαθμολόγηση Δίνεται ένα διδαγμένο κείμενο μέχρι 15 στίχους και καλούνται οι μαθητές να το μεταφράσουν.  Η μετάφραση βαθμολογείται με 40 μονάδες.  Οι μαθητές της Γ΄ Λυκείου καλούνται να απαντήσουν ακόμη σε 4 θέματα, 2 γραμματικές ερωτήσεις και 2 συντακτικές με πιθανά υποερωτήματα. Βαθμολογούνται με 15 μονάδες το κάθε ερώτημα.

24

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

Ιστορία Προετοιμασία για τις εξετάσεις: Η μελέτη της Ιστορίας απαιτεί ουσιαστική κατανόηση της ύλης και κατά συνέπεια πιστότερη απόδοσή της. Φρήσιμο είναι να αποφεύγουμε την απλή ανάγνωση της ύλης και να επιδιώκουμε να λέμε «απ‟ έξω» τα κομμάτια που διαβάζουμε. Αν υπάρχει η δυνατότητα του χρόνου, καλό είναι να γράφουμε ενδεικτικά κάποια από αυτά, ιδιαίτερα εκείνα που μας δυσκολεύουν.  Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί:  ΢τους ορισμούς (συμπληρωματικά μπορεί να λειτουργήσει το γλωσσάριο στο τέλος του βιβλίου).  ΢τις χρονολογίες, ώστε να μπορούμε να κατανοήσουμε τη χρονική συνάφεια και ακολουθία των γεγονότων.  ΢τη σημασία, στα αίτια και στις συνέπειες του κάθε γεγονότος, ώστε να αντιληφθούμε τη σπουδαιότητά του και τη σχέση του με άλλα γεγονότα.  Να οργανώνουμε το διάβασμά μας με βάση τους πλαγιότιτλους που μας έχουν δοθεί, ώστε να μπορούμε να αφομοιώσουμε πιο γρήγορα και πιο ουσιαστικά την ύλη.  Για να θεωρηθεί ολοκληρωμένη η επανάληψη, αλλά και για να ελέγξουμε τις γνώσεις μας, μπορούμε να μελετήσουμε ενδεικτικά κάποιες από τις πηγές του βιβλίου ή του επαναληπτικού τετραδίου εργασίας και να τις απαντήσουμε, αν είναι δυνατόν γραπτά, αξιοποιώντας ταυτόχρονα τις ιστορικές μας γνώσεις και κάποιες από τις πληροφορίες των πηγών. Κατά τη διάρκεια των εξετάσεων:  Ξεκινάμε τις απαντήσεις μας από τα θέματα εκείνα για τα οποία είμαστε σίγουροι ότι τα γνωρίζουμε καλά. ΢υνήθως, τα θέματα αυτά είναι:  οι ερωτήσεις κλειστού τύπου (αντιστοίχηση, ερωτήσεις σωστού ή λάθους).  οι ερωτήσεις σύντομης απάντησης (ορισμοί, περιεχόμενο διπλωματικών κειμένων, περιεχόμενο συνταγμάτων)  οι ερωτήσεις ανάπτυξης.  Γενικά, αφήνουμε για το τέλος τις ερωτήσεις που αφορούν στην ανάλυση και την ανάπτυξη των πηγών, καθώς πιθανόν να απαιτούν συνδυαστικές γνώσεις, συνθετική ικανότητα και κρίση.  Προσέχουμε πώς οργανώνουμε τις απαντήσεις μας στους ορισμούς και δίνουμε υποχρεωτικά το χρονικό στίγμα. ΢τα θέματα των πηγών δουλεύουμε ως εξής:  Διαβάζουμε καλά την ερώτηση μέχρι να την κατανοήσουμε πλήρως.  Διαβάζουμε προσεκτικά την πηγή και υπογραμμίζουμε εκείνα τα στοιχεία της που σχετίζονται με την ερώτηση.  Ανακαλούμε στη μνήμη μας τα σχετικά κομμάτια του σχολικού βιβλίου.  Ακολούθως, προχωράμε στη σύνθεση της απάντησης ξεκινώντας από εκεί (βιβλίο ή πηγή) όπου έχουμε να πούμε τα περισσότερα ή που γνωρίζουμε καλύτερα. Έτσι, για παράδειγμα, αν ξεκινήσουμε

25

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων με άξονα το βιβλίο, χρησιμοποιούμε τα σχετικά σημεία της πηγής ως συμπλήρωμα. Επιπλέον, αυτά που θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας στις ερωτήσεις των πηγών είναι τα εξής:  Ξεκινάμε ομαλά τις απαντήσεις μας μ‟ ένα σύντομο πρόλογο που θα κατατοπίζει τον εξεταστή, αλλά δεν θα αποβαίνει σε βάρος της έκτασης της απάντησής μας. Αυτό, ίσως, θα μπορούσε να ήταν μια σύντομη αναφορά στο γεγονός όπου αναφέρεται η ερώτηση, στα πρόσωπα που πρωταγωνιστούν, στην προγενέστερη κατάσταση…  όχι επίδειξη άσχετων γνώσεων.  παράλληλη καταγραφή στοιχείων του βιβλίου και της πηγής.  όχι αντιγραφή της πηγής αλλά ανάλυσή της. Δηλαδή, με δικά μας λόγια αποδίδουμε το νόημά της. Αν χρειαστεί να αντιγράψουμε κάποιο απόσπασμα της πηγής το τοποθετούμε σε εισαγωγικά ή χρησιμοποιούμε τη φράση: «όπως επισημαίνεται και στο κείμενο». και μην ξεχνάτε ότι: ποτέ μια μάχη δεν έκρινε έναν πόλεμο!!!  Μονάδες θεμάτων - βαθμολόγηση ΢τους υποψηφίους δίνονται 2 ομάδες θεμάτων με ερωτήσεις κλιμακούμενης δυσκολίας. Η κάθε ομάδα βαθμολογείται με 50 μονάδες.  Η πρώτη ομάδα περιλαμβάνει θέματα με στόχο να ελεγχθούν οι ιστορικές γνώσεις των μαθητών.  Η δεύτερη ομάδα περιλαμβάνει 2 θέματα που σκοπό έχουν να ελέγξουν την ικανότητα των μαθητών να συνθέτουν μεταξύ τους τις ιστορικές γνώσεις και την κριτική τους ικανότητα.

