Page 1

TOP 40 ALLER TIJDEN

Als je terugkijkt op veertig jaar reclamegeschiedenis, komt vanzelf de vraag op welke commercials het beste waren. Daar denkt iedereen ongetwijfeld verschillend over, want we hebben allemaal onze eigen criteria en voorkeuren. Maar je kunt wel stemmen tellen. Van vakgenoten en van het Nederlandse publiek. De Top 40 Aller Tijden verkondigt niet de absolute waarheid, maar is tot stand gekomen op basis van het principe: de meeste stemmen gelden. Dat heeft een overzicht opgeleverd van de veertig populairste en meest gewaardeerde commercials tot nu toe.


Regie: Will van der Vlugt Productie: Will van der Vlugt Film Productions

Opdrachtgever: Victoria Vesta Reclamebureau: Noordervliet & Winninghoff/Leo Burnett Art: Clement Burger Copy: Jan de Roos Regie: Frans Weisz Productie: Koedijk Films

Merk en titel: Bokma Jenever - Schat, staat de Bokma koud? (1977) Opdrachtgever: Gedistilleerd Groep Nederland Reclamebureau: KVH/CDP Art: Béla Stamenkovits Copy: Jim Prins Regie: Frans Weisz Centraal Beheer Paardensport

#35

Merk en titel: Victoria Vesta Gelukkig heb ik meer verstand van verzekeren (1982) Centraal Beheer Paardensport

Merk en titel: Volkswagen Voor een keer, doe het niet (1991) Opdrachtgever: Pon’s Automobielhandel Reclamebureau: DDB Needham Worldwide Art: Lode Schaeffer Copy: Erik Wünsch Regie: Thed Lenssen Productie: Thed Lenssen Film

#36

Centraal Beheer Paardensport

#37

Merk en titel: Jamin - Fiets (1972) Opdrachtgever: Jamin Reclamebureau: HVR Art: Cees van Wijn Copy: Gidi van Liempd, Cees van Wijn Regie: Gerard van Zalingen Productie: Biz Productions Centraal Beheer Paardensport

#38

Merk en titel: Melk – Brasserie (1987) Opdrachtgever: Nederlands Zuivel Bureau Reclamebureau: PPGH/ Moussault Art: Frans Hettinga Copy: Harry Kramp Centraal Beheer Paardensport

#39

Centraal Beheer Paardensport

#40

Merk en titel: Grolsch – Draaiorgelmaker (1981) Opdrachtgever: Koninklijke Grolsch N.V. Reclamebureau: De Zuil Art: Paul Huf Copy: Paul Huf Regie: Paul Huf Productie: Paul Huf Associates

De campagne ‘Vakmanschap is

Op een donderdagmorgen om

De Jamin-campagne met Ton

De campagne ‘Volkswagen. Wie

Talloze bekende Nederlanders

In het midden van de jaren

Meesterschap’ dateert al van de

één minuut voor elf bedacht

van Duinhoven vormt een van de

Anders’, die in het midden van de

hebben in de loop van de jaren

zeventig ging adverteerder

jaren zestig. Aanvankelijk waren

copywriter Harry Kramp de

onbetwiste hoogtepunten uit de

jaren tachtig begon, telt heel wat

een hoofdrol in commercials

Heineken, eigenaar van het

de door Paul Huf gefotografeer-

slagzin ‘Melk de Witte Motor’.

Nederlandse reclamehistorie en

gedenkwaardige commercials.

vervuld. Maar in de campagne

merk Bokma, in zee met bureau

de en gefilmde vaklieden alleen

Het werd de basis voor een ui-

fungeerde als voorbeeld voor tal

Een daarvan is ‘Voor een keer,

van verzekeraar Victoria Vesta

KVH/CPD. Voorwaarde was wel

te zien in advertenties en in de

terst succesvolle campagne die

van andere ‘presenter’-com-

doe het niet’, geïnspireerd door

zijn de bekende namen tot een

dat de wildebras Jim Prins zich

bioscoop, maar later ook op tv.

afstand nam van het oude ‘melk

mercials in de jaren daarna.

de film ‘The Graduate’. Met

bijrol veroordeeld. Naast Willem

niet met het account zou be-

De muziek is niet afkomstig van

moet’-idee en melk als een eigen-

In de campagne vertelde Van

zijn snelle, nerveus gesneden

van Hanegem en Peter Koelewijn

moeien. Dat deed hij na verloop

een klassieke componist, zoals

tijdse, energierijke frisdrank

Duinhoven regelmatig over zijn

beelden is de door Thed Lens-

krijgt ook de Vlaamse biljarter

van tijd toch en dat resulteerde

vaak werd gedacht, maar van

neerzette. Dat gebeurde onder

ontmoetingen met mijnheer

sen geregisseerde commercial

Raymond Ceulemans een

in de campagne ‘Schat, staat de

Clous van Mechelen, onder meer

meer in de door Will van der

Jamin, die zelf overigens in geen

typerend voor de reclame van

verzekeringsadviseur op bezoek.

Bokma koud?’ ‘Zelf ben ik gesteld

bekend van het legendarische

Vlugt geregisseerde commercial

enkele commercial voorkwam.

begin jaren negentig. En uiter-

Hij vertoont zijn kunsten op het

op zeer koude jenever’, vertelde

radioprogramma ‘Ron Flon Flon

‘Brasserie’. Een prachtige com-

De commercial ‘Fiets’, waarin

aard doet ie ’t wel.

groene laken, gevolgd door de

Prins later tegen vakbladjour-

met Jacques Plafond’. In 1981 won

mercial, niet alleen vanwege de

een aangenaam ouderwets klin-

relativerende opmerking: ‘Geluk-

nalist Dolf Hell. ‘Zo kwam ik op

‘Draaiorgelmaker’ een Gouden

sfeer en muziek, maar ook door

kende fietsbel te horen is, is een

kig heb ik meer verstand van

het idee van iemand die vanaf z’n

Kubus.

de onnavolgbare wijze waarop de

van de vier Jamin-spotjes die

verzekeren.’

werk zijn vrouw of vriendin belt

hoofdrolspeelster het woordje

door de ADCN werden bekroond.

met de vraag of de Bokma koud

‘melk’ uitspreekt.

staat.’ De campagne hield het ruim tien jaar vol en de slogan zit nog steeds bij menigeen in het geheugen gegrift.

180

181

Top 40 Aller Tijden


Merk en titel: Calvé Pindakaas - Goal! (1998) Opdrachtgever: Van den Bergh Nederland Centraal Beheer Paardensport

#29

Merk en titel: Hak – Appelmoes (1986) Opdrachtgever: Hak Conserven Reclamebureau: Kuiper & Schouten Art: Bart Kuiper Copy: Hans van Dijk Regie: Bart Kuiper Productie: Connection Films Centraal Beheer Paardensport

Merk en titel: Bovag - Beun de Haas (1985) Opdrachtgever: Bovag Reclamebureau: Ogilvy & Mather Art: Bart Kuiper Copy: Hans van Dijk, Bart Kuiper Regie: Allan van Rijn, Pieter Maas

#30

Centraal Beheer Paardensport

#31

Merk en titel: Melkunie Motor (1997) Opdrachtgever: Campina Melkunie Reclamebureau: Lowe Kuiper & Schouten Art: Pieter van Velsen Copy: Aad Kuijper Regie: Hans van Rijs Productie: Ocean View Centraal Beheer Paardensport

#32

Merk en titel: Mora - Eerste kroket (1986) Opdrachtgever: Mora Reclamebureau: Kuiper & Schouten Art: Bart Kuiper Copy: Bart Kuiper, Hans van Dijk Regie: Bart Kuiper, Will van der Vlugt Productie: Will van der Vlugt Film Productions Centraal Beheer Paardensport

#33

Centraal Beheer Paardensport

#34

Merk en titel: Guhl - Second Nature (1995) Opdrachtgever: Guhl Ikebana Cosmetics B.V. Reclamebureau: Campaign Company Art: Béla Stamenkovits Copy: Lysbeth Bijlstra Regie: Béla Stamenkovits Productie: Directors Film Company

Reclamebureau: Ammirati Puris Lintas Art: Ivar van der Zwan Copy: Jeroen Ragas Regie: Hans Jonkers Productie: Jonkers Hofstee Film

Midden jaren negentig kreeg

Tussen de opnames van de

Er was heel wat trucage nodig

Maarten Spanjer heeft in de

Aanvankelijk had Kuiper &

De ingrediënten voor de nieuwe

Campaign Company het verzoek

Mora-commercials door stond

voor het opnemen van de Melk-

loop van de jaren in tal van

Schouten voor de nieuwe

Calvé Pindakaas-commercial

een adaptiecampagne te maken

Juliette de Wijn, die de rol

unie-commercial ‘Motor’. Om te

tv-commercials opgetreden.

