Issuu on Google+

Jaarverslag

2013


Jaarverslag Bibliotheek Rivierenland Dit jaarverslag geeft u een overzicht van de dienstverlening en activiteiten van Bibliotheek Rivierenland gedurende het jaar 2013.

2013


2

Bibliotheek Rivierenland Kloosterstraat 3 | 4001 NC Tiel bibliotheekrivierenland.nl info@bibliotheekrivierenland.nl klantenservice@bibliotheekrivierenland.nl 0344 639 940 Volg ons ook op Facebook Twitter | @OBRivierenland


Inhoud I 

VOORWOORD ............................................................................................ 4 

II 

MISSIE EN VISIE ........................................................................................ 6 

III 

ONZE DIENSTVERLENING ............................................................................ 7 

IV 

DE MENSEN ............................................................................................. 10 

FINANCIEN .............................................................................................. 12 

VI 

HOOGTEPUNTEN PER GEMEENTE ................................................................ 15 

VII 

LEDEN 2013 ............................................................................................ 18 

VIII 

UITLENINGEN 2013 .................................................................................. 21 

IX 

BEZOEKERS 2013 ..................................................................................... 23 

VOORUITBLIK 2014 .................................................................................. 24 

XI 

JAARVERSLAG RAAD VAN TOEZICHT ........................................................... 26 

3


I

VOORWOORD

2013 was het jaar...

Verzakelijking Waarin we bij onze tien gemeentelijke opdrachtgevers hun vraag naar onze toekomstige dienstverlening en gewenste maatschappelijk effecten ophaalden, en op basis daarvan een Productenboek voor het jaar 2014 hebben gemaakt. Dit Productenboek geeft een duidelijk overzicht van onze basisdienstverlening, programma’s en projecten, inclusief kostprijs en prestatie indicatoren. Het Productenboek wordt jaarlijks aangepast aan nieuwe ontwikkelingen en vormt de basis van een zakelijke opdrachtgeversopdrachtnemersrelatie met onze Rivierenland gemeenten.

Saneren… Het jaar waarin we onze financiën stevig in de vingers kregen, besparingen werden gerealiseerd, de organisatiestructuur fundamenteel werd aangepast en acht collega’s als gevolg daarvan onze organisatie verlieten. Het grootscheepse saneren is met alle ingrepen in 2013 bijna achter de rug. Vanzelfsprekend blijven we scherp op effectief en efficient werken en mogelijkheden voor kostenbesparing.

En innoveren! En het jaar waarin de innovaties, oftewel: de verbetering van onze dienstverlening aan leden, bezoekers, samenwerkingspartners en opdrachtgevers, intussen gewoon doorging. We werkten in 2013 aan ruimere openingstijden, meer activiteiten op de vestigingen, makkelijker lenen, zonder boetes, een aantrekkelijker collectie met veel bestsellers èn de introductie van e-books. Onze ledenaantallen bleven – voor het eerst in jaren - stabiel. We werden met ons ambitieuze De bibliotheek op school programma (en dankzij onze deskundige lees/mediacoaches) één van de landelijke voorlopers in structurele samenwerking met het basisonderwijs op het gebied van preventie van laaggeletterdheid en digibetie.

Nieuwe bezuinigingen - nieuw Convenant? Het jaar waarin vier van onze gemeenten nieuwe bezuinigingen op bibliotheekwerk aankondigden. Bezuinigingen die, na stevige politieke discussies, in Culemborg werden teruggebracht tot aanvaardbare proporties, en in Neerijnen vooralsnog werden aangehouden. Een jaar ook waarin de verantwoordelijk wethouder van Druten in een regionaal bestuurlijk overleg over het bibliotheekwerk aangaf te heroverwegen toch meerjarige afspraken met Bibliotheek Rivierenland te willen maken. Dit ondanks een eerder genomen besluit (Druten zegde eerder de samenwerking met Bibliotheek Rivierenland op). Een jaar waarin we – gezien al deze politieke ontwikkelingen - zijn begonnen met de ambtelijke voorbereidingen van een nieuw Convenant, dat als streefdatum per 1 januari 2015 in moet gaan. Een Convenant waarin we opnieuw een kostenreductie op onze basisdienstverlening willen realiseren.

4


Tot slot 2013 was een jaar waarin alle collega’s en vrijwilligers van Bibliotheek Rivierenland enorm veel inzet, betrokkenheid, flexibiliteit en - vooral – daadkracht hebben getoond. Mijn dank aan hen is groot. Want hierdoor hebben we in korte tijd veel ten goede kunnen veranderen. Een leven lang leren begint bij onszelf! Onze ambitie blijft: ledengroei, meer bezoekers aan onze activiteiten (en die van onze partners), grotere afname van educatieprogramma’s en overige projecten. En dat op basis van wat onze leden, bezoekers en opdrachtgevers wensen – en van wat wij in ons vak en in onze omgeving zien gebeuren. En vanzelfsprekend altijd gericht op gewenste maatschappelijke effecten. Speciale dank gaat uit naar de leden, bezoekers, gemeentes en partners die van onze dienstverlening gebruik maken en onze werkzaamheden ondersteunen. Dit motiveert ons enorm om met veel enthousiasme bij te blijven dragen aan individuele ontplooiingsmogelijkheden voor alle inwoners van Rivierenland en aan de sociale cohesie in onze lokale gemeenschappen. Gaby Lafeber Directeur/bestuurder Openbare Bibliotheek Rivierenland 24 maart 2014

5


II

MISSIE EN VISIE

Bibliotheek Rivierenland zet zich in voor: 

Een leven lang lezen, leren en informeren voor iedereen (persoonlijke ontwikkeling: de bibliotheek als hoeksteen van de kenniseconomie), en voor

Maatschappelijke participatie en sociale cohesie (gemeenschapszin: de bibliotheek als ‘public third place’ voor actief burgerschap)

Met deze missie kiest de bibliotheek nadrukkelijk voor een brede maatschappelijke rol, en zet de deuren (letterlijk!) open voor samenwerking met allerlei partijen in het cultureel-maatschappelijke domein. Om aan deze missie invulling te geven, wil de bibliotheek eind 2015 – zowel fysiek als digitaal – de volgende vijf functies uitoefenen: 1. 2. 3. 4. 5.

Laagdrempelige, openbare schatkamer voor informatie, kennis, lectuur en literatuur Educatiepartner en open leercentrum Knooppunt van informatie, conversatie en co-creatie Met activiteiten gericht op maatschappelijke effecten Een waardevrije en dus waardevolle ontmoetingsplek

De schatkamer functie vormt het zogeheten basispakket bibliotheekwerk, waarvoor alle gemeenten een basisbijdrage per inwoner betalen. De overige functies worden projectmatig gefinancierd en zijn kostendekkend door programma- en projectsubsidies en bijdragen van derden.

6


III

ONZE DIENSTVERLENING

De belangrijkste ontwikkelingen in 2013 staan hieronder per functie aangegeven. Zie voor een volledig verslag het overzicht per gemeente, en de bijlagen bij dit jaarverslag.

