Page 1

Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

De Nieuwmarktbuurt en het bovengrondse spoor van de Metro. In de Nieuwmarkt is de strijd voor een veelzijdig stedelijke buurt uitzonderlijk fel gevoerd. Wandelend over het bovengrondse spoor van de metro is precies te zien wat de stadsstrijd van de jaren 70 heeft betekend. Hier is de ideologische strijd te volgen tussen de ideeën uit de jaren 60 voor de functionele stad met scheiding van functies en geen woningen maar kantoren in het stadscentrum en de gedachten die in de jaren 70 opkwamen dat een stad vooral een mix is van woningen, straten en pleinen voor mensen en bezoekers die stedelijk wonen en werken waarderen.

“Wij willen een stad met buurten waar wonen, spelen, werken, leren en winkelen vlakbij en door elkaar gebeurt voor jonge en oude mensen”. Het credo van de Nieuwmarktstrijd was duidelijk. In de Nieuwmarkt is de oude stad nu ‘hersteld’. De strijd in deze buurt heeft grote gevolgen gehad voor de herwaardering van oudere stadswijken die in de jaren 80 op gang kwam. De Nieuwmarkt als Amsterdamse variant van de tegenovergeselde gedachten over de stad van Jane Jacobs en Robert Mozes in New York.

1


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

Midden jaren 70 liep er een spoor van kaalslag door de middeleeuwse structuur van de Nieuwmarktbuurt om de metrocaissons de grond in te brengen. De stadsstrijd had toen al een belofte opgeleverd: herbouw van woningen boven het spoor en herstel van het oude stratenpatroon. Daarna is de Nieuwmarkt ‘geheeld’, maar het bovengrondse spoor is helder te volgen. Marijke Storm van Stipo kent de buurt van binnenuit en heeft de verrassende veranderingen 40 jaar gevolgd. Zij heeft een wandeling uitgezet op het bovengrondse spoor van de metro. Buurtbewoners, corporatiemedewerkers en stadsbestuurders liepen al met haar mee.

2


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

Keerpunt tegen cityvorming In de Nieuwmarkt kwam alles bij elkaar. Groot verzet tegen een vierbaansweg dwars door de buurt en tegen de metroplannen, en een strijd om de fijnmazige stad te behouden met woningen en functies door elkaar. Dit was nieuw. Na de oorlog stond juist het opengooien van de stad voor de auto’s voorop, het afbreken van oude woningen in smalle straatjes, en kantoren en werkfuncties in de binnenstad en de bewoners ‘naar buiten’, naar de nieuwe wijken en overloopgebieden met licht, lucht en groen. Oude wijken en scheefhangende pandjes waren niet waard om te behouden. De Nieuwmarktbuurt kwam zwaar gehavend uit de oorlog. Van de levendige Joodse wijk was weinig over. Joodse bewoners waren gedeporteerd en omgekomen. Veel woningen stonden leeg en waren verwaarloosd. De ideeën uit het saneringsplan 1953 met verkeersdoorbraken en sloop deden de rest. Hier zou een vierbaansweg vanaf de Weesperstraat doorlopen naar het IJ. En in latere plannen voor de metro kwam het metrotracé onder de weg. Amsterdammers kwamen in opstand. Buurtacties waren het gevolg. Bewoners vochten samen met krakers en Heemschutters als Geurt Brinkgreve voor behoud van de structuur van de oostelijke binnenstad. De Actiegroep Nieuwmarkt kreeg vorm.

In de stadsstrijd stonden de ‘modernisten’ tegenover de ‘kleinschaligen’. Een stadsoorlog brak uit, bewoners vochten tegen het stadsbestuur en de politiemacht. De afbraak van de woningen voor de metro kon de Actiegroep niet tegenhouden. De strijd voor de kleine schaal wonnen ze wel. Nieuwe inzichten voor stedelijk leven braken door, bij de ambtenaren en aarzelend bij de politiek.. De architecten Aldo van Eyck en Theo Bosch werkten actief mee aan een herstelplan voor de Nieuwmarktbuurt. In 1974 werd Theo Bosch aangesteld als coördinerend architect over de wederopbouwplannen. De buurt had hierin een stem. Uiteindelijk heeft Theo Bosch vele jaren aan herstel van de buurt gewerkt. Met de verkiezingen van 1978 kwamen de ‘kleinschaligen’ Van der Vlis en Schaeffer als PvdA wethouders naar Amsterdam. Stadsvernieuwing werd niet meer sloop en nieuwbouw maar in de stad zelf bouwen en aankopen van panden en bouwen voor de buurt. De actiegroep Nieuwmarkt ging over in de Bewonersraad en trok de herbouw.

