Page 1

oms l ag a r t i k e l K e n n i s & c u lt u u r

oms l ag a r t i k e l K e n n i s & c u lt u u r

editie

ranglijst

Top-100 van 2010 Nederlandse

Enclosed Content Chatting Away in the Colour Invisibility van Anouk Kruithof. De veelbelovende jonge fotograaf profiteert van de toenemende interesse voor videokunst. Ook de nieuwe nummer 1 in de top-100 kunstenaars, Guido van der Werve, is een videokunstenaar

kunstenaars De stand van zaken in de nederlandse beeldende kunst. Opnieuw weegt Elsevier alle elementen van een geslaagde kunstcarrière In het vijfde jaar van de Elsevier top-100 heeft Marlene Dumas haar toppositie eindelijk afgestaan. De nieuwe nummer 1 is Guido van der Werve, wat bewijst dat zijn genre, de videokunst, steeds meer wordt geaccepteerd. De crisis laat zijn sporen na: de veilingprijzen van het werk van diverse kunstenaars zijn flink gedaald. Riki Simons

• e l s e v i e r 1 mei 2010

V Video/film

T tekeningen

M mixed media

F fotografie

I Sculptuur

2010

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

2009 totaal

7 1 8 62 2 40 4 11 20 5

5.025 4.790 4.020 3.900 3.670 3.555 3.365 3.280 3.130 3.110

kunstenaar geboortejaar

de or vo 09 de 20 el n e dd 8 e mi 00 nd ge 7, 2 n be va 00 eb gs % ,2 gh kin 15 006 za an ge -r e2 in rs iti se id aa ed as he n kl ig te js en ez uns ri rk p nw k r we a e aa na ht in n c te ko ws un er vie en . p ie v re ad ng r of bl t ili ij d en ns ve b el u er k tik e ov ar nal ies es io at iti at lic os rn ub xp te e in e p ij in b r s de ave tie on g si m jz it po eu bi ; u Ex us rk o- m we ol ds s in an es nl iti ie ite os er bu l p a x -E g lo se e so and ot nl gr s ite op ur s e bu tie tb ta s n en u r k es e oo pr al kd m re tion er eu a w n us rn te va m s n in e nd in op la es nk er iti m aa ed os eu n xp s -E mu lo s in so nd a es rl iti ie de os er Ne xp al -E g lo se so nd a e rl ri de go te Ca

74

S schilderkunst

Ne

werk, maar ook om van de kunstenaar geen one hit wonder te maken. e editie van 2010 is alweer de vijfde Inmiddels zijn er alweer drie nieuwe Van van de Elsevier top-100 van Nederder Werve-films, minder eenduidig en minlandse beeldend kunstenaars. Dit is der gebaseerd op één (iconisch geworden) ook het jaar waarin schilder Marlene Dumas, beeld. Hoe het Van der Werve de komende die vier jaar onbedreigd op plaats 1 stond, die jaren zal vergaan, moet worden afgewacht, positie moet afstaan. Niet aan een van de maar zijn instantsucces van nu laat zien hoe kunstenaars die samen met haar al die jaren breed geaccepteerd videokunst de afgelopen steeds boven in de lijst stonden, maar aan een vijf jaar is geworden. videokunstenaar, Guido van der Werve, die Toen Marlene Dumas in 2006 in de eerste niet alleen bijna 25 jaar jonger is dan Dumas, top-100 nummer 1 werd, had ze al een veel maar die ook pas sinds afgelopen jaar een langere, langzamere, maar solide schildershoge plaats (7) in de ranglijst heeft. carrière van enige decennia achter de rug. De Elsevier top-100 is een ranglijst van Ze was toen de meestbelovende beeldend Nederlandse beeldend kunstekunstenaar ter wereld, door naars die het voorgaande jaar de nieuwe aandacht van de De basis van de kunst-top-100 institutioneel en commercieel kant van de rijke en beroemhet meest ‘zichtbaar’ waren.  De puntenscores zijn berekend  De top-100 is gebaseerd op actide kunstverzamelaar Charles Saatchi en door haar toen net Zichtbaar in solotentoonstelop basis van gegevens over het viteiten in zowel musea en kunstlingen in galeries, musea en kalenderjaar 2009. instellingen als op de (particuliere) geplande solotentoonstelling, andere kunstinstellingen in  De scores weerspiegelen de kunstmarkt, gewogen naar de voor 2009, in het Museum of binnen- en buitenland, op de nationale en internationale zichtnaamsbekendheid en professionaModern Art in New York. Het verschil tussen de nummers 1 grote internationale kunstbeurbaarheid van het werk van de liteit van de locaties. (Dumas) en 2 (fotograaf Rizen, in de grote internationale kunstenaars, als de basis voor  Als Nederlandse kunstenaar neke Dijkstra) was toen meer vakbladen, op veilingen, en in een duurzame naamsbekendheid. gelden ook buitenlanders die dan 5.000 punten. de vorm van (boek)uitgaven  Alle gegevens zijn controleerminstens tien jaar in Nederland over hun werk. In totaal elf criVijf jaar later is het dringen baar en zijn gerangschikt naar wonen. aan de top. Het verschil in score teria, afgeleid van controleerelf criteria die het fundament bare activiteiten (zie ‘De basis tussen plaats 1 en 10 is nu nog van een duurzame artistieke Meer over de kunst-top-100: van de kunst-top-100’ op deze loopbaan bepalen. www.elsevier.nl/top100-2010 geen 2.000 punten, en het verpagina). schil tussen de nummers 1 (Van

D

Aan het succes van Guido van der Werves Nummer acht. Everything is going to be alright (2007), een tien minuten durende film van een wandeling van de kunstenaar over het ijs van de Botnische Golf vóór een enorme ijsbreker uit, komt voorlopig geen eind. Nummer acht heeft die eigentijds-melancholische natuurromantiek en raadselachtigheid die overal direct aanslaan. De aanvragen voor exposities blijven van over de hele wereld binnenstromen bij zijn Amsterdamse galerie Juliètte Jongma. Kunstenaar en galerie hebben besloten om hier voorlopig alleen nog maar beperkt gehoor aan te geven. Dit vanwege het gevaar van overexposure van dit

Guido van der Werve 1977 V Marlene Dumas 1953 S Michael Readecker 1963 S Fiona Tan 1966 V Atelier van Lieshout 1963 M herman de vries 1931 M Erwin Olaf 1959 F Armen Eloyan 1966 S Erik van Lieshout 1968 M Marcel van Eeden 1965 T

150 150

250 400 300

150 950 800 1.400 450 325 1.000 300 325 450 500 500 225 250 1.300 1.000 150 750 600 725 450 500 1.225 300 500 900 1.275 700 150 150 750 700 450 225 1.350 300 725