Openbare schatkamer Bibliotheek Rivierenland kiest overtuigd voor structureel lokaal aanwezig blijven, en is bezig een fijnmazig netwerk van bibliotheekvestigingen, leespunten en haal- en brengpunten te realiseren. Dit om ‘de schatkamer’ zo toegankelijk en laagdrempelig mogelijk toegankelijk te maken. We openden in 2013 twee nieuwe vestigingen (Ochten en Opheusden) en heropenden er ook twee (Ophemert en Haaften); allen met een aantrekkelijke retail-inrichting. We richtten (primeur!) de eerste vier leespunten in dorpshuizen in de gemeente West Maas en Waal in, met leestafels, krant en tijdschriften en zogenaamde boekspots. Dit om ook in de kleine kernen bij te dragen aan de leefbaarheid en sociale cohesie. We vroegen bij de Provincie subsidie aan voor een meerjarige pilot met geautomatiseerde haal- en brengpunten voor boeken en dvd’s (een aanvraag die inmiddels is gehonoreerd). Dit om onze leden in de kleinere kernen of stadswijken dichter bij huis te kunnen bedienen. Vanzelfsprekend is de schatkamer digitaal 24 uur per dag bereikbaar via onze website. In mei werd de gratis LuisterBieb-app gelanceerd, met een gevarieerde collectie literaire luisterboeken en hoorcolleges van bekende hoogleraren. Ook ‘luisteren voor je lijst’ is mogelijk voor scholieren. En: het aantal te lenen e-books neemt toe. De speciale Vakantie Bieb-app was in augustus en december weer gratis beschikbaar voor leden en niet-leden. De bibliobus stopte in vijf gemeenten. Dit is enerzijds een bezuiniging, anderzijds zal Bibliotheek Rivierenland steeds meer structureel lokaal aanwezig zijn. Dit toenemend in multifunctionele gebouwen. We hebben onze tariefstructuur gewijzigd en het abonnementstarief voor volwassenen met ingang van 1 januari 2014 met € 5,- verhoogd (met instemming van onze tien opdrachtgevende gemeenten). Dit om onze leden en bezoekers betere service te geven: ruimere openingstijden, meer en langer lenen, geen boetes of extra leengelden meer. Feitelijk is van een tariefsverhoging geen sprake; we leveren de opbrengsten van boetes en extra leengelden vanaf 2014 immers in. Daarbij komt dat we alle mogelijke ‘winst’ direct weer investeren in de aanschaf van goedlopende actuele titels. We hebben ruim 130 vrijwilligers geworven die vanaf 2014 op de zogenaamde ‘self service’ uren als gastvrouw of gastheer onze klanten en bezoekers de weg zullen wijzen. Voor vragen over de collectie of andere informatievragen kan iedereen op ‘full service’ uren bij onze professionals terecht. In 2013 heeft de bibliotheek haar ledenaantallen weten te stabiliseren. Een kleine 23% van de totale bevolking van Rivierenland, te weten 52.004 leden, maakten fysiek en online gebruik van onze dienstverlening1. Het aantal uitleningen daalde licht. Gezien de forse afname van onze leden uit Buren, is dit een heel acceptabel resultaat. 1

De ledenaantallen in de gemeente Buren, die zijn subsidie aan Bibliotheek Rivierenland afbouwt, zijn hierbij buiten beschouwing gelaten. Daar betalen leden als gevolg van het stoppen van de subsidie door de gemeente sinds 1 januari 2013 kostendekkende contributietarieven. Dit heeft geleid tot een ledenafname in de gemeente Buren van 70%.

7


We startten met een online Biebpanel, waarmee we vier keer per jaar de mening van onze leden gaan peilen. Bij een eerste oproep meldden 359 leden zich aan om mee te doen aan het panel. En we bereidden een imagocampagne voor, die bedoeld is om het beeld van ‘de bieb’ bij te stellen en leden te werven. Bestaande leden uit onze gemeenten spelen de hoofdrol in deze campagne, die in maart 2014 van start gaat.

Educatiepartner en Open Leercentrum Bibliotheek Rivierenland wordt meer en meer educatiepartner van het onderwijs. We brengen onze dienstverlening naar het (voorschoolse) onderwijs toe, via specifieke programma’s voor peuters en kleuters, basisschoolkinderen en middelbare scholieren. Deze programma’s richten zich op preventie van laaggeletterdheid en digitale ongeletterdheid. Geen overbodige luxe, want zo’n 10% van alle Nederlanders is onvoldoende taal- en digivaardig om mee te kunnen komen. En in Rivierenland ligt dit percentage nog hoger (13%). Het programma De bibliotheek voor ukkies (het oude Boekstart) werd in negen gemeenten gedraaid. Regiobreed werd 37,5% van de pasgeboren baby’s door de ouders aangemeld als lid van de bibliotheek. In alle gemeenten werden koffieochtenden voor ouders en baby’s georganiseerd, en zorgden we voor speciale baby- en peutercollecties en voorlichting over (het belang van) interactief voorlezen op peuterspeelzalen en kinderdagverblijven. In 2013 hebben wij het programma De bibliotheek op school uitgerold op 55 basisscholen (één derde van het totale aantal in de regio). Dankzij een verworven extra subsidie van de regio van € 225.000,- kunnen we het programma de komende jaren regiobreed gaan implementeren. We stelden twee extra lees-/mediacoaches aan in 2013. Daarnaast profileren wij onze 17 vestigingen steeds meer als Open Leercentrum voor iedereen. Een leven lang leren is niet voor niks onze missie, en noodzakelijk in de kenniseconomie die we ook zijn. We werken hierbij samen met partners als Volksuniversiteit Culemborg/West Betuwe en het ROC. Deze laatste organisatie geeft cursussen aan volwassenen op een aantal van onze vestigingen ter bestrijding van laaggeletterdheid.

Knooppunt van informatie We hebben in 2013 een projectleider aangetrokken om het G!ds team aan te sturen en de structurele contacten met onze opdrachtgevers ten aanzien van deze dienstverlening te verzorgen. Vernieuwing van onze database G!ds (waarin we veel lokale maatschappelijke informatie invoeren en actueel houden) en de mogelijkheid om ook bijhorende websites te leveren dienden zich aan. Komende jaren wordt het van belang deze vorm van dienstverlening verder uit te breiden (in de breedte: meer opdrachtgevers, en de diepte: meer onderwerpen). Hiertoe is bij de Provincie in het kader van het Erfgoedpact samen met een aantal organisaties en gemeenten in 2013 een subsidie aangevraagd.

Activiteiten gericht op maatschappelijke effecten Een projectleider Activiteiten werd aangesteld om vanaf najaar 2013 – in samenwerking met Volksuniversiteit, ROC en veel andere partners – een gevarieerd regiobreed activiteitenprogramma op de vestigingen op te zetten. We streven naar gemiddeld zo’n 20 activiteiten per maand, verspreid over onze 17 vestigingen. Naast ‘klassiekers’ als lezingen rond Boekenweek en Kinderboekenweek, zijn thema’s ook gezondheid, jeugd en

8


opvoeding, ontspanning en omgaan met nieuwe (social) media. We meten de waardering voor elke activiteit; de eerste resultaten zijn goed. Ook online breidde het activiteitenaanbod zich uit. In december bood de bibliotheek haar leden in samenwerking met de HEMA gratis drie pakketten met online cursussen aan (Vrije tijd, ICT en Sociale vaardigheden/social media). Bibliotheekleden kunnen een jaar gebruikmaken van dit aanbod.

Waardevrije en waardevolle ontmoetingsplek Dankzij de mooie nieuwe retail inrichting in inmiddels bijna de helft van onze 17 vestigingen, de gratis koffie, thee en chocolademelk die we sinds eind 2013 overal schenken, de ruimere openingstijden (waarmee we op vestiging Tiel eind 2013 al begonnen), dankzij al onze vrijwilligers die de rol van gastvrouw of gastheer met veel inzet spelen, en dankzij alle activiteiten die we ontplooien op onze vestigingen, worden we meer en meer een vrolijke ontmoetingsplek voor iedereen. Vestiging Tiel liet eind 2013 al stijgende bezoekersaantallen zien.

