Page 1

Volop in beweging

Bibliotheek Noordwest Veluwe Uitvoeringsprogramma 2016


Inhoud Inleiding

7

• Social return on investment

9

• Het budget

15

Leesplezier en leesbevordering

19

• 2.1. Leesplezier

21

• 2.2. Leesbevordering

27

Taalvaardigheid

37

Informatievaardigheid

49

Overige activiteiten

55

Monitoring en evaluatie

61

5

6


Inleiding De Bibliotheek Noordwest Veluwe voert

Digitale innovatie, samenwerking en onder­

haar werkzaamheden uit in opdracht van de

nemerschap zijn de centrale thema’s. Voorts

gemeenten Ermelo, Harderwijk, Nunspeet en

is aangegeven dat het bij de subsidiëring van

Putten. De bibliotheek heeft vestigingen in al

de bibliotheek niet langer uitsluitend gaat

deze gemeenten. Daarnaast heeft de gemeente

om kengetallen zoals ledentallen en aantal

­Nunspeet een tweede vestiging in Elspeet; is er

uit­leningen, maar dat het moet gaan om

in de wijk Drielanden in Harderwijk een ser­

de bijdrage die de bibliotheek levert aan de

vicepunt voor volwassenen ingericht en wordt

gemeentelijke doelen in het sociaal domein

er ook in Speuld in de gemeente Ermelo een

en dat het moet gaan om de resultaten die

dergelijk servicepunt gerealiseerd.

zij op dit terrein boekt. De gemeenten zien de bibliotheek als een maatschappelijk onder­

De vier gemeenten die gezamenlijk de biblio­

nemer met een eigen taak en verantwoor­

theek subsidiëren hebben onder begeleiding

delijkheid.

van een tweetal adviesbureaus een traject gevolgd waarin zij de opdracht aan de biblio­

In ons beleidsplan (‘Volop in beweging’,

theek opnieuw hebben geformuleerd. In het

strategisch beleidsplan 2016 – 2019) hebben

beleidskader voor 2016 dat de gemeenten

wij onze doelen voor de komende vier jaar

­gedurende dit traject samen met de biblio­

geformu­­leerd. Onze koers naar 2019 ligt in

theek hebben opgesteld (‘Opdrachtformu­

onze visie en missie besloten. Onze deskun­

lering bibliotheekwerk 2016 – 2019 gemeen­

digheid ligt op het terrein van lezen, leren

ten Ermelo, Harderwijk, Nunspeet en Putten’

en informeren. Onze activiteiten zijn in drie

2015) is aangegeven dat de gemeentelijke

programmalijnen uitgewerkt: het stimuleren

subsidie bestemd is voor de bestrijding van

van leesplezier, het bevorderen van taalvaar­

laaggeletterdheid, voor de bevordering van

digheid en het bevorderen van informatie­

mediawijsheid en voor leesbevordering.

vaardigheid. >>

7

8


Ons werk richt zich op het voorkomen en

bij het schrijven van ons beleidsplan hebben

bestrijden van achterstanden op dit gebied.

wij het ook gebruikt bij het maken van dit

Dit doen wij zowel curatief als preventief en

uitvoerings­programma. In dit uitvoerings­

daarbij kiezen wij voor een sluitende aanpak.

programma werken we de gemeentelijke

Wij bedoelen daarmee dat de bibliotheek er

beleids­doelen uit in concrete, meet- en toets­

altijd is, overal, en voor iedereen. De biblio­

bare activiteiten (prestaties) en benoemen

theek is er dus voor alle leeftijdsgroepen,

we de resultaten die we met onze activiteiten

voor alle doelgroepen, de bibliotheek heeft

denken te bereiken.

een goede geografische spreiding in het hele werkgebied en de beschikbare informatie is

Social Return on Investment.

altijd toegankelijk. Tot slot bedoelen we ermee

Sinds de herziening van het subsidiebeleid

dat de bibliotheek alle functies van het biblio­

werken de gemeenten Ermelo, Harderwijk,

theekwerk uitvoert.

Nunspeet en Putten met behulp van het zoge­ naamde SROI-model aan het bereiken van hun beleidsdoelstellingen. SROI staat voor Social Return on Investment. Het is een methodiek waarmee het maatschappelijk effect van met subsidies gefinancierde activiteiten wordt ge­ meten en beoordeeld. De subsidiemethodiek die aan het SROI-model is verbonden gaat ervan uit dat een subsidie niet wordt verleend

Het beleidskader van de gemeenten is in onze

voor de uitvoering van een activiteit, maar dat

optiek een groei- en ontwikkelingsmodel.

deze wordt verleend vanwege het resultaat

Samen met de gemeenten werken we aan

dat met deze activiteit behaald wordt. >>

het uitbreiden en verbeteren ervan. Behalve

9

10


In de subsidienota van de gemeente Nunspeet

De mogelijkheden bestaan er o.a. dat de

en lezen van boeken en wat het bijdraagt

is het begrippenkader van het model uitgelegd:

­gesubsidieerde instelling, in dit geval de

aan het ontstaan of aan de toename van een

1) Een maatschappelijk effect is de door de

bibliotheek, haar eigen weg mag kiezen in

leescultuur. Het gaat dus om het meten van

gemeente gewenste verandering in de maat­

de wijze waarop zij denkt de gewenste maat­

het maatschappelijk rendement van biblio­

schappelijke omgeving of bij de beoogde

schappelijke effecten te behalen en bij te

theekwerk.

doelgroep. In de regel zijn maatschappelijke

dragen aan de beleidsdoelstellingen van de

effecten niet door één actor te bereiken; er

subsidiërende overheid. Het geeft ruimte aan

Daarnaast impliceert het centraal stellen van

zijn ook factoren die meespelen waar een ge­

ondernemerschap.

het maatschappelijk rendement van over­

meente zelf geen invloed op kan uitoefenen;

heidsuitgaven integrale beleidsvoering door

2) Een beleidsdoelstelling is “een beleidsvoor­

die overheid. Alleen in gezamenlijkheid zijn

nemen dat wordt beschreven op het niveau

gemeentelijke beleidsdoelstellingen door

van concrete doelstellingen binnen een ge­

gesubsidieerde organisaties te realiseren. Dit

definieerde tijdshorizon” (p.7 Subsidie­nota

vereist afstemming en coördinatie van beleid

Nunspeet). In de definitie van de gemeente

en van activiteiten.

Nunspeet zijn er vaak meerdere partijen no­ dig om een beleidsdoelstelling te realiseren;

Tegelijkertijd zijn er ook beperkingen aan het

3) Een resultaat is een aanwijsbare verande­

werken met dit model verbonden. Omdat er

ring die een dienst of product bij een

De mogelijkheden bestaan er ook uit dat de

meerdere actoren bijdragen aan de gewenste

afnemer teweegbrengt en die daarmee

subsidie die de bibliotheek van de gemeen­

maatschappelijke veranderingen, is het alleen

bijdraagt aan de beleidsdoelstelling;

ten voor het bibliotheekwerk ontvangt niet

mogelijk om aan de hand van aannames over

uitsluitend wordt beoordeeld op ‘output’,

de specifieke bijdrage van die verschillende

zoals het aantal uitleningen, maar vooral ook

actoren ook iets over die bijdrage te zeggen.

op wat het lenen en lezen van boeken teweeg­

Het gaat dus om een verondersteld verband

Sturing door gemeenten aan de hand van dit

brengt bij de lezer, wat het bijdraagt aan het

dat er zou bestaan tussen interventie en uit­

model heeft mogelijkheden en beperkingen.

leesplezier dat mensen krijgen door het lenen

komst. >>

4) Een prestatie tenslotte is een product of dienst.