850 350 1.600 1.100 700 800 500 1.000 500 500 350

175 1.515 445 425 645 430 515 305 580 510

e l s e v i e r 1 mei 2010

• 75


oms l ag a r t i k e l K e n n i s & c u lt u u r

K e n n i s & c u lt u u r

De 5 hoogste nieuwkomers in de top-100

De snelste stijgers in de top-100

1 Navid Nuur  Marc Bijl  2 3 Reinier Lucassen  4 J.C.J. van der Heyden  5 Renzo Martens 

1 2 3 4 5

Sebastiaan Bremer  (64 plaatsen) Fiona Tan  (58 plaatsen) Lily van der Stokker  (45 plaatsen) herman de vries  (34 plaatsen) Marijke van Warmerdam (29 plaatsen)

De top-10 van de Nederlandse fotografie 1 Erwin Olaf 2 Ruud van Empel 3 Rineke Dijkstra 4 Hellen van Meene 5 Martin Roemers 6 Ad van Denderen 7 Charlotte Dumas 8 Anton Corbijn 9 Lidwien van de Ven 10 Koos Breukel

Port Said, Egypte van Ad van Denderen

De top-10 van de Nederlandse schilderkunst 1 Marlene Dumas 2 Michael Raedecker 3 Armen Eloyan 4 Pat Andrea 5 Armando 6 Corneille 7 René Daniëls 8 Reinier Lucassen 9 J.C.J. van der Heyden 10 Lily van der Stokker

Untitled (Po­tato) van Armen Eloyan

I Sculptuur

2010

11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 76

2009 totaal

18 14 10 24 32 13 3 - 9 27

2.715 2.655 2.620 2.600 2.525 2.465 2.370 2.350 2.240 2.040

kunstenaar geboortejaar

Aernout Mik 1962 V Ruud van Empel 1958 F Pat Andrea 1942 S Jan Dibbets 1941 M Daan van Golden 1936 M Armando 1929 S 300 Rineke Dijkstra 1959 F Navid Nuur 1976 M 150 Corneille 1922 S René Daniëls 1950 S .

• e l s e v i e r 1 mei 2010

Kalm te voet naar plaats 1 Niemand hoeft zich nu meer af te vragen waar hij naar op weg was, die kleine figuur, lopend voor die grote ijsbreker op de diepvriesvlakte van de Botnische Golf, kwetsbaar maar vastberaden in de nu al legendarische film Nummer acht. Mysterieus maar kalm te voet, op weg naar: de eerste plaats in de Elsevier top-100 van Nederlandse beeldend kunstenaars. Guido van der Werve (1977) onttroont dit jaar Marlene Dumas, die

200 150 200

225 650 325 475

150 1.000 500 750 300 225 750 1.100 350 300 600 1.225 300 500 300 500 850 225

350

1.100 500 800 500 1.000 1.000 1.800 1.600

490 280 270 300 200 365 745 440 240

voor het eerst in de vijf jaar dat de top-100 bestaat, níet op nummer 1 staat. Waarmee ook het ontbrekende nummer is aangevuld in Van der Werves eigen oeuvre, dat tot nu toe was genummerd van twee tot (zijn laatste filmproductie) twaalf. Die nummer 1 is hij nu dus zelf. Van de Werve stond in 2008 op plaats 96, schoot afgelopen jaar als een komeet omhoog naar plaats 7, en passeert in 2010 in één keer ook een aantal al jaren-

15 klommen, zoals Marcel van Eeden, Armen Eloyan, Guido van der Werve, Pat Andrea en Ruud van Empel. En er zijn kunstenaars van de oudste generatie, die weinig of geen nieuw werk meer exposeren maar stabiel relatief hoog staan omdat hun werk in vaste hoeveelheden aanwezig is op grote veilingen, zoals Corneille, Co Westerik, Bram Bogart, Henk Helmantel en René Daniëls. Betrekkelijk constant in de middenregionen staan kunstenaars die stabiel exposeren S schilderkunst

V Video/film

T tekeningen

M mixed media

F fotografie

I Sculptuur

2010

21 22 23 24 25 26 27 28 29 30

2009 totaal

- 21 - - - 28 - 50 34 -

2.030 2.020 1.955 1.825 1.700 1.605 1.550 1.490 1.430 1.400

kunstenaar geboortejaar

lang hooggenoteerde generatiegenoten van Dumas. Nummer acht is de meest iconische van Van der Werves videoproducties. Intussen blijkt ook Nummer negen heel populair: een compilatie van foto’s genomen tijdens de 24 uur dat Van der Werve, exact op de Noordpool staand, zelf tegen de draairichting van de aarde in draaide. Ook zijn andere films tonen steeds de kunstenaar zelf, veel minder gebaseerd op één beeld dan op

en voor wie er ook een bescheiden ‘secundaire markt’ (op veilingen) is, zoals Jan Dibbets, Armando, Daan van Golden, Hellen van Meene en Anton Corbijn. Ook vinden we daar kunstenaars met een stabiel ‘institutioneel succes’, die vooral in musea en kunstinstellingen exposeren, onder wie Aernout Mik, Mark Manders, Marijke van Warmerdam, Willem de Rooij en Folkert de Jong. Er zijn ook kunstenaars van de oudste generatie met een nationaal bekend oeuvre, zo-

verschillende activiteiten, even ernstig als mysterieus en doelloos, in steeds diezelfde sfeer van romantische weltschmerz. Dat gebeurt steeds vaker in combinatie met door hemzelf geschreven muziekstukken, en in Nummer twaalf gecombineerd met Van der Werves derde passie: schaken. Zijn werk is in 2009 uitgebreid beschreven in de internationale vakpers, en getoond in prominente solopresentaties op kunstbeurzen en in musea in Washington, Wenen, Parijs, Sheffield, Riga en Haarlem (De Hallen).

als J.C.J. van der Heyden, voor wie af en toe de belangstelling bij een groter publiek opleeft. En voor wie die belangsteling daarna soms ook weer wat wegebt, zoals voor Carel Visser. En tot slot, als categorie apart, is er herman de vries, 79 jaar oud, die mede geholpen door de nieuwe belangstelling voor de natuur, in binnen- en buitenland weer exposeert als een jong kunstenaar en die dit jaar weer is J geklommen naar plaats 6.