9


IV

DE MENSEN

Klanten Bibliotheek Rivierenland heeft 52.554 leden, die in 2013 samen 1.505.174 boeken, dvd’s, tijdschriften en cd’s leenden. We startten in de tweede helft van 2013 met een online Biebpanel, waar zich 359 leden voor aanmeldden. Voortaan wordt via dit panel vier keer per jaar naar de mening van deze leden over onze dienstverlening en over toekomstige ontwikkelingen gevraagd. Deze gaan zo snel, dat het goed is de vinger aan de pols te houden. Voorheen peilde Bibliotheek Rivierenland de mening van haar klanten slechts één keer in de vier jaar. Klachten beschouwen we als waardevolle adviezen. We ontvingen in 2013 dertien officiële klachten. Zes gingen er over problemen met het nieuwe bibliotheeksysteem of de website, de invoering van betalen via iDeal leidde in de meeste gevallen tot een oplossing. Vijf klachten gingen over boetes en kosten, en over contributie voor 18jarigen. De klachten hebben onder meer geleid tot het besluit om in 2014 de boetes te beëindigen en het ledenbestand te analyseren. Twee klachten gingen over overlast door jongeren, we hebben daarover gesprekken met de wijkagent gevoerd, en de toezicht aangescherpt. Eén officiële klacht ging over de moderne inrichting.

Opdrachtgevers Bibliotheek Rivierenland werkt in opdracht van de gemeenten Tiel,Culemborg, Zaltbommel, Geldermalsen, Druten, West Maas en Waal, Neder Betuwe, Maasdriel, Neerijnen en Lingewaal. Over de inhoud en financiering van het bibliotheekwerk hebben deze gemeenten met de bibliotheek afspraken gemaakt in een Convenant voor de periode 2012 tot en met 2015. De gemeente Buren heeft dit Convenant niet meer,ondertekend en bouwt haar subsidiebijdrage af. Als gevolg van de nieuwe bibliotheekwet die per 1 januari 2015 in moet gaan, de veranderende dienstverlening van Bibliotheek Rivierenland èn vanwege door een aantal gemeenten aangekondigde nieuwe bezuinigingen, zijn we in 2013 gestart met de ambtelijke voorbereiding van een nieuw Convenant. Dat zou idealiter ook per 1 januari 2015 moeten ingaan.

Partners Onze kracht is onze goede lokale verankering en ons brede relatienetwerk. Bibliotheek Rivierenland werkte in 2013 samen met tal van peuterspeelzalen, kinderopvanginstellingen, basisscholen, voortgezet onderwijs en ROC, met diverse zorgen welzijnsinstellingen, en met culturele partners als theaters, musea, filmhuizen, muziekschool en Volksuniversiteit. We gingen eind 2013 op tournee om ook kennis te maken met (in eerste instantie) minder voor de hand liggende partijen als bijvoorbeeld woningcorporaties.

Gelderse collega’s Daar waar het efficiënt en effectief is zoeken wij samenwerking met collega-bibliotheken in Gelderland. Medio 2013 werd het Gelderse collectieteam operationeel, waardoor we het collectioneren hebben opgeschaald en uitbesteed. Naast een kostenbesparing leverde dit Bibliotheek Rivierenland ook formatieruimte op, die we hebben ingezet in de front office.

10


Medewerkers In 2013 had Bibliotheek Rivierenland 61,5 mensen in dienst, de gemiddelde formatie bedroeg 41,1 fte (0,4 fte minder dan in 2012). In 2013 maakten we daarnaast gebruik van 19 flex- en uitzendkrachten in de front office. Begin 2103 is een aanpassing van de topstructuur van de organisatie doorgevoerd, als gevolg waarvan twee managers de organisatie verlieten. In de tweede helft van het jaar is de rest van de organisatie structuur aangepast; het aantal verschillende functies in de front office werd teruggebracht van zes naar drie. Zes front office collega’s gaven aan gebruik te willen maken van een vrijwillige vertrekregeling; zij zijn vrijgesteld van werk vanaf 1 januari 2014, en zullen in de loop van 2014 de organisatie verlaten. Het aantal flex- en uitzendkrachten werd teruggebracht tot zeven. Het verzuimpercentage was in 2013 6,67 %, een lichte daling ten opzichte van 2012. Het aantal langdurig zieken is gelijk gebleven; zonder hen is het verzuimpercentage 1,53%. Van alle medewerkers is 39% 55 jaar of ouder. Door uitbreiding van het programma De bibliotheek op school en door de organisatie aanpassing hebben we in 2103 een geringe instroom van jongere collega’s kunnen realiseren. We ontwikkelden met elkaar vijf servicebeloften voor de dienstverlening aan onze klanten, en trainden alle medewerkers in dit servicegerichte gedrag. Ook investeerden we in trainingen projectmatig werken voor onze projectleiders en projectmedewerkers.

Vrijwilligers Vrijwilligers horen bij de bieb en spelen een belangrijke rol in de verbetering van de dienstverlening aan onze klanten. Bibliotheek Rivierenland heeft in de tweede helft van 2013 nieuwe vrijwilligers geworven voor de functies van gastvrouw of gastheer op een vestiging, voor de dienstverlening Bibliotheek aan huis (halen en brengen van boeken voor niet mobiele leden) en voor het Voorleescorso (voorlezen bij gezinnen thuis waar dat geen traditie is, en op woensdagmiddag op onze vestigingen). Ruim 130 enthousiaste vrijwilligers meldden zich na een oproep op onze website aan; een geweldige hoeveelheid! Dankzij hen kunnen we met al onze vestigingen in 2014 ruimer open, blijven niet mobiele leden voorzien van boeken, en voorkomen we laaggeletterdheid door bij de allerjongsten te beginnen met voorlezen.

Bestuur & Raad van Toezicht Gaby Lafeber is sinds 1 juli 2012 directeur/bestuurder van Bibliotheek Rivierenland. De Raad van Toezicht Van Bibliotheek Rivierenland bestond in 2013 uit zes leden, te weten dhr. C. Barské (voorzitter), dhr.M.A.C. Mathijssen (vice-voorzitter), dhr. E.A.A. Habets, dhr. P.G.M.M. Dijkman, dhr. J. Dikken en dhr. T. van Gessel. In september 2013 legden de heren Mathijssen en Habets hun functie neer, conform het rooster van aftreden. Per 16 december 2013 trad mevr. G. Niemeijer toe tot de Raad van Toezicht, die vanaf dit moment uit vijf leden bestaat. De Raad van Toezicht ontving een klacht over het feit dat er bij de sollicitatieprocedure voor een nieuwe lid expliciet voorkeur was aangegeven voor invulling van deze vacature door een vrouw.

11


V

FINANCIEN

In control Bibliotheek Rivierenland is in 2013 volledig ‘in control’ gekomen. De subsidiebeschikkingen worden kritisch gecontroleerd, er is een productbegroting per gemeente opgesteld, en in 2012 waren al een projectenadministratie ingericht en budgetverantwoordelijkheden belegd. Alle projecten zijn inmiddels kostendekkend, en er wordt pas met een nieuw project gestart als de middelen daarvoor ontvangen zijn.

Resultaat en Eigen Vermogen We sluiten 2013 af met een positief resultaat van € 214.756. In dit resultaat is echter een bedrag van € 150.000 opgenomen bestaande uit een verschuiving van de Voorziening Groot Onderhoud naar de Bestemmingsreserve is. Per saldo is dus het resultaat ‘uit gewone bedrijfsvoering’ € 64.756. Dit resultaat wordt toegevoegd aan de algemene reserve. Hiermee presteert Bibliotheek Rivierenland ruim boven begroting. Het Eigen Vermogen is positief en voldoende voor een organisatie van onze omvang. Het Eigen Vermogen blijft binnen de daarvoor door subsidiegevers gestelde kaders (10% van het totale subsidiebedrag). Het stemt tevreden dat Bibliotheek Rivierenland weer over reserves beschikt. Deze kunnen de komende jaren deels aangewend worden om de nieuwe visie verder vorm te geven.