26

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

Μαθηματικά Προετοιμασία για τις εξετάσεις:  Η μελέτη των μαθηματικών απαιτεί αρχικά ουσιαστική γνώση της θεωρίας και στη συνέχεια τη σωστή εφαρμογή της στην επίλυση των προβλημάτων.  Η ουσιαστική γνώση της θεωρίας επιτυγχάνεται με την κατανόηση:  των ορισμών,  των θεωρημάτων (προσοχή στις γεωμετρικές ερμηνείες και τις εξαιρέσεις),  των σχετικών σχολίων. Για να οργανώσουμε σωστά την επανάληψη της θεωρίας, χρήσιμο είναι να έχουμε ένα τετράδιο στο οποίο θα γράφουμε τους ορισμούς και τις αποδείξεις των θεωρημάτων.  Οι ασκήσεις αφορούν:  την απλή εφαρμογή των ορισμών και των θεωρημάτων,  τη συνδυασμένη εφαρμογή τους. Για να θεωρηθεί ολοκληρωμένη η επανάληψη αλλά και για να ελέγξουμε τις γνώσεις μας, μπορούμε να λύσουμε αντιπροσωπευτικές ασκήσεις από κάθε ενότητα. Κατά τη διάρκεια τωv εξετάσεωv:  Διαβάζουμε μια φορά όλα τα θέματα, ώστε να σχηματίσουμε μια γενική εικόνα.  Ξεκινάμε τις απαντήσεις μας από τα θέματα εκείνα για τα οποία είμαστε σίγουροι για τον τρόπο αντιμετώπισής τους. ΢υνήθως ξεκινάμε από τη θεωρία.  Αντιμετώπιση ενός θέματος:  Διαβάζουμε προσεκτικά τα δεδομένα του θέματος.  Εντοπίζουμε τη διδακτική ενότητα όπου βρίσκονται.  Σα ερμηνεύουμε με βάση τη θεωρία της αντίστοιχης διδακτικής ενότητας.  Προχωράμε στη λύση του θέματος αναφέροντας τα θεωρήματα που θα χρησιμοποιήσουμε και προσέχοντας εάν πληρούνται οι προϋποθέσεις τους.Εάν δεν δίνονται στην εκφώνηση, τις αποδεικνύουμε. Επιπλέον θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι τα υποερωτήματα ενός ερωτήματος συνδέονται μεταξύ τους. Ακόμη και εάν αγνοούμε τη λύση του 1ου υποερωτήματος, μπορούμε να το θεωρήσουμε ως δεδομένο για την επίλυση του 2ου κ.ο.κ.

27

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

Μονάδες θεμάτων - βαθμολόγηση Οι μαθητές καλούνται να επιλύσουν 4 θέματα.  Σο 1ο θέμα είναι θεωρία με ερωτήματα και βαθμολογείται με 25 μονάδες.  Σο 2ο και 3ο θέμα είναι άσκηση με πιθανά υποερωτήματα και βαθμολογείται με 25 μονάδες.  Σο 4ο θέμα είναι πάλι άσκηση με συνδυασμό γνώσεων αλλά ο μαθητής καλείται να πάρει και πρωτοβουλία για την επίλυση του προβλήματος.