de or vo 09 de 20 el n e dd 8 e mi 00 nd ge 7, 2 n be va 00 eb gs % ,2 gh kin 15 006 za an ge -r e2 in rs iti se id aa ed as he n kl ig te js en ez uns ri rk p nw k r we a e aa na ht in n c te ko ws un er vie en . p ie v re ad ng r of bl t ili ij d en ns ve b el u er k tik e ov ar nal ies es io at iti at lic os rn ub xp te e in e p ij in b r s de ave tie on g si m jz it po eu bi ; u Ex us rk o- m we ol ds s in an es nl iti ie ite os er bu l p a x -E g lo se e so and ot nl gr s ite op ur s e bu tie tb ta s n en u r k es e oo pr al kd m re tion er eu a w n us rn te va m s n in e nd in op la es nk er iti m aa ed os eu n xp s -E mu lo s in so nd a es rl iti ie de os er Ne xp al -E g lo se so nd a e rl ri de go te Ca

F fotografie

($ 235.000) ($ 221.472) ($ 152.066) ($ 65.000) ($ 27.000) ( $ 27.000) ($ 24.000) ($ 16.000) ($ 16.000) ($ 14.000)

1

Ne

M mixed media

1 Marlene Dumas  2 René Daniëls 3 Michael Raedecker  4 Ruud van Empel  5 Atelier Van Lieshout  6 Rineke Dijkstra  7 Erwin Olaf  8 Jan Dibbets  9 Reinier Lucassen  10 J.C.J. van der Heyden 

Video/film

de or vo 09 de 20 el n e dd 8 e mi 00 nd ge 7, 2 n be va 00 eb gs % ,2 gh kin 15 006 za n a ge -r e2 in rs iti se id aa ed as he n kl ig te js en ez ns ri rk u p e nw k r a ew aa na ht in n c te ko ws un er vie en . p ie v re ad ng r of bl t ili ij d en ns ve b el ku er tik e ov ar nal ies es io at iti at ic s rn bl po te pu ij ex in e in b r s de ave tie on g si m jz it po eu bi ; u Ex us rk o- m we ol ds s in an es nl iti ie ite os er bu l p a x -E g lo se e so and ot nl gr s ite op r s eu bu tie tb ta ns en u k or es e do pr al re ion rk um at we se rn an mu te v s n in e nd in op la es nk er iti m aa ed os eu n xp s -E mu lo s in so nd a es rl iti ie de os er Ne xp al -E g lo se so nd a e rl ri de go te Ca

V Video/film

T tekeningen

Naar gemiddelde van drie hoogste veilingprijzen

Guido van der Werve

Ne

S schilderkunst

Veilingsucces

Nummer negen. The day I didn’t turn with the world (rechts) en Nummer acht. Everything is going to be alright (links)

Foto’ s Courtesy of the artist / galerie Juliette Jongma, Amsterdam

(op plaats 18) (op plaats 21) (op plaats 23) (op plaats 24) (op plaats 25)

der Werve) en 2 (Dumas) nog geen 300. Maar een nieuwe generatie, die het brede interna­tio­nale succes van Dumas met haar gevarieerde oeuvre op hoog niveau kan evenaren, is nog niet in zicht. Overigens mag Marlene Dumas het in 2009 dan kalmer aan hebben gedaan, en haar prijzen op veilingen mogen flink zijn gedaald, zij is hiermee nog niet weg uit de top. En Rineke Dijkstra, die nu is weggezakt naar plaats 17, toonde onlangs in haar galerie in Berlijn weer een aantal nieuwe prachtfilms die veel nieuw succes beloven. De afgelopen vijf jaar stonden zo’n vijftig Nederlandse kunstenaars vier keer of meer in de top100. De top-50, met de hoogste score over vijf jaar, staat in ‘De balans: vijf jaar Elsevier top-100’ op pagina 83. Daarnaast zijn er elk jaar ook, al dan niet incidentele, verrassingen: jonge kunstenaars die meteen op een hoge plaats binnenkomen. Meestal omdat ze al wel enkele jaren opvallend werk toonden in groepstentoonstellingen (die niet meetellen), en er vervolgens in één keer met een of meer solotentoonstellingen en omringende activiteiten uitsprongen. Dit jaar zijn dit Navid Nuur, Renzo Martens, Marc Bijl en Anouk Kruithof. Ook zijn er elk jaar fotografen, zoals ditmaal Martin Roemers en Ad van Denderen, die na jaren werken aan één serie in korte tijd een aantal exposities oogsten. Marlene Dumas is de enige die vijf jaar lang steeds in de top-10 stond. Rineke Dijkstra, Atelier Van Lieshout, Erik van Lieshout, Fiona Tan en Michael Raedecker lukte dit vier van de vijf jaar. Twee kunstenaars met een almaar groeiend commercieel succes en elk jaar interna­tionaal nieuwe exposities zijn Ruud van Empel en Erwin Olaf. Ook zijn er kunstenaars die door de jaren heen gestaag tot in de top-

Marc Bijl 1970 M Mark Manders 1968 I Reinier Lucassen 1939 S J.C.J. van der Heyden 1928 S Renzo Martens 1973 V Hellen van Meene 1972 F Martin Roemers 1962 F Meschac Gaba 1961 M Falke Pisano 1978 M Ad van Denderen 1943 F

150 300 150

250 250 250 250

150 300 150 150

225 325 150 475 450

250 350 350 250 250 250

500 500 300 800 300 300 500

500 500 725 500 500 500

700 350

200 200 800 800 200

500

55 345 105

505

e l s e v i e r 1 mei 2010

65 80 

• 77


oms l ag a r t i k e l K e n n i s & c u lt u u r

Overtroffen verwachtingen Michael Raedecker Schilderkunst

3

‘Een grote luxe’ noemt Michael Raedecker (1963) het onthaal in Nederland van zijn eerste overzichtstentoonstelling, Line-up, met werk van de afgelopen vijf jaar. De expositie was in 2009 in het GEM in Den Haag te zien. De kunstenaar staat elk jaar boven in de top-100, maar de meer dan 30.000 bezoekers in Den Haag en de grote aandacht in alle soorten media overtroffen alle verwachtingen. Raedecker, die al meer dan tien jaar in Londen woont, werkte onverstoorbaar verder aan het ont-

Bewust rustig aan 2

Schilderkunst

Marlene Dumas (1953) staat voor het eerst niet op 1 in de top100. Haar grote solo-expositie in 2008 in het Museum of Modern Art in New York liep in 2009 nog een paar maanden door, om daarna door te reizen naar de museumzalen van de Menil Collectie in Houston, maar verder deed Dumas het bewust rustig aan. In 2010 maakt Dumas voor David Zwirners nieuwe galerie in New York een tentoonstelling van

I Sculptuur

2010

31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 78

2009 totaal

76 - - 98 - 46 - 33 68 -

1.395 1.360 1.350 1.345 1.275 1.250 1.200 1.180 1.165 1.150

kunstenaar geboortejaar

Lily van der Stokker 1954 S Jan van der Ploeg 1959 S Bert Loerakker 1948 S Sebastiaan Bremer 1970 S Yael Bartana 1970 V Bram Bogart 1921 S Anouk Kruithof 1981 M Willem de Rooij 1969 V Marijke van Warmerdam 1959 V Bart Domburg 1957 S

• e l s e v i e r 1 mei 2010

Fiona Tan

150 150 150

250 250 250

vingen van Marco Polo, en al die exotische producten die indertijd naar het Westen reisden. Rise and Fall werd een werk over tijd en over herinneringen die, zoals water, in elkaar vervloeien, van de ene in de andere vorm. Provenance bestaat uit zes zwartwitportretten van mensen uit Tans eigen omgeving. Rise and Fall heet ook de catalogus voor een reizende expositie die dit jaar nog in Vancouver te zien is. Disorient is nog tot 20 juni samen met drie andere werken van Fiona Tan te zien in het Museum voor Moderne Kunst Arnhem.