Hak-campagne zijn zinnen gezet

waarmee Calvé eind jaren

voor het van oorsprong Duitse

van Cora speelde, regelmatig

beginnen bleek het onmogelijk

Maar het hoogtepunt uit zijn

op een man, die als een soort

negentig kwam lagen, net als die

shampoomerk Guhl. De foto’s

grappen te maken over een

om acteur Peer Mascini en koe

reclamecarrière zijn de Beun de

ober achter het tafeltje over

van de pindakaas zelf, groten-

voor de printcampagne lagen

fabrieksmeisje dat gek was op

Lize 255 samen in een motor met

Haas-spotjes voor Bovag. De rol

de producten van Hak zou gaan

deels vast. Er moest een jongetje

al klaar. ‘Wij vonden dat het

Willem-Alexander. Dat bracht

zijspan te laten rijden. Mascini

van louche handelaar in tweede-

vertellen. Maar men slaagde

in, de commercial moest iets te

veel beter op tv kon’, aldus Béla

Bart Kuiper en Hans van Dijk

was de kunst van het motor-

hands auto’s en bromfietsen, die

er niet in een goede mannelijke

maken hebben met ‘groot wor-

Stamenkovits. ‘En de klant had

op het idee een commercial te

rijden niet machtig en de koe

als bijverdienste rijles gaf, was

kandidaat te vinden, en zo kwam

den’ en een typisch Hollandse

het lef om tegen het hoofdkan-

maken waarin Cora de eerste

was, met haar 600 kilo, te zwaar

hem op het lijf geschreven. Later

het bureau terecht bij Martine

uitstraling hebben. Binnen die

toor in Duitsland te zeggen: we

kroket aan de koningin aanbiedt

voor een zijspan. De motor werd

was Spanjer in de rol van Beun

Bijl. Ze had op dat moment al

beperkingen slaagde AP Lintas

maken geen advertenties, maar

en haar in een moeite vraagt de

daarom op een trailer gezet,

de Haas ook nog eens te zien

heel wat reclametypetjes op

erin om een sublieme com-

een tv-commercial.’ De commer-

groeten te doen aan haar op dat

samen met het zijspan dat van

in de campagne voor Verkade,

haar naam staan, maar ditmaal

mercial te maken. Het jongetje

cial benadrukt het natuurlijke

moment nog ongehuwde zoon.

zijn onderstel was ontdaan. Peer

waarin hij de kijker afraadde om

mocht ze zichzelf spelen. Dat

was overigens niet Nederlands,

karakter van Guhl, maar dan

Praktisch ingesteld als altijd

Mascini en de koe werden, door

de biscuitjes te kopen.

ging haar uitstekend af. Zoals in

maar gecast in Engeland. Hij kon

zonder de glitter en glamour die

vergeet ze niet om de koningin

een camera die ervoor reed, van

deze commercial, waarin ze over

niet echt voetballen, maar des te

in shampooreclame gebruikelijk

nog even te wijzen op de kleur

de bovenkant gefilmd, zodat het

de wrede kanten van Hak vertelt.

beter juichen. Het leverde Calvé

is. Hij zou later ook in Duitsland

van de verpakking, ‘dan hoeft

leek alsof het duo echt aan kwam

worden uitgezonden.

u niet zo te zoeken in de super-

rijden.

in 1998 een Gouden Loeki op.

markt’.

182

183

Top 40 Aller Tijden


Regie: Ko Koedijk, Emanuel Boeck Productie: Connection Films, Ko Koedijk

Merk en titel: Centraal Beheer Achmea – Rio (2001) Opdrachtgever: Centraal Beheer Achmea Reclamebureau: Result DDB Art: Michael Jansen, Bart Kooij, Joris Kuijpers Copy: Bas Korsten, Nico Akkerman, Dylan de Backer Regie: Trevor Melvin Centraal Beheer Paardensport

#23

Merk en titel: John West – Beren (2000) Opdrachtgever: John West Reclamebureau: Noordervliet & Winninghoff/ Leo Burnett Art: Paul Silburn Copy: Paul Silburn Regie: Daniel Kleinman Productie: David Botterell Centraal Beheer Paardensport

Merk en titel: SIRE - Je bent een rund (1995) Opdrachtgever: SIRE Reclamebureau: TBWA Art: Diederick Hillenius Copy: Poppe van Pelt Regie: Marcel van der Vlugt Productie: Jonkers Hofstee Film

#24

Centraal Beheer Paardensport

#25

Merk en titel: Sony – Kraanvogel (1991) Opdrachtgever: Sony Nederland B.V. Reclamebureau: PMSvW/Y&R Art: Matthijs van WensveenCopy: Sikko Gerkema Regie Paul Meijer Productie: René van den Berg producties Centraal Beheer Paardensport

#26

Merk en titel: McDonald’s - Ze zei meneer tegen mij (1987) Opdrachtgever: McDonald’s Nederland Reclamebureau: Result Art: Joost Hulsbosch Copy: Henk Roozendaal Centraal Beheer Paardensport

#27

Centraal Beheer Paardensport

#28

Merk en titel: Ben Introductiecommercial (1999) Opdrachtgever: Ben Nederland Reclamebureau: KesselsKramer Art: Erik Kessels, Karin Heuter Copy: Johan Kramer, David Bell Regie: Lex Brand Productie: De Schiettent

Productie: Blink Productions

‘Hallo, heb je heel even een mo-

De driejarige Nick Molenaar

Enigszins bedrieglijk is ie wel,

Sinds in 1989 de eerste ‘Rund’-

In de loop van de jaren zijn er in

Ken je die van die twee die naar

ment voor me?’ Met die woorden

werd gecast uit circa duizend

de commercial ‘Kraanvogel’

campagne van Sire in de media

de reclameblokken heel wat be-

Parijs gingen? Ze gingen niet. Het

begint de commercial die het

kandidaten voor een nieuwe

van Sony. Want de suggestie

verscheen, zijn er heel wat

ren te zien geweest. Maar zelden

is deze oude grap die doorklinkt

Nederlandse publiek in februari

McDonald’s-commercial. Het

dat het geluid dat uit de Sony-

variaties op het thema gemaakt.

waren ze zo levensecht als die

in ‘Rio’. Om te voorkomen dat

1999 kennis liet maken met het

kereltje moest zelf de bestelling

boxen komt de realiteit zo dicht

Maar creatief gezien hoort de

in dit spotje. Van de commercial

iemand in Nederland aanstoot

nieuwe mobieletelefoonmerk

doen bij een McDonald’s-restau-

benadert dat ook dieren zich

commercial met de silhouetten,

bestaat ook een langere versie,

zou nemen aan de commercial,

Ben. In de zwart-witcommercial

rant. Trots liep ‘meneer’ daarna

erdoor laten verleiden, klopt

die door Diederick Hillenius en

waarin de man die de zalm van

werd de commercial opgeno-

die op alle Nederlandse zenders

met het dienblad in zijn handen

niet helemaal. De trainer van

Poppe van Pelt werd bedacht,

de beer afpakt, achterop een

men in Engeland. ‘Met Engelse

vrijwel tegelijkertijd werd

naar het tafeltje van zijn ouders.

de vogel, Roger Farr, bracht

tot het beste wat Sire heeft

fiets springt en achternagezeten

armoede kom je eerder weg

uitgezonden, zijn maar liefst

In de vader herkent elke soap-

een hele nacht in de studio door

voortgebracht. En of het aan de

wordt door de beer. ‘Beren’ won

omdat die iets romantischer

235 mensen te zien, die allemaal

liefhebber ongetwijfeld Bartho

om het moment af te wachten

commercial lag, valt niet met

verschillende internationale

is dan Nederlandse’, aldus Bas

met dezelfde stem spreken.

Braat, die later bekendheid zou

waarop het dier de baltsgeluiden

zekerheid te zeggen, maar het

reclameprijzen en is de enige

Korsten, creatief directeur bij

De commercial was de opmaat

krijgen als Jef in de serie ‘Goede

maakte. ’s Ochtends vroeg had

aantal vuurwerkslachtoffers

buitenlandse commercial in de

Result DDB. Er werden twee

voor een campagne die Ben in

tijden, slechte tijden’.

hij eindelijk zin. De overtuigings-

daalde in dat jaar wel van 2900

Top 40 Aller Tijden. Regisseur

versies gemaakt: eentje voor de

reclamevakkringen en daarbui-

kracht van het filmpje was er

naar 1900.

Daniel Kleinman regisseerde tal

bioscoop en eentje voor tv. In de

ten veel aandacht en sympathie

niet minder om.

van videoclips, onder meer met

tv-versie was de close-up van

Madonna.

het achterwerk van de bijrijder

bezorgde. Begin 2003 werd de merknaam om internationale

weggelaten. In 2002 won ‘Rio’ de

redenen ten grave gedragen, tot

Gouden Loeki.

spijt van menigeen.

184

185

Top 40 Aller Tijden


Regie: Thed Lenssen Productie: Hungry Eye Productions

Productie: hazazaH

Merk en titel: King Corn – Japie (1969) Opdrachtgever: Meneba Reclamebureau: KVH Centraal Beheer Paardensport

#17

Merk en titel: Calvé Pindakaas - Voetballert je (2002) Opdrachtgever: Calvé Nederland Reclamebureau: Lowe Art: Ivar van der Zwan Copy: Zwier Veldhoen Regie: YANi Productie: hazazaH Centraal Beheer Paardensport

Merk en titel: Amstel – Klussen (2003) Opdrachtgever: Heineken Brouwerijen Reclamebureau: PMSvW/Y&R Art: Niels Westra Copy: Jakko Achterberg Regie: Bart Timmer Productie: Czar

#18

Reclamebureau: Neboko Art: Cor den Boer Copy: Diederick Koopal Regie: YANi

Centraal Beheer Paardensport

Centraal Beheer Paardensport

Merk en titel: Heineken - Der Rudi (2002) Opdrachtgever: Heineken Brouwerijen

#19

Reclamebureau: PPGH JWT Art: Ingrid Donkelaar Copy: Frank Pels Regie: Kees Dijkstra Productie: Connection Films

#20

Merk en titel: Postbank - 15 miljoen mensen (1995) Opdrachtgever: Postbank NV Centraal Beheer Paardensport

#21

Centraal Beheer Paardensport

#22

Merk en titel: Centraal Beheer - Ski/Martini (1989) Opdrachtgever: Centraal Beheer Reclamebureau: DDB Needham Worldwide Art: Paul Meijer Copy: Wim Ubachs

Art: Morton Kirschner Copy: Jim Prins Regie: Ko Koedijk Productie: Koedijk Film

Twee weken moest de filmgroep

In een notendop schetst de

In 2001 was Heineken aan een

Vriendschap, dat was de rode

Voor ‘Voetballertje’ had Lowe de

Iemand in een commercial laten

wachten voordat de weers-

commercial ‘15 miljoen mensen’

nieuwe campagne toe.