11

12


Het gaat om het meten en beoordelen van

regionaal netwerk bijvoorbeeld wel als resul­

kwalitatieve waarden met behulp van kwanti­

taat van beleid te benoemen? In onze optiek

tatieve prestaties. In de notitie van Acta werd

is de daling van het aantal laaggeletterden

in dit verband gesproken over het verschil tus­

het na te streven resultaat van beleid en is het

sen het ‘tellen’ en het ‘vertellen’. De gemeen­

formeren van een netwerk één van de instru­

ten hebben aangegeven dat de beoordeling

menten die je daartoe kunt inzetten.

van het werk van de bibliotheek nu juist niet langer alleen maar aan de hand van kwan­

Vaak ook hebben activiteiten een meerledig

tificeerbare prestaties, zoals het aantal uit­

doel. Wij werven en scholen bijvoorbeeld

leningen, zal plaatsvinden, maar dat het juist

vrijwilligers die als taalcoach aan de slag gaan

om die toegevoegde maatschappelijke waarde

vanuit de gedachte dat wij hiermee het aan­

van het bibliotheekwerk moet gaan; wat de

tal laaggeletterden in ons werkgebied naar

invloed van die uitleningen is. En die invloed

beneden kunnen krijgen. Tegelijkertijd willen

is niet ‘telbaar’, maar alleen ‘vertelbaar’.

wij graag met vrijwilligers werken, omdat het betrekken van bewoners bij onze activiteiten

Een laatste kanttekening die we willen maken

bijdraagt aan de binding tussen bibliotheek

bij het werken met dit model is de verschil­

en dorp of buurt.

lende betekenissen die we tegenkomen bij de aanduiding van wat een product of dienst,

De vraag die in de beoordeling van de subsidi­

of een activiteit, een prestatie, een indicator,

ëring van de bibliotheek aan de orde is, is hoe

of een resultaat van beleid is. Beleidsmakers

het gewenste effect door de subsidiegevers

gebruiken de begrippen in verschillende

gemeten gaat worden en hoe de bijdrage van

betekenis en in de praktijk laat het verschil

de bibliotheek hierin beoordeeld wordt. >>

zich niet altijd duiden. Is in de bestrijding van laaggeletterdheid het formeren van een

13

14


In dit uitvoeringsprogramma benoemen wij

De gemeenten nodigen de bibliotheek uit

de producten en diensten van de bibliotheek

om haar bijdrage in het sociaal domein te

die bij deze beoordeling behulpzaam kunnen

leveren. Wij nemen die uitdaging graag aan.

zijn zo meet- en toetsbaar mogelijk.

Het voorliggende uitvoeringsprogramma is een regionaal programma; het wordt in alle gemeenten uitgevoerd. In het samenstellen van ons aanbod van producten en diensten in 2016 zijn we uitgegaan van het huidige voor het bibliotheekwerk beschikbare budget. Jaarlijks passen we het uitvoeringsprogramma aan in overleg met de gezamenlijke subsidie­ gevers. Alle vier gemeenten bieden wij een

Het budget.

pakket aan producten en diensten waar­

Bibliotheken voeren hun werkzaamheden uit

mee wij onze bijdrage aan de gemeentelijke

in een ‘krimpende markt’. Overheids­bijdragen

­beleidsdoelen leveren.

voor bibliotheekwerk staan onder druk. Hoewel de Bibliotheek Noordwest Veluwe er

Aan de hand van een productenboek maken

(nog) niet mee te maken heeft, laten lande­

wij daarnaast per gemeente subsidieafspraken.

lijke cijfers zien dat er jaarlijks minder boeken

Dit uitvoeringsprogramma vervangt het jaar­

worden uitgeleend en dat het aantal mensen

plan dat wij tot nu toe jaarlijks samenstelden.

dat lid is van een bibliotheek daalt. Het is dus

De programmaboekjes die wij twee keer per

aan de bibliotheek om haar bestaansrecht

jaar voor onze leden en bezoekers uitbrengen

opnieuw te bewijzen.

blijven wij maken en verspreiden.>>

15

16


Een andere inzet van mensen en middelen,

wij kunnen werken, hoe groter het maat­

zoals de gemeenten die van ons vragen,

schappelijk rendement zal zijn; hoe groter het

brengt ons in ‘de subsidiespagaat’ zoals je dat

aantal jeugdigen en volwassenen zal zijn dat

zou kunnen noemen. Aan de ene kant wordt

plezier in lezen heeft en taal- en informatie­

door onze subsidiegevers van ons gevraagd

vaardig is.

om méér eigen inkomsten te genereren en

méér nog dan tot nu toe als maatschappelijk ondernemer, dus zakelijk en kostenbewust te werk te gaan. Tegelijkertijd wordt er van ons verwacht dat wij ons inspannen om nieuwe doelgroepen te bereiken en nieuwe activiteiten te ontwikkelen voor deze nieuwe doelgroepen. Naast de ontwikkelingskosten die nieuwe activiteiten per definitie met zich meebrengen, zullen deze nieuwe activiteiten niet kostendekkend georganiseerd kunnen worden, omdat ze kleinschalig zijn en tijd- en arbeidsintensief. De subsidiespagaat bestaat eruit dat hoe succes­voller onze nieuwe activiteiten zullen zijn; hoe meer nieuwe deelnemers wij voor onze activiteiten weten te bereiken, hoe hoger onze uitgaven zullen zijn. Omgekeerd bete­ kent dit dat hoe hoger het budget is waarmee

17

18


Leesplezier en leesbevordering De openbare bibliotheek is onafhankelijk,

‘maatschappelijke effect’ genoemd van deze

en ontplooiing, van leefbaarheid en gemeen­

betrouwbaar, toegankelijk, pluriform en

gezamenlijke inspanningen. Er zijn drie maat­

schapszin. In schema ziet dit er als volgt uit:

­authentiek. In de bibliotheek kan iedereen in

schappelijke effecten benoemd waaraan de

alle vrijheid alle mogelijke informatie en ken­

bibliotheek haar bijdrage kan leveren.

Beleidsdoelstellingen.

nis vinden. De bibliotheek is dé deskun­dige

De bibliotheek levert een bijdrage aan partici­

op het terrein van lezen, leren en informeren

patie door:

en schept daarmee de voorwaarden voor

1.1 Het signaleren en tegengaan van laag­

volwaardige deelname in de samenleving van

geletterdheid en;

jeugdigen en volwassenen. Taal- en informa­

1.2 Het bevorderen van informatievaardigheid.

tievaardigheid zijn namelijk cruciaal in onze kennissamenleving. De bibliotheek levert een

Maatschappelijk effect.

De bibliotheek levert een bijdrage aan indivi­

bijdrage aan het voorkomen en bestrijden

1 Alle inwoners kunnen participeren in de

duele ontplooiing en ontwikkeling door:

van achterstanden op dit terrein. Daarnaast is de bibliotheek de enige voorziening die de doorgaande lees- en leerlijn in zicht heeft en bewaakt. Als enige maatschappelijke organi­

lokale samenleving; 2 Alle inwoners kunnen zich ontwikkelen en ontplooien; 3 Alle inwoners leveren een bijdrage aan de

satie bedienen wij alle leeftijdsgroepen van

leefbaarheid en sociale cohesie in de lokale

nul tot honderd jaar. Voor die maatschappe­

samenleving.

lijke bijdrage ontvangen wij een subsidie van

2.1 Het bieden van laagdrempelige en objec­ tieve toegang tot (digitale) informatie; 2.2 Leesbevordering; 2.3 Het bevorderen van leesplezier. De bibliotheek levert een bijdrage aan leef­ baarheid en sociale cohesie door:

de vier gemeenten. Samen met andere organi­

In het beleidskader zijn deze maatschap­pelijke

3.1 Het bevorderen van ontmoeting en debat;

saties zorgt de bibliotheek ervoor dat alle in­

effecten in concrete beleidsdoelstellingen uit­

3.2 Het bevorderen van vrijwillige inzet in de

woners zich kunnen ontplooien, participeren

gewerkt. Door te werken aan deze doelen levert

en zich willen inzetten voor de gemeenschap

de bibliotheek een bijdrage aan het bereiken

waarin ze leven. In het door Stade geformu­

van de hierboven benoemde gewenste situa­

leerde beleidskader wordt dit het gewenste

tie ­van volwaardige deelname, ontwikkeling

19

lokale samenleving; 3.3 Inwoners in contact te brengen met kunst en cultuur. >>

20


Naast het benoemen van de gewenste maat­

ontwikkelen. Om die reden moeten wij aan de

schappelijke veranderingen en de daarbij

lees- en informatiebehoefte van die mensen

behorende beleidsdoelstellingen benoemen

tegemoet komen.