4

video/film

Fiona Tan (1966) staat voor de vijfde achtereenvolgende keer in de top-100, ditmaal net als in het eerste jaar weer bij de bovenste vijf. Tan bleek vorig jaar een uitgelezen keuze voor het Nederlandse paviljoen op de 53ste Biënnale in Venetië, waar zij met drie nieuwe videowerken een van de memorabelste bijdragen van de hele tentoonstelling leverde. Disorient heeft als thema Venetië als historische doorvoerhaven tussen Oost en West, de reisbeschrij-

150 150

950 250 500 1.250 475 325 325 500 250

300 300 300 300

450 500 500 500 500

1.000 350

195 260 95 250 205 340

S schilderkunst

V Video/film

T tekeningen

M mixed media

F fotografie

I Sculptuur

2010

41 42 43 44 45 46 47 48 49 50

2009 totaal

- - - 59 - 53 - 41 12 -

1.150 1.135 1.110 1.110 1.105 1.090 1.090 1.080 1.080 1.075

kunstenaar geboortejaar

de or vo 09 de 20 el n e dd 8 e mi 00 nd ge 7, 2 n be va 00 eb gs % ,2 gh kin 15 006 za an ge -r e2 in rs iti se id aa ed as he n kl ig te js en ez uns ri rk p nw k r we a e aa na ht in n c te ko ws un er vie en . p ie v re ad ng r of bl t ili ij d en ns ve b el u er k tik e ov ar nal ies es io at iti at lic os rn ub xp te e in e p ij in b r s de ave tie on g si m jz it po eu bi ; u Ex us rk o- m we ol ds s in an es nl iti ie ite os er bu l p a x -E g lo se e so and ot nl gr s ite op ur s e bu tie tb ta s n en u r k es e oo pr al kd m re tion er eu a w n us rn te va m s n in e nd in op la es nk er iti m aa ed os eu n xp s -E mu lo s in so nd a es rl iti ie de os er Ne xp al -E g lo se so nd a e rl ri de go te Ca

F fotografie

nieuw werk. Dat reist samen met een twintigtal oudere werken door naar de Fundação de Serralves in Porto, Portugal. Vanaf oktober tot volgend jaar februari maakt het Haus der Kunst in München de expositie Marlene Dumas: Tronies, een combinatie van door Dumas geschilderde portretten en de ‘tronies’ (vreemde typetjes) van oude meesters als Rembrandt. De crisis zorgde voor een flinke daling van de prijzen van Dumas’ werk op veilingen in 2009. Op de grote internationale kunstbeurzen was ze minder aanwezig dan de afgelopen jaren.

Ne

M mixed media

Boven: Disorient van Fiona Tan

Uitgelezen keuze voor Venetië

de or vo 09 de 20 el n e dd 8 e mi 00 nd ge 7, 2 n be va 00 eb gs % ,2 gh kin 15 006 za n a ge -r e2 in rs iti se id aa ed as he n kl ig te js en ez ns ri rk u p e nw k r a ew aa na ht in n c te ko ws un er vie en . p ie v re ad ng r of bl t ili ij d en ns ve b el ku er tik e ov ar nal ies es io at iti at ic s rn bl po te pu ij ex in e in b r s de ave tie on g si m jz it po eu bi ; u Ex us rk o- m we ol ds s in an es nl iti ie ite os er bu l p a x -E g lo se e so and ot nl gr s ite op r s eu bu tie tb ta ns en u k or es e do pr al re ion rk um at we se rn an mu te v s n in e nd in op la es nk er iti m aa ed os eu n xp s -E mu lo s in so nd a es rl iti ie de os er Ne xp al -E g lo se so nd a e rl ri de go te Ca

V Video/film

T tekeningen

The Sleep of Reason van Marlene Dumas

Ne

S schilderkunst

Onder: uitsnede uit Therapy, een van de deels geborduurde doeken van Michael Raedecker

Foto’s Courtesy of the artist and Hauser & Wirth © Michael Raedecker

Marlene Dumas

wikkelen van zijn deels geschilderde, deels geborduurde doeken. Hij kwam tot nieuwe onderwerpen voor zijn humoristische spel met draad en tekening, verf en stof, en voor zijn dubbelspel met de beelden die hij schept en de materiële werkelijkheid van doek en draad. Zijn expositie reisde eerst van Londen naar Den Haag, en trekt dit jaar verder naar de Franse stad Nîmes. In New York had hij een solo-tentoonstelling bij galerie Andrea Rosen. Met Max Hetzler in Berlijn kreeg Raedecker er een grote internationale galerie bij. Zijn eerste solo-expositie daar opent tijdens het begin van de Berlijnse Biënnale, in de nieuwe ruimte in de voormalige Osramgloeilampenfabriek (van 11 juni tot en met 17 juli).

Henk Helmantel 1945 S Theo Jansen 1948 I Ger van Elk 1941 M Marijn van Kreij 1978 M Folkert de Jong 1972 I Cole Morgan 1950 S Emo Verkerk 1955 S Juul Kraijer 1970 T Charlotte Dumas 1977 F Tjibbe Hooghiemstra 1957 M

150 150 150 150 150

250 400 250 250

200 150 200

150

750 150 250

300 300

225 725 500 500 225 500 500 225 675

800 200 500

125 110 60 60 205 65 40 180 255

e l s e v i e r 1 mei 2010

• 79


oms l ag a r t i k e l K e n n i s & c u lt u u r

Meer met nóg minder Navid Nuur

18

Mixed Media

L’ Absence van Joep van Lieshout

Design, maar óók kunst Joep van Lieshout (1963) is nu officieel ‘Atelier Van Lieshout (AVL)’, geworden, opgericht door Joep van Lieshout. Hij is een van de Nederlandse kunstenaars die al vijf jaar in de hoogste regionen staan. Dit jaar waren er voor AVL voor het eerst veilingresultaten. AVL opereert met succes in een grijs gebied tussen kunst en design, en beweegt zich steeds meer naar design. Met een omvangrijke productie van kunstwerken, grote sculptuurprojecten, meubels, interieurprojecten en