28

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

Φυσική - Χημεία Πρoετoιμασία για τις εξετάσεις: Σις τελευταίες μέρες επιμέvoυμε περισσότερo στηv επαvάληψη της θεωρίας. Δε χρειάζεται vα λύσoυμε πoλλές επιπλέov ασκήσεις, αλλά πρέπει vα θυμηθoύμε πώς λύvovται oι ασκήσεις κάθε κεφαλαίoυ. Κατά τη διάρκεια τωv εξετάσεωv:  Γράφoυμε πρώτα τα θέματα θεωρίας. Για τηv λύση τωv ασκήσεωv ακoλoυθoύμε τα παρακάτω βήματα:  Καταvόηση τoυ πρoβλήματoς  Διαβάζoυμε πρoσεκτικά τo πρόβλημα, ώστε vα καταvoήσoυμε τo φαιvόμεvo πoυ περιγράφει. ΢ιγoυρευόμαστε ότι καταλαβαίvoυμε τη σημασία όλωv τωv όρωv πoυ αvαφέρovται και ότι είμαστε γvώστες όλωv τωv αρχώv ή vόμωv πoυ περιλαμβάvovται στo πρόβλημα.  Πρέπει vα συvειδητoπoιήσoυμε ότι κάθε φαιvόμεvo υπακoύει σε συγκεκριμέvo vόμo.  Σα περισσότερα πρoβλήματα περιέχoυv πληρoφoρίες, oι oπoίες δίvovται με έμμεσo τρόπo.  Πίvακας μεγεθώv  ΢χεδιάζoυμε έvα πίvακα, στov oπoίo αvαφέρovται όλα τα γvωστά και άγvωστα μεγέθη.  Σα γvωστά μεγέθη πρέπει vα αvαφέρovται με τo σύμβoλό τoυς και τηv αριθμητική τoυς τιμή. Σα ζητoύμεvα μεγέθη αvαφέρovται με τo σύμβoλό τoυς και έvα ερωτηματικό.  ΢ημειώvoυμε με ακρίβεια και λεπτoμέρεια όλα τα μεγέθη με σύμβoλα-δείκτες, ώστε vα μηv μπερδεύoυμε κάπoια από αυτά.  Ελέγχoυμε με πρoσoχή τις μovάδες, ώστε vα αvαφέρovται όλες στo ίδιo σύστημα μovάδωv.  ΢χήμα (ειδικά για τη Υυσική)  ΢χεδιάζoυμε oπωσδήπoτε έvα σχήμα (ή περισσότερα σχήματα) και σημειώvoυμε πάvω σ' αυτό τα φυσικά μεγέθη χωρίς τo μέτρo τoυς.  Πρέπει vα τovιστεί ότι τo σχήμα συμβάλλει στηv περιγραφή τόσo τoυ πρoβλήματoς όσo και στη διαδικασία επίλυσής τoυ και βαθμoλoγείται.  ΢χεδίαση της λύσης ΢χεδιάζoυμε με λεπτoμέρεια oλόκληρη τη λύση, πριv ακόμη εκτελέσoυμε τo πρώτo βήμα. Για τo σκoπό αυτό, oι ακόλoυθες ερωτήσεις πρέπει vα απαvτηθoύv:  Πoιες αρχές και πoιες μαθηματικές εξισώσεις συσχετίζoυv τα μεγέθη πoυ επεισέρχovται στo πρόβλημα;  Είμαστε σίγoυρoι ότι oι αρχές και oι μαθηματικές εξισώσεις πoυ πρoτιθέμεθα vα χρησιμoπoιήσoυμε, ισχύoυv για τις συvθήκες τoυ πρoβλήματoς;  Πόσoυς αγvώστoυς έχoυμε και πόσες σχέσεις ξέρoυμε πoυ συvδέoυv τoυς αγvώστoυς με γvωστά μεγέθη;  Αv τo πρόβλημα δεv είvαι πoλύ απλό, μπoρoύμε vα τo αvαλύσoυμε σε μία σειρά απλoύστερωv βημάτωv - πρoβλημάτωv;  Αv θέλoυμε vα βρoύμε τηv τιμή κάπoιoυ μεγέθoυς, τι άλλo πρέπει vα ξέρoυμε πρoκειμέvoυ vα τo βρoύμε;

29

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων 

Τπάρχoυv παραδεκτές πρoσεγγίσεις πoυ μπoρoύμε vα κάvoυμε;

 Λύση τoυ πρoβλήματoς  Με βάση τoυς vόμoυς και τις σχέσεις, πoυ εκφράζoυv αυτoύς τoυς vόμoυς, καθώς επίσης και τις σχέσεις αvάμεσα στα φυσικά μεγέθη πoυ καθoρίζovται από τηv εκφώvηση της άσκησης, φτιάχvoυμε έvα σύστημα εξισώσεωv με ισάριθμoυς αγvώστoυς. Με ακρίβεια και σαφήvεια πρέπει vα αvαφέρoυμε πoιo vόμo εκφράζει η κάθε σχέση .  Λύvoυμε τo σύστημα ως πρoς τo άγvωστo μέγεθoς ή ως πρoς τα άγvωστα μεγέθη καταλήγovτας, αv είvαι δυvατό, σε έvαv τελικό τύπo. Οι μovάδες τoυ πρώτoυ μέλoυς πρέπει vα είvαι ισoδύvαμες με τις μovάδες τoυ δεύτερoυ μέλoυς.  Αvτικαθιστoύμε στov τελικό τύπo τα γvωστά φυσικά μεγέθη με τις αριθμητικές τoυς τιμές και τις μovάδες μέτρησής τoυς και βρίσκoυμε τηv αριθμητική τιμή και τη μovάδα μέτρησης τoυ αγvώστoυ μεγέθoυς ή τωv άγvωστωv φυσικώv μεγεθώv, στρoγγυλεύovτας σωστά τα τελικά απoτελέσματα. Η αριθμητική τιμή τoυ απoτελέσματoς πρέπει vα συvoδεύεται oπωσδήπoτε με τη μovάδα μέτρησής τoυ.  Αξιoλόγηση - Ερμηvεία τoυ απoτελέσματoς Ελέγχoυμε τηv απάvτηση, για vα δoύμε, αv είvαι λoγική, δηλαδή αv η απάvτηση είvαι υπερβoλικά μεγάλη, μικρή ή είvαι στα λoγικά πλαίσια.  Επαvέλεγχoς της λύσης τoυ πρoβλήματoς Πριv παραδώσoυμε τo γραπτό μας, διαβάζoυμε πρoσεκτικά τη λύση πoυ δώσαμε και ελέγχoυμε τηv oρθότητα τωv σκέψεώv μας. Αv είvαι δυvατόv ξαvακάvoυμε σε άλλo χαρτί, χωρίς vα βλέπoυμε τηv πρoηγoύμεvη λύση, τις αλγεβρικές και τις αριθμητικές πράξεις.  Μονάδες θεμάτων - βαθμολόγηση Δίνονται στους υποψηφίους 4 θέματα.  Σο πρώτο θέμα αφορά την θεωρία και ελέγχει τις γνώσεις πάνω σ΄αυτήν και βαθμολογείται με 25 μονάδες.  Σο 2ο βασίζεται στην θεωρία και ελέγχει την κριτική ικανότητα του μαθητή και βαθμολογείται με 25 μονάδες.  Σο 3ο θέμα αποτελεί άσκηση εφαρμογής της θεωρίας που απαιτεί συνδυασμό και σύνθεση εννοιών, θεωριών, τύπων νόμων και αρχών με πιθανά 2 ή 3 υποερωτήματα και βαθμολογείται με 25 μονάδες.  Σο 4ο θέμα είναι η επίλυση άσκησης και βαθμολογείται με 25 μονάδες.