draad in de Amstel-campagne

medewerking van Dick Advocaat

zeggen dat het product lekker is,

omstandigheden goed genoeg

het zorgeloze klimaat dat in het

Reclamebureau Neboko kwam

die in 1998 van start ging. En

nodig. Maar de toenmalige

is niet bijster origineel. En dus

waren om de Centraal Beheer-

Nederland van het pre-Fortuyn-

met het ogenschijnlijk simpele

vrienden helpen elkaar. Bijvoor-

bondscoach van het Nederlands

kwam Jim Prins met het idee om

commercial ‘Ski’ op te nemen.

tijdperk heerste. Naast alle

‘Biertje?’ Het concept moest het

beeld in de commercial ‘Klussen’,

elftal reageerde niet op de

een jongetje thuis weg te laten

Toen de opnames klaar waren,

gewone Nederlanders die in de

marktleiderschap van Heineken

waarin de acteurs Edward

mailtjes die het bureau hem

lopen omdat ze bij een vriendje

was het nog de vraag of Martini

commercial te zien zijn, komen

onderstrepen en slaagde daar

Stelder en Romijn Conen alvast

stuurde. Lida, de kantine-

wel King Corn hadden. Het

toestemming zou geven voor

ook enkele bekendere lieden

overtuigend in. In ‘Der Rudi’

zijn begonnen met de sloopwerk-

juffrouw van Lowe, bood

leverde een klassieke commer-

het gebruik van haar tune. Maar

voorbij, zoals Bettine Vriesekoop,

begeeft een ‘foute’ skileraar

zaamheden in de badkamer van

uitkomst. De schoonmoeder van

cial op, niet in de laatste plaats

Martini Nederland-importeur

Hans Kraay sr., Herman Brood

zich bij de eerste vlokjes sneeuw

Bart Oomen. Als ze uitrusten

voetballer Jan Wouters, die assi-

door het overtuigende acteren

Adriaan Vinju, die later directeur

en reclameman Onno Kraft van

meteen tussen de après-ski-

met een blikje Amstel, komt

stent was geweest van Advocaat

van de jonge Sebo Jan Woldringh,

van de Ster zou worden, vond

Ermel. Het liedje bij de com-

gasten. Acteur Olaf Malmberg,

Bart binnen en dan blijkt dat niet

bij Glasgow Rangers, zorgde

die later in menig interview als

het geen enkel probleem. En

mercial, dat door Frank Pels van

die de rol van der Rudi speelde,

de badkamer, maar de keuken

ervoor dat Advocaat alsnog ja

‘Japie King Corn’ werd aange-

zo slaagde Centraal Beheer er

tekst was voorzien, belandde in

kon daarna geboekt worden voor

had moeten worden gesloopt.

zei. De commercial leverde Calvé

duid. Ten onrechte, want dat

wederom in de kijker volledig op

1996 op nummer 1 in de hitlijsten.

feesten en partijen.

Het was de eerste Amstel-com-

voor de tweede keer een Gouden

was de naam van zijn vriendje:

mercial die een Gouden Loeki

Loeki op.

Japie, die overigens in geen van

het verkeerde been te zetten.

won en meteen ook de laatste.

de commercials uit de campagne

Vóór de uitreiking had Amstel al

voorkomt.

een punt achter de campagne gezet.

186

187

Top 40 Aller Tijden


Copy: Diederick Koopal Regie: YANi Productie: hazazaH

Reclamebureau: TBWA/ Campaign Company Art: Diederick Hillenius Copy: Poppe van Pelt Regie: Matthijs van Heijningen jr. Productie: Czar

Merk en titel: Giroblauw – John Cleese (1981) Opdrachtgever: Postgiro/Rijkspostspaarbank Reclamebureau Moussault ABH Art: Frans Hettinga Copy: Wim Michels, John Cleese Regie: John Cleese Centraal Beheer Paardensport

#11

Merk en titel: Delta Lloyd – Kunstschaatser (2000) Opdrachtgever: Delta Lloyd Centraal Beheer Paardensport

Centraal Beheer Paardensport

Merk en titel: Cup-a-Soup John de Manager (1999) Opdrachtgever: Van den Bergh Nederland BU Food Reclamebureau: Ammirati Puris Lintas Art: Cor den Boer

#12

Reclamebureau: DDB Needham Worldwide Art: Lode Schaeffer Copy: Erik Wünsch Regie: Will van der Vlugt Productie: Will van der Vlugt Film Productions

#13

Merk en titel: Centraal Beheer – Titanic (1993) Opdrachtgever: Centraal Beheer Centraal Beheer Paardensport

#14

Merk en titel: Calvé Pindakaas - Evert van Benthem (1987) Opdrachtgever: Calvé Nederland Reclamebureau: Lintas Art: Peter van den Engel, Dick Bulder Copy: Jaap Toorenaar, Herman Schols Regie: Ko Koedijk Productie: Koedijk partners Centraal Beheer Paardensport

#15

Centraal Beheer Paardensport

#16

Merk en titel: Cup-a-Soup – Sjors (2002) Opdrachtgever: Unilever Bestfoods NL Reclamebureau: Neboko Art: Cor den Boer Copy: Diederick Koopal Regie: YANi Productie: hazazaH

Met de kreet ‘Nu even niet’

Na het vertederende optreden

Vier jaar voordat de film ‘Titanic’

Cup-a-Soup was jarenlang een

De verzekeringsmaatschap-

Je eigen product op de hak ne-

raakte mental coach Sjors,

van Petje Pitamientje had het

van James Cameron volle zalen

min of meer slapend merk. Tot-

pij Delta Lloyd was eind jaren

men in de hoop zo de sympathie

gespeeld door acteur Ruben

reclamebureau van Calvé, JWT,

trok, kwamen Lode Schaeffer en

dat een nieuwe reclamecampag-

negentig toe aan een nieuw

van de consument te winnen. De

van der Meer, bij menigeen een

de lastige taak een waardige

Erik Wünsch al op het idee een

ne de instantsoep nieuw leven

imago. Groot, betrouwbaar en

Postgiro/Rijkspostspaarbank

gevoelige snaar. Het Nationaal

opvolger te bedenken. Ditmaal

commercial te maken rondom

inblies. De commercial ‘John de

degelijk moest plaatsmaken voor

was een van de eerste adver-

Fonds Geestelijke Volksgezond-

werden de jonge jaren van

het bekende schip. Regisseur

Manager’ riep alom herkenning

alert, eigentijds, zelfverzekerd

teerders die dit op tv aandurfde.

heid opende een speciale website

bekende Nederlandse sporters

Will van der Vlugt pleegde vooraf

op. Dat merkte ook acteur Kees

en ondernemend. Uitgangspunt

John Cleese probeert aan de

‘nuevenniet.nl’, waar gratis door

het uitgangspunt: behalve over

uitvoerig research en dat is in

Boot, die naast zijn acteerwerk

van de campagne werd dat de

Amsterdamse grachten iemand

Sjors ingesproken stressbe-

Evert van Benthem werd er ook

de commercial te zien. Zo is de

bij Paradiso achter de bar stond

klant van Delta Lloyd niet bang is

voor de camera te krijgen die

strijdende voicemails konden

een commercial gemaakt over de

vrachtwagen historisch volledig

en regelmatig door bezoekers

om risico te lopen omdat hij goed

Giroblauw gebruikt, maar

worden opgehaald. Sjors dook

jonge Joop Zoetemelk. Eigenlijk

verantwoord en zijn de beelden

werd herkend, zo vertelde hij in

verzekerd is. Zo ook in ‘Kunst-

daar slaagt hij niet in. In arren

ook op tijdens de uitreiking van

had copywriter Jaap Toorenaar

van de rit opgenomen bij de ha-

1999 in NieuwsTribune. ‘Er zijn

schaatser’, een commercial die

moede neemt hij een man in een

de Gouden Loeki in Scheveningen

nóg een spotje in gedachten,

ven in het Engelse Southampton,

mensen die vertellen: er werkt

voorzien is van toepasselijke mu-

telefooncel bij zijn lurven. De rol

in 2002, waar hij, nadat ie tekeer

met daarin een jongetje dat in

van waar uit ook de echte Titanic

bij ons een John, die heeft geen

ziek: ‘This is my life’ van Shirley

werd vervuld door acteur Serge-

ging tegen de makers van de

het Amsterdamse Betondorp

vertrok. Het maakt ‘Titanic’

leven meer.’ Sinds 1999 is menig

Bassey.

Henri Valcke, die later bekend

commercial omdat ze net dat

een bal tegen de muur staat te

tot een van de meest originele

artikel over managers opgesierd

zou worden door tv-series als ‘In

ene moment hadden gefilmd

schoppen. Maar dat is er nooit

en subtiele commercials uit de

met een foto van de zelfgenoeg-

de Vlaamsche Pot’ en ‘Baantjer’.

waarop hij tegen een medewer-

gekomen.

Centraal Beheer-campagne.

zaam achterover leunende John.

ker uitviel, het publiek vroeg om massaal ‘Sjors, je bent een eikel’ te roepen.

