Page 74

zittend op stoelen, zien we ze voor de omheining van een huis. Ze doen geen enkele poging om een fatsoenlijk en beschaafd voorkomen op te houden. De informele sfeer en de trots op ‘hun’ arbeid straalt van de foto’s af. Voor hun huizen en schuren, primitieve gebouwen met rieten daken vaak versterkt met palissaderingen verschillen ze niet eens zo veel van de Batakkers. De Europese planters die zich in dit ‘wilde oosten’ door noeste arbeid in de wildernis opwerkten tot ‘grote mannen’, kunnen gezien worden als de oosterse tegenhanger van de Amerikaanse pioniers. In de ‘frontier-these’, een in 1893 door de Amerikaanse historicus F. J. Turner geponeerde stelling, werd de vorming van de Amerikaanse cultuur verklaard door het hervinden van kracht in de ontberingen van het leven aan de Amerikaanse frontier, ver van het verslapte en ontaarde Europa. Zulke ideeën over culturele identiteit leefden ook in Nederland. Hier werden vooral de Zuid-Afrikaanse boeren als vitale en pure kracht van de Nederlansche stam gezien.144 Maar ook de planters en ondernemer in Sumatra gold deze bewondering. Jacobus Nienhuys, in publicaties van de eigen Deli-Maatschappij omschreven als ‘de ontdekker van Deli, de groote pionier’. Niet in de laatste plaats werd vanwege het commerciële succes van de Deli-Maatschappij en de fabelachtige winsten in Nederland bewonderend naar deze ondernemers gekeken. De deceptie zou pas in 1902 volgen met J. van den Brands aanklacht tegen de juridische willekeur en abominabele arbeidstoestanden in De Milioenen uit Deli. De bestuurlijke, economische en militaire toe-eigening van het land ging dus gepaard met een visuele toe-eigening: het vastleggen van landschappen en bevolking. Als we niet alleen naar de onderwerpen van de foto’s, maar ook naar de manier waarop er gefotografeerd werd kijken zien we dat de foto’s in het album verschillende conventies volgen. De Batak worden in prachtige levendige ensceneringen als excentrieke inboorlingen gefotografeerd. Vooral deze foto’s blinken uit in mooie composities en spectaculaire onderwerpskeuze. In een reportageachtige stijl werden zij geportretteerd op rotsformaties, in hun dorpen en in het bos. Van de Maleise vorsten daarentegen zien we studioportretten. Zij werden volgens westerse codes gefotografeerd: met stoel, tafel en attributen als bijvoorbeeld een boek. De Europeanen tenslotte werden weer buiten op hun plantages gefotografeerd, met de handen uit de mouwen als echte pioniers. 144

Bossenbroek, Holland op zijn breedst 10.

74

Het koloniale album als verhaal  

Het koloniale album als verhaal

Het koloniale album als verhaal  

Het koloniale album als verhaal

Advertisement