3


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

Bovenop het metrotracĂŠ zijn nieuwe woningen gebouwd. Haarfijn is bovengronds te zien wat er ondergronds is gebeurd. De afwisseling tussen oude bebouwing en woningen en winkelarcades uit de jaren 80 vertellen het zichtbare verhaal van de stadsstrijd. De Nieuwmarktbuurt is nu een de meest levendige buurten van Amsterdam, met nog steeds een eigenwijze mix van bewoners en functies.

De vierbaansweg gestopt Er is een merkwaardige wegversmalling aan het eind van de Jodenbreestraat. Een brede weg en een brede brug gaan hier over in de smalle Sint Antoniesbreestraat. De stoepen van de brug zijn nu uitnodigende terrassen.

Van breed naar smal, het profiel van de brede weg is zichtbaar in de Jodenbreestraat.

De vierbaansweg is er niet gekomen. Het Pintohuis is niet gesloopt. In 1968 lukt het om met een grootschalige handtekeningenactie de sloop van het Pintohuis te verijdelen. Het prachtige gebouw uit 1605 is daarna gerestaureerd. Nog jarenlang staat het na 1976 in een kale omgeving als een fier

4


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

beeld van een andere stadsgeest. Met de redding van dit pand zijn de gedachten over verdere sloop van de Nieuwmarkt voorkomen, de doorbraak van de oude stad is gestopt.

Pintohuis uit 1605; omringd door woningen van Van Eyck en Bosch (1978); na restauratie huist hier een openbare bibliotheek; de buurt vecht voor het behouden van de bibliotheek na de opening van de nieuwe bibliotheek op het Oosterdokseiland.

Waar het profiel van de 4 baans Jodenbreestraat nu overgaat in de smalle Sint Antoniesbreestraat staat een monument als markering van de entree naar de Nieuwmarktbuurt. De brug is met terrassen en uitzichten nu een ontmoetingspunt. Een menging aan functies komen hier bij elkaar: woningen, winkels, cafÊ’s, Theaterschool, Rembrandthuis, Waterloopleinmarkt om de hoek.

5


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

De Wandeling over het bovengrondse spoor De aanleg van de metro vanaf de Gaasperplas tot het C.S. ging tot de Nieuwe Herengracht door ‘open’ gebied en door de Wibautstraat en de Weesperstraat. Ook in deze straten is gesloopt. In de jaren 70 betekende de aanleg van een metro in de drassige bodem van Amsterdam dat de metrobuizen volgens de caissonmethode in een kanaal met water afgezonken moesten worden. Het tracé door de historische binnenstad moest daarvoor ‘vrijgemaakt’ worden. Vanaf de Nieuwe Herengracht loopt de metroroute met een boog door de historische bebouwing van de Nieuwmarktbuurt, door het waaiervormige patroon van straatjes die op het Nieuwmarktplein uitkomen. Tegenvoorstellen in 1974 om de metro vanaf de Nieuwmarkt rechtdoor langs de Gelderse Kade aan te leggen en langs de oostzijde van het Centraal Station naar Amsterdam-Noord door te trekken, hebben het niet gehaald. Bij de Nieuwe Herengracht begint het verhaal van afbreken van bebouwing. Aan deze gracht zijn de z.g. Waterleidingpanden afgebroken, vervolgens de bebouwing Nieuwe Amstelstraat en Waterlooplein en de omgeving de Zuiderkerk. Daarna loopt het spoor met een bocht door de historische Nieuwmarktbuurt, door de Kromboomsloot en Rechtboomsloot en de Lastage naar de Oude Waal. In verschillende golven is de route opengebroken. Vanaf 1965 begon de gemeente de zittende bewoners te herhuisvesten en panden dicht te timmeren. Een eerste sloopgolf kwam rond 1969. “Sanering’ heette dat. Panden werden daarna gekraakt en er ontstond een samenwerking tussen bewoners, krakers, Actiegroep Nieuwmarkt, Wijkcentrum d’Oude Stadt,. Heemschutters, architecten om de oude stad te behouden. Bij ambtenaren en politieke bestuurders kwam steeds meer twijfel over de gedachtelijnen van de functionele stad, ook daar speelde een generatieconflict. Het idee begon te dagen dat de stad meer is dan de grachtengordel en de nieuwe uitbreidingen, dat de oude buurten niet alleen schilderachtig zijn, maar waard zijn om te behouden en dat smalle straatjes en een mix van functies en van bewoners, juist de kern van stedelijk leven, van stadsleven, vormen. De metroaanleg viel niet te stuiten. Tussen maart en juni 1975 zijn er 3 ontruimingsgolven geweest in de straatjes en grachtjes van de Nieuwmarktbuurt. De beelden van de ‘stadsstrijd’ zijn overal rondgegaan.