Solvabiliteit en liquiditeit De solvabiliteit (verhouding eigen vermogen ten opzichte van het vreemd vermogen) is ten opzichte van 31 december 2012 sterk verbeterd (van 54,35 % naar 144 %) en kan als zeer goed worden bestempeld. Ten opzichte van 31 december 2012 zijn de liquide middelen gestegen tot een bedrag van € 1.118.322.

12


Balans

Activa Vaste activa MateriĂŤle vaste activa

31-12-2013 __________

31-12-2012 __________

956.231

948.165 13

Vlottende activa Vorderingen en overlopende activa Liquide middelen

306.834 1.118.322 __________ 2.381.387 ========

214.500 707.638 __________ 1.870.303 ========

66.486 208.401 1.128.914

1.731 58.401 598.451

0 215.520 762.065 __________ 2.381.387 ========

150.000 236.546 825.174 __________ 1.870.303 ========

Passiva Eigen vermogen Algemene reserve Bestemmingsreserve Bestemmingsfonds Vreemd vermogen Voorzieningen Langlopende schulden Kortlopende schulden


Staat van baten en lasten over 2013 Exploitatie 2013 __________

Exploitatie 2012 __________

Begroting 2013 __________

3.933.191 759.188 74.231 185.118 150.000 0 __________ 5.101.728

4.247.263 825.022 80.837 112.954 196.947 -242.310 __________ 5.220.713

4.571.607 848.000 59.750 0 50.000 0 __________ 5.529.357

2.481.242 629.267 849.227 345.225 298.167 103.996 86.185 37.863 55.800 __________ 4.886.972

2.414.200 729.198 763.111 624.852 339.463 151.294 99.895 32.900 7.399 __________ 5.162.312

2.419.548 701.319 929.300 817.178 301.051 182.949 90.000 40.129 46.000 __________ 5.527.474

214.756

58.401

1.883

-150.000 __________ 64.756 ========

-58.401 __________ 0 ========

0 __________ 1.883 ========

Baten Subsidies Inkomsten bibliotheek Specifieke dienstverlening Overige baten Vrijval voorzieningen/dekking reserve Correctie i.v.m. doorvoering RJ640 Totaal baten Lasten Personeelskosten Huisvesting Collectie en media Specifieke kosten Automatiseringskoten Administratiekosten Bestuurskosten Transportkosten Overige kosten Totaal lasten Resultaat boekjaar Mutaties reserves/best reserve

14


VI

HOOGTEPUNTEN PER GEMEENTE

Culemborg In onze tijdelijke vestiging in de wijk Terwijde ontvingen we veel nieuwe bezoekers en bezoekertjes uit de buurt – aanbod creëert vraag! We proberen deze doelgroep ook in 2014 vast te houden met een speciaal project in Terwijde. Het aantal jeugdleden in Culemborg nam toe, het aantal uitleningen bleef vrijwel stabiel. We gingen een samenwerking aan met Volksuniversiteit Culemborg, die daarmee Volksuniversiteit West Betuwe werd. Programma’s en activiteiten van de Volksuniversiteit gingen behalve in Culemborg ook draaien op onze vestigingen in Tiel, Geldermalsen, Zaltbommel en Druten. Welzijnsorganisatie Elk ontving subsidie om het zogenaamde Leescorso uit te rollen. Dit project is gericht op het voorkomen van laaggeletterdheid en bestaat uit het structureel voorlezen door vrijwilligers in gezinnen waar dat geen traditie is. Bibliotheek Rivierenland levert de inhoudelijke deskundigheid voor dit project. In het kader van een bezuinigingsdiscussie werd Bibliotheek Rivierenland medio 2013 geconfronteerd met een structurele bezuiniging van € 100.000. Daarmee werd onze terugkeer naar het in verbouwing zijnde Elisabeth Weeshuis onmogelijk. Gelukkig werd de bezuiniging in tweede instantie teruggebracht tot € 25.000, zodat we najaar 2013 door konden gaan met de voorbereidingen voor de inrichting van ons nieuwe onderkomen in het Weeshuis.

Druten De bibliobus stopte halverwege 2013 in de gemeente Druten. Als alternatief startten we met het programma De bibliotheek op school in Horssen en Deest. We willen dit programma – gericht op het voorkomen van laaggeletterdheid en digitale ongeletterdheid - de komende jaren aan alle basisscholen in Druten aanbieden. We inventariseerden op welke locaties we in de loop van 2014 leespunten (desgewenst met een haal- en brengpunt voor boeken) kunnen openen: een voorziening om het bibliotheekwerk in de kleinste kernen bereikbaar te houden. Het ledenaantal in Druten daalde licht; het stoppen met de bibliobus zal hier debet aan zijn. De verantwoordelijk wethouder kondigde in september aan toch meerjarige afspraken met Bibliotheek Rivierenland te willen maken over onze dienstverlening . Dat was goed nieuws; hopelijk kunnen we ook in Druten de komende jaren de hoofdvestiging een eigentijdse inrichting geven.

Geldermalsen In Geldermalsen waren we druk met de voorbereidingen voor de huisvesting van onze bibliotheek in het nieuw te bouwen MFC. We zetten ons eigen gebouw in de verkoop. Het programma De bibliotheek op school werd in 2013 ook in Geldermalsen geïntroduceerd, en wel op basisschool De Schakel in Meteren. Het aantal bibliotheekleden in Geldermalsen bleef vrijwel stabiel (ruim 27% van de inwoners is lid). Het aantal uitleningen en bezoekers daalde licht; het vanuit huis verlengen van boeken zal hier mee te maken hebben.

Lingewaal In Lingewaal reed in 2013 uitsluitend een bibliobus. Deze bus rijdt nog tot 1 januari 2015. De prestaties in Lingewaal blijven achter bij die in andere Rivierenland gemeenten. Het ontbreken van één of meerdere kleinere bibliotheekvestigingen op eigen grondgebied (van waaruit ook aanvullende educatieve programma’s en activiteiten

15


kunnen worden opgepakt) is hier ons inziens de oorzaak van. Veel inwoners van Lingewaal gaan daarom naar de bibliotheek in Leerdam of Gorinchem. We bespraken met de gemeente onze plannen voor alternatieven: een vestiging in bijvoorbeeld de nieuwe brede school in Herwijnen, een aantal lees- en/of haal- en brengpunten voor boeken, en natuurlijk De bibliotheek op school. Daarnaast draaide het programma Boekstart (voorleesactivering voor jonge ouders) in Lingewaal. Gezien de relatief hoge laaggeletterdheid in dit gebied is dit een relevant educatief programma.

Maasdriel In Maasdriel openden we in januari 2013 een prachtige nieuwe vestiging in brede school De Schakel in Ammerzoden. Mede daardoor steeg het aantal leden licht. Dit ondanks het feit dat we stopten met de bibliobus in deze gemeente. Als alternatieven voor de bibliobus gingen we aan de slag met voorbereidingen voor leespunten in de kleine kernen en met het programma De bibliotheek op school. Dit programma kan ook in Maasdriel, dankzij de subsidie uit het regiocontract, op alle basisscholen worden uitgerold. De cursussen laaggeletterdheid voor volwassenen, die het ROC geeft in onze vestiging in Maasdriel, werden gecontinueerd (en in 2013 voor het eerst ook gehouden in onze vestigingen in Zaltbommel, Tiel en Culemborg).