188

189

Top 40 Aller Tijden


Regie: Frank Budgen Productie: Paul Weiland Film Company

Merk en titel: Gouden Gids – Haai (1999) Opdrachtgever: Gouden Gids BV Reclamebureau: Van Walbeek Etcetera Art: Ben Imhoff, Michiel Neefjes Copy: Willem van Harrewijen, Rogier Mahieu Regie: Matthijs van Heijningen jr. Productie: Czar Centraal Beheer Paardensport

#05

Merk en titel: Fiat - Met de Fiat Panda lach je iedereen uit (1983) Opdrachtgever: Fiat Auto Nederland Reclamebureau: PMSvW Art: Béla Stamenkovits Copy: Jim Prins Regie: Ko Koedijk Productie: Koedijk Film Centraal Beheer Paardensport

Merk en titel: Centraal Beheer – Museum (1996) Opdrachtgever: Centraal Beheer Reclamebureau: DDB Needham Worldwide Art: Lode Schaeffer Copy: Erik Wünsch

#06

Centraal Beheer Paardensport

Centraal Beheer Paardensport

Merk en titel: Mazda Dwergen (1991) Opdrachtgever: Auto Palace - de Binckhorst B.V. Reclamebureau: PMSvW/Y&R Art: Paul Meijer, Eddy Greenwood Copy: Karel Beyen Regie: Paul Meijer Productie: René van den Berg Producties

#07

Reclamebureau: Lowe Kuiper & Schouten Art: Pieter van Velsen Copy: Aad Kuijper Regie: Rogier van der Ploeg Productie: Czar

#08

Merk en titel: Fruit joy – Stoplicht (1996) Opdrachtgever: Nestlé Nederland Centraal Beheer Paardensport

#09

Centraal Beheer Paardensport

#10

Merk en titel: Delta Lloyd – Parade (2001) Opdrachtgever: Delta Lloyd Reclamebureau: TBWA/Campaign Company Art: Diederick Hillenius Copy: Poppe van Pelt Regie: Matthijs van Heijningen jr. Productie: Bonkers

In eerste instantie was het de

Strand, zon en mooie mensen.

Mazda hoort tot de meest

De commercial ‘Museum’ werd

Goede commercials zijn, net

Als een swingende schoonmaker

bedoeling ‘Parade’ in Beijing op

Dat zijn de standaardelementen

besproken campagnes die ooit

gemaakt in de tijd dat Bill

als spreekwoorden, kort en

per ongeluk met zijn bezem een

te nemen, maar de autoriteiten

voor ijsreclame. Zo niet in de

in Nederland zijn gemaakt en

Clinton nog president was van

bondig. In het geval van de Fiat

barst veroorzaakt in de ruit van

gaven geen toestemming en dus

commercial ‘Stoplicht’, want

trok in binnen- en buitenland

de Verenigde Staten. Bestaande

Panda-commercial draait het

een haaienaquarium, neemt zijn

week men uit naar Shanghai. Aan

daarin zien we een man die in

volop aandacht. De campagne

beelden van Clinton werden

om het spreekwoord ‘Wie het

collega de Gouden Gids erbij en

de parade zelf deden honderd

z’n neus peutert, een vrouw

slaagde erin het merk Mazda van

gemanipuleerd op de computer

laatst lacht, lacht het best’. Met

gaat op z’n gemak bellen. Dat

figuranten mee, die met de

die lichtelijk verveeld uit een

zijn grijze imago te ontdoen en

en de commercial werd opgeno-

de beelden van een verregende

is kort gezegd het verhaal van

computer later werden verme-

thermoskan koffie schenkt en

sleepte tal van bekroningen in de

men in een zaal in een Londense

camping en de gemotoriseerde

‘Haai’. De uitvoering bleek verre

nigvuldigd. De taal en de teksten

twee kinderen op de achterbank

wacht. In de Mazda-commercials

kunstacademie, die voor de

politieagent doet het filmpje

van eenvoudig. Om de beelden

in beeld zijn nep, en het logo op

die ijs zitten te eten. De com-

waren slechts zelden auto’s te

gelegenheid met echte Afri-

oer-Hollands aan. Maar het is

van de haai, het glas, de barst

de petten is van een plaatselijke

mercial zorgde ervoor dat het

zien. In deze commercial is enkel

kaanse kunst was ingericht. In

van begin tot eind in Amerika

en de acteurs samen te voegen,

emmerfabriek. In juni 2002 werd

nieuwe kinderijsje in korte tijd

het geluid van de Mazda MX-3 te

Washington was men niet blij met

opgenomen, met Amerikaanse

moesten acht beeldlagen over

er, naar aanleiding van het

populair werd en leverde bureau

horen. Over de zes acteurs ging

het filmpje. Het reclamebureau

acteurs. De commercial leverde

elkaar heen worden gemonteerd.

succes van het Zuid-Koreaanse

en adverteerder een Effie en een

het gerucht dat ze deel uitmaak-

ontving een brief van een ijverige

adverteerder en bureau behalve

De zangpartij werd verzorgd

voetbalteam tijdens het WK voet-

ADCN Lamp op.

ten van een Siberisch volkje

ambtenaar die liet weten dat

een ADCN- Lamp ook een Effie en

door de uit de comedyserie

bal, een nieuwe versie gemaakt,

dat op het punt van uitsterven

het de ‘outstanding policy’ van

een Gouden Kubus van de Ster

Sam Sam bekende John Jones,

ditmaal met Guus Hiddink als de

stond.

het Witte Huis was om op treden

op.

zoon van Adèle Bloemendaal

grote leider.

tegen het ongeoorloofde gebruik

en Donald Jones, die allebei in

van beelden van de president.

heel wat commercials hebben

‘Museum’ moest van de buis. Het

meegedaan.

voorkwam niet dat de commercial een Gouden Lamp én een Gouden Leeuw in Cannes won.

190

191

Top 40 Aller Tijden


Regie: Hans van Rijs Productie: Ocean View

Centraal Beheer Paardensport

Centraal Beheer Paardensport

Merk en titel: Calvé Pindakaas - Pet je Pitamient je (1985) Opdrachtgever: Calvé-de Betuwe Reclamebureau: JWT Art: Bart Hammer, Ton Vergouw Copy: Harry Obdeijn Regie: Hans van Rijs Productie: Connection Films

#01

Reclamebureau: Lowe Kuiper & Schouten Art: Pieter van Velsen Copy: Aad Kuijper

#02

Merk en titel: Melkunie Bommet je (1997) Opdrachtgever: Campina Melkunie Centraal Beheer Paardensport

#03

Centraal Beheer Paardensport

#04

Merk en titel: KLM - Zwanen (1995) Opdrachtgever: KLM Nederland Reclamebureau: PMSvW/Y&R Art: Eddy Greenwood Copy: Marcel Groen Regie: Eddy Greenwood, Marcel Groen Productie: PMSvW/Y&R

Merk en titel: Rolo – Olifant (1995) Opdrachtgever: Nestlé Nederland Reclamebureau: Ammirati Puris Lintas Art: Marcel Frensch, Diederick Koopal Copy: Jan Pieter Nieuwerkerk Regie: Rogier van der Ploeg Productie: Czar

Voor de nieuwe KLM-campagne

Eigenlijk was het de bedoe-

Bij Calvé-de Betuwe waren ze

‘Er wordt zo vaak gezegd dat

zochten Marcel Groen en Eddy

ling van Aad Kuijper en Pieter

niet bijster onder de indruk van

het leven, zoals voorgesteld in

Greenwood van PMSvW/Y&R

van Velsen een koe in een leeg

het script dat reclamebureau

reclame, onecht is’, zei de Ame-

naar een symbool ‘dat alle

zwembad neer te zetten. Het

JWT had geschreven voor een

rikaan Michael Conrad, in 1996

woorden overbodig zou maken.’

creatieve team dat op het

nieuwe serie pindakaascommer-

juryvoorzitter bij het jaarlijkse

Het werd de zwaan, een vogel

Melkunie-account werkte, wilde

cials. ‘In dit geval kregen we één

reclamefestival in Cannes, in

die groot en sterk is en een

zo de suggestie wekken dat het

A4-velletje met ’n regeltje over

een toelichting op de toekenning

hoge aaibaarheidsfactor heeft.

zwembad, nadat de koe erin

wat kinderen die iets moesten

van de Grand Prix aan ‘Olifant’.

Met beelden uit een bij de EO

gesprongen was, compleet leeg

zeggen voor de camera’, vertelde

‘Maar als je in een gezelschap

vertoonde BBC-natuurfilm werd

was - een grap die ontleend was

de toenmalige productmanager

zit en je hebt nog maar één

voor de presentatie aan KLM

aan de stripverhalen van Asterix

Arie Stigter later. ‘Dan denk je

chocolaatje of sigaretje over

een commercial in elkaar gezet.

& Obelix. Uiteindelijk kozen

toch even: waar is die creati-

en anderen willen ’m graag, dan

Datzelfde filmpje werd daarna op

Kuijper en Van Velsen ervoor de

viteit waar we ’t over hadden?’

zegt dat slechte stemmetje in je:

tv uitgezonden en viel ook bij het

duik van de koe in het water te

Maar nadat de eerste commer-

ik wil hem niet kwijt. Dat is het

publiek zeer in de smaak. ‘Zwa-

suggereren, wat het effect van

cial was uitgezonden, bleek al

leven, daarom is het Rolo-con-

nen’ werd de eerste commercial

de grap ten goede kwam. De

meteen dat de kijkers daar niet

cept zo goed.’

die een Gouden Loeki won.

kreet ‘Ik heb nog zo gezegd, geen

mee zaten. Petje werd een ware

bommetje!’ is sindsdien in heel

hype en won zo ongeveer alle

wat zwembaden in binnen- en

reclameprijzen die in Nederland

buitenland te horen geweest.

te winnen waren, waaronder in

Verantwoording De Top 40 Aller Tijden is samengesteld door een vakjury en het Nederlandse publiek. De Ster heeft hiervoor een lijst samengesteld van winnaars van een (gouden) adcn-lamp, Effie en Gouden Loeki. Deze lijst is aangevuld met commercials die voldoen aan de gestelde criteria: — Is de commercial blijven hangen in het collectief geheugen? — Blinkt de commercial uit in creativiteit? — Is de commercial van grote betekenis geweest voor het merk? — Is de commercial trendsettend geweest? — Is de commercial typerend voor een bepaalde periode? De vakjury heeft de gelegenheid gekregen deze lijst aan te vullen. Alle aanvullingen zijn getoetst aan de bovenstaande criteria. Dit heeft geresulteerd in een longlist van 140 genomineerde reclamefilmpjes. Alle juryleden hebben de 140 genomineerde commercials beoordeeld en 40 commercials uitgekozen die volgens hen in de Top 40 Aller Tijden horen. Van deze 40 werden door elk jurylid aan de beste 20 punten toegekend - van 20 t/m 1. Eigen werk is uitgesloten van de puntentelling. De 40 commercials die geselecteerd zijn door de vakjury, zijn op de site van de Ster geplaatst. De bezoekers van ster.nl kozen hieruit hun favoriete top-5. De uitkomsten van de beoordeling door vakjury en door het Nederlandse publiek is gewogen volgens de verdeling 70-30. Op basis van deze weging is de definitieve top-40 samengesteld.