6


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

De gedachten over de stad veranderden wel en kregen door de Nieuwmarktrellen een nieuwe impuls. Na de aanleg van de metro verrezen op het tracé weer woningen in plaats van een snelweg. Bewoners die eerder in de buurt hadden gewoond kregen voorrang. Rond 1988 worden de laatste woningen op het metrotracé opgeleverd. Buiten het metrotraject is er ook nieuwbouw en restauratie in clusters van bouwprojecten; restauraties worden gefinancierd als woningwet monument, met huren die gelijk zijn aan nieuwbouw.

Sociale woningbouw tussen 1968 en 1986 in de Nieuwmarkt

Terugkijkend concludeert Geert Mak: “De strijd om de Nieuwmarkt was het kristallisatiepunt van een reeks politieke en ideologische conflicten over de vraag hoe de stad er in toekomst moest uitzien. Het is een centraal breekpunt geweest in de geschiedenis van de stad – omdat de hele omgeving net die duw kreeg om van positie te veranderen. De politiek heeft ontzettend veel geleerd van die periode. Het functionalisme in de stadsplanning is losgelaten. De sporen van de Nieuwmarkt strekken zich uit via Java-eiland tot bij IJburg. De slag is verloren in 1975, maar de oorlog is gewonnen”.

7


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

De bovengrondse wandeling volgt de sporen van deze ‘omslag’. De wandeling langs de herstelde straten van de Nieuwmarkt geeft een haarscherp beeld van de ondergrond en de bovengrond en van een afwisselende binnenstadsbuurt. De wandeling gaat van de Nieuwe Herengracht/Nieuwe Amstelstraat naar de Oude Waal,.van de rode blokken onderaan de kaart langs JD Meijerplein en Waterlooplein, tot de blokken bij de Oude Waal, waar de metrobuis door de Waals-Eilandsgracht duikt. Tussen Nieuwe Herengracht en Waterlooplein. Bij het metrostation Waterlooplein, met uitgangen bij de Stopera en aan de Nieuwe Herengracht, komt de metro de oude stad binnen. Boven het metrostation Waterlooplein staan nu de woningen van Bewonersvereniging De Halve Wereld. Samen met de bebouwing van het Joods Historisch Museum, met een nieuw pleintje tussen het museum en de woningen en de vernieuwde invulling van de Nieuwe Amstelstraat, vormt dit gebiedje een ‘eilandje in de stad’.

Van de Nieuwe Herengracht loopt de metrobuis langs het Joods Historisch Museum en het Arsenaal naar het Waterlooplein.

8


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

Een eilandje aan 2 kanten omspoeld door verkeerswegen; met oud en nieuw, musea, wandelroutes, wonen, opleidingen (Academie van Bouwkunst).