wij de resultaten van dit beleid. Deze resul­ taten willen wij bereiken met de activiteiten die wij organiseren. Het meet- en toetsbaar beschrijven van onze activiteiten noemen wij prestaties. Het werk van de bibliotheek is in te delen in een drietal programmalijnen. Onze activiteiten richten zich op: De maatschappelijke bijdrage die wij willen 1) Het stimuleren van leesplezier;

leveren is door het stimuleren van leesplezier

2) Het bevorderen van taalvaardigheid en

en het bevorderen van lezen en de leescultuur

3) Het bevorderen van informatievaardigheid.

bij te dragen aan de individuele ontplooiing en ontwikkeling van de inwoners van Ermelo,

In de paragrafen hieronder werken wij deze

Harderwijk, Nunspeet en Putten.

drie programmalijnen uit. Resultaat: 2.1. Leesplezier.

Jeugdigen en volwassenen hebben plezier in

Eén van onze belangrijkste taken is het ver­

lezen.

zorgen van onbelemmerde en onafhankelijke toegang tot alle (digitale) informatie aan alle

Er is een leescultuur waarin kinderen van

inwoners van de vier gemeenten waar wij

jongs af aan met lezen in aanraking komen.

voor werken. Mensen moeten zich onbelem­

De collectie van de bibliotheek wordt volop

merd, in alle vrijheid, kunnen ontplooien en

gebruikt door leden en niet-leden. >>

21

22


Prestaties:

digitaal altijd toegankelijk voor onze leden,

we willen dat het aantal uitleningen en het

onze abonnementenstructuur. We streven

• De openingstijden van onze vestigingen

bijvoorbeeld om materialen te zoeken of te

aantal gastuitleningen gelijk blijft. In 2014

naar een gelijkblijvend aantal leden. Op dit

sluiten aan op de wensen van leden en

reserveren. Naast ‘gewone’ boeken lenen we

waren dat er ruim een miljoen.

moment zijn dat er circa 32.000 ( jeugd en

bezoekers. Ruime openingstijden zorgen

steeds meer dvd’s en luisterboeken uit. Het is

volwassenen).

ervoor dat de bibliotheek op alle dagen ­goed

de bedoeling dat de collectie e-books in 2016

We streven ernaar gereserveerde materialen

bereikbaar is. De vestigingen in Ermelo,

verder door de Koninklijke Bibliotheek (KB)

de volgende dag in huis te hebben (onder

De scholen blijven we (Top)groepsabonne­

­Ha ­ rderwijk, Nunspeet en Putten zijn ge­

wordt uitgebreid (nu 10.000 titels). E-books

voorbehoud dat het gereserveerde niet is

menten en wisselcollecties aanbieden. In 2014

durende 42 uur in de week geopend, waar­

zijn beschikbaar in de vorm van streaming,

uitgeleend).

hadden wij 265 (Top)groeps­­abonnementen en

van 28 uur met full service en de ­overige

app’s en downloads. Daarnaast zijn er in de

uren met self service. De vestiging in ­

vestigingen kranten, tijdschriften en data­

Elspeet wijkt iets af; deze vestiging is 27 ­

banken beschikbaar.

uur ­geopend, waarvan 10 uur full service.

een tweetal wisselcollecties voor dBoS. Naar­ • In 2016 introduceren we alternatieve vor­

mate meer scholen in dBoS deelnemen zal

men van lidmaatschap en vernieuwen we

ook het aantal wisselcollecties stijgen. >>

Tijdens de full service uren zorgen voldoen­ de gekwalificeerd personeel en vrijwilligers voor een goede bezetting. In 2016 blijft het aantal openingsuren gelijk. Vanaf 2016 is de landelijke digitale collectie • Met ons collectiebeleid stellen wij een collec­

24/7 toegankelijk via de digitale bibliotheek.

tie samen die aansluit op de vraag van onze

De Collectie Nederland omvat zo’n tien mil­

leden.

joen informatiedragers.

De fysieke collectie van 190.000 titels is bui­

We willen dat er goed gebruik van de col­

ten de openingstijden van de vestigingen

lectie wordt gemaakt, dat wil zeggen dat

23

24


Het is ons streven in 2016 acht wissel­

Welzijn Ouderen en ZorgDat. We willen het

collecties (op acht scholen) uit te zetten en

aantal abonnementen en het aantal boeken

het aantal (Top)groepsabonnementen te

dat door onze vrijwilligers aan huis wordt

laten stijgen naar 275.

bezorgd geleidelijk aan verder laten stijgen. In 2014 was er sprake van 29 abonnementen en 1200 uitleningen. • De VakantieBieb is een gratis App toeganke­ lijk voor leden én niet-leden van de biblio­ theek. Met de App hebben mensen toegang tot een lijst van vakantieboeken voor volwas­ senen en kinderen die de bibliotheek spe­ ciaal voor de vakantie selecteert. De boeken kunnen gewoon op smartphone of tablet worden gelezen. De VakantieBieb is in 2013 van start gegaan en is in de zomervakanties beschikbaar. In het eerste jaar was er ook VakantieBieb in de

• Het aantal bezoekers/bezoeken in 2016 blijft

herfst- en kerstvakantie.

gelijk (2014: 548.220 bezoeken aan de vesti­

gingen).

In 2016 brengen wij de VakantieBieb op­ nieuw onder de aandacht van de mensen,

• Bibliotheek Thuis wordt uitgevoerd in samenwerking met de lokale Stichtingen

25

waardoor het gebruik nog verder stijgt.

Vakantiebieb tot 1 juli 2015.

• Er zijn circa 25 leeskringen die gebruik

Totaal aantal registraties

maken van de dienstverlening van de biblio­

5 edities VakantieBieb:

445.000

theek. Het aantal leeskringen is in Ermelo en

Nieuwe registraties 2015:

100.000

Harderwijk het grootst: hier zijn respectie­

Lid van de Bibliotheek:

2/3

velijk twaalf en negen leeskringen. De aan

(nog) geen lid van de bibliotheek: 1/3

de bibliotheek verbonden leeskringen wordt

Totaal aantal gedownloade titels: 670.000

in 2016 een andere abonnementsvorm met

een hogere prijs aangeboden. >>

26


Er zijn vijf leeskringen van Bibliotheek

leesbevorderende activiteiten aan. Het doel van

Nijkerk die gebruik maken van de dienst­

leesbevorderende activiteiten is het stimu­

verlening van onze bibliotheek. Daarnaast

leren van de taal- en cognitieve ontwikkeling

zijn er twee leeskringen, van Inclusief Groep

van jeugdigen. Daarbij voelen wij ons verant­

en van De Aanleg, waarbij het niet alleen om

woordelijk voor de doorlopende leer- en

leesplezier gaat maar ook om het vergroten

leeslijn van nul tot honderd jaar en kiezen wij

van de leesvaardigheid. De leden van deze

voor de curatieve én de preventieve aanpak.

leeskringen lezen gezamenlijk een boek.