Neder Betuwe In februari 2013 werd de nieuwe jeugdvestiging in Ochten in de Houtkoperschool geopend. Naast een collectie voor de jeugd is hier ook een haal- en brengmogelijkheid voor boeken voor volwassen bibliotheekleden. In een woonzorgcomplex in Opheusden werd - officiÍle opening in april - een prachtige retailbibliotheek geopend in de hal van dit gebouw. Nieuw voor Neder Betuwe èn nieuw voor ons: als het centrum (waar onder meer een apotheek in is gevestigd) open gaat, is de bieb ook open; we zitten daar niet in een afgesloten ruimte. Dat betekent: de bibliotheek is tenminste vijf dagen in de week open, deels zonder bibliotheekmedewerkers. Anders gezegd: met selfservice en fullservice uren. Hiermee liep Opheusden voorop in onze ambitie om vanaf 2014 met alle vestigingen ruim open te gaan. Het aantal leden in Neder-Betuwe steeg.

Neerijnen Er werd een nieuwe, moderne bibliotheekvestiging geopend in het multifunctionele centrum in Ophemert, en we bereiden de verhuizing voor van onze vestiging in Haaften naar het nieuwe Kulturhus daar (begin 2014). Het aantal bibliotheekleden steeg in Neerijnen. We startten de voorbereidingen voor het inrichten van een aantal leespunten in de kleinste kernen, en voor de introductie van het programma De bibliotheek op school in het basisonderwijs. Dit omdat de bibliobus in Neerijnen per 1 januari 2014 stopte. De gemeente kondigde een forse bezuiniging op het bibliotheekwerk aan, die onze dienstverlening in beide nieuwe vestigingen feitelijk onmogelijk maakte. In tweede instantie ging deze bezuiniging weer van de baan. Neerijnen wacht het nieuwe Convenant Bibliotheekwerk af.

Tiel In Tiel gingen de deuren van onze vestiging al per 1 december ruimer open: door de week van 9 tot 9, en zaterdagmiddag. Vanzelfsprekend met gratis koffie, thee en chocolademelk. We wierven in no time een twintigtal enthousiaste vrijwilligers om ons te helpen de bieb, ook tijdens zogenaamde selfservice-uren , een gastvrije uitstraling te geven. De eerste cijfers tonen een bezoekerstijging van 10% aan; wat opvalt is dat meer

16


en meer jongeren de bibliotheek ontdekken als werk- en studeerplek. Het aantal bibliotheekleden bleef nagenoeg gelijk. We hebben de ambitie bibliotheek Tiel – vooruitlopend op onze toekomstige verhuizing naar het nieuwe cultuurcluster Westluidense Poort - tot één van de activiteitencentra van de stad te maken. We programmeerden in 2013 in Tiel allerhande activiteiten, variërend van workshops mediavaardigheid, cursussen laaggeletterdheid en literaire lezingen, tot minitentoonstellingen met regionale kunstenars en een open dag van de kunstuitleen in samenwerking met De Plantage.

West Maas en Waal In vier kernen in West Maas en Waal (Appeltern, Boven-Leeuwen, Wamel en Maasbommel) openden we de eerste leespunten in dorpshuizen: een primeur in Rivierenland. De bibliobus stopte in West Maas en Waal, vandaar dit alternatief. We startten de voorbereidingen voor de introductie van het programma De bibliotheek op school. De implementatie van dit programma heeft prioriteit in 2014. Het aantal jeugdleden van de bieb nam in 2013 af in West Maas en Waal, terwijl het aantal volwassen leden miniem steeg. De afname van jeugdleden is ongetwijfeld het gevolg van het stoppen met de bus. We bereiden de nieuwe huisvesting van vestiging Beneden-Leeuwen in de te verbouwen Rosmolen voor, en ontvingen subsidie van de Provincie voor een moderne inrichting van onze bibliotheek daar.

Zaltbommel In Zaltbommel daalde het ledenaantal licht (met name de jeugdleden). Het stoppen met de bibliobus in de kleine kernen zal ook hier zijn effect hebben gehad. We startten als eerste met De bibliotheek op school op De School met de Bijbel in Zuilichem, en inventariseerden mogelijke locaties voor leespunten. Het aantal uitleningen steeg fors in Zaltbommel; de moderne, nieuwe vestiging naast het Cambium College - waarin de collectie veel beter wordt gepresenteerd - zal hier zeker een rol in hebben gespeeld. We draaiden een groot VVE-project met speciale boekencollecties op alle peuterspeelzalen en organiseerden workshops voor peuterleidsters en ouders. Het ROC startte met een cursus voor laaggeletterden op onze vestiging in Zaltbommel.

Buren De gemeente Buren heeft vanwege bezuinigingen de samenwerking met Bibliotheek Rivierenland opgezegd en bouwt haar subsidiebijdrage af. In september 2013 startten we – mede op initiatief van en met financiering door het basisonderwijs - met het programma De bibliotheek op school. Dit programma (een combinatie van actuele jeugdcollecties op de scholen en ureninzet van onze lees-/mediacoaches) zal tot 1 januari 2016 draaien op 16 van de 17 basisscholen in Buren. Dan is de subsidierelatie met Buren beëindigd. De gemeente Buren benaderde ons medio 2013 voor een pilot van één jaar met een kleine vestiging (uitsluitend de uitleenfunctie) in het nieuwe Kulturhus te Lienden. Wij zijn hier niet op ingegaan. Bibliotheek Rivierenland zet in op duurzame samenwerking met haar opdrachtgevers en maakt daarover graag meerjarige afspraken. Dat perspectief kon de gemeente Buren niet bieden.

17


VII

LEDEN 2013

Het aantal leden van Bibliotheek Rivierenland stabiliseert in 2013. Met name daar waar nieuwe vestigingen zijn geopend (Neder-Betuwe) vertaalt dit zich in een ledenstijging. 18

Aantal leden per deelnemende gemeente 2013

2012

Gemeente

jeugd instellingen senioren volwassen

Totaal

jeugd instellingen senioren volwassen

Totaal

Culemborg

4.422

102

609

2.390

7.523

4.163

100

621

2.480

7.364

Druten

2.987

37

260

1.124

4.408

3.022

37

271

1.130

4.460

Geldermalsen

4.329

51

619

2.257

7.256

4.366

64

594

2.312

7.336

Lingewaal

614

7

49

180

850

757

7

52

151

967

Maasdriel

3.403

54

342

1.451

5.250

3.389

71

348

1.444

5.252

Neder-Betuwe

2.505

22

208

1.181

3.916

2.341

28

220

1.077

3.666

Neerijnen

1.768

12

184

825

2.789

1.770

19

176

804

2.769

Tiel

6.336

175

764

3.262

10.537

6.412

148

799

3.154

10.513

West Maas en Waal

2.843

59

302

1.395

4.599

2.937

60

312

1.384

4.693

Zaltbommel

3.204

31

479

1.712

5.426

3.260

37

455

1.747

5.499

Eindtotaal

32.411

550

3.816

15.777

52.554 32.417

571

3.848

15.683

52.519

De gemeente Buren treedt uit de samenwerkingsovereenkomst met de andere tien gemeenten, en laat derhalve een forse daling zien in leden en uitleningen. Het aantal jeugdleden is 650 (vorig jaar 2.487), het aantal instellingen is 16 (vorig jaar 32), het aantal volwassen leden is 281 (vorige jaar 1.144) en het aantal senioren is 113 (vorig jaar 221).

 of 


Percentage inwoners van de gemeente dat lid is van OBR Volwassenen en instellingen

jeugd

senioren

Totaal

Gemeente

Inwoners

Lid OBR

% Inw.

Lid OBR

% Inw.

Lid OBR

% Inw.

Lid OBR

% Inw.