Complex De Halve Wereld J.D. Meijerplein/ A.S. Onderwijzerhof/ N. Amstelstraat/ Waterlooplein 117 woningen (HAT, atelierwoningen, groepswoningen, gezinswoningen); bedrijfsruimten. Architecten: Hein van Meer en Sytze Visser Opdrachtgever: Woningbedrijf Centrum-Oost (nu Ymere). De woningen van de Halve Wereld zijn rond het A.S, Onderwijzerhof met de voorkant op de metrobuis gebouwd. Het driehoekige bouwblok tussen Nieuwe Amstelstraat en Waterlooplein staat over het station met de stationuitgangen heen. Hiervoor was een bijzondere constructie nodig. De:fundering van het gebouw is aan weerskanten naast de metrobuis gemaakt en vervolgens is over het station heen een betonnen juk met enorme dwarsbalken geplaatst waar het gebouw aan ‘hangt’. In de gevels van Nieuwe Amstelstraat en Waterlooplein zijn in de gevels de verticale palen te zien van de funderingen langs de metrobuis.

De metrobuis boort zich van Nieuwe Herengracht (links) naar Waterlooplein; nu woningproject De Halve Wereld, gezien vanuit de Stopera richting J.D. Meijerplein en Nieuwe Herengracht

9


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

De overkluizing van het metrostation Waterlooplein tijdens de bouw en het binnenterrein in 2010 op de 2e verdieping boven het metrostation: nu een oase midden in de stad (foto’s in de richting van de Turfsteeg, gezicht op het Arsenaal).

Waar Ed van der Elsken in de jaren 60 de lens richtte op het Arsenaal met de Waterloopleinmarkt ervoor en waar later de metrobuis richting Waterlooplein trok, staan nu de woningen van De Halve Wereld.

Ook de bouw van de woningen van de Halve Wereld is het resultaat van Actiegroep Nieuwmarkt. Tussen Nieuwe Herengracht en Waterlooplein zou een multifunctioneel complex komen van de Bond van Nederlandse Architecten. In 1975 is het kantoor van BNA bezet, de Bond twijfelde al over de plannen voor dit gebied. De plannen zijn van tafel geveegd en in 1985 zijn de woningen van de Halve Wereld opgeleverd, 117 huurwoningen en bewonerszelfbeheer. In 2010 vierde de actieve

10


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

bewonersvereniging De Halve Wereld het 25 jarig jubileum van bewonerszelfbeheer samen met woningeigenaar Ymere

Bezetting van het kantoor BNA; geen multifunctioneel complex, de Nieuwe Amstelstraat verdwijnt niet; Bewonersvereniging De Halve Wereld beheert nu al 25 jaar zelf de woningen.

Waterlooplein en markt Begin jaren 70 veranderde het stadsschap bij het Waterlooplein voordurend. De aanleg van de metro en de bouw van het metrostation betekende wegverleggingen en gapende gaten. De laatste bebouwing van Vlooijenburg moest later nog verdwijnen voor de bouw van de Stopera. Tijdens de bouw van de metro bleef de markt ‘naast’ de caissons en later tijdens de bouw van het stadhuis verschoof de markt naar de Valkenburgerstraat. Op de open vlakte van het Waterlooplein is het ‘anti-city circus’ een tijd neergestreken als protest tegen de Stopera, met tenten voor stadsnomaden, een park, theater en recreatieve voorzieningen. In 1986 is de Stopera in gebruik genomen.

11


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

De Mozes en Aaron kerk en het Arsenaal als oude bakens tussen de veranderingen.

De Waterlooplein markt. Na de bouw van de Stopera keerde de markt weer ongeveer terug op de oude plek. In 2011 werkt Stadsdeel Centrum samen met vele belanghebbenden en buurtbewoners aan een visie Waterlooplein en omgeving.

12


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

De verkeerskant van het Waterlooplein: lijn 9 en 14, metro, parkeergarage en Stopera.

Het spoor van de metro langs Waterlooplein naar Zwanenburgwal Met een bocht duikt de metro door de Zwanenburgwal. Na de bouw van de metro is er weer een plein ontstaan naast de Stopera. Hier is de markt teruggekomen met als een van de pleinwanden een woningbouwproject.

Gezicht vanaf de Zuiderkerk naar Waterlooplein.

13


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

Woningbouwproject Houtkopersdwarsstraat, Jodenbreestraat, Waterlooplein. 55 woningen, 6 HAT, 1 groepsoning, 7 winkels, 1 bedrijfsruimte Architect: Tuynman, oplevering 1983 Opdrachtgever: Woningbedrijf Centrum-Oost (nu Ymere). In de onderliggende ruimten worden de marktkramen opgeslagen.