30

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

Βιoλoγία Πρoετoιμασία για τις εξετάσεις:  Σις τελευταίες μέρες διαβάζoυμε και ξεφυλλίζoυμε απoκλειστικά τo σχoλικό βιβλίo.  Δεv ασχoλoύμαστε με περίεργες ασκήσεις ή ερωτήσεις.  Ξεκαθάριζουμε και τακτοποιούμε ήδη υπάρχουσες γνώσεις στο μυαλό μας.  ΢κεφτόμαστε σύνδεση εννοιών, φαινομένων ή διαδικασιών.  Διαβάζουμε τη μεθοδολογία και λύνουμε μία αντιπροσωπευτική άσκηση από κάθε κατηγορία.  Από την κατεύθυνση τα κεφάλαια 1,2,4,6 δίvoυv κάθε χρόvo θέματα στις εξετάσεις εvώ γεvικά υπάρχει διασπoρά θεμάτωv από πoλλά σημεία τoυ βιβλίoυ.  Από την γενική παιδεία κάθε χρόνο υπάρχουν θέματα που σχετίζονται με την ‘’άμυνα’’, τον ΄΄κύκλο του αζώτου’’, τον „‟ευτροφισμό‟‟.  Πρoσoχή στις συvδυαστικές ερωτήσεις!  Βιολογία κατεύθυνσης: Σα κεφάλαια του μαθήματος εμφανίζουν νοηματική συνέχεια. Τπάρχουν σαφείς συνδέσεις των κεφαλαίων 1-2, 4-7-8-9, 1-5-6, 5-6.  Βιολογία Γ.Π: Σα 2 κεφάλαια του βιβλίου παρουσιάζουν αυτοτέλεια και λίγες είναι οι νοηματικές συνδέσεις μεταξύ τους (π.χ. μικρόβιαασθένειες). Κατά τη διάρκεια τωv εξετάσεωv:  Σo πρώτo πράγμα πoυ ελέγχoυμε είvαι αv η συγκεκριμέvη ερώτηση είvαι (ή αvαφέρεται ως) τίτλoς παραγράφoυ στo σχoλικό βιβλίo και στη συvέχεια:  σε πoια σημεία τoυ βιβλίoυ υπάρχει αvαπτυγμέvo τo ζητoύμεvo vόημα,  σε πoια σημεία τoυ βιβλίoυ έχoυμε δει λέξεις της εκφώvησης.  Αv η απάvτηση στo θέμα δεv είvαι πρoφαvής, πρoσπαθoύμε vα τo πρoσεγγίσoυμε από άπoψη:  Μoρφoλoγίας  Λειτoυργίας  Φημικής σύστασης  Θέσης Ή αναζητούμε την απάντηση:  ΢ε γνωστή διαδικασία ή  ΢ε γνωστή τεχνική  Αv η απάvτηση της ερώτησης δε φαίvεται vα υπάρχει στo σχoλικό βιβλίo, αvαζητoύμε τηv γεvίκευσή της ή τηv ειδίκευσή της:  στo κείμεvo τoυ σχoλικoύ βιβλίoυ,  στις ερωτήσεις τoυ σχoλικoύ βιβλίoυ,  σε ερωτήσεις πoυ ακoύσαμε στo σχoλείo ή στo φρovτιστήριo.  Αv δεv ξέρoυμε (βρίσκoυμε) τίπoτε άλλo, γράφoυμε oρισμoύς για λέξεις κλειδιά πoυ σχετίζovται με τo θέμα.

31

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

 Κάvoυμε διαχωρισμό τωv κύριωv σημείωv και τoυ περιφερειακoύ υλικoύ. Αυτό δεv είvαι τo ίδιo με τo διαχωρισμό μεταξύ τoυ τι είvαι σχετικό και τι άσχετo. ΢τις περισσότερες περιπτώσεις όλo τo υλικό είvαι σχετικό, αλλά o χρόvoς δεv επιτρέπει vα γραφoύv όλα τα στoιχεία. Σo vα ξεχωρίσoυμε τα κύρια σημεία δεv είvαι πάvτoτε εύκoλo. Είvαι σημαvτικό vα πρoσπαθήσoυμε vα καταvoήσoυμε τηv κύρια ιδέα πoυ ζητείται και vα τη σημειώσoυμε μαζί με oπoιoδήπoτε επιχείρημα στήριξής της.  ΢τις ερωτήσεις ανάπτυξης αφιερώvoυμε 20 λεπτά για κάθε μισό ζήτημα. Περίπoυ 1,5 σελίδα για κάθε μισό ζήτημα.  ΢ε κάθε θέμα θα πρέπει πάvτα vα σκεπτόμαστε τη μεθoδoλoγία αvτιμετώπισης πoυ έχoυμε μάθει.  ΢την επίλυση της άσκησης θα πρέπει δικαιολογώντας με εκφράσεις σχολικού.

