Page 60

asırların ardından Leylâ SERDAROĞLU BAKIRKÖY BELEDİYESİ ŞEHİR TİYATROLARI • 6. ULUSLARARASI İSTANBUL TİYATRO FESTİVALİ

Sturua'nın yorumu gerçekçi; bir yandan antik eser gözlerimizin önüne sererken, oyunun güncel olan yanlarını da ortaya koyuyor. Robert Sturua, Antigo ne'nin mesajı hakkında şöyle diyor: "Kişi, basit in sancıl sevgiyi anımsamalı ve hiç unutmamalı. Eğe bu sevgiyi canlı tutmak için bir kavga vermezsek dünyamız yok olabilir."

Oyunda Antigone, Ismene, Polyneikes ve Eteokles, bilmeden annesiyle evlenen ve gerçeği öğrenince gözlerine mil çeken efsanevi Kral Oidipus'un çocuk­ larıdır. Bu çocukların dayısı Kreon ise Thebai kenti­ nin kralıdır. Hırslı bir insan olan Kreon, demir ma­ denlerini ele geçirmek için Argos'a savaş açar.

Oyunda Antigone'yi canlandıran Zeliha Berksoy ise Antigone'nin karakteri için şunları söylüyor: "Anti gone, anne ve babasının ölümlerinin ardından, ge ride kalan iki ağabeyinin de ölmesi gibi bir felaketli yüz yüze kalıyor. Argos'la yapılan savaşı haklı bul muyor. Ağabeylerinden biri olan Polyneikes'in gö mülmemesi kararını asla ve asla kabul etmiyor ve hayatı pahasına ona bu ölüm törenini yapmayı göze alıyor. Burada başından geçen olaylar, kendinde yepyeni karşı çıkışları keşfettiriyor ona, yaşadıkça bilinçleniyor ve bilinçlendikçe kararlı oluyor, insan olarak çok korkmasına rağmen kararlı bir biçimde ölüme gidiyor, kendi kararıyla ölüme gidiyor; bir ba­ kıma kendi kaderini kendisi çiziyor."

cy a

Sophokles'in Antigone'si ilk olarak İ.Ö. 442 yılında oynanmış. O günden bugüne kadar belki 2500 yıl geçmiş. Brecht, Sophokles'in zamanında korku ve acıma uyandırarak Katharsis'e götüren bu trajediyi ele alırken, amacının bir ahlâk dersi vermek değil, asırlardan günümüze gelen bir halk efsanesini bu­ günün seyircisine aktarmak olduğunu söylüyor.

pe

Antigone ve Ismene'nin kardeşleri Polyneikes sa­ vaşta Argosluların yanında yer alır, Eteokles ise Thebai ordusundadır. Sophokles'in eserinde, bu iki kardeş savaşta birbirlerini öldürürler. Brecht'in uyarlamasında ise Eteokles savaşta ölür, Polyneikes'i ise Kreon öldürür. Her iki eserde de Kreon, Polyneikes'in gömülmesini yasaklar. Antigone, bu yasağa karşı çıkıp kardeşini gömmeye çalışınca, Kreon onu diri diri gömülmeye mahkûm eder. Anti­ gone, Kreon'dan özür dilemez ve kardeşinin üstünü toprakla örttükten sonra intihar eder. Kreon'un kü­ çük oğlu ve Antigone'nin nişanlısı Haimon da inti­ har eder. Kentte zafer kutlamaları için hazırlık yapı­ lırken Thebai'nin savaşı kaybettiği haberi gelir, Kreon'un büyük oğlu Megareus da savaşta ölmüş­ tür. Antigone belki ölmüştür ama gene de despot Kreon'u yenmiştir, çünkü Polyneikes gömülmüş, Kreon iki oğlunu ve kentini yitirmiştir.

Oyunun rejisörü Gürcü yönetmen Robert Sturua, Tiflis'teki Rustaveli Tiyatrosu'nun Genel Sanat Yö­ netmeni. Almanya'da, İsrail'de, Arjantin'de, İtal­ ya'da, ispanya'da, Finlandiya'da oyunlar sahneye koymuş. Kral Lear, Hamlet ve Sezuan'ın İyi İnsanı başarıyla yönettiği oyunlar arasında. Robert 60

Brecht'in kendisinin de vurguladığı gibi Sophok­ les'in trajedisinden farklı bir kader anlayışı var Brecht'in uyarlamasında. Antigone körü körüne ka­ derine teslim olmuyor, bir yerde bilinçli olarak Kreon'a başkaldırarak kendi kaderini çiziyor. Kadercilih konusunda şöyle diyor Brecht: "Beni tamamen yen bölümler yazmaya zorlayan değişiklikleri Yunan Tiyatrosu'na özgü "Maira" (kadercilik) bölümünü ger alıp, temeldeki halk efsanesini ortaya çıkarmak için yaptım. Oyunda "kader" sanki durmadan kendini or­ tadan kaldırıyor." Brecht, Hölderlin'in çevirisine dayanarak yaptığı bu uyarlamada yalnızca 2500 yıllık bir halk efsanesini gözlerimizin önüne sermiyor, aynı zamanda evren­ sel insan sevgisini asırların ötesinden bize iletiyor.

1994_37_11273  
1994_37_11273  
Advertisement