De markt naast het stadhuis, woningbouw aan het Waterlooplein en doorkijk vanaf de markt naar het Pentagon.

Pentagon en Zuiderkerkhof De bouw van de metro maakte een tijd lang de Zuiderkerk ‘vrij’. Later is rondom de kerk een nieuw plein ontstaan, het Zuiderkerkhof.

Projecten rondom Pintohuis Sint Antoniesluis 11 - 23 12 woningen voor bejaarden Architect: Ronstadt, opdrachtgever Stichting De Pinto Oplevering 1976 Sint Antoniesluis 26 – 39 14 woningen, 4 bedrijfsruimten Architect: Van Eyck en Bosch, opdrachtgever Algemene Woningbouwvereniging (nu Stadgenoot) oplevering 1978 Sint Antoniebreestraat 39 - 67/ Nieuwe Hoogstraat 32 - 46 22 woningen, 1 winkel Architect: Van Eyck en Bosch, opdrachtgever Algemene Woningbouwvereniging Oplevering: 1982 Snoekjesgracht 5-7, 2-12, Korte Dijkstraat 12, Kromboomsloot 75 26 woningen, 11 HQAT eenheden Architect: Nust, opdrachtgever Algemene Woningbouwvereniging

14


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

Oplevering 1985 Oude Schans 134 – 162, Snoekjesgracht 15 woningen Architect: Van Eyck en Bosch Oplevering: 1982

Het metrocaisson zakt langs de Zuiderkerk; nu staan er het Pentagon en Zuiderkerkhof. De foto toont de eerste fase van wederopbouw: het complex woningen rondom het Pintohuis, het Pentagon en het Zuiderkerkhof. Duidelijk is te zien waar de brede brug overgaat in de smallere Reguliersbreestraat. Het wegstemmen van de plannen voor de 4 baansweg (met slechts één stem in de gemeenteraad) maakte het mogelijk de woningen te bouwen boven de metrobuis

Rondom de Zuiderkerk Sint Antoniebreestraat 132-142, Pentagon, Raamgracht 39 – 45 87 woningen, 7 HAT, 4 bedrijfsruimten Architect: Van Eyck en Bosch, opdrachtgever Algemene Woningbouwvereniging Oplevering: 1983 Mioddermolenstraat 2-24, Raamgracht 37, Zandstraat 30 14 woningen, 1 bedrijfsruimte Architect: Van Eyck en Bosch, opdrachtgever Algemene Woningbouwvereniging Oplevering: 1978 Zuiderkerkhof 2 – 62, Sint Antoniebreestraat 124 – 130 19 woningen, 12 HAT, 5 bedrijfsruimten Architect: C.A.V. Hagenbeek, opdrachtgever Algemene Woningbouwvereniging Oplevering: 1983 Sint Antoniebreestraat 39-67, Nieuwe Hoogstraat 32-46 22 woningen, 1 winkel Architect: Van Euck en Bosch, opdrachtgever Algemene Woningbouwvereniging Oplevering 1982

15


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

De Zuiderkerk staat alleen op een kale vlakte bij de Zwanenburgwal. Na de herbouw is rondom de kerk een afwisseling van pleintjes en straatjes ontstaan.

Vanaf de brug over de Zwanenburgwal is het Pentagon zichtbaar: een lichte constructie over de schil van de tunnelbuis, licht in gewicht en licht in kleur en uitstraling.

Het binnenplein en de buitenkant van het Pentagon.

16


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

Van het Pentagon naar het Zuiderkerkhof, een halfrond pleintje rond de kerk, met doorzicht naar het Pintohuis.

De toren van de Zuiderkerk weerspiegelt in de wand. Op de plek waar de ontluchting van de metro was gepland om in de berm van de vierbaansweg uit te komen, staat nu een spiegelwand met stromend water

De vormentaal van de jaren 70: Moddermolenstraat en metro-ingang Nieuwe Hoogstraat.