να

είμαστε

αναλυτικοί

 ΢την μελέτη διαγράμματος:  Εντοπίζουμε λέξεις-κλειδιά και το φαινομένο που σχετίζεται με το διάγραμμα.  Αποδίδουμε το διάγραμμα σε γραπτό κείμενο.  ΢ύγκριση και συσχετισμός των πολλαπλών διαγραμάτων – καμπυλών μεταξύ τους, συναρτήσει των μεταβλητών x,y (π.χ. χρόνου, ποσότητας).  ΢υμπεράσματα από βήματα 1, 2, 3.  Av για τηv απάvτηση μιας ερώτησης έχoυμε καταλήξει σε δύo πιθαvές επιλoγές (εκδoχές), επιλέγoυμε τηv πιo απλή, δε βλέπoυμε πovηρά τις ερωτήσεις.  ΋ταν απαντάμε ένα θέμα φροντίζουμε να μην απομακρυνόμαστε από την “εκφώνηση” της ερώτησης.  Κατά προτίμηση φροντίζουμε να απαντάμε τα θέματα με τη σειρά που μας δίνονται στις εξετάσεις  Προσοχή: Οι ερωτήσεις κλειστού τύπου έχουν περιοριστεί σημαντικά (1/2 ζήτημα-12,5 μονάδες)  Μονάδες θεμάτων - βαθμολόγηση Δίνονται στους μαθητές 4 θέματα.  Σο 1ο και το 2ο θέμα αποτελείται από ερωτήσεις θεωρίας και βαθμολογούνται με 25 μονάδες το καθένα.  Σο 3ο θέμα καλεί τον μαθητή να καταλήξει σε συμπεράσματα ελέγχοντας την κριτική του ικανότητα με βάση την γνώση και κατανόηση της όλης θεωρίας και βαθμολογείται με 25 μονάδες.  Σο 4ο θέμα είναι μια άσκηση ή μελέτη διαγράμματος που καλείται να λύσει ο υποψήφιος και βαθμολογείται με 25 μονάδες.

32

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

Αρχές Οικονομικής Θεωρίας Προετοιμασία για τις εξετάσεις:  Η ελάχιστη γνώση των μαθηματικών για τις απαιτήσεις των θεμάτων της Οικονομικής Θεωρίας είναι:  Εξισώσεις πρώτου βαθμού.  Προσδιορισμός εξίσωσης ευθείας.  Γραφική παράσταση ευθείας και ισοσκελούς υπερβολής.  Επίλυση συστημάτων 1ου βαθμού.  Πράξεις με ποσοστά.  Εξασκούμαστε σε απλές αριθμητικές πράξεις με δεκαδικούς αριθμούς. ΢ε κάθε άσκηση σίγουρα θα μας χρειαστούν. Εξάλλου η ακρίβεια του αποτελέσματος επιδρά στην οικονομική αιτιολόγησή μας. Π.χ. αν Ε Τ=1,5 και ΕΤ=0,7 χαρακτηρίζει το πρώτο αγαθό ως αγαθό πολυτελείας ενώ το δεύτερο ως πρώτης ανάγκης.  Κατά την επανάληψη επιμένουμε στις ενότητες με «ειδικό» βάρος χωρίς να παραβλέπουμε τις «απίθανες» ενότητες, όπως «Η οικονομία του Ροβινσώνα Κρούσου» που αναφέρεται στην ανάπτυξη των οικονομικών προβλημάτων στην οικονομία του ενός ατόμου. Κατά τη διάρκεια των εξετάσεων:  Ερωτήσεις θεωρίας που αποτελούν αποσπάσματα του βιβλίου τις απαντάμε κατευθείαν στο «καλό».  Φρησιμοποιούμε την ορολογία της οικονομικής θεωρίας του βιβλίου μας. Πάντοτε είναι πιο σαφής, πιο ακριβής, πιο περιεκτική και κυρίως πιο ασφαλής.  Προσοχή στην ορθογραφία των οικονομικών όρων κυρίως, προδιαθέτει τον διορθωτή.  ΢τις ασκήσεις κατατάσσουμε τα δεδομένα μας σε πίνακες, ειδικά στις ασκήσεις 3ου, 4ου και 7ου κεφαλαίου, όταν τα δεδομένα δεν δίνονται σε πίνακες.  Προσοχή στην συμπλήρωση των κενών σε πίνακα. Πάντα ξεκινάμε την συμπλήρωση κατά γραμμή. Αρκετές φορές όμως κάποια κουτάκια συμπληρώνονται μετά από εύρεση κάποιων στοιχείων που βρίσκονται σε επόμενες γραμμές ή είναι απαραίτητη η δημιουργία κάποιου συστήματος. Απαριθμούμε το κουτάκι που συμπληρώνουμε 1 ο , 2ο κλπ. Αυτό διευκολύνει πάρα πολύ τον διορθωτή μας, ο οποίος δεν θα «ψάχνεται» στο  γραπτό μας κατά την διάρκεια της διόρθωσης. Επίσης γράφουμε τους τύπους σε κάθε στήλη, π.χ. AVC=

VC . Q

 Δείχνουμε τους υπολογισμούς μας με τάξη ακόμα και μέσα στα κουτάκια του πίνακα.

33

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων  Προσοχή στις εκφράσεις «αυξήθηκε κατά 12» ή «αυξήθηκε σε 12». Επίσης οι εκφράσεις «ανά» ή «για κάθε», εκφράζουν «μέσο μέγεθος».  ΢τις ασκήσεις του 2ου , 4ου και 5ου κεφαλαίου, είναι απαραίτητη η δημιουργία του διαγράμματος, είτε το ζητάει, είτε δεν το ζητάει η άσκηση. Σο διάγραμμα μας λύνει την άσκηση!!! Και ποτέ δεν το φτιάχνουμε στο τέλος!!  ΢τις ερωτήσεις κλειστού τύπου 3ου, 4ου και 5ου κεφ. η γνώση των διαγραμμάτων (ειδικά της παραγωγής και του κόστους) βοηθάει πάρα πολύ στην επιλογή της σωστής απάντησης.  ΢τα διαγράμματα δεν ξεχνάμε:  Να γράφουμε σε ποιο αγαθό αναφερόμαστε.  Σι μέγεθος μετράμε στον οριζόντιο και τι στον κάθετο άξονα.  Αν δεν δίνεται διευκρίνιση ως προς τα δεκαδικά ψηφία αποτελεσμάτων μας, θα σταματάμε σε δυο δεκαδικά ψηφία.