1991 de ADCN-publieksprijs voor de meest populaire tv-commercial van de voorafgaande kwart eeuw.

192

193

Top 40 Aller Tijden


Juryleden top 40 Aller Tijden

Peter Akkerman Dennis Baars Marc Bennink René Boender Cor den Boer Marc Born Cees Bosma Reinier Bresser Harry Dekker Hans van Dijk Erik Falke Antoine Houtsma Renate Kaatee Wybe Klaverdijk Jan Knaap Joost de Kok

Olivier Koning Diederick Koopal Harry Kramp Bart Kuiper Richard Kuiper Jacques Kuyf

Voorheen Universal Media ddb Amsterdam Young & Rubicam Amsterdam Great Opportunities tbwa\Neboko Campaign ibm bva Straad Unilever Skipintro ddb Amsterdam Van Walbeek Etcetera fcdf Inizio Communicatie Design Van Walbeek Etcetera Rijksvoorlichtingsdienst / Publiek en Communicatie tbwa\Neboko Campaign tbwa\Neboko Campaign ppgh/jwt Groep Leukwerkt Worldwide Leukwerkt Worldwide fhv-bbdo, vea

Thed Lenssen Alfred E. Levi Gidi van Liempd

Thed Lenssen Films bv mm&mo Van Liempd Filmproducties b.v. Simon Neefjes tbwa\Neboko Campaign Paul van Niekerk spot Hans van Rijs Oceanview Joop Roomer Reclamepublicist Ernst Jan van Rossen tbwa\Neboko Campaign Lode Schaeffer s-w-h Matthijs Slot tbwa\Neboko Campaign Kees Sterrenburg Ubachs Wisbrun Françoise Tanis Françoise Tanis Producties bv Jaap Toorenaar ara Pierre Tramontin Van Walbeek Etcetera Pietro Tramontin ddb Amsterdam Wim Ubachs Ubachs Wisbrun Adri de Vries sire Hans van Walbeek Reclamewinkel Bart & Hans Ron Walvisch Prins Walvisch bv Babette Wieringa De Telegraaf Erwin Wijman De Volkskrant, Adformatie Peter v.Woensel Kooy Marketing Tribune, Latchkov & Levi Erik Wünsch s-w-h Juryvoorzitter: Peter Boots

194

Ster


EEPILOOG PIL O O G

In een van de essays in zijn bundel De Wijde Wereld haalt Bas Heijne herinneringen op aan de tijd dat de Sterv-commercials van de Rooie Vrouwen op de buis werden vertoond. ‘Om te huilen waren ze, die spotjes’, schrijft Heijne. ‘Zo graag wilden de maaksters een echte wereld laten zien, dat je er spontaan mismoedig van werd.’ Dat nam niet weg dat het doel nobel was. De Sterv-spotjes zetten zich af tegen de traditionele en rolbevestigende reclame die destijds dag in dag uit in de Sterblokken te zien was. Van die huisje-boompjebeestje reclame is aan het begin van de 21e eeuw weinig over, zo stelt Heijne vast. Het is heel gewoon geworden ‘dat je in de reclame nu mensen tegenkomt van wie Liesbeth den Uyl en haar Rode Vrouwen alleen maar hadden kunnen dromen: zelfbewust werkende vrouwen, gefeminiseerde mannen, oogverblindende homo’s en doortastende bejaarden’. De wensen van de Stichting Etherreclame Rooie Vrouwen lijken alsnog te zijn verhoord. De aanblik die de Nederlandse tv-reclame biedt, is sinds de vertoning van het eerste Sterblok in 1967 drastisch veranderd. Die veranderingen hebben zich op vele fronten voltrokken. Om te beginnen in de stijl. De meeste tv-commercials uit de beginjaren van de Ster waren letterlijk en tekstgericht van aard en gaven doorgaans rechtstreeks weer wat de adverteerder te vertellen had. Adverteerders en reclamebureaus hanteerden dezelfde aanpak als ze tot dan toe in hun advertenties gewend waren: door expliciet de werking en voordelen van het product te benadrukken en fl ink op de merknaam te hameren, hoopte men de consument ertoe te overreden de aangeprezen producten en merken te kopen. Hard sell voerde in de reclameblokken de boventoon, en de meeste commercials hadden een stereotiep en voorspelbaar karakter. Het karakter van de reclameblokken was overigens niet de enige reden dat tv-reclame in deze jaren veel kritiek kreeg. Het reclamevak zat in de jaren zestig en begin jaren zeventig qua maatschappelijk 197

aanzien toch al in het verdomhoekje en tvreclame fungeerde daarbij als een bereidwillige kop van Jut. Vanaf eind jaren zeventig begint het klimaat rondom tv-reclame te verbeteren. Gestimuleerd door de kennis en ervaring die met name in het buitenland is opgedaan, krijgen Nederlandse reclamemakers het vak beter in hun vingers. Gaandeweg komen er meer commercials op de buis die leuk zijn om te zien en een beroep doen op de fantasie en het inlevingsvermogen van de tv-kijker, en daarbij verschuift het accent meer en meer van tekst- naar beeldgeoriënteerde reclame. In de loop van de jaren tachtig krijgt de tv-kijker steeds vaker reclameboodschappen voorgeschoteld die verpakt zijn in humor of emotie en daardoor de moeite van het bekijken waard zijn. Typetjes uit tv-commercials krijgen de status van bekende Nederlander en uitdrukkingen uit commercials vinden hun weg in het dagelijks taalgebruik. Meer dan ooit daarvoor en daarna kan tv-reclame op de waardering van de consument rekenen. Tegelijkertijd is er ook een verbreding te zien van het gebruik van het medium tv. Naast adverteerders uit de hoek van de fast moving consumer goods zijn er in de Sterblokken regelmatig dienstverlenende bedrijven, non-profitorganisaties en overheidsinstanties te zien. De hoeveelheid beschikbare zendtijd blijft intussen beperkt. Samen met de strikte voorwaarden die de Ster hanteert, stelt dat grenzen aan de mogelijkheden voor adverteerders om het medium tv in te zetten. Die beperkingen zorgen er tegelijkertijd voor dat er aan de uitvoering van de veelal thematische commercials veel zorg, aandacht en geld wordt besteed – ze moeten nu eenmaal jarenlang mee. Met de komst van de commerciële tv verandert het reclamelandschap ingrijpend. De hoeveelheid reclamezendtijd neemt in snel tempo toe en ook de mogelijkheden voor adverteerders breiden zich danig uit. Het medium tv kan sneller en flexibeler worden


ingezet en de dienstverlening van de exploitanten wordt meer toegesneden op de behoeften van de adverteerder. Tv wordt meer en meer een volwaardig onderdeel van het marketinginstrumentarium van de adverteerder. Maar de toename van de hoeveelheid reclamezendtijd op tv betekent ook dat de adverteerder meer reclame moet maken om het gewenste bereik te realiseren. Mede daardoor neemt aan het begin van de jaren negentig de weerstand tegen tv-reclame bij het publiek toe. Net zoals bij de kritiek die de (tv-)reclame begin jaren zeventig ondervond, gaat ook ditmaal de storm na verloop van tijd weer liggen. Niet alleen op vakmatig terrein, maar ook in de wijze waarop de samenleving in de reclame wordt weerspiegeld, tekenen zich vanaf eind jaren tachtig duidelijke veranderingen af. Is het gros van de tv-reclame in de beginjaren traditioneel en burgerlijk van inhoud, langzamerhand wordt het beeld minder eenduidig. Reclame begint ook meer en meer de grenzen op te zoeken van wat maatschappelijk wordt getolereerd. Waar in het Nederland van de jaren zestig en zeventig nog vrijwel elk onvertogen woord of beeld van het scherm wordt geweerd, is er vanaf de jaren negentig veel meer ruimte om te prikkelen en te provoceren. In de loop van de jaren is ook de gereedschapskist van de reclamemaker voller geworden. Nog altijd worden er tal van commercials gemaakt die qua stijl en benadering rechtstreeks afkomstig lijken uit de oertijd van de Nederlandse tv-reclame en vooral bedoeld zijn om de reclameboodschap er bij de tv-kijker in te hameren. Maar daarnaast is er ruimte voor ander werk. De commercials die we nu op de buis zien, variëren van mini-speelfilms en emotionele sfeerschetsen tot absurdistische sketches en realistisch ogende getuigenissen. De amusementswaarde en het abstractieniveau van de tv-reclame zijn gaandeweg toegenomen, en steeds meer adverteerders hechten belang aan 198