Antoniebreestraat De vernieuwde stadsstraat met winkelgalerijen, woningen, verrassende doorkijkjes en felle kleuren. Forse gebouwen geven een stedelijke maat. Hier is duidelijk te zien dat de menging van stedelijke functies ook met nieuwe bebouwing in de 21 e eeuw werkt.

17


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

Demonstraties, kale vlakte en auto’s, de Antoniebreestraat, alleen in naam een straat.

De traditionele mix van wonen boven winkels in een nieuw gebaar.

Woningbouwproject Sint Antoniebreestraat 12 -14, 30 -62, 64-72, 74-120, Nieuwe Hoogstraat 41-43 38 woningen, 13 HAT, 11 bedrijfsruimten, 1 groepswoning Architect: Borkent, opdrachtgever Algemene Woningbouwvereniging Oplevering 1983 Sint Antoniebreestraat/Nieuwmarkt 126 woningen, 36 eenheden voor bejaarden Architect:C.A.V. en gebouw De Flesseman uit 1927 Wijdeveld; Opdrachtgever H.B.B. Oplevering 1987

18


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

Op de kruising van Nieuwe Hoogstraat en Sint Antoniebreestraat; de roze gestucte wand loopt door in de bebouwing van De Flesseman aan de Nieuwmarkt. Het bejaardencentrum en servicecentrum bieden met het restaurant op de begane grond en de buurtconciĂŤrge een belangrijke rol voor de mogelijkheden van oudere bewoners om zelfstandig te wonen.

Siebelleshof, Snoekjesgracht en Krom boomsloot Waar in de jaren 70 Amsterdam huilde en de demonstranten tegen de metro demonstreerden, ligt nu de Kromboomsloot in een combinatie van nieuw en oud. De Siebelleshof is de groene achterkant van het woningcomplex De Flesseman. De Dijkstraat verrast met de witte woningen. Woningproject Dijkstraat 81-97, Kleersloot 15-17, Koningsstraat 44, Krom Boomsloot 34-36 19 woningen, 3 groepswoningen Architect¨Tuynman, opdrachtgever Woningbedrijf Centrum-Oost oplevering: 1983 en 1985 Krom Boomsloot 16 10 HAT Architect: Gem. Dienst VH, opdrachtgever Woningbedrijf Centrum-Oost Oplevering 1980

19


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

Op de hoek bij de Snoekjesgracht

De Siebelleshof

20


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

De Nieuwmarkt ook voor kinderen: open school in de jaren 70 en het geitenhok dat telkens moest verhzuien voor de werkzaamheden, een klein en bekend symboolvoor de Nieuwmarktstrijd.

De woningen aan de Dijkstraat

De Koningsstraat Een van de straatjes die toewaaiert naar de Nieuwmarkt is hersteld in het oude profiel. Het smalle straatje met een metrotoegang geeft een mengeling van nieuw en oud. Haarscherp is te zien waar de bebouwing is afgebroken voor de metro. De wanden van de woningen rondom de metrotoegang zijn enkele jaren na oplevering rechtgetrokken, de halfopen portieken gaven te veel overlast. In de plinten zit een mengeling van kleine winkels, restaurants, een crèche, ateliers.

21


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

Het bouwblok van Koningsstraat 9 – 35 gaat de hoek om, door de Brandewijnsteeg bereik je de Rechtboomsloot. Woningproject Koningsstraat 24-42 22 woningen, 4 bedrijfsruimten Architect: Van Eyck en Bosch, opdrachtgever Algemene Woningbouwvereniging Koningsstraat 9-35 en 27, Rechtboomsloot 16 – 24, Brandewijnsteeg 1-46, Zakslootje 18 54 woningen, 9 HAT, 6 winkels Architect: Nust en De Haan, opdrachtgever Algemene Woningbouwvereniging

Bij Brandewijnsteeg en doorkijk naar Scheepvaarthuis

De metro ingang in de Koningsstraat

22


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

Doorkijk in de richting van de Nieuwmarkt en in de Brandewijnsteeg Rechtboomsloot en Lastageweg De Brandewijnsteeg gaat naar de Rechtboomsloot en Lastageweg. Op dit laatste deel van het afbraaktraject hebben hete gevechten plaatsgevonden tijdens de sloop. Over de Rechtboomsloot was een hangbrug gemaakt om de demonstranten die in de woningen verschanst waren te provianderen. Waar nu woningen aan de Rechtboomnsloot en waar op de speelplaats van de Antoniusschool kinderen met plezier spelen, daar stonden toen de ME en de demonstranten tegenover elkaar.