I Sculptuur

2010

51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 80

2009 totaal

- - - - 49 19 8 - - 55

1.050 1.000 1.000 1.000 985 980 965 955 940 915

kunstenaar geboortejaar

Ossip 1952 M Christiaan Bastiaans 1951 V Marian Breedveld 1959 S Serge Game 1970 S Anton Corbijn 1955 F Lara Schnitger 1969 M Manon de Boer 1966 V Iris van Dongen 1975 S Heringa/Van Kalsbeek 1966/1962 I Carla Klein 1970 S

• e l s e v i e r 1 mei 2010

150 250

400 300 250 250 150 250

200 150

150 475 325

250 250 250 250 250 350

300

Schilderkunst

24

J.C.J. van der Heyden (1928), die samen met herman de vries behoort tot de oudste generatie kunstenaars van dit moment, exposeerde in 2009 voor het eerst in het buitenland een overzicht van zijn werk. In Culturgest, de expositieruimtes van de Portugese bank Caixa Geral de Depositos in Lissabon, was werk te

zien uit een periode van meer dan vijftig jaar. Er was ook een flinke catalogus, in het Engels/ Nederlands/Portugees. Van der Heyden maakt schilderijen, collages, films en foto’s, die ook weer elementen voor grotere installaties leveren. Hij doet dit naar een klein aantal thema’s die zich tussen abstract en figuratief heen en weer bewegen. Sommige elementen, zoals het schaakbordpatroon en de horizon, zijn in zijn oeuvre op die manier al decennia in gebruik. Van der Heyden kan rekenen op een vaste schare Nederlandse bewonderaars, en een Van der Heyden is een vast item in menige Nederlandse bedrijfscollectie en verzamelaarswoning. Ook op veilingen keert zijn werk regelmatig terug.

500 500 500 500 225 225

350

800

185 230 190 80 65 240

S schilderkunst

V Video/film

T tekeningen

M mixed media

F fotografie

I Sculptuur

2010

61 62 63 64 65 66 67 68 69 70

2009 totaal

- - - - 17 - 45 38 - 60

915 910 900 900 880 875 870 870 865 855

kunstenaar geboortejaar

de or vo 09 de 20 el n e dd 8 e mi 00 nd ge 7, 2 n be va 00 eb gs % ,2 gh kin 15 006 za an ge -r e2 in rs iti se id aa ed as he n kl ig te js en ez uns ri rk p nw k r we a e aa na ht in n c te ko ws un er vie en . p ie v re ad ng r of bl t ili ij d en ns ve b el u er k tik e ov ar nal ies es io at iti at lic os rn ub xp te e in e p ij in b r s de ave tie on g si m jz it po eu bi ; u Ex us rk o- m we ol ds s in an es nl iti ie ite os er bu l p a x -E g lo se e so and ot nl gr s ite op ur s e bu tie tb ta s n en u r k es e oo pr al kd m re tion er eu a w n us rn te va m s n in e nd in op la es nk er iti m aa ed os eu n xp s -E mu lo s in so nd a es rl iti ie de os er Ne xp al -E g lo se so nd a e rl ri de go te Ca

F fotografie

J.C.J. van der Heyden

Ne

M mixed media

Trouwe bewonderaars

Tentacle thought nr: 9 van Navid Nuur

de or vo 09 de 20 el n e dd 8 e mi 00 nd ge 7, 2 n be va 00 eb gs % ,2 gh kin 15 006 za n a ge -r e2 in rs iti se id aa ed as he n kl ig te js en ez ns ri rk u p e nw k r a ew aa na ht in n c te ko ws un er vie en . p ie v re ad ng r of bl t ili ij d en ns ve b el ku er tik e ov ar nal ies es io at iti at ic s rn bl po te pu ij ex in e in b r s de ave tie on g si m jz it po eu bi ; u Ex us rk o- m we ol ds s in an es nl iti ie ite os er bu l p a x -E g lo se e so and ot nl gr s ite op r s eu bu tie tb ta ns en u k or es e do pr al re ion rk um at we se rn an mu te v s n in e nd in op la es nk er iti m aa ed os eu n xp s -E mu lo s in so nd a es rl iti ie de os er Ne xp al -E g lo se so nd a e rl ri de go te Ca

V Video/film

T tekeningen

een met twee spijkers los aan de wand gehangen stuk wit schilderslinnen, waarvan de met kleur gesprayde rand op de achterkant van het linnen een vreemde gloed geeft op de muur. Zijn tentoonstellingsserie The Value of Void reisde naar Gent, Kassel en Sarajevo en is tot 7 juni te zien in De Hallen in Haarlem.

Blue Space van J.C.J. van der Heyden

Ne

S schilderkunst

mobiele onderkomens. Het nieuwe interieur van het restaurant van museum K20 in Düsseldorf staat, inclusief het servies, op naam van AVL. Maar zolang kunstmusea Van Lieshout exposeren, scoort AVL ook in de kunstenaars

Foto David Aebi Burgdorf

mixed media

5

Als Navid Nuur (1976) kapper was, zou hij elke haar op uw hoofd een voor een knippen. Binnen de gegeven omstandigheden (haar knippen) zoekt hij naar het kleinste basisgegeven (een enkele haar) en vergroot dit maximaal uit (geeft het zijn volle professionele aandacht). In expositieruimtes en -instellingen die hem uitnodigen, construeert hij zijn werken uit simpele, daar al aanwezige basics: vloeren, muren, lampen, en uitnodigingen, posters en spandoeken voor exposities. Of dit wordt ervaren als interessant experiment, practical joke of irritante tijdverspilling, ligt aan het karakter van het publiek. ‘Mijn werken willen niet door iedereen gezien worden. Soms verstoppen ze zich,’ zegt Navid Nuur. Als uiting van de ‘minimaalste inspanning met het maximaalste effect’, Marcel Duchamps infra-

Foto Atelier Van Lieshout

Atelier Van Lieshout

top-100. En Slave City, AVL’s grote ontwerp voor een imaginaire stad, is ook zeker geen designproject, maar meer een uiteenzetting in 3D van Van Lieshouts sombere mensbeeld. AVL exposeerde in 2009 in Moskou, Londen, Antwerpen en Göppingen en maakte een catalogus in het Russisch. In 2010 opent een AVL-motel in het Duitse Bochum: ontspanning voor het hele gezin in en rond slaap-, speel- en eet-units. Atelier Van Lieshout exposeert dit jaar in Den Haag, Londen, Innsbruck, Parijs en Milaan. Museum Boijmans toont sculpturen in een onderzeebootloods in de Rotterdamse haven tegenover de AVL-werkplaats, van 29 mei tot en met 26 september.