de waardering van de tv-kijker. Illustratief voor deze ontwikkeling is de wasmiddelreclame. Koos tot in de jaren tachtig vrijwel elke wasmiddelfabrikant voor rationele, hard sellachtige reclame, geleidelijk heeft ook hier het soft sell-denken ingang gevonden. Maar de tv-reclame van nu mag dan aanzienlijk complexer en veelzijdiger zijn dan in de beginjaren, tegelijkertijd is het medium ‘gewoner’ geworden. Nadat het aandeel van de uitgaven aan tv-reclame binnen de totale reclamebestedingen jarenlang bescheiden was, is het nu zo dat de hoeveelheid tv-reclame die in Nederland dagelijks wordt uitgezonden de vergelijking met het buitenland moeiteloos kan doorstaan. Voor de adverteerder van nu is het er niet gemakkelijker op geworden. Tv is nog steeds een uiterst effectief reclamemedium. Maar de verdere toename van het aantal tv-zenders en de daarmee gepaard gaande versnippering van de aandacht van de consument, kan er, samen met de concurrentie van andere media, in de toekomst toe leiden dat de effectiviteit van tv als reclamemedium verder onder druk komt te staan. En hoe zit het met de consument van nu? Die is, anders dan zijn evenknie uit de jaren zestig, met tv-reclame opgevoed. Hij heeft in de loop van zijn leven talloze reclameblokken gezien, kent de trucs die reclamemakers in hun spotjes aanbrengen en weet de visuele grappen, symbolen en verwijzingen naar andere commercials moeiteloos te interpreteren. De huidige consument is, al dan niet ongewild en vermoedelijk zonder het zelf te beseffen, een reclame-expert geworden. Maar dan wel een expert die een haat-liefdeverhouding met zijn studieobject heeft. Terwijl hij zich de ene keer ergert en wegzapt als het zoveelste reclameblok zich aandient, blijft hij de volgende keer kijken om dat ene leuke spotje niet te missen. Het is aan adverteerders, reclamebureaus, mediabureaus en exploitanten om ervoor te zorgen dat het evenwicht in die haat-liefdeverhouding overeind blijft.


D IR E C T IE DIRECTIE 11965 96 5 - 22004 004


1965-1967

1990-1991

dr. G.A.M. Vogelaar, algemeen directeur drs. C.J. Smeekes, adjunct directeur

drs. C.J. Smeekes, algemeen directeur (t/m 31-8-1991) P.F. Kenninck, adjunct directeur commerciële zaken R.E. Morees, adjunct directeur algemene zaken

George Vogelaar

‘De kwaliteit van een reclamespot zal van meer betekenis blijken te zijn dan de paar procenten meer of minder kijkdichtheid’ (Revue der Reclame-Expres, 24-8-1966)

1991-1993 P.F. Kenninck, algemeen directeur (vanaf 1-9-1991) R.E. Morees, financieel directeur N.S.M.R. Overdijk-Bakker, commercieel directeur

1994 P.F. Kenninck, algemeen directeur R.E. Morees, financieel directeur (wnd. alg. directeur van 15-7-1994 t/m 31-1-1995) N.S.M.R. Overdijk-Bakker, commercieel directeur

1967-1989 drs. C.J. Smeekes, algemeen directeur (vanaf 1-4-1967)

1998-1999

digheden zijn veranderd.’ (Adformatie, 16-2-1995)

Drs. C.A. Vis, algemeen directeur J.W. Koldenhof, commercieel directeur (t/m 30-6-1999)

1996-1997 A.A. Vinju, algemeen directeur (t/m 31-4-1997) R.E. Morees, financieel directeur

Drs. J.J. Minnaar, algemeen directeur (t/m 30-9-2004) Drs. A.C. Buurman, algemeen directeur (vanaf 1-10-2004)

2000 Drs. C.A. Vis, algemeen directeur (t/m 30-11-2000) Drs. J.J. Minnaar, algemeen directeur (vanaf 1-12-2000)

1997 Drs. C.A. Vis, algemeen directeur (vanaf 1-5-1997) J.W. Koldenhof, commercieel directeur R.E. Morees, directeur faciliteiten en operaties

2001-2003 Drs. J.J. Minnaar, algemeen directeur

1995

Paul Kenninck

‘We zijn er nog lang niet. Ik besef dat ik generaliseer, maar de adverteerder is nog conservatief. Hij kijkt nog teveel naar bereiksaantallen en naar de kosten.’ (Algemeen Dagblad, 5-5-1994)

A.A. Vinju, algemeen directeur (vanaf 1-2-1995) R.E. Morees, financieel directeur N.S.M.R. Overdijk-Bakker, commercieel directeur (t/m 15-3-1995)

Arian Buurman

Cees Vis

‘We zijn concurrerend geworden. Men was gewend te denken: we hebben kwaliteit in huis, en kwaliteit verkoopt zichzelf. Maar zo werkt dat dus niet.’ (Adformatie, 7-92000)

Chris Smeekes

‘In omroepland noemden ze mij vaak de adverteerdersknecht, maar als ik de vakpers lees, ben ik iemand die altijd nee tegen de adverteerders zegt. Op den duur ga je dan zelf wel uitmaken wat goed is.’ (NieuwsTribune, 29-8-1991)

Adriaan Vinju

Ruud Morees

202

2004

‘De taak van de Ster is om de vertaalslag te maken vanuit de markt richting omroepen. Ik denk wel dat er steeds beter naar de Ster zal worden geluisterd, omdat de omstan203

‘Ik vind dat we het kijktijdaandeel goed in de gaten moeten houden. Je moet realistisch zijn in een markt met drie grote spelers die de kijkersmarkt in handen hebben. De publieke omroepen moeten zorgen dat ze een substantieel deel van de markt Julius Minnaar en een breed scala aan doel‘Het adverterend bedrijfsleven groepen bedienen.’ (Reclameis niet gebaat bij het verminde- week, 2004) ren of opheffen van de reclamemogelijkheden bij de publieke omroep. Voor adverteerders wordt het aanbod schaarser en wellicht moeten zij hogere tarieven gaan betalen. De kijker is er zeker niet bij gebaat.’ (Volkskrant, 7-10-2002)


1965 - 1966 Leden:

dr. J.E. Andriessen — voorzitter drs. P.J. van Sloten — pvv voorzitter / secretaris A.M.E.H.N. Koemans J.J.W. Noordervliet A. Rammelt dr. J.G. Stappers

BBESTUUR E ST UUR 11965 96 5 - 22004 004

Waarnemers:

E.A. Schüttenheim — namens de Nederlandse Televisiestichting drs. A.J.J. van der Made — namens de Nederlandse Radio Unie drs. H. Nathans — namens Ministerie van Economische Zaken dr. J. Verhoeve — namens Ministerie van CRM mr. M.P. Bajetto (pvv) — namens Ministerie van CRM

1967 Leden:

ir. S.H. Visser (per 1-2-’67) — voorzitter drs. P.J. van Sloten — pvv voorzitter / secretaris A.M.E.H.N. Koemans J.J.W. Noordervliet A. Rammelt dr. J.G. Stappers Waarnemers:

E.A. Schüttenheim — namens de Nederlandse Televisiestichting drs. A.J.J. van der Made — namens de Nederlandse Radio Unie drs. H. Nathans — namens

Ministerie van Economische Zaken dr. J. Verhoeve — namens Ministerie van CRM mr. M.P. Bajetto — namens Ministerie van CRM

1968 – 1972 Leden:

G.J. Vente (per 1-3-’68) — voorzitter drs. P.J. van Sloten — pvv voorzitter / secretaris A.M.E.H.N. Koemans J.J.W. Noordervliet A. Rammelt dr. J.G. Stappers

Televisiestichting drs. A.J.J. van der Made — namens de Nederlandse Radio Unie (t/m 1 april) drs. H. Nathans — namens Ministerie van Economische Zaken dr. J. Verhoeve — namens Ministerie van CRM mr. M.P. Bajetto (pvv) — namens Ministerie van CRM

1974 Leden:

Waarnemers:

E.A. Schüttenheim — namens de Nederlandse Televisiestichting drs. A.J.J. van der Made — namens de Nederlandse Radio Unie drs. H. Nathans — namens Ministerie van Economische Zaken dr. J. Verhoeve — namens Ministerie van CRM mr. M.P. Bajetto — namens Ministerie van CRM

1973 Leden:

G.J. Vente — voorzitter drs. P.J. van Sloten — pvv voorzitter / secretaris A.M.E.H.N. Koemans (†) J.J.W. Noordervliet A. Rammelt Dr. J.G. Stappers

G.J. Vente — voorzitter drs. P.J. van Sloten pvv — voorzitter / secretaris drs. J.R. Nieuwenhuis (per 10-5-’74) J.J.W. Noordervliet A. Rammelt dr. J.G. Stappers Waarnemers:

E.A. Schüttenheim — namens de Nederlandse Televisiestichting drs. H. Nathans — namens Ministerie van Economische Zaken dr. J. Verhoeve — namens Ministerie van CRM mr. M.P. Bajetto — namens Ministerie van CRM

1975 Leden:

Waarnemers:

E.A. Schüttenheim — namens de Nederlandse 205

drs. P.J. van Sloten — voorzitter (per 1-7-’75) A. Rammelt — pvv voorzitter / secretaris drs. J.R. Nieuwenhuis J.J.W. Noordervliet dr. J.G. Stappers

Waarnemers:

drs. Ch.E. van der Ploeg — namens de NOS (per 1-7-’75) dr. J. Verhoeve — namens Ministerie van CRM drs. W.A.F. Wilbers (pvv) — namens Ministerie van CRM (per 1-2-’75)

1976 Leden:

drs. P.J. van Sloten — voorzitter A. Rammelt — pvv voorzitter / secretaris drs. J.R. Nieuwenhuis J.J.W. Noordervliet dr. J.G. Stappers R.J. Ovezall (per 5-5-’76) Waarnemers:

drs. Ch.E. van der Ploeg — namens de NOS dr. J. Verhoeve — namens Ministerie van CRM drs. W.A.F. Wilbers — namens Ministerie van CRM

1977 Leden:

drs. P.J. van Sloten — voorzitter A. Rammelt — pvv voorzitter / secretaris drs. J.R. Nieuwenhuis J.J.W. Noordervliet dr. J.G. Stappers R.J. Ovezall Waarnemers:

dr. J. Verhoeve — namens Ministerie van CRM drs. W.A.F. Wilbers — namens Ministerie van CRM