Culemborg

27.634

4.422

16,0%

2.492

9,0%

609

2,2%

7.523

27,2%

Druten

18.203

2.987

16,4%

1.161

6,4%

260

1,4%

4.408

24,2%

Geldermalsen

26.267

4.329

16,5%

2.308

8,8%

619

2,4%

7.256

27,6%

Lingewaal

11.007

614

5,6%

187

1,7%

49

0,4%

850

7,7%

Maasdriel

24.107

3.403

14,1%

1.505

6,2%

342

1,4%

5.250

21,8%

Neder-Betuwe

22.617

2.505

11,1%

1.203

5,3%

208

0,9%

3.916

17,3%

Neerijnen

12.010

1.768

14,7%

837

7,0%

184

1,5%

2.789

23,2%

Tiel

41.814

6.336

15,2%

3.437

8,2%

764

1,8%

10.537

25,2%

West Maas en Waal

18.410

2.843

15,4%

1.454

7,9%

302

1,6%

4.599

25,0%

Zaltbommel Totaal Rivierenland

26.953

3.204

11,9%

1.743

6,5%

479

1,8%

5.426

20,1%

229.022

32.411

14,2%

16.327

7,1%

3.816

1,7%

52.554

22,9%

Het totaal aantal leden van Buren is 1.060 (vorig jaar 3.852). Dat is 4,1% van de 26.013 inwoners.

19


Ledenaantallen over de afgelopen vijf jaar Gemeente

2009

2010

2011

2012

2013

Culemborg

7.996

7.706

7.136

7.364

7.523

Druten

4.232

4.255

4.195

4.460

4.408

Geldermalsen

8.007

7.858

6.912

7.336

7.256

Lingewaal

801

847

930

967

850

Maasdriel

5.026

4.895

4.959

5.252

5.250

Neder-Betuwe

3.241

3.278

3.473

3.666

3.916

Neerijnen

1.307

1.371

2.609

2.769

2.789

11.086

11.185

10.177

10.513

10.537

West Maas en Waal

4.131

4.046

4.467

4.693

4.599

Zaltbommel

5.285

5.163

5.126

5.499

5.426

Eindtotaal

51.112

50.604

49.984

52.519

52.554

Tiel

20


VIII

UITLENINGEN 2013

Het aantal uitleningen is afgelopen jaar iets afgenomen. Dit is overeenkomstig de landelijke trend. Het boek heeft concurrentie gekregen van andere (digitale en sociale) media. 21

Uitleningen per gemeente 2013

2012

Items Items voor voor jeugd en volw. volw

Totaal

Items voor jeugd

Items voor volw.

Items voor jeugd en volw.

Gemeente

Items voor jeugd

Culemborg

106.147

95.261

17.793

219.201

100.789

101.530

17.565

219.884

51.462

41.545

9.010

102.017

50.166

43.871

19.439

113.476

127.186

123.850

20.252

271.288

135.354

127.706

20.442

283.502

Lingewaal

13.709

7.855

1.488

23.052

23.791

23.791

Maasdriel

63.295

56.568

11.831

131.694

56.341

55.434

33.515

145.290

Neder-Betuwe

75.032

61.616

10.722

147.370

43.894

38.958

57.053

139.905

Neerijnen

24.782

16.518

3.892

45.192

19.734

16.084

18.788

54.606

118.708

124.496

19.335

262.539

126.454

141.648

19.373

287.475

West Maas en Waal

60.781

55.405

10.463

126.650

50.539

50.553

24.738

125.830

Zaltbommel

77.111

80.605

18.455

176.170

54.430

60.144

33.296

147.870

123.241 1.505.174 637.701 635.928 268.000

1.541.629

Druten Geldermalsen

Tiel

Eindtotaal

718.214 663.719

Totaal

 of 


Uitleningen over de afgelopen vijf jaar Gemeente

2009

2010

2011

2012

2013

Culemborg

198.396

232.017

209.350

219.884

219.201

Druten

106.958

117.510

109.522

113.476

102.017

Geldermalsen

248.253

300.576

271.463

283.502

271.288

Lingewaal

31.110

24.544

25.989

23.791

23.052

Maasdriel

133.259

144.689

138.095

145.290

131.694

Neder-Betuwe

158.137

163.863

148.873

139.905

147.370

45.259

51.705

51.790

54.606

45.192

Tiel

264.224

308.010

279.797

287.475

262.539

West Maas en Waal

137.653

135.730

130.460

125.830

126.650

Zaltbommel

155.623

168.314

160.088

147.870

176.170

Eindtotaal

1.478.872

1.646.958

1.525.427

1.541.629

1.505.174

Neerijnen

22


IX

BEZOEKERS 2013

Het aantal bezoekers van onze vestigingen lijkt te zijn gedaald. We hebben echter niet op alle vestigingen poortjes waarmee we de bezoekers kunnen tellen (die ontbreken in Ochten, Opheusden en Ophemert). Een paar vestigingen zijn in 2013 verhuisd en een paar weken gesloten geweest (Zaltbommel, Culemborg, Ammerzoden). In 2014 gaan alle vestigingen ruimer open met meer activiteiten; wij verwachten stijgende bezoekersaantallen. 23