Hoe eerder een kind met taal in aanraking komt, hoe beter dit is voor de taalontwikkeling

• Voor de groepen drie en zes van het PO en de

van baby’s en peuters. Plezier in lezen kan al

1e jaar van het VO organiseren wij groeps­

ontstaan nog vóór een kind zelf kan lezen. Het

ontvangsten. In 2014 zijn hiermee in totaal

programma Boekstart voor kinderen tussen

2300 leerlingen op bezoek in de bibliotheek

nul en vier jaar is vanuit dit inzicht ontwikkeld.

geweest, 1265 van groep drie, 803 van groep 6 en 232 1e jaars VO. Hoewel de scholen

Het programma De Bibliotheek op School

steeds vaker problemen hebben met het ver­

(dBoS), ontwikkeld voor het primair onderwijs,

voer van de leerlingen van en naar de biblio­

sluit op Boekstart aan en heeft behalve het

theek, willen we het aantal groepsbezoeken

stimuleren van leesplezier en het bevorderen

in 2016 graag handhaven.

van een leescultuur ook het vergroten van taal- en informatievaardigheid tot doel.

2.2. Leesbevordering.

In het Actieprogramma ‘Tel mee met Taal’ ­

De ‘core business’ van de openbare bibliotheek

wordt dBoS uitgebreid naar het voortgezet

is leesbevordering. Het is onze opdracht men­

onderwijs. >>

sen van alle leeftijden tot meer lezen te bewe­ gen. Al decennia lang biedt de bibliotheek

27

28


Resultaat:

Omdat wij de doorgaande leer- en leeslijn

Kinderen van nul tot vier jaar maken kennis

­bewaken kunnen wij ervoor zorgen dat de

met taal en (voor)lezen. Het aantal kinde­

taal- en informatievaardigheid van jeugdigen

ren dat met een taal- en ontwikkelings­

zich doorontwikkeld ook op die momenten

achterstand naar het primair onderwijs ­­

dat er een overgang is van kinderopvang

gaat neemt af.

of peuter­speelzaal naar primair onderwijs, en van primair onderwijs naar voortgezet

Kinderen in het primair onderwijs worden tot

­onderwijs.

lezen aangezet en ontwikkelen op die manier leesplezier. Plezier in lezen heeft immers een

In Gelderland werkt een redactieraad aan een

gunstige invloed op de taal- en cognitieve

goede, opeenvolgende productenlijn van nul

ontwikkeling van jeugdigen.

tot achttien jaar van goedgekeurde producten en diensten die aansluiten bij onderwijs- en

Het aantal jongeren dat met een taal- en

ontwikkelingsdoelen en aan een bijbehorende

informatieachterstand naar het voortgezet

productenwebsite Bibliowijzer. Via deze site

onderwijs gaat daalt.

kan een keuze uit deze producten en diensten gemaakt worden. >>

De bibliotheek bewaakt de doorgaande lees- en leerlijn. Bij de overgang van primair naar voort­ gezet onderwijs verloopt de ontwikkeling van taal- en informatievaardigheid zonder haperingen, leemtes of doublures en kinde­ ren gaan zonder taal- en informatievaardig­ heid naar het primair of naar het voortgezet onder­wijs.

29

30


Prestaties:

Ermelo:

100% van de locaties

• In alle gemeenten werken we, samen met de

Harderwijk:

6% van het aantal locaties,

Centra voor Jeugd en Gezin, met het pro­ gramma Boekstart. Aan de ouders of verzor­

1 KOV (1 locatie) Nunspeet:

gers van alle kinderen die worden geboren wordt het Boekstartkoffertje uitgereikt. Alle

30% van het aantal locaties, 1 KOV (3 locaties)

Putten:

50% van het aantal locaties,

baby’s kunnen lid worden van de biblio­

1 KOV met peuterspeelzaal (4

theek; het bereik is 100%. In 2014 werd 30%

locaties)

daadwerkelijk lid van de bibliotheek en 70% van de uitgereikte bibliotheekpassen werd

• Ook de deelname aan het programma

gebruikt. In 2016 onderzoeken we waar­

Boekenpret zouden we graag uitbreiden.

om dit zo is en gaan we na of we dit bereik

Boekenpret is een leesbevorderingsprogram­

kunnen laten stijgen. We streven naar 50%

ma voor kinderen van nul tot zes jaar dat

lidmaatschap van de kinderen via de ouders

de bibliotheek samen met instellingen voor

en 75% gebruik van de bibliotheekpas.

kinderopvang en peuterwerk en het primair onderwijs uitvoert in het kader van Voor- en

• In 2016 willen we de deelname aan het

Vroegschoolse educatie en het onderwijs­

• ‘50+ Leest voor’. Om kinderen aan het le­

willen in 2016 het aantal voorleesplaatsen

­programma Boekstart in de Kinderopvang

achterstandenbeleid en gefinancierd vanuit

zen te krijgen en ouders aan het voorlezen

uitbreiden. Op dit moment zijn 27 ouderen

uitbreiden. Op dit moment wordt het pro­

deze budgetten. Op dit moment werken

is het project ‘50+ Leest voor’ ontwikkeld.

actief als voorlezer. Eind 2016 willen we twee

gramma uitgevoerd in alle vier de gemeen­

we alleen in de gemeente Nunspeet op alle

Samen met de Stichtingen Welzijn Ouderen

nieuwe voorlezers geworven en getraind

ten met een doelsubsidie van de rijks­

zeventien basisscholen met Boekenpret. Het

(be­halve ­in Putten) werken wij aan het for­

hebben.

overheid. Dankzij een extra gemeentelijke

programma kent een op maat gesneden

meren van voorleesteams van vijftigplussers.

subsidie is de deelname in de instellingen

aanpak met een keuze uit diverse producten

Voorlezers worden jaarlijks bijgeschoold.

voor kinderopvang en in de peuterspeelzalen

en diensten.

Er wordt voorgelezen op peuterspeelzalen,

in Ermelo 100%.

31

• Op dBoS gaan we in 2016 sterker inzetten. DBoS bestaat uit een drietal activiteiten. >>

in de kinderopvang en op basisscholen. Wij

32


Naast een boekencollectie en een uitleen­

­informatievaardigheid van leerlingen. Dit

systeem op de school is er een structurele

houdt niet op bij het verlaten van de basis­

inzet van lees- en mediacoaches van de

school, maar krijgt een vervolg in het voort­

bibliotheek in het lesprogramma (tenminste

gezet onderwijs. Van de school vraagt dit

40 uur per jaar) en is er deskundigheidsbe­

lees- en taalbeleid, een professionele taal- of

vordering van docenten en ouders.

leescoördinator en gemotiveerde docenten.

Van de bibliotheek vraagt dit een focus op

Landelijk neemt ruim een derde van alle

12-18-jarigen, een actuele en gevarieerde

basisscholen deel aan het programma. In ons

collectie lees- en informatieboeken voor alle

werkgebied lopen wij hier nog mee achter.

leerlingen, een professionele en getrainde

Het is ons streven om de komende vier jaar

leesconsulent en een projectteam onder

naar het landelijk gemiddelde te groeien.

leiding van een onderwijsspecialist die dBoS

kan ontwikkelen.

Op dit moment nemen drie basisscholen deel aan dBoS. Eén locatie is in voorbereiding

• Evenals dBoS richt dBoS VO zich op zowel

en opent zomer 2015; drie locaties hebben

leerlingen als docenten. In het VO is er spe­

een digitaal uitleensysteem.

ciale aandacht voor het VMBO, omdat met

name de leesvaardigheid van leerlingen in

In 2019 willen we op tenminste 20 school­

het VMBO laag is. De Bibliotheek Noordwest

locaties Bibliotheken op School hebben.

Veluwe maakt gebruik van wat er landelijk ontwikkeld wordt voor dit programma. Het

• De Bibliotheek op School VO (dBoS VO).

programma Biebsearch wordt in dBoS VO

Structurele en professionele samenwerking

geïntegreerd. In het hoofdstuk over infor­

tussen onderwijs en bibliotheek is van be­

matievaardigheid gaan we uitgebreider op

lang voor het blijvend verbeteren van ­taal- en

Biebsearch in. >>

33

34


Met betrekking tot dBoS VO zien wij 2016 als

digitaal uitleensysteem. In 2016 willen we

wordt in 2016 verbreed met het onderwerp

Het is onze ambitie is om in alle gemeenten in

een voorbereidend jaar.

dit uitbreiden met een leesbevorderende

mediabeleid.

de LEA deel te nemen.

activiteit op school uitgevoerd door een In 2016 gaan wij na:

leesconsulent.

