Issuu on Google+

! s e Le

GRATIS!

r a ja 6 0 n a v n e r e d n i k azine voor ouders van

Mag

Hoe doe jij dat? Kinderen en digitale media Interview:

Tjibbe Veldkamp ‘Schrijven voelt als mezelf zijn’

Top Tien

Prachtige prentenboeken

Boekentips Inspiratie Columns Test

TWatesvoortvoorjleeseoudezrebenljifj?


6570 DAGEN GRATIS LID!

Wist je dat je kind tot zijn 18e verjaardag gratis lid is van de Bibliotheek? Hoe eerder je begint, hoe langer je ervan profiteert! Klinkt goed toch?

2

Logo op zwarte of donkere achtergrond

Logo op witte of lichte achtergrond


Van de redactie ‘Een magazine voor ouders? Die overladen we toch al met informatie over lezen en voorlezen?’ riep een collega, toen de eerste ideeën opborrelden voor het maken van LEES! Uit navraag in onze kennissenkring, met veel jonge ouders, bleek het tegenovergestelde: veel ouders zouden juist wel wat vaker iets van de Bibliotheek willen horen. Leuke tips en inspiratie werden het meest genoemd. Dat klinkt ons als muziek in de oren, want de Bibliotheek wil ook graag nog meer contact met haar lezers, en ook met mensen die ons nog niet ontdekt hebben. Eigenlijk vinden we dat alle kinderen lid zouden moeten zijn van de Bibliotheek. En dat is helemaal niet onmogelijk, het is immers gratis!

Het is onze passie om kinderen te laten (voor)lezen. Omdat je daarmee even helemaal weg kunt dromen in een andere wereld, alleen of samen. Maar ook omdat het de beste manier is om kinderen te helpen uit te groeien tot taalvaardige en kritische volwassenen. Dat doen we al generaties lang. Misschien was jij zelf wel zo’n kind dat enorm genoot van het wekelijkse boekjes ruilen in de Bibliotheek. Een mooi beeld, maar niet meer zo heel vanzelfsprekend. Jij, je kind, de maatschappij en ook wij zijn veranderd. Digitale media eisen een steeds belangrijkere plaats op in onze levens. Dat is helemaal niet erg, zo gaat dat. Onze kinderen groeien op een heel andere manier op dan wij. Dat zorgt voor een nieuwe kijk op lezen en informatie. Een uitdaging voor ouders om daarin een

goede balans te vinden. Wij willen daar graag ons steentje aan bijdragen. We zijn ervan overtuigd dat we niet vaak genoeg kunnen benadrukken hoe belangrijk lezen, voorlezen en daarnaast nu ook mediaopvoeding zijn. In dit blad vind je mooie, vaak herkenbare verhalen, leuke boekentips en wij hopen ook veel leesplezier.

de Bibliotheek PS Als je LEES! uit hebt, geef hem dan door aan iemand anders. Misschien heb je een vriendin van wie de kinderen nog geen lid zijn van de Bibliotheek. Gun hen ook een gratis abonnement en geef het cadeau. Op pagina 37 lees je hoe je dat kunt doen!

In dit magazine Interviews 4 Ouders aan het woord: kind en digitale media 8 Tjibbe Veldkamp: van wetenschapper naar kinderboekenschrijver 16 Vroeg voorlezen: Mariska over dochter Vera (14 maanden) 20 Eén gezin, drie talen: meertalige opvoeding in de praktijk 26 Mailen met Nienke en Mike 28 Taalontwikkeling: het verhaal van Twan

Colums 7 Minke Haveman 23 Mirjam Zantingh 31 Armin Vorsselman

Tips & adviezen

Colofon LEES! is een uitgave van Biblionet Groningen (2014) Hoofdredactie: Lysbeth Post Eindredactie: Peter Beukers Beeldredactie: Carla Wilts Bijdragen: Peter Beukers, Brechje ter Braake, Minke Haveman, Cornelia van Horn, Nora Kerkhof, Susanna Lemstra, Lysbeth Post, Nienke Sikkema, Aaf Smits, Anneke Tiddens, Geeske de Vries,

Armin Vorsselman, Mirjam Zantingh, Heleen Zijlstra en Herma Zonnenberg. Vormgeving: Gabor Lodi Fotografie: Jitske Hagens, Henx, Dick Pots Druk: Zalsman Groningen Biblionet Groningen Postbus 2503 9704 CM Groningen 050 365 09 11 www.mijneigenbibliotheek.nl info@biblionetgroningen.nl.

11 Nieuwe klassiekers 12 Help! Advies van de mediacoach 14 Prentenboek van het jaar: Krrrr…okodil 18 De mooiste 10 prentenboeken van het jaar 32 Grote thema’s voor kleine kindjes: boekentips 34 De leukste apps voor jouw kind 35 Hap hap, hoera! De leukste eetboeken 36 Voorlezen: weetjes en tips

En verder 24 Test: wat voor voorleestype ben jij? 30 OnbeTAALbaar: grappige quotes 37 Mail en win! 38 Gratis online cursussen van de bieb 39 Voordelen van de Bibliotheek 3


Hoe doe jij dat?