mince, behoren ‘waardeloze basics’ al bijna een eeuw tot het gereedschap van de academische kunstbeoefening (Fluxus, Zero). Bij een breder publiek werd dit nooit populair, maar het aantal verzamelaars en exposities van infra-mince groeit internationaal sterk. Een van Nuurs mooiste werken is

Henk Visch 1950 I Lidwien van de Ven 1963 F Jasper Krabbé 1970 S Koos Breukel 1962 F Maaike Schoorel 1973 S Rob Hornstra 1975 F Jasper de Beijer 1973 F Marc Mulders 1958 S Van Brummelen/De Haan 1969/1966 M Berend Strik 1960 S

150 150 150

250 250 400

300 150 200

475 150

250 250 250

600

500 500 725 500 500

225 350

500

e l s e v i e r 1 mei 2010

165 135 150 255 70 170 15 105

• 81


oms l ag a r t i k e l K e n n i s & c u lt u u r

oms l ag a r t i k e l K e n n i s & c u lt u u r

Geplunderde nostalgie Martin Roemers

27

Fotografie

Episode 3 van Renzo Martens

Tegen de mediaclichés in Video/film

Renzo Martens (1973) is, met Guido van der Werve, de kunstenaar die in 2009 nationaal en internationaal werkelijk iets losmaakte in de media. Van der Werves werk past perfect bij de nieuwe hedendaagse natuurmystiek en natuurromantiek. De bijdrage van Martens is van een extreem andere orde, maar hij zet ook een totaal nieuwe discussie neer; nieuw althans in de door mediaclichés beheerste wereld van de hedendaagse kunst. In Episode III, zijn tweede videofilm die afgelopen jaar een

I Sculptuur

2010

2009 totaal

71 - 72 - 73 47 74 - 75 - 76 75 77 23 78 22 79 26 80 82

kunstenaar geboortejaar

850 Wim Bosch 1960 F 850 Keiko Sato 1957 F 845 Inez van Lamsweerde 1963 F 825 Daniëlle Kwaaitaal 1964 F 800 Joseph Sema 1948 M 800 Auke de Vries 1937 I 790 Germaine Kruip 1970 M 790 Karen Sargsyan 1973 I 775 Desiree Dolron 1963 F 775 Paul Kooiker 1964 F

• e l s e v i e r 1 mei 2010

Foto’s van legerbases van de Sovjet-Unie in Polen (boven) en Oost-Duitsland (onder)

150 150 150 150 150

250 250 400

150

150 150

250

200 200 200 300 600 300 300 300

500 500 225 500 225

500 200

V Video/film

T tekeningen

M mixed media

F fotografie

I Sculptuur

2010

195

50 90 90 275

S schilderkunst

81 82 83 84 85 86 87 88 89 90

2009 totaal

- 36 - - - - - - 58 -

770 765 755 750 750 750 750 740 735 725

31

Lily van der Stokker (1954) staat al vijf jaar continu in de top-100, en nu voor de derde keer in de top-50. Van der Stokker maakt zonnige wandschilderingen in zuurstokkleuren die zorgeloos, rond en vriendelijk over de muren van instellingen, galeries en musea verspreid zijn. Vaak bollen ze ook heen over meubilair dat bij de schilderingen is geïnstalleerd. Over deze eendimensionale bur-

kunstenaar geboortejaar

gerlijke gezelligheid strooit Van der Stokker allerlei ontnuchterende teksten in haar ontwapenend-kinderlijke stijl: flarden

de or vo 09 de 20 el n e dd 8 e mi 00 nd ge 7, 2 n be va 00 eb gs % ,2 gh kin 15 006 za an ge -r e2 in rs iti se id aa ed as he n kl ig te js en ez uns ri rk p nw k r we a e aa na ht in n c te ko ws un er vie en . p ie v re ad ng r of bl t ili ij d en ns ve b el u er k tik e ov ar nal ies es io at iti at lic os rn ub xp te e in e p ij in b r s de ave tie on g si m jz it po eu bi ; u Ex us rk o- m we ol ds s in an es nl iti ie ite os er bu l p a x -E g lo se e so and ot nl gr s ite op ur s e bu tie tb ta s n en u r k es e oo pr al kd m re tion er eu a w n us rn te va m s n in e nd in op la es nk er iti m aa ed os eu n xp s -E mu lo s in so nd a es rl iti ie de os er Ne xp al -E g lo se so nd a e rl ri de go te Ca

F fotografie

schilderkunst

over alledaagse volwassen zorgen, conversaties, observaties. Het lijken autobiografische details, maar dat zijn het niet. Waar haar schilderingen ook verschijnen, succes is verzekerd. En nu ze onlangs nog zijn uitgebreid met geweven tapijten in bij de schilderingen passende kleuren en vormen, en met meubels die zijn bekleed in de kleuren van de schildering, is extra veel vraag ontstaan naar een spe­ciaal voor een instelling of museum ontworpen Van der Stokker.

Ne

M mixed media

Lily van der Stokker

de or vo 09 de 20 el n e dd 8 e mi 00 nd ge 7, 2 n be va 00 eb gs % ,2 gh kin 15 006 za n a ge -r e2 in rs iti se id aa ed as he n kl ig te js en ez ns ri rk u p e nw k r a ew aa na ht in n c te ko ws un er vie en . p ie v re ad ng r of bl t ili ij d en ns ve b el ku er tik e ov ar nal ies es io at iti at ic s rn bl po te pu ij ex in e in b r s de ave tie on g si m jz it po eu bi ; u Ex us rk o- m we ol ds s in an es nl iti ie ite os er bu l p a x -E g lo se e so and ot nl gr s ite op r s eu bu tie tb ta ns en u k or es e do pr al re ion rk um at we se rn an mu te v s n in e nd in op la es nk er iti m aa ed os eu n xp s -E mu lo s in so nd a es rl iti ie de os er Ne xp al -E g lo se so nd a e rl ri de go te Ca

V Video/film

T tekeningen

Vernieuwd succes

Ne

S schilderkunst

maand lang in Londen getoond werd, zwerft Martens met zijn camera en een blauwe neoninstallatie met de tekst Enjoy Poverty Please als een ongeleid projectiel door de door honger en geweld geteisterde Democratische Republiek Congo. Hij filmt daar de westerse hulpverlening

Foto Instalatie Galerie Esther Schipper, Berlijn

25

Ontwapenende kinderlijke stijl van Lily van der Stokker

Foto Courtesy Galerie Fons Welters

Renzo Martens

en de media die zich midden tussen al die menselijke ellende als een nieuw soort koloniale ‘uitbuiters’ gedragen. Martens installeert zijn neonslogan met generator aan de rand van Afrikaanse dorpen, en geeft daarbij een lezing over de ‘economische marktwaarde’ van (beelden van) honger en geweld, compleet met tarieven voor foto’s in westerse media en prijzen in galeries. Zijn advies aan Afrikaanse dorpelingen is hier zelf gebruik van te gaan maken, want het is het enige Afrikaanse product dat werkelijk en substantieel iets oplevert. Episode III reist nu de wereld rond, als een verbijsterende, anderhalf uur durende morele ter-discussiestelling van de vanzelfsprekendheden van de westerse hulpverlening en beeldcultuur.