• Wat is bij de VO scholen (6 stichtingen) in ons werkgebied de stand van zaken m.b.t.

• De Bibliotheek Noordwest Veluwe participeert in verschillende netwerken die zijn gericht

• In elke gemeente is een leesbevorderings­

op leesbevordering of zich bezig houden met

de leesvaardigheid, taalvaardigheid en

netwerk actief.

onderwijsachterstandbeleid. Binnen ons werk­

informatie­vaardigheid van de leerlingen?

gebied is de bibliotheek vertegen­woordigd in

Welke scholen kunnen wij motiveren om

Op 23 basisscholen zijn geschoolde lees­

het overleg over de Lokale Educatieve Agenda

deel te nemen aan dBoS VO?

coördinatoren die in dit netwerk onder

(LEA) in de gemeenten ­Nunspeet en Putten.

voorzitterschap van de bibliotheek bij elkaar • Wat is de behoefte van het VO aan onder­ steuning op dit gebied?

komen om het leesbeleid te bespreken. Ook voorleescoördinatoren uit de kinderopvang en peuterspeelzalen (acht organisaties)

• Wat is het productenaanbod voor het VO?

zijn in deze netwerken vertegenwoordigd. De ambitie is in de komende jaren door te

• In 2016 organiseren we voor alle VO-­scholen

groeien naar een leesnetwerk voor de doel­

­een voorleeswedstrijd voor brugklassen

groep 0-18 jaar in elke gemeente. Hiervoor

(Read2Me). Eén school verzorgt samen met

is het noodzakelijk dat er partners in het

ons een programma voor het PO tijdens de

voort­gezet onderwijs worden gevonden om

Kinderboekenweek.

aan te haken bij deze netwerken. Dit is met name van belang voor de overgang van het

• Eén school heeft sinds 2015 een driejarig

PO naar het VO.

contract dBoS met de bibliotheek. Dit con­

tract voorziet in een collectie op school, een

De agenda van de leesbevorderings­net­werken

35

36


Taalvaardigheid In onze samenleving is geletterdheid een

Zoals we in het hoofdstuk hiervoor al schreven

en diensten. De bibliotheek transformeert van

­essentiële vaardigheid. Van de bibliotheek

is leesbevordering al sinds vele jaren de ‘core

boekenuitlener tot informatieknooppunt en

wordt gevraagd om, samen met andere

business’ van de bibliotheek. Door de jaren

van kennisleverancier tot kennismakelaar. De

maatschappelijke organisaties en in samen­

heen is er gewerkt aan de totstandkoming van

uitbreiding van het aanbod van educatieve

werking met het onderwijs en de instellingen

een uitgebreid pakket aan producten en dien­

activiteiten is hiervan het logische gevolg.

voor volwasseneneducatie, aan de geletterd­

sten. Met pilots, projecten en programma’s,

heid van de inwoners van ons werkgebied bij

onderzoek en evaluatie, heeft de bibliotheek

De bibliotheek is een vraaggerichte organisa­

te dragen. Het doel is de laaggeletterdheid

in een proces van jaren landelijk deskundig­

tie. Wij zijn van mening dat het ontwikkelen

van de inwoners te verminderen. De aanpak

heid op dit gebied opgebouwd.

van nieuwe activiteiten alleen zinvol is als

hiervan begint met het in kaart brengen van

deze aansluiten bij de vraag ernaar. We willen

de omvang van de problematiek en het vinden

dus uit onderzoek weten hoe en waarmee wij

van de mensen om wie het gaat.

de voor ons nieuwe doelgroepen het beste bereiken.

De programmalijnen voor de bevordering van taal- en informatievaardigheid en de

Ten derde zijn er zowel over de financiering

programma­lijn leesplezier en leesbevordering

als over de inhoud en afstemming van het

overlappen elkaar. Om herhaling in de tekst te

werk nog veel vragen. Ook de benodigde kern­

voorkomen kunnen de drie hoofdstukken over

getallen hebben wij nog niet over­gedragen

de programmalijnen als aanvullend ten opzich­

Het voorkomen en bestrijden van achter­

gekregen. Omdat wij de aard en omvang van

te van elkaar gelezen worden. Alle leesbevorde­

standen op het gebied van taal- en digitale

laaggeletterdheid in ons werkgebied nog

rende activiteiten van de bibliotheek hebben

vaardigheden zijn echter nieuwere activiteiten

niet kennen en het resultaat uit eerdere pro­

immers ook de bevordering van taalvaardigheid

voor de bibliotheek. Op alle terreinen zijn deze

gramma’s ­niet gedeeld is kunnen wij onze

en van informatievaardigheid tot doel. En wan­

werkzaamheden nog volop in ontwikkeling: in

ambitie nog niet in cijfers uitdrukken. >>

neer de taalvaardigheid van mensen verbetert,

onze organisatie, formatie, accommodatie en

verbetert tevens hun informatievaardigheid.

logischerwijs ook in ons aanbod van producten

37

38


Tenslotte kan ons werk slechts zinvol vorm

meerwaarde ten opzichte van andere maat­

worden gegeven wanneer er sprake is van

schappelijke organisaties. Wij stigmatiseren

nauwe samenwerking met de maatschap­

niet en het is belangrijk dat dat in de toe­

pelijke partners; inhoudelijke en financiële

komst ook zo blijft.

afstemming zijn voorwaarden voor het succes van de nieuwe werkzaamheden.

• De bibliotheek is de enige voorziening die de doorgaande lees- en leerlijn in zicht heeft en

Wij zijn de Openbare Bibliotheek. En juist

bewaakt. Wij bedienen alle leeftijdsgroepen

daarom zijn wij van mening dat de bevorde­

van nul tot honderd jaar.

ring van taal- en informatievaardigheid aan

ons moet worden toevertrouwd.

Samen met de scholen en de voor- en bui­ tenschoolse voorzieningen werken wij

• De bibliotheek is onafhankelijk, betrouw­

hieraan. In 2016 breiden wij de activitei­

baar, toegankelijk, pluriform en authentiek.

ten in het kader van ‘een leven lang leren’

Bij ons is in alle vrijheid, voor iedereen, op

uit met ­activiteiten voor laaggeletterde

ieder moment, alle mogelijke informatie te

­volwassenen. Uit onderzoek weten we dat

vinden. Daarmee schept de bibliotheek de

we een deel van deze doelgroep al met ons

voorwaarden voor volwaardige participatie

werk bereiken; veel laaggeletterden komen

door de inwoners van ons werkgebied.

al in de bibliotheek.

De bibliotheek is er voor iedereen. Onze be­

De rijksoverheid heeft meerdere redenen voor

zoekers kunnen werk hebben of niet, kunnen

het vernieuwen van het beleid op het terrein

veel geld hebben of weinig, kunnen lezen

van volwasseneneducatie. Allereerst heeft het

en schrijven, of hebben daar moeite mee.

beleid zoals dat tot nu toe werd vormgegeven

Doordat wij de bibliotheek zijn hebben wij

tot onvoldoende resultaat geleid.>>

39

40


Het aantal niet-taalvaardige mensen in onze

in de samenleving. Achterstanden op alle ter­

samen­leving neemt helaas toe en ook de

reinen ­wil zij dus voorkomen en bestrijden.

kloof tussen lager en hoger opgeleide mensen neemt toe. Hoewel er een sterke samenhang is

Door de veranderde wetgeving op het terrein

tussen opleidingsniveau en taalvaardigheid,

van volwasseneneducatie verandert ook de

komt lage taalvaardigheid toch ook onder

infrastructuur waarmee laaggeletterdheid

­hoger opgeleiden voor. Maar over het alge­

bestreden wordt. De bibliotheek wil in deze

meen is het zo dat lager opgeleide mensen

nieuwe infrastructuur een centrale positie

ook lager taalvaardig zijn en dat deze groep

innemen.

vaker dan hoger opgeleiden te maken heeft met werkloosheid, schulden, gezondheids- en andere problemen.