4

Kinderen en digitale media


Tablets, smartphones en pc’s: ze zijn niet meer weg te denken uit onze huiskamers. Kinderen groeien ermee op en kleuters brengen gemiddeld een uur per dag achter de computer door. De spelletjes die ze doen zijn vaak leuk en leerzaam, en goed voor het reactievermogen en de concentratie. Maar te veel tijd aan digitale media besteden kan ook nadelen hebben: je kind krijgt te weinig beweging, zit veel binnen en speelt minder met andere kinderen. Stel je al vroeg regels op en zo ja: hoe doe je dat dan? Wij gingen op onderzoek uit in de Bibliotheek en vroegen het ouders zelf.

Testke met dochter Tessel (4) ‘Zodra we de Bibliotheek binnenkomen holt Tessel direct naar de computer in de kinderhoek. Ze is heel erg geïnteresseerd in beelden en dat vind ik prima. Ze kijkt thuis naar Donald Duck op de computer, via YouTube. Er zijn genoeg series op televisie die geen enkele toegevoegde waarde hebben, dus in televisietijd mag Tessel naar YouTube kijken. Ze heeft twee zussen van 11 en 9 dus ja, het wordt haar met de paplepel ingegoten. Maar gelukkig zitten mijn twee oudsten er niet de hele dag achter, en ook met Tessel valt het reuze mee. Ik hoef dus geen regels te stellen. Tessel is een echt voorleeskind, het liefst wil ze de hele dag wel voorgelezen worden. Dus dat ze af en toe ook iets op de computer doet, vind ik helemaal geen probleem!’ Gerande en dochter Annelin (3) komen ook net de Bibliotheek binnen. Annelin huppelt naar de computer waar Tessel al zit te spelen. ‘Annelin zit thuis niet achter de computer maar ze mag wel op de iPad. Daar zit een app van Z@ppelin op, die kan ze zelf bedienen. We hebben wel een regel: maximaal drie kwartier per dag. Als we straks thuiskomen vraagt ze vast of ze de iPad mag, maar als dat niet mag vindt ze het ook niet erg. Dan gaat ze gewoon iets anders doen. Die momenten met de iPad zijn ook rustmomenten; ze is dan zelf rustig bezig en kijkt naar een filmpje.’ De twee zoontjes Stef (8) en Tijs (5) van Margje zijn gek op computerspelletjes. ‘Eerst vonden we er eigenlijk niet zoveel van. Maar op een gegeven moment besteedden ze steeds meer tijd aan de computer of iPad. Ze speelden minder buiten en minder met elkaar of met andere kinderen. Daarom mogen ze nu pas na vijf uur ’s middags op de computer. Soms zeuren

ze wel een beetje, maar heel vaak zijn ze ook gewoon lekker buiten aan het spelen en vergeten ze de tijd! Als ze aan het spelen zijn met een vriendje willen ze wel eens iets laten zien op de computer. Dat snap ik wel en dat mag dan ook. Maar ja, voor je het weet zitten ze er dan toch de hele middag achter en dan grijp ik even in. Met andere ouders heb ik het er wel eens over. Dan hoor je bijvoorbeeld dat ze computervrije dagen instellen. Voor kinderen is het even wennen dat er regels zijn, maar op een gegeven moment weten ze niet beter. Zolang je als ouders maar consequent blijft.’

‘Het liefst doet hij dat de hele dag, maar dat mag niet van mij.’ Lina heeft drie kinderen: dochters Iman (8) en Lyala (7) en zoon Mohammed (bijna 5). ‘Mohammed is nu bijna 5 jaar en hij is echt heel handig met de computer. Het liefst doet hij dat de hele dag, maar dat mag niet van mij. Ik vind het belangrijk dat hij ook met zijn zusjes speelt. Mohammed doet alles zelf en wil niet geholpen worden. Als hij bezig is, zit hij in een eigen wereld en is hij heel rustig. Ik heb gelezen dat het niet goed is voor kinderen als ze de hele dag achter de computer zitten. Daarom heb ik regels. Hij mag bijvoorbeeld niet langer dan een half uur per dag achter de computer zitten. Dat doen we meestal hier in de Bibliotheek. Thuis leren we Mohammed letters en schrijven. Iman en Layla vinden de computer ook leuk, maar ze houden ook erg van lezen. Daar ben ik blij om, want ik vind het belangrijk dat ze boeken lezen en goed de taal leren. Voor Mohammed is het anders, die moet iedere dag even op de computer. Zijn zusje zegt: ‘Als hij niet kan computeren wordt hij ziek!’ 5


‘Op internet is alles te zien en daar moet je met kinderen wel mee uitkijken.’

Tips van de mediacoach van de Bibliotheek

Joël uit Groningen heeft een dochter (Jolie van 9) en een zoontje (Deven van 3). ‘Mijn zoontje speelt ook al een beetje met de mobiele telefoon en tablet. Maar ja, dat kan ook niet anders.