Martin Roemers (1962) is een van de nieuwkomers in de eerste helft van de top-100. Hij maakte de Ode aan de Trabant, de fotoserie over de productie van dat aandoenlijke koffiemolentje-op-wielen. Die is weliswaar al een paar jaar geleden gelanceerd in boekvorm, maar maakt nog steeds furore op tentoonstellingen in binnen- en buitenland. Roemers’ nieuwe project Relics of the Cold War (2009) is een boeiende verzameling beelden van de geplunderde, half vergane overblijfselen van alles wat het Sovjetleger in Oost-Duitsland op allerlei plaatsen achterliet aan verdedigingswerken, gebouwen en ander militair en ideologisch materieel. Een serie waar Roemers meer dan tien aan werkte en waar uitgeverij Hatje Cantz vorig jaar een fraai boek van maakte. De fotograaf exposeerde in Rotterdam, Berlijn, München en Rüsselsheim.

Herman Gordijn 1932 S Co Westerik 1924 S Pieter Mol 1947 M Jeroen Doornweerd 1962 M Emilie Hudig 1973 F Gijs Frieling 1966 S Kik Zeiler 1948 S Paul van der Eerden 1954 T Avery Preesman 1968 S Piet Tuytel 1956 S

250 250 250 250 250 300

200

325

250 350

300 200

500 500 500 500 500 500 225

500 200

20 265 5

e l s e v i e r 1 mei 2010

40 60 

• 83


oms l ag a r t i k e l K e n n i s & c u lt u u r

oms l ag a r t i k e l K e n n i s & c u lt u u r

schilderkunst

34

Sebastiaan Bremer (1970) is de snelste stijger in deze top-100: hij schoot van plaats 98 naar plaats 34. Autodidact Bremer groeide op in Amsterdam en woont sinds begin jaren negentig in New York. Daar was hij productie-assistent van de fotografen Inez van Lamsweerde en Vinoodh Matadin. Bremer bewerkt grote foto’s, vaak reproducties van Hollandse Meesters, met heel kleine toetsen inkt en acryl, waarmee hij nieuwe beelden opbouwt die ook weer van foto’s of reproducties zijn afgeleid. Een proces van weken of maanden. In deze slowmotion ontstaat een turbulente, barokke

M mixed media

F fotografie

I Sculptuur

2010

91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 84

2009 totaal

54 65 - 88 - 70 - - - -

715 710 700 695 675 665 665 650 650 650

kunstenaar geboortejaar

Chris Berens 1976 S Robert Zandvliet 1970 S Ine Lamers 1954 V Ellen Kooi 1962 F Reinoud van Vught 1960 S Philip Akkerman 1957 S Tom Claassen 1964 I Johan Claassen 1943 S Julika Rudelius 1968 V Ton of Holland 1956 M

• e l s e v i e r 1 mei 2010

150 150 150 150 150 150 150

arlene Dumas was vier jaar lang nummer 1 met precies M de goede balans tussen institutio-

neel en commercieel succes. Dat er dit jaar voor het eerst een kunstenaar nummer 1 kon worden met een artistiek medium (video/film) dat weinig of geen ‘secundaire’ verkoopwaarde heeft, en wiens De badkamer van naam helemaal niet op veilingen Reinier Lucassen voorkomt, is tekenend voor een kunstmarkt in financiële crisis. Het accent verschoof in 2009 van verzamelaars en veilingen naar musea en instituten. De markt voor hedendaagse beeldende kunst bereikte een dieptepunt. Volgens kenners was sprake van een daling van 70 procent in volume (aantal verkochte werken) en 50 procent in prijs. Van diverse Nederlandse kunstenaars zijn de veilingprijzen intussen gedaald tot soms wel eenderde van die van enkele jaren geleden; de helft van op veilingen aangeboden werken vond vaak geen koper. Op veilingen bevindt het werk van de meeste hedendaagse Nederlandse kunstenaars zich in de lagere prijsregionen, met prijzen onder de 10.000 dollar. In de top-100 tellen prijzen vanaf 10.000 dollar mee, in klimmende schaal, als extra veilingpunten. Daardoor zijn de meeste crisisprijsdalingen in de Nederlandse kunst niet zichtbaar geworden in de puntentelling voor de top-100. De hoogste prijs voor een schilderij van Marlene Dumas, die eerder records brak tot meer dan 3 miljoen dollar, was in 2009 440.000 dollar. Het gemiddelde van de drie hoogste veilingprijzen voor Dumas daalde van meer dan 1 miljoen in de afgelopen jaren naar 235.000 dollar in 2009. Het aantal geveilde werken van Dumas daalde ook flink; meer dan de helft van haar tekeningen vond geen koper. Iets vergelijkbaars gold voor de foto’s van Rineke Dijkstra. Fotowerk van Ruud van Empel en Erwin Olaf daarentegen brak internationaal nieuwe veilingrecords, met prijzen van respectievelijk 95.000 dollar en 32.000 dollar. Ook de schilderijen van René Daniëls, zelden in de handel, breken nog steeds records op nationale veilingen; dit jaar met prijzen van meer dan 200.000 dollar. In Amsterdam bracht ook een vroeg werk van Reinier Lucassen bijna 30.000 dollar op. Werk van Atelier Van Lieshout kwam voor het J eerst serieus op de veiling in Londen en New York. 