Resultaat: Laaggeletterden worden beter bereikt en

In tegenstelling tot het beeld dat er vaak over

vaker bereid gevonden deel te nemen aan

mensen met een taalachterstand bestaat,

taallessen en andere activiteiten waarmee zij

­bestaat de groep mensen om wie het gaat voor

hun taal- en informatievaardigheid kunnen

twee derde deel uit autochtone Nederlanders.

vergroten.

En hoewel het merendeel van deze groep weer bestaat uit vijftigplussers, wordt de groep

De taalvaardigheid van jeugdigen en vol­

jongeren, jonge mensen die de middelbare

wassenen stijgt. >>

school met een lage taal- en informatievaar­ digheid verlaten, ook steeds groter. En dat is een zorgwekkende ontwikkeling. De overheid wil dat alle mensen, autochtoon en allochtoon, jong en oud, onbelemmerd kunnen deelnemen

41

42


Volwassenen ervaren geen belemmeringen

• Naast de activiteiten in het kader van het

in deelname in de samenleving doordat zij de

­Actieprogramma ‘Tel mee met Taal’ heb­

Nederlandse taal niet voldoende beheersen,

ben wij in alle vestigingen voor kinderen

niet goed genoeg kunnen rekenen, of niet

en ­jongeren aantrekkelijke leeshoeken en

voldoende digitaal vaardig zijn.

­‘Makkelijk Lezenpleinen’ ingericht. Voor de leeftijdsgroep van nul tot acht jaar is in elke vestiging een leeshoek ingericht met boekjes en materialen die uitnodigen tot lezen en voorlezen. Voor kinderen vanaf acht jaar is er in alle vestigingen een ‘Makkelijk Lezen Plein’ (MLP) ingericht. Het MLP bevat boeken én beeld & geluid voor kinderen van acht tot dertien jaar met

Prestaties:

moeite met lezen. Het MLP bevat een selectie

Werken aan het verbeteren van taalvaar­

van aantrekkelijke, actuele materialen.

digheid begint met het stimuleren van lees­

• Omdat de bestrijding van laaggeletterdheid

Een Taalpunt is een fysieke plek in de biblio­

bij onze subsidiegevers hoge prioriteit heeft

theek waar iedereen met een vraag over taal

plezier en lezen. In het vorige hoofdstuk

Jongeren vanaf dertien jaar kunnen terecht

zouden wij in alle vestigingen Taalpunten

terecht kan. Er zijn boekjes en informatie­

hebben we de opeenvolgende producten en

in het fysieke Taalpunt. De omvang van de

willen inrichten.

materiaal en er zijn medewerkers die vragen

diensten beschreven die de bibliotheek in

collectie is nog beperkt, maar zal gaandeweg

kunnen beantwoorden en kunnen door­

doorgaande lijn voor de verschillende doel- en

worden uitgebreid tot een apart Taalpunt of

Op dit moment is er alleen in de Nunspeetse

verwijzen. >>

leeftijdsgroepen aanbiedt.

MLP voor deze leeftijdsgroep.

vestiging een Taalpunt ­ingericht voor vol­ wassenen die moeite hebben met lezen en taal.

43

44


Met de inrichting van Taalpunten in alle

3 Een Taalhuis heeft het overzicht van het taal­

vestig­ingen zal de doorgaande lijn van nul

aanbod door gebruik te maken van bijvoor­

tot honderd jaar in alle bibliotheken met

beeld de Taalzoeker of de Educatieve Kaart;

goed zichtbaar aanbod van voor deze groe­ pen passend lees- en informatiemateriaal aanwezig zijn.

4 Een Taalhuis beschikt over tenminste één professional die inhoudelijk kan adviseren en een vraagbaak kan zijn voor de vrijwilligers;

• Eén van de doelen van het Actieprogramma is het inrichten van een Taalhuis in iedere arbeids­marktregio. Het Actieprogramma kent

5 Een Taalhuis beschikt over voldoende op­ geleide Taalvrijwilligers;

een methodische opzet met een een­duidig begrippenkader dat de afgelopen jaren in het

6 Een Taalhuis registreert zijn vrijwilligers en

pilotprogramma Taal voor het Leven is ont­

deelnemers en monitort de vooruitgang van

wikkeld. Een ‘Taalhuis’ is dus niet hetzelfde

de deelnemers.

als het hierboven genoemde ‘Taalpunt’. De Gelderse Bibliotheken hebben afgesproken Een Taalhuis is een dienstverleningsconcept

om in iedere basisbibliotheek eind 2016 een

dat aan zes criteria voldoet:

Taalhuis gerealiseerd te hebben volgens de lan­

1 Een Taalhuis start met een Taalsamen­

delijke criteria. De Rijnbrinkgroep onder­steunt

werking of Taalakkoord tussen gemeente,

de biblio­theken bij het realiseren hiervan.

bibliotheek, taalaanbieders en verwijzers; • In het Actieprogramma ‘Tel mee met Taal’ is 2 Een Taalhuis is een fysiek punt met (les/ont­ moetings)ruimte, materialen en computers;

een netwerkstructuur uitgewerkt die onder aanvoering van centrumgemeente Apeldoorn ook in onze regio wordt opgezet. >>

45

46


De vier gemeenten waar wij voor werken heb­

met Humanitas. Stichting Lezen en Schrijven

individueel begeleid door goed opgeleide

ben de bibliotheek als regievoerder in dit net­

levert de expertise en begeleidt de totstand­

vrijwilligers. Daarnaast worden cursussen

werk aangewezen. Binnen het werkgebied van

koming van het netwerk. De samenwerking

gegeven door professionele docenten die

de Bibliotheek Noordwest Veluwe nemen wij

wordt bekrachtigd met een Taal­akkoord.

bekend zijn met de achtergrond van de

het initiatief en in het netwerk in de arbeids­

deelnemers. Ook organiseren we leesclubs,

marktregio nemen wij deel. In 2015 wordt dit

• In 2016 doen wij onderzoek naar de omvang

netwerk opgezet en vindt de taakverdeling

van de doelgroep en de problematiek waar

onder de deelnemende organi­saties plaats.

deze mee te maken heeft en inventariseren

workshops en informatiebijeenkomsten in het Taalhuis.

wij de stand van zaken op het gebied van

• Voor wat betreft cursus- of andere acti­

het taalaanbod aan volwassenen in onze

viteiten die er vanuit de bibliotheek ge­

regio. Wij onderzoeken welk aanbod er op

organiseerd gaan worden is 2016 een voor­

dit moment is, wie er met dit aanbod wordt

bereidend jaar. Afhankelijk van de snelheid

bereikt en hoe. Ook gaan wij na waar het

waarmee de voorbereidende, voorwaarden­

aan ontbreekt en wat er beter kan.

scheppende, activiteiten in samenwerking

met de andere betrokken organisaties uit­

In 2016 bouwen wij aan de infrastructuur,

gevoerd kunnen worden, zullen we met deze

aan een passend programma-aanbod en

activiteiten in 2016 starten.

werven en scholen wij medewerkers en

vrijwilligers. Het programma zal bestaan In 2016 functioneert dit netwerk waarin

uit ­formele en non-formele trajecten. De

deelnemen de gemeenten, bibliotheek, ROC

­trajecten sluiten aan bij de vraag en behoef­

en de welzijnsorganisaties. Mogelijk wordt

te van de deelnemers.