των

 Εμπιστευόμαστε τους μηχανισμούς της επαλήθευσης σε κάθε κατηγορία άσκησης, έτσι εξοικονομούμε χρόνο και περιορίζουμε την πιθανότητα λάθους. Π.χ. αν ζητάμε μια ζητούμενη ποσότητα ή την ποσοστιαία μεταβολή αυτής και γνωρίζουμε ότι η τιμή έχει αυξηθεί τότε η τελική ζητούμενη ποσότητα θα είναι μικρότερη από την αρχική ή η ποσοστιαία μεταβολή αυτής αρνητική.  Μονάδες θεμάτων - βαθμολόγηση Δίνονται στους μαθητές 4 θέματα.  Σο 1ο θέμα είναι θεωρητικό και έχει ως στόχο να ελεγθεί αν οι μαθητές κατέχουν το γνωστικό αντικείμενο με δύο ή τρία ερωτήματα και βαθμολογείται με 25 μονάδες.  Σο 2ο θέμα αποτελείται από μία ερώτηση με στόχο την εφαρμογή της θεωρίας στην πράξη και βαθμολογείται με 25 μονάδες.  Σο 3ο θέμα είναι άσκηση που απαιτεί την εφαρμογή τύπων νόμων ή αρχών και την εξαγωγή συμπερασμάτων και αποτελεσμάτων και βαθμολογείται με 25 μονάδες.  Σο 4ο θέμα είναι ένα πρόβλημα που απαιτεί από τους μαθητές να συνθέσουν και να συνδυάσουν την θεωρία για να υπολογίσουν, να αξιολογήσουν και να συσχετίσουν οικονομικά μεγέθη και βαθμολογείται με 25 μονάδες.

34

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

Ανάπτυξη Εφαρμογών Προετοιμασία για τις εξετάσεις:  Σο μάθημα της ανάπτυξης εφαρμογών σε προγραμματιστικό περιβάλλον χρησιμοποιεί σε πολλά προβλήματα απλούς μαθηματικούς τύπους και εξισώσεις. Αυτό προϋποθέτει ότι οι γνώσεις του μαθητή θα πρέπει να βρίσκονται σε καλό επίπεδο σχετικά με τα μαθηματικά. Από την μέχρι τώρα πορεία των εξετάσεων έχουμε διδαχθεί ότι όταν ένα πρόβλημα απαιτεί την χρήση μαθηματικών τύπων τότε η εκφώνηση της άσκησης περιλαμβάνει τους τύπους αυτούς, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι είναι κανόνας. Αντίθετα στην περίπτωση των εξισώσεων (π.χ πρωτοβάθμιας, δευτεροβάθμιας) ο μαθητής θα πρέπει να γνωρίζει τον τρόπο λύσης τους μια και δεν είναι δυνατόν να δοθεί στην εκφώνηση του προβλήματος.  Επίσης θα πρέπει να τονιστεί ότι για να λυθεί ένα πρόβλημα θα πρέπει να διατυπωθεί σωστά στον μαθητή. Παρατηρούμε λοιπόν ότι ορισμένα προβλήματα έχουν πολύ μεγάλη εκφώνηση έτσι ώστε ο μαθητής να κατανοήσει το πρόβλημα. Άρα δεν πρέπει ποτέ να μας απογοητεύσει μια άσκηση επειδή έχει μεγάλη εκφώνηση.  Η επίλυση όλων των πιθανών ασκήσεων βασίζεται σε απλή λογική εφόσον ξέρουμε πώς να χρησιμοποιούμε τα εργαλεία που μας δίνει το βιβλίο.  Πριν από τις εξετάσεις επιμένουμε περισσότερο στην επανάληψη της θεωρίας. Διαβάζουμε τις λυμένες ασκήσεις και στην συνέχεια λύνουμε ασκήσεις που έχουν σχέση με την θεωρία που διαβάζουμε.  Δεν απαξιώνουμε καμία άσκηση ή καμία ερώτηση όσο απλή και να είναι. Κατά την διάρκεια των εξετάσεων:  Διαβάζουμε πρώτα όλα τα θέματα και κρατάμε κάποιες σημειώσεις ή λέξεις κλειδιά στο πρόχειρο για μελλοντική χρήση.  Προσπαθούμε να κατανείμουμε το χρόνο μας σωστά, να μην κολλάμε σε μια άσκηση ή ερώτηση στην οποία έχουμε ερωτηματικά.  Γράφουμε όσα θέματα θεωρίας γνωρίζουμε. Για την επίλυση των ασκήσεων ακολουθούμε τα παρακάτω βήματα:  Διαβάζουμε προσεκτικά την εκφώνηση για να κατανοήσουμε ακριβώς τις απαιτήσεις του προβλήματος.  ΢ημειώνουμε ποια είναι τα δεδομένα (τα οποία συνήθως τα δίνουμε εμείς από το πληκτρολόγιο) και ποια τα ζητούμενα (τα αποτελέσματα δηλαδή, τα οποία πρέπει να προσέξουμε αν εμφανίζονται στην οθόνη με την εντολή εμφάνισε ή στον εκτυπωτή με την εντολή τύπωσε).  ΢ημαντικό ρόλο στην επίλυση του προβλήματος π αίζει η εύρεση του τρόπου με τον οποίο από τα δεδομένα θα φτάσουμε στα ζητούμενα. Άρα καταγράφουμε τα βήματα επίλυσής του.  Οφείλουμε να διαιρούμε το κάθε πρόβλημα σε υποπροβλήματα έτσι ώστε κάθε υποπρόβλημα να λύνεται με τη χρήση μιας αλγοριθμικής δομής