1980

mr. E.C.M. Jurgens — namens de NOS (per 5-9-’77) K. de Wilde (pvv) — namens de NOS

Leden:

drs. P.J. van Sloten — voorzitter A. Rammelt — pvv voorzitter / secretaris M.A. Kolkman drs. J.R. Nieuwenhuis dr. J.G. Stappers R.J. Ovezall

1978 Leden:

drs. P.J. van Sloten — voorzitter A. Rammelt — pvv voorzitter / secretaris drs. J.R. Nieuwenhuis dr. J.G. Stappers R.J. Ovezall

1983 - 1984 Leden:

mr. C. van Lookeren Campagne — voorzitter J. Mulder secretaris M.A. Kolkman drs. J.R. Nieuwenhuis dr. J.G. Stappers R.J. Ovezall, R.A. Waarnemers:

Waarnemers:

dr. J. Verhoeve — namens Ministerie van CRM mr. E.C.M. Jurgens — namens de NOS K. de Wilde (pvv) — namens de NOS ing. J.W. Reinold (pvv) — namens Ministerie van CRM (per 1-6-’80)

Waarnemers:

dr. J. Verhoeve — namens Ministerie van CRM drs. W.A.F. Wilbers — namens Ministerie van CRM mr. E.C.M. Jurgens — namens de NOS K. de Wilde (pvv) — namens de NOS

1981 - 1982 Leden:

1979 Leden:

drs. P.J. van Sloten — voorzitter A. Rammelt — pvv voorzitter / secretaris M.A. Kolkman (per 6-9-’79) drs. J.R. Nieuwenhuis dr. J.G. Stappers R.J. Ovezall Waarnemers:

dr. J. Verhoeve — namens Ministerie van CRM mr. E.C.M. Jurgens — namens de NOS K. de Wilde (pvv) — namens de NOS 206

mr. C. van Lookeren Campagne — voorzitter (per 1-4-’81) J. Mulder (per 2-2-’81) secretaris (per 16-7-’81) M.A. Kolkman drs. J.R. Nieuwenhuis dr. J.G. Stappers R.J. Ovezall Waarnemers:

dr. J. Verhoeve — namens Ministerie van CRM / WVC ing. J.W. Reinold (pvv) — namens Ministerie van CRM / WVC mr. E.C.M. Jurgens — namens de NOS R.H.G. Schoonhoven (pvv) — namens de NOS

dr. J. Verhoeve — namens Ministerie van WVC ing. J.W. Reinold (pvv) — namens Ministerie van WVC mr. E.C.M. Jurgens — namens de NOS drs. C.G.G. Spaan (pvv) — namens de NOS

1985 - 1987 Leden:

mr. C. van Lookeren Campagne — voorzitter J. Mulder secretaris M.A. Kolkman drs. J.R. Nieuwenhuis dr. J.G. Stappers R.J. Ovezall, R.A. Waarnemers:

drs. K. van der Steenhoven — namens Ministerie van WVC dr. A.H. van den Heuvel — namens de NOS drs. C.G.G. Spaan (pvv) — namens de NOS

1988 Leden:

mr. C. van Lookeren Campagne — voorzitter J. Mulder secretaris M.A. Kolkman

drs. J.R. Nieuwenhuis dr. J.G. Stappers R.J. Ovezall, R.A. drs. J.C. Houwert (per 1-7-’88) mr. J.J. Nouwen (per 1-7-’88) Waarnemers:

mr. H.Y. Kramer — namens Ministerie van WVC drs. J.P. van der Reijden — namens de NOS drs. Th.D. Jansen (pvv) — namens de NOS

1989 Leden:

mr. C. van Lookeren Campagne — voorzitter R.J. Ovezall, R.A. — secretaris M.A. Kolkman dr. J.G. Stappers drs. J.C. Houwert mr. J.J. Nouwen drs. C.R. Rog

Waarnemers:

mr. H.Y. Kramer — namens Ministerie van WVC drs. J.P. van der Reijden — namens de NOS (per 1-6-’90) drs. H. van Wijk (pvv) — namens de NOS (per 1-9-’90)

1991 Leden:

mr. C. van Lookeren Campagne — voorzitter R.J. Ovezall, R.A. — secretaris M.A. Kolkman dr. J.G. Stappers drs. J.C. Houwert mr. J.J. Nouwen drs. C.R. Rog

K. van Doodewaerd (per 1-7-’95) mr. A. Herstel A.A. van der Louw mr. J.J. Nouwen Waarnemer:

mr. H.Y. Kramer — namens Ministerie van OCW

1996 Leden:

mr. C. van Lookeren Campagne — voorzitter (t/m 3-3-’96) H. Post — voorzitter (per 4-3-’96) K. van Doodewaerd (per 1-7-’95) mr. B. Geersink A.A. van der Louw mr. J.J. Nouwen

Waarnemers:

mr. H.Y. Kramer — namens Ministerie van WVC drs. H. van Wijk (pvv) — namens de NOS

Waarnemers:

mr. H.Y. Kramer — namens Ministerie van WVC drs. J.P. van der Reijden — namens de NOS drs. Th.D. Jansen (pvv) — namens de NOS

1990

1992-1994 Leden:

mr. C. van Lookeren Campagne — voorzitter drs. M. van Dam mr. A. Herstel drs. M. de Jong mr. J.J. Nouwen

Leden:

Waarnemer:

mr. H.Y. Kramer — namens Ministerie van OC en W

1997 Leden:

H. Post — voorzitter (per 4-3-’96) K. van Doodewaerd mr. B. Geersink A.A. van der Louw mr. J.J. Nouwen Waarnemer:

mr. C. van Lookeren Campagne — voorzitter R.J. Ovezall, R.A. — secretaris M.A. Kolkman dr. J.G. Stappers drs. J.C. Houwert mr. J.J. Nouwen drs. C.R. Rog

Waarnemer:

mr. H.Y. Kramer — namens Ministerie van WVC / OCW

1995 Leden:

mr. C. van Lookeren Campagne — voorzitter drs. M. van Dam 207

mr. H.Y. Kramer — namens Ministerie van OC en W

1998 Leden:

H. Post — voorzitter K. van Doodewaerd mr. B. Geersink mr. J.J. Nouwen


Waarnemers

Waarnemer:

drs. P.B.A. Dirks — namens de NOS (per 26-11-’98) mr. drs. G.J. Wolffensperger — namens de NOS (per 23-4-’98) mr. H.Y. Kramer — namens Ministerie van OC en W

1999 Leden:

H. Post — voorzitter K. van Doodewaerd mr. J.J. Nouwen

mr. H.Y. Kramer — namens Ministerie van OC en W

2002 Leden:

H. Post — voorzitter K. van Doodewaerd drs. P.B.A. Dirks mr. drs. G.J. Wolffensperger E. de Meij Waarnemer:

mr. H.Y. Kramer — namens Ministerie van OC en W

Waarnemers:

drs. P.B.A. Dirks — namens de NOS mr. drs. G.J. Wolffensperger — namens de NOS mr. H.Y. Kramer — namens Ministerie van OC en W

2000 Leden:

H. Post — voorzitter K. van Doodewaerd mr. J.J. Nouwen Waarnemers:

2003 - 2004 Leden:

H. Post — voorzitter K. van Doodewaerd drs. P.B.A. Dirks (t/m 31-8-’03) drs. C.A. Vis (per 1-9-’03) mr. drs. G.J. Wolffensperger (t/m 31-1-’03) mr. H.J.E. Bruins Slot (per 1-2-’03) E. de Meij Waarnemer:

drs. P.B.A. Dirks — namens de NOS mr. drs. G.J. Wolffensperger — namens de NOS mr. H.Y. Kramer — namens Ministerie van OC en W

2001 Leden:

H. Post — voorzitter K. van Doodewaerd mr. J.J. Nouwen drs. P.B.A. Dirks mr.drs. G.J. Wolffensperger

208

mr. H.Y. Kramer — namens Ministerie van OC en W (t/m 31-1-’04) drs. A.E. Groeneveld (per 1-2-’04)


GER A ADPLEEGDE GERAADPLEEGDE LLITERATUUR I T ER AT UUR

Boeken ADCN , En toen ging er een lampje branden... Het beste uit 25 jaar Nederlandse Reclame en Grafi sche Vormgeving, Amsterdam 1992. Anderiessen, J.

e.a., Reclamehelden. Magazine ter gelegenheid van de tentoonstelling Reclamehelden in de Beurs van Berlage in Amsterdam van 18 december 1999 t/m 30 januari 2000, Amsterdam 1999. As , J. van, Effectiviteit van radioreclame (SWOCC publicatie nr. 14), Amsterdam 2000. Berg , M. van den, E. Duijnisveld en E. Smit, De logica van likeability (SWOCC publicatie nr. 27), Amsterdam 2004.

F. en P. van Niekerk, Effectiviteit tv-reclame, aanzet voor een tv-reclamebeleid, Een nota geschreven in opdracht van de VEA, Amsterdam 1995.

Idenburg ,

P.J.A. en Th.J.M. Ruigrok, Commerciële omroep in Nederland 19511991. Van REM-eiland tot RTL 4, Den Haag 1991. Kaiser, A. en L van Zoonen, Blikvanger. Reclame: het spel van kijken en bekeken worden, A’dam 1993.

KesselsKramer 96-01, Amsterdam 2001. Kirschner,

M., The Holy Bible of Advertising, 1999. Kroon ,

B., Tv-reclame maken. Handwijzer voor televisie-reclame in Nederland, Amsterdam 1967. Kuitenbrouwer,

J., Leuk Werk(t). De grondregels voor succesvolle televisiereclame volgens Lowe Kuiper & Schouten, 1995.