het netwerk aangevuld met de Sociale

Dienst Veluwerand en het UWV. Ook wordt er

Centraal in het programma staat het werk

samengewerkt met St. Vluchtelingenwerk en

van de Taalvrijwilligers. Deelnemers worden

47

48


Informatievaardigheid Informatievaardigheid, of digitale geletterd­

Resultaat:

heid, is in onze geautomatiseerde samenle­

Met onze activiteiten bereiken wij dat meer

ving een basisvaardigheid geworden waar

kinderen, jongeren en volwassen beschikken

mensen over moeten beschikken. Omgaan

over de voor hun leeftijdsgroep geldende

met (nieuwe) media en digitale informatie

competenties inzake mediawijsheid en infor­

kunnen verwerven en verwerken is van cruci­

matievaardigheden. In de figuur hiernaast

aal belang om volwaardig in de samenleving

worden de competenties per leeftijdsgroep

te kunnen deelnemen. De rijksoverheid streeft

benoemd.

ernaar in 2017 alle diensten met bedrijven en burgers digitaal te kunnen afhandelen. Dit

Prestaties:

voornemen zal alleen kunnen slagen als alle

• In 2016 vindt een inventarisatie plaats van

burgers ook digitaal zelfredzaam zijn.

de stand van zaken met betrekking tot de informatievaardigheid van jeugdigen en

De bibliotheek speelt hier met haar educatie­

volwassenen.

ve aanbod op in en biedt voor verschillende doel- en leeftijdsgroepen producten en dien­

• Met deelname aan de ‘Media Ukkie Dagen’

sten aan op het terrein van informatie, nieu­

ondersteunen wij ouders en professionals bij

we media en ICT.

de media-opvoeding van jonge kinderen (nul tot zes jaar).

Ook de eerder genoemde programma’s voor

leesbevordering en bestrijding van laaggelet­

Kinderen in het PO en jongeren in het VO

terdheid besteden, naast aandacht aan taal

krijgen media-educatie via dBoS. >>

en rekenen, aandacht aan informatievaardig­

heid.

49

50


• Sinds vijf jaar hebben wij een mediacoach in dienst. De mediacoach initieert, onder­

heid met ingang van schooljaar 2015-2016 toegevoegd.

houdt en verbetert de dienstverlening van de bibliotheek aan diverse doelgroepen op het gebied van media en mediawijsheid. De mediacoach is verantwoordelijk voor de ­tevredenheid van de klant over de aan­ geboden producten en diensten. Ook de vaardigheden van onze medewerkers op het terrein van de digitale mogelijkheden en toepassingen moeten voortdurend worden ontwikkeld. De mediacoach heeft hier een voortrekkersrol. • ‘Biebsearch’ is de naam van een samen­ • In de bibliotheek zijn lees- en media­

werkingsproject tussen het voortgezet on­

consulenten werkzaam en op de scholen

derwijs, het middelbaar beroepsonderwijs en

werken leescoördinatoren aan het vergroten

de bibliotheek op het gebied van digitale ­en

van de informatievaardigheid van kinderen

fysieke informatie, mediawijsheid en lezen.

en jongeren. We willen graag dat er goed

Biebsearch gaat in Tel mee met Taal op in

gebruik van ons aanbod wordt gemaakt. Dit

dBoS VO. Voor de bestaande contracten heeft

brengen we in 2016 nog beter dan tot nu toe

dit geen gevolgen. Bij nieuwe afspraken komt

onder de aandacht van de scholen.

de nadruk op het VMBO te liggen. >>

Tijdens de groepsbezoeken van groep zes

wordt het onderwerp informatievaardig­

51

52


Digibeet of Digivaardig?! In 2015 is er één VMBO-school met een

biblio­theek. Zowel het gebruik van de digita­

BiebSearch-contract met daarin een wissel­

le databanken, websites en app’s, het lenen

collectie en bibliotheekpassen voor alle leer­

van een e-book als het leren omgaan met

lingen. Ook is toegang tot niet-gratis digitale

een e-reader kan aan de orde zijn.

content geregeld voor alle leerkrachten en

docenten.

Met deze activiteiten willen we in 2016

meer mensen bereiken en vaardiger maken.

Dit contract loopt in 2016 gewoon door.

Sinds 2015 vindt dit spreekuur één keer per maand plaats in elke gemeente, waarbij maximaal vijf personen per spreekuur wor­ den geholpen. In 2016 streven we naar een ver­dubbeling van dit aantal. • Het ‘Digitaal Hulpplein’ is bedoeld voor mensen die nog niet goed met een computer overweg kunnen. Het is een nieuwe activiteit van de bibliotheek. In 2016 willen wij vier cursussen geven met acht cursisten per keer. ‘Klik en Tik’ is een project dat bedoeld is voor mensen die willen oefenen met inter­ net en niet voldoende taalvaardig zijn. Dit

• Tijdens ons Digitaal Spreekuur helpen wij leden en niet-leden met het gebruik van de digitale producten en diensten van de

53

project wordt ondergebracht in het Digitaal­ ­Hulpplein ­en het op te richten Taalhuis.

De digitale dienstverlening groeit. Of het nu gaat om het aanvragen van een paspoort, internetbankieren, het declareren van zorgkosten, het aanvragen van huurtoeslag of om werk te zoeken. Om contact te krijgen met bedrijven en overheden is toegang tot het internet bijna onvermijdelijk. In sommige gevallen zelfs verplicht. Veel mensen vinden het moeilijk om met het internet om te gaan. Bibliotheek Noordwest Veluwe wil graag iedereen helpen die niet vertrouwd is met digitale communicatie. Dat doen we zelf of met inzet van andere partners.

Ken je iemand die digitaal nog niet vaardig is? Verwijs door: inge.snijder@bibliotheeknwveluwe.nl of bel 0341 - 82 02 14

54


Overige activiteiten Doordat wij met onze accommodaties en

bij aan de inzet en betrokkenheid van inwo­

activi­teiten overal in dorpen en buurten te

ners bij hun leefomgeving.

vinden zijn dragen wij bij aan de leefkwaliteit en de levendigheid van dorpen en buurten.

Wij vernieuwen ons vrijwilligersbeleid door­

Daarom vinden wij het belangrijk dat de

dat we vrijwilligers op een andere manier

biblio­theek ruime openingstijden heeft.

gaan inzetten, bijvoorbeeld als taalmaatje of taalcoach.

De organisatie van informatiebijeenkomsten, lezingen en debatten heeft tot doel inwoners

Ook mensen met een bijstands- of werkloos­

te informeren en uit te dagen zich een ­mening­

heidsuitkering zouden wij als vrijwilliger in de

te vormen over specifieke onderwerpen. Ook

bibliotheek kunnen inzetten. Hiermee dragen

de aanwezigheid van een leestafel in de

wij bij aan het voorkomen van sociaal isole­

biblio­theek heeft een doel. We nodigen men­

ment van deze mensen en verkleinen we de

sen uit om even in de bibliotheek te blijven,

afstand tot de arbeidsmarkt en bevorderen we

de tijd te nemen om een praatje te maken of

de kans op re-integratie.

even een krant of tijdschrift te lezen. Resultaat: In alle gemeenten in ons werkgebied werken

Inwoners raken meer betrokken bij hun woon­

wij samen met de andere culturele organisa­

omgeving.

ties. Door verbindingen tussen activiteiten te zoeken genieten meer mensen van kunst en

Nieuwe vrijwilligers voeren werkzaamheden

cultuur.

in onze bibliotheek uit. >>

Met ons vrijwilligersbeleid betrekken we in­

woners bij de bibliotheek en dragen daarmee

55

56


Het aantal plekken voor maatschappelijke

onze nieuwe activiteiten. Op dit moment

­stages in onze bibliotheek groeit. De scho­

zijn onze vrijwilligers ons met name behulp­

lier­en ­worden ingezet ter ondersteuning van

zaam bij de uitleenfunctie (sorteren van

activiteiten van de bibliotheek.

media, kastcontrole e.d.), in Drielanden zijn vrijwilligers actief als gastvrouw en in

Prestaties:

Harderwijk en Putten hebben wij een aan­

• De vestigingen in Putten en Harderwijk

tal voorlezers. Op dit moment hebben we

beschikken over een eigen podium waar

56 vrijwilligers. Omdat nieuwe vrijwilligers

­lezingen en informatiebijeenkomsten ge­

­geworven en getraind moeten worden stre­

organiseerd kunnen worden. Deze podia

ven ­wij naar een geleidelijke stijging van het

worden ook aan derden verhuurd. In 2016

aantal.

organiseren we in beide vestigingen mini­ maal tweemaal per jaar een activiteit waar­ bij we minimaal 25 bezoekers bereiken.