35

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων που έχουμε διδαχθεί. Η επίλυση του προβλήματος γίνεται πολύ πιο εύκολη.  Προσέχουμε πολύ την σύνταξη κάθε εντολής, να είναι σαφής, εκτελέσιμη και απαραίτητη στην επίλυση του προβλήματος.  Σο όνομα της κάθε μεταβλητής αν είναι δυνατόν να χαρακτηρίζει και την δουλειά που κάνει (πχ. αν θέλαμε να χρησιμοποιήσουμε μια μεταβλητή που να εισάγει τον μισθό ενός υπαλλήλου, την ονομάζουμε ΜΙ΢ΘΟ΢ κ.ο.κ)  Προσέχουμε πάντα τον τύπο των μεταβλητών που χρησιμοποιούμε και τις τιμές που δίνουμε σε αυτές (π.χ. ΢ε μια ακέραια μεταβλητή πρέπει να δίνουμε πάντα ακέραια τιμή κ.ο.κ.).  Προσέχουμε οι τιμές που αποθηκεύουμε σε μία δομή πίνακα να είναι του ίδιου τύπου (π.χ. μόνο ακέραιοι αριθμοί, μόνο πραγματικοί αριθμοί, μόνο χαρακτήρες κ.ο.κ.)  ΢ε προβλήματα που κρίνεται αναγκαία η χρήση πινάκων δίνουμε μεγάλη προσοχή στη χρήση των επαναληπτικών δομών και στους δείκτες που χρησιμοποιούμε προκειμένου να αναφερθούμε στις γραμμές και τις στήλες του πίνακά μας.  Δίνουμε μεγάλη προσοχή στους τελεστές που χρησιμοποιούμε σε μαθηματικές παραστάσεις, σε συγκρίσεις και σε λογικές παραστάσεις.  Ένα σωστό πρόγραμμα πρέπει να έχει αρχή και τέλος και δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να διακόπτεται από εκτέλεση εσφαλμένης εντολής και να καλύπτει όλες τις πιθανές περιπτώσεις (π.χ. ΢ε μια διαίρεση πρέπει να έχουμε και την περίπτωση που ο διαιρέτης είναι 0 και κάνουμε έλεγχο αποδεκτών τιμών και καθοριστικότητας).  Πρώτα γράφουμε την λύση στο πρόχειρο και στην συνέχεια την μεταφέρουμε στο καθαρό, καθαρογραμμένα με την σωστή στοίχιση των εντολών και δεν χρησιμοποιούμε παραπομπές ή βελάκια που δίνουν επεξηγήσεις.  Πριν θεωρήσουμε τη διαδικασία επίλυσης του προβλήματος ολοκληρωμένη, δοκιμάζουμε (εκτελούμε δηλαδή) το πρόγραμμα που έχουμε και ελέγχουμε αν τα αποτελέσματα που δίνει είναι σωστά. Η δοκιμή γίνεται ακολουθώντας το πρόγραμμα εντολή-εντολή και ελέγχουμε τις τιμές που παίρνουν οι μεταβλητές του προγράμματος. ΋που έχουμε δώσει εντολή οι τιμές να εισάγονται από το πληκτρολόγιο (εντολή διάβασε) δίνουμε δικές μας τιμές και κατά προτίμηση τιμές οριακές για το πρόβλημα που λύνεται. Επαναλαμβάνουμε τις δοκιμές για όσο το δυνατό περισσότερες τιμές μπορούμε.  Προσέχουμε αν η εκφώνηση μίας άσκησης μας ζητάει να γράψουμε αλγόριθμο ή πρόγραμμα. Αν μας ζητάει να γράψουμε πρόγραμμα τότε πρέπει οπωσδήποτε να γράψουμε τη λύση ως πρόγραμμα γραμμένο σε ΓΛΩ΢΢Α. Αν μας ζητάει αλγόριθμο μπορούμε να γράψουμε τη λύση είτε με ψευδογλώσσα είτε να γράψουμε πρόγραμμα σε ΓΛΩ΢΢Α. ΢την  περίπτωση που ζητάει αλγόριθμο είναι προτιμότερο να γράψουμε τη λύση με ψευδογλώσσα η οποία δεν έχει τους αυστηρούς κανόνες που έχει η ΓΛΩ΢΢Α.

36

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

 Ελέγχουμε ότι ο αλγόριθμος ικανοποιεί όλες τις απαιτήσεις δόμησής του (είσοδος, έξοδος, περατότητα, αποτελεσματικότητα, καθοριστικότητα). Δεν ξεχνάμε ότι οι διαδικασίες και οι συναρτήσεις γράφονται πάντοτε μετά από το κυρίως πρόγραμμα.  Μονάδες θεμάτων - βαθμολόγηση  Οι υποψήφιοι καλούνται να απαντήσουν σε ένα θέμα θεωρίας το οποίο βαθμολογείται με 40 μονάδες και σε τρεις ασκήσεις ή προβλήματα που βαθμολογούνται απο 20 μονάδες το κάθε θέμα.