Bezoekers van de vestigingen, per gemeente Gemeente

Vestiging

2013

2012

Verschil %

Culemborg

Culemborg

72.362

79.007

-8

Druten

Druten

56.257

61.026

-8

Geldermalsen

Beesd

20.763

21.223

-2

Geldermalsen

80.323

88.583

-9

Ammerzoden

24.635

25.694

-4

Kerkdriel

28.474

31.006

-8

Dodewaard

19.100

21.621

-12

Kesteren

15.657

18.561

-16

9.724

10.826

-10

117.601

125.785

-7

Maasdriel

Neder-Betuwe

 of 

Neerijnen

Haaften

Tiel

Tiel

West Maas en Waal

Beneden-Leeuwen

45.316

43.944

3

Dreumel

16.395

12.300

33

Aalst

11.169

9.909

13

Zaltbommel

49.432

55.980

-12

567.208

605.465

-6

Zaltbommel

Eindtotaal


X

VOORUITBLIK 2014

In 2014 zetten we in op ledengroei, en op nog meer activiteiten en dus ook bezoekers op onze vestigingen. We breiden onze rol als structureel samenwerkingspartner voor het onderwijs uit, en brengen onze educatieve programma’s meer en meer naar de doelgroep (de scholen) toe. We starten in maart een imagocampagne, om alle Rivierenlanders te laten weten dat de bibliotheek aan het vernieuwen is. Met makkelijker lenen zonder extra leengelden of boetes (altijd met stip op één op de lijst van ergernissen van leden), de mogelijkheid om te betalen per maand, met duizenden te lenen e-books, met gratis cappuccino, prettige werk- of studeerplekken, gratis wifi natuurlijk, met ruime openingstijden en heel veel activiteiten. Kortom: de bibliotheek is veel meer dan zij ooit was. We richten één centrale klantenservice in, om onze leden zo goed en professioneel mogelijk van dienst te zijn. We willen in 2014 per maand regiobreed zo’n twintig activiteiten programmeren, in samenwerking met regionale partners als de Volksuniversiteit en de ROC’s, en samen met allerlei lokale partijen. Door elke activiteit direct te evalueren, leren we gaandeweg waar onze inwoners het meest behoefte aan hebben. We gaan experimenteren met een tiental geautomatiseerde haal- en brengpunten voor boeken. Dankzij een subsidie van de Provincie Gelderland kunnen we bekijken of dit een aanvulling kan zijn op het fijnmazige netwerk aan dienstverlening dat we aan het uitrollen zijn over ons werkgebied. We starten met fondsenwerving om de digitale bibliotheek en alle nieuwe media beter zichtbaar te maken op onze vestigingen. Denk aan mediabars met state-of-the-art hardware en software, waarvan iedereen - met behulp van onze opgeleide medewerkers - kennis kan nemen. We positioneren onze vestigingen steeds meer als open leercentra voor iedereen, dankzij een aanrekkelijk aanbod voor tieners en 18 plussers . We rollen in 2014 het programma De bibliotheek op school verder uit naar in het totaal 100 scholen; daarmee zijn onze lees-/mediacoaches dan op tweederde van alle basisischolen in ons werkgebied actief met de bevordering van leesplezier (en dus taalvaardigheid) en digitale vaardigheden (en dus mediawijsheid), en worden ruim 23.000 kinderen bereikt. Taal- en digitale vaardigheid blijft van groot belang in de kennsieconomie die we zijn. We gaan de bibliotheek verder profileren als Open Leercentrum: studieplaats voor jong en oud. We investeren in een beter cursusaanbod (met partners) voor met name scholieren en laaggeletterden, en gaan fondsen werven voor de hardware die nodig is om de vestigingen beter in te richten als optimale studieplaats. De nieuwe bibliotheekwet zal in 2014 worden behandeld in de Tweede Kamer. Deze wet moet per 1 januari 2015 ingaan. De wet stelt dat de fysieke en digitale bibliotheek één geheel zijn. De digitale bibliotheek wordt landelijk opgezet - alle basisbibliotheken betalen daar al een aantal jaren aan mee. De financiering van de inkoop van e-content (databases en e-books) voor de digitale bieb gaat geregeld worden via een onttrekking uit het Gemeentefonds. Vanzelfssprekend blijft de branche betrokken bij de hoogte van het hiervoor benodigde bedrag. De fysieke bibliotheek, met haar vijf functies, blijft een lokale verantwoordelijkheid.2 2

Noot: de vijf in de wet genoemde functies van de lokale bibliotheek zijn: 1.warenhuis van kennis en informatie, 2.centrum voor ontwikkeling en educatie, 3.inspiratiebron van lezen en literatuur, 4.encyclopedie van kunst en cultuur en 5. podium voor ontmoeting en debat.

24


In 2014 gaan we een nieuw Convenant vaststellen, waarin we opnieuw met al onze gemeenten meerjarige afspraken gaan maken over de inhoud en financiering van onze dienstverlening voor de inwoners van Rivierenland. We blijven met zijn allen keihard werken aan een vrolijke, 21e eeuwse bibliotheek!

25


XI

JAARVERSLAG RAAD VAN TOEZICHT

Raad van Toezicht De Raad van Toezicht (RVT) heeft in 2012 besloten het aantal leden in twee stappen terug te brengen van zeven tot vijf leden. In 2013 bestond de raad uit 6 leden en eind 2013 is slechts in één van de twee ontstane vacatures voorzien. Benoemd Op basis van het rooster van aftreden zijn eind 2013 de heren E.A.A. Habets en M.A.C. Mathijssen afgetreden. Beiden hadden de maximale zittingsperiode bereikt en waren niet herkiesbaar. De functie van de M.A.C. Mathijssen (vicevoorzitter) is overgenomen door een ander lid van de raad, zijnde de heer T. van Gessel die binnen de raad belast is met de portefeuille ‘Automatisering en ICT”. De heer E.A.A. Haberts is - eind 2013 - opgevolgd door een nieuw lid, Mevr. Drs. G. Niemeijer, die binnen de raad de portefeuille “HRM, organisatieontwikkeling en de kwaliteitszetel van de Ondernemersraad” beheert. Toezicht In het verslagjaar heeft de Raad van Toezicht in aanwezigheid van de directeur:  in zes reguliere overlegvergaderingen alle lopende en gangbare zaken besproken;  een aantal malen meer specifiek gesproken over de financiële positie van de organisatie, de ingezette herstructurering van de organisatie, automatisering;  alsook in besloten kring overleg gevoerd over beleidsvoorbereidende zaken en de W&S- en benoemingsprocedure van een nieuw lid van de raad. De voorzitter en meerdere leden van de Raad van Toezicht hebben daarnaast, gezien hun specifieke expertise en portefeuille, enkele malen informeel contact gehad met de directeur/bestuurder voor nader advies over lopende zaken. Begin 2013 heeft de raad in eigen kring overleg gevoerd over de bezetting van de kerncommissies, het risicomanagement en de financiële positie van OBR, de verdere afstemming van de informatiebehoefte en voorzieningen, de voortgang van de herstructurering en de wenselijkheid de organisatie ultimo 2013 ‘lean en mean’ te hebben ingericht. In februari 2013 heeft de Raad van Toezicht de concepten van de jaarrekening 2012, het jaarverslag 2012, het jaarplan 2013 en het projectenoverzicht 2013 met de directeur/bestuurder besproken en in het overleg in maart 2013 goedgekeurd en vastgesteld. In het voor- en najaar is stilgestaan bij de effecten van de gemeentelijke bezuinigingen in de komende jaren, het uittreden van één of meerdere Gemeenten (subsidiënten) en de effecten daarvan op de dienstverlening en het financiële draagvlak van de Openbare Bibliotheek Rivierenland. Meer specifiek is daarbij inhoudelijk gekeken naar de beheersbaarheid van de financiële risico’s in de komende jaren en de mate en mogelijkheden de balanspositie, solvabiliteit en liquiditeit structureel te verbeteren. De RVT heeft diverse ontwikkelingen positief gestimuleerd. Zo kwam OBR financieel meer in control door de inrichting van een projectadministratie en budgetverantwoordelijkheden, en zijn geen projecten gestart waar de financiering van ontbreekt. Daarbij heeft ook reflectie op het toekomstige organisatiemodel plaatsgevonden, is de planning en voortgang van de organisatie aanpassing (fase 1 en 2) besproken en heeft de

26


directeur/bestuurder de verwachting uitgesproken dat de organisatie eind 2013 zowel financieel als organisatorisch ‘in control’ zal zijn. De heer W. Habets, die binnen de raad de kwaliteitszetel van de Ondernemingsraad tot oktober 2013 bezette, heeft het overleg tussen de Ondernemingsraad en directeur/bestuurder bijgewoond. Het betrof het halfjaarlijks overleg over het financieeleconomisch en sociaal beleid, de algehele bedrijfsvoering en het ontwikkelen en uitvoeren van de beleidsplannen. Daarnaast heeft hij een personeelsbijeenkomst over de organisatieaanpassing bijgewoond. De auditcommissie heeft in oktober 2013, in nauwe samenwerking met de directeur/bestuurder en de controller, de selectieprocedure van een nieuwe accountant gevoerd en haar bevindingen en voorstel aan de raad voorgelegd. De raad heeft unaniem besloten het advies op te volgen en de voorgedragen accountantsorganisatie, FSV uit Tiel, voor de periode 2013 t/m 2015 aan te stellen. Het jaarlijks ophalen van de vraag naar en financiering van de toekomstige dienstverlening bij onze opdrachtgevers en de wenselijkheid van OBR te participeren in de maatschappelijke ontwikkeling binnen het werkveld van de bibliotheek Rivierenland, stemt de raad optimistisch om in de komende tijd zakelijker en resultaat gerichter met elkaar (opdrachtgevers en opdrachtnemer) om te gaan, nieuwe bezuinigingen het hoofd te bieden en eind 2014 te komen tot een nieuw convenant. Het overleg in december 2013 stond in het teken van het bespreken van het concept jaarplannen 2014, de begroting 2014 en meerjarenbegroting 2014-2017 en zijn door de raad goedgekeurd en vastgesteld. Andere bespreekpunten lopende het verslagjaar waren:  de gebruikelijke management- en kwartaalrapportages;  de halfjaarcijfers inzake aantallen bezoekers, leners en uitleningen;  de voortschrijdende aanpassingen op en investeringen in kantoorautomatisering en ICT-structuur;  de stabiliteit en het functioneel beheer van het bibliotheeksysteem V-smart;  de vorderingen bij het uitrollen van het retail- en zelfservice model;  de groei en bloei (toename) van het aantal schoolbibliotheken en lees/mediacoaches;  de nieuwbouw, verbouw- en inrichtingsplannen van de verschillende vestigingen, leen- en servicepunten op de basisscholen in de regio op zowel korte als middellange termijn;  de verschillende abonnementsvormen/voorwaarden en tariefstructuur. De directeur/bestuurder is verantwoordelijk voor de kwaliteit, juistheid, volledigheid en tijdigheid van de informatie die aan de Raad van Toezicht is verstrekt. De eisen die door de RVT aan de informatievoorziening gesteld worden zijn noodzakelijk om een goed toezicht te kunnen waarborgen en is mede in het belang van de Openbare Bibliotheek Rivierenland en haar stakeholders. Commissies van de Raad van Toezicht Bij het uitoefenen van haar taken maakt de raad gebruik van commissies, zijnde de Auditcommissie (bestaande uit de heren J. Dikken en T. van Gessel) , de Remuneratiecommissie (C. Barské en W. Habets) en worden ad hoc leden gevraagd voor de W&S-commissie (C. Barské en P. Dijkman). De Auditcommissie richt zich op het inhoudelijk toezicht op:  de financiële informatieverstrekking en de regels van verslaglegging;  de effecten van en het inzicht in de behandeling van schattingsposten;