Boelé ,

Contant , P., De TV-Oorlog. De keerzijde van tien jaar commerciële televisie in Nederland, Utrecht/Antwerpen 2000. Heijne ,

B., De wijde wereld, Amsterdam 2000. Huiskes G. e.a., 25 jaar STER. Een leeuw van een medium, Hilversum 1990.

Muntz , A., Reclame en zo... Notities uit Apeldoorn, Den Haag 1993.

(SWOCC publicatie nr. 24), Amsterdam 2003. b.v., Het reclamemedium televisie geëvalueerd, Amsterdam 1981. Prad

b.v., De ergernis van de Nederlander, Amsterdam 1982. Prad

Roode , A. H. de en P. Mertz (red.), Communicatie ‘87. Ontwikkelingen en trends in organisatie en bedrijf, Deventer 1987.

C.J., De nabije toekomst van de STER. Wat is werkelijk urgent?, 1982. Smeekes ,

C.J., De All American Show. Zo hoeft het niet in Nederland, maar hoe dan wel? Mogelijkheden en grenzen van t.v.-reclame als bron van omroepfi nanciering, 1980.

Roomer,

Snijders , A., Rap van fortuin. 22 persoonlijke verhalen van de commerciële radio en televisie, Hilversum 1997.

Rutherford ,

Soeterboek , L. en J. W. van der Hoek, Encyclopedie voor Reclame en Marketing, Deventer 1981-1983.

J. (red.), Handboek Reclame 1984-1985, Deventer-Ant werpen 19841985. P., The New Icons? The Art of Television Advertising, Toronto 1995.

Staal , J., Tv-adverteerders aan het woord (Ster-brochure), 1984.

Schiferli , K., 25 Campagneklassiekers vanaf 1973 uit Adformatie. Een speciale Staal , J., Tv-adverteerders uitgave van de Stichting Ether aan het woord (Ster-brochuReclame, Amsterdam 1999. re), 1988.

N.V., De geïrriSchreurs , W., Geschiedenis teerde consument/de afwezige van de reclame in Nederland, kijker, Amsterdam 1969. Utrecht 2001. Makrotest

Smeekes ,

Ster,

jaarverslagen 1966-2003.

Veer, B. van der, Is er nog iets leuks vanavond? 40 jaar Olsthoorn , E., Informatie Schreurs , W., de Doorbraak tv-favorieten in Nederland, overvloed. In discussie met de van direct marketing. Direct Utrecht 1991. reclamepraktijk (SWOCC marketing in Nederland van publicatie nr. 25), Amsterdam 1945 tot nu, Woerden 1997. Wolters , E., Ster-vrouw is 2003. geen licht. Een uitgave van de Siersma , F., Testbeeld. Meld- en Regelkamer WerkOlsthoorn , E., Aandacht te Essays over mens en televisie, groep van Man Vrouw Maatmidden van overvloed Amsterdam 1963. schappij, 1986.

211


Wijfjes ,

H., Hallo hier Geradts , G., ‘Perfectie in de Hilversum. Driekwart eeuw reclame heeft een prijs’, in: de radio en televisie, Weesp 1985. Volkskrant, 12-3-1988.

commerciële televisie in Nederland’, in: Soundscapes, juni 1998.

Artikelen Giesen , P., ‘Grappenmakers Bakkeren , H., ‘Ouders van de reclame’, in: de Volkszuchten onder zeurterreur van krant, 30-3-2002. kinderen’, in: de Volkskrant, 31-12-2003. Goudappel , A., ‘Strijd om TV-kijker nadert hoogtepunt’, Bemmel , N. van, ‘Reclamein: Management Team, maker zoekt geloofwaardig22-10-1990. heid’, in: de Volkskrant, 2-8-1997. Hansen , H., ‘Commerciële televisie wakkert de begeerte Boomgaard , E. van den en R. aan’, in: de Volkskrant, Ockhuysen, ‘Aanval op de 14-10-1989. lachspieren’, in: de Volkskrant, 22-3-1997. Hen , P. de., ‘Wat hebben we het toch GOED’, in: Elsevier, Brandt , E., ‘Weggegooid 12-7-1997. geld’, in: de Groene Amsterdammer, 4-12-1996. Hooyer, R., ‘Spotje voor de baas’, in: Elsevier, 3-4-1993. Brouwer, I., ‘Muziek nummer 1 in de reclame’, in: Jungmann . B., ‘De STER MAN/Carrière, april 1991. heeft de tijd mee’, in: Haarlems Dagblad, 14-2-1987. Effting , M., ‘Loeki overleefde elke aanval van STER-direcKagie , R., ‘Als we over teuren, tot nu’, in: de Volksgroenten praten, hebben we krant, 12-1-2004. het over een bloedserieus produkt’, in: Vrij Nederland, Essen , W.J. van, ‘Kan ’t wat 4-3-1989. zachter’, in: Mikro Gids, 27-7-2002. Kater, C. de en J. Ramaer, ‘Magic Mazda’, in: Quote Fransen , A., ‘De nieuw april 1992. verworven nuchterheid van Sylvia Kristel’, in: HP/De Tijd, Klugt , P. van der en M. van 1-10-1993. den Dungen, ‘Manipulatio’ in: Quote, juli/augustus 1990. Gelder, H. van, ‘Goeiedag en 25 mille in de knip’, in: NRC Knot , H., ‘Van REM naar Handelsblad, 22-2-2000. TROS. De geboorte van de

Knot , H., ‘De moeizame invoering van de radio- en televisiereclame in Nederland (1951-1967)’, in: Soundscapes, juni 2000.

212

Kuitenbrouwer,

J., ‘Nou eh… beetje yuppie’, in: Haagse Post, 27-2-1988. Man , J. de, ‘Marten Faber en reclame zonder toefjes en kunstjes’, in: de Volkskrant, 1-8-1987.

Rood ,

T., ‘Massa nieuwe Verbeek , E., ‘Vrouw bijt mogelijkheden maakt adverman’, in: Haagse Post, teerders nog niet creatiever’, 27-2-1988. in: de Volkskrant, 28-10-1989. Visser, H., ‘De emotionele Roosendaal , M., ‘De sterreverleiding’, in: FEM/DeWeek, tjes van de Ster’, in: de Tele18-3-2000. graaf, 1-9-1990. Wessels , P., ‘Stille revolutie Ruiter, T., ‘Mooi of sloofje, in wasmiddelenreclame’, in: als ’t maar verkoopt’, in: de NRC Handelsblad, 27-7-1996. Volkskrant, 7-6-1986. Westermann , M., ‘Een Slats , J., ‘Reclame van campagne ontstaat niet op een bessenjenever haalt de nieuw- mistige maandagochtend’, in: ste film van Woody Allen’, in: Elseviers Weekblad, de Volkskrant, 6-4-1991. 31-3-1984.

R., ‘De adverteerder hapt toe’, in: Elsevier, 1-4-1989.

Stielstra , Th., ‘Een reclamezinnetje moet in een flits staan’, in: de Volkskrant, 4-5-1991.

Meijers , C., ‘Reclamezendtijd: meer voor minder kwaliteit’, in: de Volkskrant, 19-8-1989.

Stielstra , Th., ‘Een naald zoek je in een naaigarnituurtje’, in: de Volkskrant, 18-5-1991.

Minnaar, J., ‘Ster-reclame is gunstig voor kijker’, in: de Volkskrant, 7-10-2003.

Stielstra , Th., ‘Ik heb alleen maar succesvolle campagnes gemaakt’, in: de Volkskrant, 15-6-1991.

Wijman , E., ‘Vermoorde onschuld’, in: de Volkskrant, 7-2-2004.

Stielstra , Th., ‘Kort, snel en simpel’, in: de Volkskrant, 4-4-1992.

Wytzers , L., ‘De vlieg en de botsauto’, in: Elsevier, 8-7-2000.

Meijer,

F., ‘De krant is dood. Leve de televisie!’, in: de Volkskrant, 11-9-1993.

Wijman , E., ‘Echte mensen’, in: de Volkskrant, 8-12-2000. Wijman , E., ‘Oorvijg is weg uit soepreclame,’ in: de Volkskrant, 15-2-2003. Wijman ,

E., ‘Beschaafd bloot’, in: de Volkskrant, 11-10-2003.

Obbema ,

Pinedo , D., ‘Het imago van de zwaan’, in: NRC Handelsblad, 4-12-1997.

T., ‘Als de grap overheerst wordt reclame vervelend’, in: de Volkskrant, 4-2-1989.

Stielstra , Th., ‘De shock-

spot’, in: de Volkskrant, 27-2-1992.

Rood ,

Vasterman , P., ‘De man als medium’, in: Intermagazine, juni 1989.

213

Vakbladen Adformatie, 1973-2004. Ariadne, 1957-1983. Ariadne/Revue der Reclame, 1975-1982. NieuwsBugamor, 1986-1987 NieuwsTribune,1987-2001. Revue der Reclame, 1955-1967.


Uitgave

Leuker kunnen we ’t niet maken is een uitgave van de Ster ter gelegenheid van het 40-jarig bestaan. Onderzoek, tekst en samenstelling boek

Wilbert Schreurs Onderzoek, tekst en samenstelling dvd

Peter Boots en Ron Doolaar Ontwerp

Inizio Communicatie Design i.s.m. Joris Maltha & Daniël Gross DTP, Lithografie en druk

Printinghouse Lecturis bv Productie DVD

Eyehear

CCOLOFON OLOFON

© Hilversum, 2004

Alle rechten voorbehouden. Niets uit dit boek en deze dvd mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevens bestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de Ster. Om verwarring te voorkomen, is in het hele boek de Ster-huisstijl gehanteerd die in 2001 is ingevoerd, hetgeen betekent dat het begrip ‘Ster’ met één kapitaal is geschreven.

Top 40 reclame geschiedenis  

Top 40 reclame geschiedenis

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you