• In 2016 maken wij een plan voor de uit­ breiding van ons vrijwilligersbeleid met maatschappelijke stages van leerlingen van het voortgezet onderwijs (VO). De inzet is nu nog incidenteel. In 2016 zetten wij in alle vestigingen leerlingen uit het VO in die in de bibliotheek een maatschap­ pelijke stage lopen. In totaal willen we hier­ mee aan tien jongeren met in totaal 300 uur een stageplek bieden. >>

• In 2016 gaan wij nieuwe vrijwilligers, zoals taalcoaches of taalmaatjes, werven voor

57

58


• In 2016 doen wij onderzoek naar de moge­

• Jaarlijks wordt in samenwerking met

lijkheid om mensen met een bijstands- of

­Stichting Muurgedichten in Veluvine een

werkloosheidsuitkering in onze bibliotheek

poëzieprogramma uitgevoerd in het kader

als vrijwilliger in te zetten.

van Gedichtendag.

• De bibliotheek heeft in de gemeente

• Ook in 2016 organiseren we informatie­

­Nunspeet en Putten zitting in het plaatse­

bijeenkomsten, literaire avonden en debat­

lijke culturele platform. In dit overleg wor­

ten en levert de bibliotheek een bijdrage aan

den evenementen afgestemd, wordt kennis

culturele activiteiten van andere organisaties

uitgewisseld en een bijdrage geleverd aan

en organiseert de bibliotheek zelf culturele

het lokale cultuurbeleid.

activiteiten, o.a. met deelname aan de Na­ tionale Voorleesdagen, de Nationale Voor­

• Bibliotheekleden kunnen met hun biblio­

leeswedstrijd, de Nationale Boekenweek en

theekpas korting krijgen op diverse culturele

de Kinderboekenweek.

en sportieve activiteiten. Via de website

www.voordeelmetjebiebpas.nl is zichtbaar

In Harderwijk, Nunspeet en Putten is de

welke organisaties bibliotheekleden korting

bibliotheek aanwezig op de cultuurdag en/of

geven, zoals het Noord-Veluws Museum in

uitmarkt. Gezamenlijk met de andere cultu­

Nunspeet.

rele organisaties presenteren we het cultuur­

aanbod aan de inwoners van die gemeenten.

Wij spannen ons in om ook andere culture­

le organisaties te interesseren om deel te

In elke gemeente organiseren we in 2016

nemen aan dit initiatief. In 2016 streven we

eenmaal een literaire avond en in samen­

naar een verdubbeling van het aantal naar

werking met onze culturele partners twee­

twee.

maal een informatiebijeenkomst of debat.

59

• 60


Monitoring en evaluatie Hoewel het in de beoordeling van de sub­sidie

Resultaat:

­die wij ontvangen van de vier gemeenten

Kwantitatieve en kwalitatieve informatie over

waar wij voor werken vooral om het ‘vertellen’

onze dienstverlening en producten stelt ons

zal gaan en niet meer uitsluitend over het

in staat ons werk voortdurend te blijven ver­

‘tellen’, zijn toets- en meetbare prestaties een

beteren en stelt onze subsidiegevers in staat

belangrijke indicator voor de resultaten die

ons werk te beoordelen.

wij met onze activiteiten bereiken. Daarnaast verkrijgen wij uit onderzoek onder onze leden,

Prestaties:

deelnemers en bezoekers belangrijke infor­

• Door klanttevredenheidsonderzoek en panel­

matie over de kwaliteit van onze producten

onderzoek uit te voeren gaan wij na of de

en diensten en over de invloed die zij hebben.

bibliotheek tegemoet komt aan de lees- en

Een derde meetmethode is onderzoek onder

informatiebehoefte van de inwoners van ons

niet-leden en niet-bezoekers van de biblio­

werkgebied en krijgen wij beter zicht op het

theek. Dit onderzoek verschaft ons nuttige

veranderend leesgedrag en aan de behoefte

informatie over hoe wij ons bereik onder de

van lezers en gebruikers. Het onderzoek door

inwoners van ons werkgebied nog kunnen

deelname in het landelijke Biebpanel vindt

vergroten.

vier keer per jaar plaats en ons eigen panel

• Om meer informatie te verkrijgen over

• Bij de meeste programma’s waar wij mee

wordt tweemaal per jaar geraadpleegd. Uit

de mensen die geen lid zijn van de biblio­

werken zijn landelijk monitors ontwikkeld.

Een vierde meetinstrument is de audit die

beide onderzoeken komt naar voren dat de

theek, of ons niet bezoeken, is publiek- of

De uitkomsten hiervan gebruiken wij in onze

­iedere vier jaar plaatsvindt in het kader van

tevredenheid over de Bibliotheek Noordwest

bevolkings­onderzoek nodig. In 2016 berei­

verslaglegging. In een aantal monitors kun­

de certificering. Deze audit levert ons waarde­

Veluwe hoog is. Het is onze ambitie ervoor te

den we dit onderzoek voor.

nen we zelf deelnemen; andere verschaffen

volle informatie over de kwaliteit van ons werk.

zorgen dat de tevredenheid gelijk blijft ten

ons tevens belangrijke benchmarkgegevens.

opzichte van 2014.

We noemen de belangrijkste: >>

61

62


• De Bibliotheekmonitor (algemene landelijke cijfers over bibliotheekwerk);

twee jaar gemonitord. Ook van de bezoekers aan het Digitaal Spreekuur meten wij de tevreden­heid over deze dienst en de toe­

• Monitor Boekstart; • Monitor de Bibliotheek op School (meet vorde­ringen van leerlingen in het PO en VO);

genomen kennis van de deelnemers; • In het halfjaarlijks overleg met onze opdracht­gevers stemmen we onze ambities, zoals we die in dit uitvoeringsprogramma

• Monitor Jeugd en Media (meet informatie­ vaardigheid van jeugdigen);

hebben verwoord, af met de subsidiegever. Ook stellen we deze ambities bij waar dit ­nodig of gewenst is.

• Taalmeter (meet mate van geletterdheid); Op deze manier werkt de Bibliotheek • Monitor Laaggeletterdheid (meet vorde­ringen laaggeletterden);

­Noordwest ­Veluwe voortdurend aan het ver­ beteren en van haar diensten en producten voor de inwoners van de gemeenten waar zij

• Monitor ‘Maatschappelijke functies’, in ­ontwikkeling;

voor werkt en bewijst zij haar waarde.

• Ook van andere producten en diensten gaan wij zelf de tevredenheid van partners, mede­ organisatoren, vrijwilligers en deelnemers na. Zo wordt het project ‘50+ Leest voor’ elke

63

64


Colofon Auteur:

Mireille Kassels

Tekstredactie: Matine van der Haar, Jan Hoogenberg, Bas van Houwelingen en Linda Mulder Foto’s:

Ursula Fotografie

Vormgeving: fresh focus Druk:

Graphic Minds

Uitgegeven door Bibliotheek Noordwest Veluwe, Harderwijk, december 2015/ januari 2016

Bibliotheek Noordwest Veluwe Uitvoeringsprogramma 2016

Volop in beweging - Uitvoeringsprogramma 2016  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you