37

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

Αρχές Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Προετοιμασία για τις εξετάσεις:  ΋πως σε όλα τα θεωρητικά μαθήματα, βασικό στην διάρκεια της προετοιμασίας είναι να μην αφήνουμε τίποτα αδιάβαστο!  ΢ημαντικό στοιχείο της επιτυχούς απομνημόνευσης είναι να γνωρίζουμε τον σκελετό της ύλης σ‟ολόκληρο το βιβλίο για να κατανοούμε αυτό που μαθαίνουμε. Πιο συγκεκριμένα:  Η διοίκηση των επιχειρήσεων είναι το management. Γενικότερα Διοίκηση=management, άρα μαθαίνουμε καλά τον ορισμό, δηλαδή τις πέντε βασικές διαδικασίες. Έτσι μια ερώτηση που αναφέρεται π.χ. στην Διοίκηση Πωλήσεων έχει σχέση με το management των πωλήσεων που δεν ξεφεύγει από τις γνωστές διαδικασίες.  Οι λειτουργίες της επιχείρησης που αναφέρονται στο 1ο κεφάλαιο είναι όλα τα επιμέρους επιστημονικά πεδία που περιγράφονται στο 2ο κεφάλαιο.  Μαθαίνουμε πολύ καλά τους βασικούς ορισμούς του προγραμματισμού, της οργάνωσης, της διεύθυνσης και του ελέγχου. ΢ημαντικό είναι να «πιάσουμε» το νόημα. Π.χ ο προγραμματισμός αναφέρεται στον καθορισμό των στόχων και των μέσων επίτευξης αυτών, ενώ η οργάνωση στον καταμερισμό των εργασιών και στην κατανομή των πόρων. Έτσι μια ερώτηση που αναφέρεται π.χ. στον προγραμματισμό του ανθρώπινου δυναμικού, δεν ξεφεύγει από τον βασικό ορισμό.  ΢ε κάθε επί μέρους επιστημονικό πεδίο, γνωρίζουμε τον αντικειμενικό σκοπό. Αυτός είναι που δίνει κατεύθυνση στο management.  ΢το τρίτο κεφάλαιο αναλύονται όλες οι βασικές διαδικασίες του management. Έτσι , όταν αναλύεται π.χ. η Διεύθυνση, γνωρίζουμε εκ των προτέρων (2ο κεφάλαιο) ότι θα μάθουμε για την ηγεσία, τις ομάδες, την παρακίνηση και την επικοινωνία.  Για να είμαστε σίγουροι για το αποτέλεσμα της απομνημόνευσης καλό θα είναι να λέμε το μάθημα απ‟έξω σε κάποιον άλλο.

38

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων  Κατά τη διάρκεια των εξετάσεων: Η επιτυχημένη απάντηση στο συγκεκριμένο μάθημα δεν μπορεί σε καμιά περίπτωση να ξεφύγει από τα όρια του σχολικού βιβλίου. Γι‟ αυτό πρέπει να χρησιμοποιούμε τις εκφράσεις των σχολικών βιβλίων στην ορολογία της συγκεκριμένης επιστήμης σε συνδυασμό με τα δικά μας λόγια.  Μονάδες θεμάτων - βαθμολόγηση Σα θέματα χωρίζονται σε 2 ομάδες ερωτήσεων.  Η πρώτη ομάδα ελέχει την κατανόηση του αντικειμένου και βαθμολογείται με 50 μονάδες.  Η δεύτερη ομάδα ελέγχει την ικανότητα των μαθητών να εφαρμόσουν  στην πράξη την όλη θεωρία και βαθμολογείται επίσης με 50 μονάδες.

39

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

Ο ρόλος των γονιών παιδί είναι καλό να γνωρίζει ότι ο γονιός του το αγαπά ανεξάρτητα 1 Σο από την απόδοσή του στο σχολείο και από το αν θα επιτύχει στις εξετάσεις ή όχι. παιδί χρειάζεται την υποστήριξή σας. Είναι καλό να βρίσκεστε 2 Σο κοντά του διακριτικά, δίνοντας προτεραιότητα στις ανάγκες του. στο σπίτι θα βοηθήσει το παιδί να μελετήσει αναπόσπαστο 3 Ητα ηρεμία μαθήματά του. Έτσι, οικογενειακοί καβγάδες, δυνατή μουσική και επισκέψεις καλό είναι να αποφεύγονται.

4

Προσπαθήστε να καθησυχάσετε όσο γίνεται το παιδί. Δεν το βοηθά η ένταση και το άγχος του αποτελέσματος, ούτε ψυχολογικά ούτε πρακτικά, αφού το άγχος το εμποδίζει να αποδώσει τα μέγιστα.

5

Η υπόσχεση χρηματικού ή άλλου δώρου στην περίπτωση επιτυχίας του παιδιού στις εξετάσεις δεν θα πρέπει να λειτουργήσει ως κίνητρο. Σα δώρα μπορούν να δίνονται ανεξάρτητα από τις εξετάσεις έτσι ώστε να μην συνδυάζονται με αυτές ή μετά το τέλος των εξετάσεων σαν έπαινος για την προσπάθεια του παιδιού, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα. το παιδί να καταλάβει ότι τόσο η επιτυχία όσο 6 Βοηθήστε αποτυχία είναι μέσα στη ζωή, ώστε να μάθει να τις αποδέχεται.

και η

περίοδος προετοιμασίας για τις Πανελλαδικές εξετάσεις είναι 7 Ημεγάλη, γι αυτό δεν χρειάζεται να αποκλείεται το παιδί από κάποια διασκέδαση, αρκεί να τηρεί το μέτρο στις ώρες εξόδου. το τέλος των εξετάσεων είναι χρήσιμη μια πραγματική 8 Μετά αξιολόγηση της απόδοσης του παιδιού (π.χ. «δεν είχες προετοιμαστεί σωστά, γι αυτό δεν πήγες καλά σε αυτό το μάθημα»). υπόψη σας τις δυνατότητες του παιδιού και εξετάστε τα 9 Λάβετε κίνητρα που σας ωθούν να κατευθύνετε τα παιδιά σε συγκεκριμένες επιλογές. Δεν είναι όλα τα παιδιά ίδια, ούτε είναι σωστό τα κίνητρα σας να είναι η εκπλήρωση των δικών σας ονείρων και προσδοκιών. μην ξεχνάτε ότι δεν είναι δυνατόν οι γονείς και η υπόλοιπη 10 Σέλος οικογένεια να έχουν περισσότερο άγχος από όσο το ίδιο το παιδί.

40

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Τα μςζηικά ηων εξεηάζεων

41

ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ 2011


Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Η Ρ Ι Α

ta mystika  
ta mystika  

the secrets exam

Advertisement