27


de aanbevelingen en opvolging van opmerkingen van de accountant, de relatie met en kosten van de accountant, en zijn onafhankelijkheid.

De commissieleden voert jaarlijks, samen met de directeur een gesprek met de accountant over de jaarrekening, het gevoerde risicomanagement en de managementletter. Alvorens de Raad van Toezicht de jaarstukken goedkeurt, ontvangt zij daarover een advies van de financiële commissie. De Remuneratiecommissie heeft tot taak de werkgeversrol van de Raad van Toezicht voor te  bereiden en uit te voeren, zoals:  het voeren van het jaarlijkse beoordelings- c.q. functioneringsgesprek met de directeur, en de uitkomsten daarvan vast te leggen in een prestatiedocument;  het doen van voorstellen betreffende de bezoldiging van zowel de directeur als van de leden van de Raad van Toezicht, dit ter vaststelling door de Raad van Toezicht;  het op verzoek van de directeur voeren van een gesprek met kandidaat leden van het managementteam, alvorens deze door de directeur worden aangenomen en/of benoemd;  het op verzoek van de Raad van Toezicht werven en selecteren van nieuwe leden voor de Raad van Toezicht, alvorens deze door de leden van de Raad van Toezicht worden benoemd en aangesteld. De W&S commissie is actief betrokken bij vacatures in het bestuur, topmanagement en in het toezichthoudend orgaan en adviseert de raad bij:  het opstellen van een actuele profielschets met algemene en specifieke selectiecriteria;  de media waarin geadverteerd wordt;  het selecteren van kandidaten en het voeren van de sollicitatiegesprekken;  het informatiepakket voor de kandidaat-leden;  het opstellen van de voordracht voor benoeming. Zij speelt, mede op verzoek van de directeur, ook een actieve adviserende rol bij de werving- en selectieprocedure van leden van het management-team (2de gesprekronde). Het lid van de Raad van Toezicht die de kwaliteitszetel van de Ondernemingsraad bezet, heeft in het afgelopen jaar het overleg tussen de Ondernemingsraad en de directeur een aantal malen bijgewoond. Het betreft veelal het halfjaarlijks overleg over het financieeleconomisch en sociaal beleid, de algehele bedrijfsvoering en het ontwikkelen en uitvoeren van beleids- en herstructureringsplannen. Zelfreflectie De Raad van Toezicht bespreekt jaarlijks, buiten aanwezigheid van de directeur, zowel zijn eigen functioneren als dat van de leden van de raad, het gewenste profiel van de leden, de samenstelling en portefeuille verdeling. Ook worden de competenties van de individuele leden van de raad geëvalueerd. Tijdens de zelfevaluatie bijeenkomst is stilgestaan bij het eigen functioneren versus de kerntaken van de raad van toezicht, het omgaan met uitdagingen en dilemma’s, relevante, toereikende en objectieve informatie, alsook de inventarisatie van leermomenten. Voorts hebben de leden van de raad een indringend en reflectief gesprek met elkaar gevoerd ter analyse van mogelijke verbeterpunten en zijn wensen en ideeën ten aanzien van toekomstig toezicht en de toezichthoudende rol besproken. Nu de organisatie ‘lean en mean’ is ingericht, de financiële positie sterk is verbeterd en de missie, visie en het toekomstbeleid duidelijk zijn omschreven en vastgesteld, en de wethouders/portefeuillehouders eens te meer hun vertrouwen in de uitvoering van de nieuwe beleidsvisie hebben uitgesproken, wil de raad als geheel meer op afstand gaan functioneren en samen met de directeur de verdere koers en strategie bepalen. Zij wil dit

28


realiseren middels het inrichten van een dashboard van ken- en stuurgetallen. Het overleg daartoe tussen de auditcommissie en de directeur/bestuurder is ultimo 2013 opgestart en zal in de eerste helft van 2014 zijn beslag krijgen. Opdrachtgeverschap Ook OBR heeft, evenals alle andere bibliotheken in Nederland, haar beleid en activiteiten als gevolg van gemeentelijke bezuinigingen moeten bijstellen, en dit zal ook in de komende jaren mogelijk leiden tot het jaarlijks herijken van de financiering van onze dienstverlening. Voor de komende jaren is deze in zekere zin gewaarborgd door de samenwerkingsovereenkomst en het bestaande convenant. Het convenant is een overeenkomst tussen de tien Gemeenten (opdrachtgevers) en de Openbare Bibliotheek Rivierenland (opdrachtnemer) met betrekking tot afspraken over meerdere jaren van subsidiestromen, met als doel het waarborgen van de beoogde dienstverlening, in zowel kwalitatieve als kwantitatieve zin. Tot slot De Raad van Toezicht zijn de stakeholders erkentelijk voor het feit dat de gemeenten Culemborg, Geldermalsen, Lingewaal, Maasdriel, Neder-Betuwe, Neerijnen, Tiel, West Maas en Waal en Zaltbommel, de nieuwe koers en het toekomstgerichte beleid van OBR onderschrijven en daarmee ook de plezierige en constructieve samenwerking tussen OBR en de wethouders/portefeuillehouders en ambtenaren bibliotheekwerk in het Rivierengebied voortzetten. De raad wil de directeur/bestuurder en het managementteam complimenteren met het bereikte (financiĂŤle) resultaat, de wijze waarop de herstructurering van de organisatie heeft plaatsgevonden en eind 2013 is afgerond, alsook de manier waarop vorm en inhoud is en wordt gegeven aan de nieuwe beleidskaders die een enorme bijdrage leveren aan het opnieuw op de kaart zetten van een toekomstgerichte, levendige en vrolijke bibliotheek. Wij danken ook alle medewerkers en de vrijwilligers, alsmede de ondernemingsraad, voor hun enorme inzet en wensen allen voor het komend jaar alle goeds toe bij het realiseren van alle boeiende en veelbelovende plannen van OBR in 2014. C. BarskĂŠ RB Voorzitter Raad van Toezicht

29



Jaarverslag 2013