Aan de vooravond van de ontruimingen

23


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

Een felle strijd en Amsterdam huilt‌.

Zelfde locatie in 2011

24


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

De sfeer van een bijzondere buurt; Rechtboom Sloot en speelplaats bij Antoniusschool tussen Rechtboom Sloot en Oude Waal. Woningproject

Kromme Waal 137 – 140, Oude Waal 4 – 6, Binnen Bantammerstraat 16 – 18, 23, 27 – 31, Nieuwe Jonkerstraat 19, 25 – 43, Recht Boomsloot 33, 74, 38 – 40, Krom Boomlsoot 1 33 woningen, 10 HAT, 1 groepswoning, 2 bedrijfsruimten Opdrachtgever: Woningbedrijf Cengtrum-Oost, architect Rappange Oplevering: 1985 Lastageweg, Oude Waal, Nieuwe Jonkerstraat, Recht Boomsloot 26 woningen, 2 HAT, 1 groepswoning Opdrachtgever Woningbedrijf Centrum-Oost, architect Nust en De haan Oplevering: 1987 De strijd

25


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

De afbraak

26


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

En dan de stappen naar herbouw

27


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

Bij de brug over de Waals-Eilandsgracht

Bij de Sint Antoniusschool; elk jaar vaart St Nicolaas met een klein bootje naar de Krom Boomsloot

Speelplaats Antoniusschool en doorkijk naar Scheepvaarthuis

28


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

De wandeling eindigt plotsteling bij de Oude Waal. Op de bocht met Waals-Eilandsgracht is een schitterend gezicht op het Scheepvaarthuis. De metro loopt onder het water net langs het Scheepvaarthuis met een bocht naar het Centraal Station.

De Nieuwmarkt, het stralend middelpunt van de buurt. Met de Middeleuwse Waag, de biologische markt op zaterdag, de winkels en terrassen is het plein nu een druk bezochte plek. Tot in de jaren 70 was het plein zelf een parkeerplaats voor auto’s. Nu vinden op het autovrije plein de aprilfeesten plaats, muziekoptredens, de kerstmarkt, Chinees Nieuwjaar, hartjesdagen.

29


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

Bij de Flesseman en de chinese supermarkt

De inzet: een wijk voor jong en oud. De demonstratie komt aan bij de Flesseman; kinderen veroveren de straat.

30


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

Zonnig februari in 2011: de Nieuwmarkt heeft weer een hart.

Groeten uit de Nieuwmarkt

31


Rondwandeling Nieuwmarktbuurt

Achtergrondinformatie  Interviews uit Opnieuw met Auke Bijlsma, Tjebbe van Tijen, Geert Mak.  Onverklaarbaar bewoonde woning, Pieter Boersma, uitgeverij De Verbeelding, 2010  ‘Amsterdam Huilt’ en ‘Schaeffer komt’, De Amsterdamse volkshuisvesting 1970 – 2005, bijlage bij

Nul 20, Dienst Wonen Amsterdam, 2008  Sociale Woningbouw 68 – 86, Gemeentelijke Dienst Volkshuisvesting, 1987  Theo Bosch 1940-1994. Knokken voor de stad; Marcel Teunissen, Stichting BONAS en NAi,

Rotterdam 2006.  De andere Helft; over een nieuwbouwproject boven het metrostation Waterlooplein met

bewonerszelfbeheer, Gemeentelijke Dienst Volkshuisvesting, l987  Historische foto’s uit Stadsarchief Gemeente Amsterdam

Tekst en foto’s 2011: Marijke Storm

32

De Nieuwmarktbuurt en het bovengrondse spoor van de Metro  

De Nieuwmarktbuurt en het bovengrondse spoor van de Metro

De Nieuwmarktbuurt en het bovengrondse spoor van de Metro  

De Nieuwmarktbuurt en het bovengrondse spoor van de Metro

Advertisement