250 400 250

300 200 300

325 150

250 500 250

225 500 500 500

200

TOTAAL

Marlene Dumas Rineke Dijkstra Atelier Van Lieshout Fiona Tan Erik van Lieshout Aernout Mik Erwin Olaf Michael Raedecker Marcel van Eeden Corneille herman de vries Armando Hellen van Meene Mark Manders Marijke van Warmerdam Jan Dibbets Armen Eloyan Guido van der Werve Pat Andrea Bram Bogart

48.345 26.045 20.505 18.620 17.355 16.975 16.235 16.000 13.785 13.490 12.645 12.480 12.370 10.865 9.920 9.755 9.370 8.470 8.450 8.450

2010 2 17 5 4 9 11 7 3 10 19 6 16 26 22 39 14 8 1 13 36

4.790 2.370 3.670 3.900 3.130 2.715 3.365 4.020 3.110 2.240 3.555 2.465 1.605 2.020 1.165 2.600 3.280 5.025 2.620 1.250

2009 1 3 2 62 20 18 4 8 5 9 40 13 27 21 68 24 11 7 10 46

9.880 3.745 5.060 1.125 1.820 1.865 3.420 2.680 3.195 2.440 1.385 2.095 1.655 1.800 1.010 1.720 2.240 2.695 2.395 1.295

2008 1 4 3 9 2 6 14 16 5 11 20 31 7 10 17 25 12 - 22 39

9.560 4.460 4.805 2.760 5.910 4.075 2.235 2.130 4.330 2.495 1.930 1.500 3.630 2.540 2.125 1.810 2.405 1.910 1.320

 Art Amsterdam, van 26 2007

de vijf jaar dat de Elsevier Idenntop-100 nu bestaat, figureerdaar in totaal 233 Neder-

2006

1 10.840 1 13.275 2 6.670 2 8.800 13 2.995 6 3.975 6 4.585 3 6.250 10 3.845 9 2.650 9 3.845 5 4.475 5 4.615 11 2.600 7 4.045 7 3.125 16 2.650 89 500 8 3.865 12 2.450 3 5.275 96 500 12 3.620 8 2.800 4 4.780 65 700 17 2.480 17 2.025 11 3.645 18 1.975 18 2.450 33 1.175 44 1.445 128 96 750 - 73 1.025 87 500 19 2.335 13 2.250

Tal van opvallende verschuivingen

45

50

De balans: vijf jaar Elsevier top-100

65 185

265 15

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

de or vo 09 de 20 el n e dd 8 e mi 00 nd ge 7, 2 n be va 00 eb gs % ,2 gh kin 15 006 za n a ge -r e2 in rs iti se id aa ed as he n kl ig te js en ez ns ri rk u p e nw k r a ew aa na ht in n c te ko ws un er vie en . p ie v re ad ng r of bl t ili ij d en ns ve b el ku er tik e ov ar nal ies es io at iti at ic s rn bl po te pu ij ex in e in b r s de ave tie on g si m jz it po eu bi ; u Ex us rk o- m we ol ds s in an es nl iti ie ite os er bu l p a x -E g lo se e so and ot nl gr s ite op r s eu bu tie tb ta ns en u k or es e do pr al re ion rk um at we se rn an mu te v s n in e nd in op la es nk er iti m aa ed os eu n xp s -E mu lo s in so nd a es rl iti ie de os er Ne xp al -E g lo se so nd a e rl ri de go te Ca

V Video/film

T tekeningen

Onder: Potter’s Field

Andere accenten in moeilijke tijden

Kunst-shoppen

De meest zichtbare kunstenaars in de afgelopen vijf jaar

Ne

S schilderkunst

dynamiek van beelden uit verschillende tijden door en over elkaar heen. Door zijn keuze van onderwerpen heeft het resultaat altijd iets herkenbaar ‘oer-Hollands’. Bremer is de enige kunstenaar in deze top-100 wiens score uitsluitend bestaat uit galerie-exposities (in New York, Stockholm, Londen en Berlijn).

Top-20

Foto Collectie Galerie Nouvelles Images

Sebastiaan Bremer

Kunstmarkt in crisis

Foto The Rachofsky Collection and the Dallas Museum of Art through the DMA/amfAR Benefit Auction Fund © Marlene Dumas

Barok Hollands

landse beeldend kunstenaars in. Van hen kwamen er 113 twee keer of meer in de top-100 voor. In de top-50 van totaalscores over die vijf jaar staan 34 kunstenaars die vijf jaar in de top-100 stonden; elf kunstenaars kwamen vier keer voor; vijf kunstenaars slechts drie keer, maar zij stonden wel op hoge plaatsen. De Elsevier top-100 meet de activiteiten van Nederlandse kunstenaars die het zichtbaarst zijn op de prominentste plaatsen in de nationale en internationale kunstwereld. Die activiteiten zijn verdeeld over elf terreinen. Het For Whom the Bell Tolls van Marlene Dumas totaal van alle punten die de top100 kunstenaars in een bepaald jaar scoorden, Een flinke daling zien we bij de aankopen bleef in de periode 2006 tot en met 2010 van van werk door Nederlandse musea. Hoewel het aantal musea dat voor de top-100 meetelt jaar op jaar redelijk stabiel. Maar er zijn wel opvallende verschuivin- in die jaren is uitgebreid, zijn de aankopen gen te zien in de samenstelling van dat totaal, van musea onder top-100 kunstenaars bijna met op sommige terreinen een opvallende gehalveerd. In 2006 haalden zij samen nog stijging en op andere een opvallende daling. 10.000 punten uit museumaankopen, in 2010

t/m 30 mei, RAI. Grootste Nederlandse beurs met hedendaagse kunst, met 100 Nederlandse en 29 buitenlandse galeries (www.artamsterdam.nl).  Minimarket, van 28 mei t/m 30 mei, Oudezijds Voorburgwal 153 in Amsterdam. Minikunstbeurs met drie Nederlandse en drie buitenlandse galeries (www.magazijn153.com).  Global Contemporary, 1 juni, kijkdagen 28 t/m 31 mei, Amsterdam. Filantropische veiling, initiatief van de Rijksakademie voor een steunfonds voor leerlingen. Met werk van bekende oud-leerlingen zoals Michael Raedecker en Charlotte Dumas (www.sothebys.com).

was dit nog maar 5.800 punten. Ook doet zich een stevige daling voor bij buitenlandse museumexposities, van 28.600 in 2006 naar 20.750 in 2010. De meest dramatische daling zien we bij de scores van Nederlanders in internationaal gezaghebbende rankings van kunstenaars, door tijdschriften als ArtReview, Art + Auction en Capital. In 2006 leverde dit nog 13.250 punten op, in 2010 is dat nog een luttele 500 punten. Op één front was de afgelopen vijf jaar sprake van een grote stijging: monografieën en museumcatalogi over Nederlandse kunstenaars. Vermoedelijk ligt de oorzaak in de toegenomen hoeveelheid subsidies hiervoor. Hoewel het voor iedere kunstenaar een grote luxe is om zijn werk in boekvorm samengevat te zien, zijn de meeste van die publicaties toch niet veel meer dan relatiegeschenken. Maar tentoonstellingscatalogi zijn voor een breder publiek te koop, zij het meestal alleen op de plaats van de expositie zelf. Overige boeken blijven vooral bekend J in kleine kring. Meer over de afgelopen vijf jaar: www.elsevier.nl/kunsttop50-5jaar e l s e v i e r 1 mei 2010

• 85

Top-100 vanNederlandse kunstenaars  

Top-100 van Nederlandse kunstenaars

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you