‘Voor tablets zijn er ontelbaar veel leuke apps’ We gebruiken ze zelf ook en als wij ermee bezig zijn, kun je het hem moeilijk ontzeggen. Het gaat ook wel heel snel hoor, die kinderen zijn er heel handig mee. Maar natuurlijk zit hij nog niet alleen op internet. Hij speelt er eigenlijk alleen mee samen met ons. Dan doen we een spelletje op de 6

telefoon of we zoeken een leuk filmpje. Hij houdt ook erg van muziek en soms zoeken we dan de clips op. Die bekijken we eerst zelf even, want je weet van tevoren niet wat je tegenkomt. Voor Deven is het nog een beetje een speeltje, hij kan nog niet lezen en is vooral geïnteresseerd in beeld. Voor hem hoeven we nog niet echt regeltjes op te stellen. Dat is anders met mijn dochter. Jolie heeft gespaard voor een tablet en daar hebben we wel wat afspraken met haar over gemaakt. Ze mag bijvoorbeeld niet op internet als ze alleen op haar kamer is. En als ze bij ons in de kamer zit weet ze ook waar ze wel of niet naar mag zoeken. Op internet is alles te zien en daar moet je met kinderen wel mee uitkijken. Ze houdt zich goed aan de afspraken, want ze weet ook dat ze haar tablet anders kwijt is...’

Het is prima als (jonge) kinderen spelen en oefenen met digitale media. De iPad en andere tablets zijn populair omdat ze heel intuïtief werken. Kinderen hebben het daardoor al snel onder de knie. Voor tablets zijn er ontelbaar veel leuke apps waarmee kinderen hun fantasie kunnen stimuleren, woordjes en begrippen leren, probleempjes oplossen en leren zoeken. Mediagebruik is dus niet per se slecht, maar het is wel belangrijk om er op een verantwoorde manier mee om te gaan. Mediagebruik kan de ontwikkeling op andere terreinen namelijk ook in de weg zitten. Het gaat ten koste van de tijd die kinderen aan lichamelijke beweging kunnen besteden terwijl dat juist heel belangrijk is voor hun motoriek en creativiteit. Er zijn in Nederland geen officiële richtlijnen voor mediagebruik, maar Stichting Mijn Kind Online adviseert voor kinderen van 4 tot 6 jaar 10 tot 15 minuten per keer, tot maximaal 1 uur per dag. Waar je ook voor kiest, het is belangrijk dat je grenzen stelt. Eigenlijk is het niet anders dan met gezond en gevarieerd eten: soms een koekje of wat chips kan geen kwaad, maar een hele familiezak leegsnoepen gaat te ver. Je kunt je kind dus met een gerust hart elke dag even op de iPad laten. Maar als ouder moet je ook aangeven wanneer het tijd is voor iets anders. Als ouders daar consequent in zijn, zullen kinderen snel accepteren dat ze elke dag maar een bepaalde tijd krijgen. Om de tijd in de gaten te houden kun je gebruikmaken van een eierwekker of een stopwatch. En vergeet natuurlijk niet om zelf het goede voorbeeld te geven door niet de hele dag achter de computer te zitten of tv te kijken!


Alsof

Minke Haveman

artikel

Minke Haveman is eigenaar en redacteur van www.moedersingroningen.nl, het online magazine voor moeders in Groningen die alles willen weten over de leukste kinderactiviteiten, beste hotspots en mooiste verhalen van moeders uit de buurt. Kijk ook eens op Minke’s andere website www.ziejemorgen.nl, waarop je verhalen van Minke kunt lezen die gaan over kleine en grote stukjes leven.

Hand in hand staan we voor het statige gebouw aan de Grote Markt. ‘Wat gaan we hier doen, mama?’, vraagt ze. ‘Nou, schat, dat vertel ik als we binnen zijn. Het is een verrassing.’ In werkelijkheid was het bezoek aan een kindervoorstelling in het Grand Theatre zo’n spontane actie dat ik niet zeker wist of er nog kaartjes waren. De koning zonder schoenen was gelukkig niet uitverkocht. ‘Mama, waar zijhijn we nou?’ ‘We zijn in het theater, lieverd.’ Ze kijkt me geïrriteerd aan. ‘Wat is dat?’ Ik leg uit dat het een soort televisie is, maar dan in het echt. Op het moment dat ik het zeg, vind ik het een beetje gênant. Televisie: matig referentiekader om theater uit te leggen. ‘Het gaat over een koning met de mooiste schoenen van de wereld.’ Emily houdt van schoenen, vertelt ze. Het lijkt haar wel leuk. Maar ook spannend, merk ik. In de grote zaal staat links achter een houten huisje. Daar moeten we naar binnen en mogen we plaats nemen op zilveren kussentjes. Of ik maar een beetje in de buurt wil blijven. En zo vouw ik mijn pumps tussen twintig kindervoetjes. Als het licht uitgaat, kijkt ze me met grote ogen aan. Er blijkt een echte koning in het decorschilderij te zitten. ‘Een échte koning, mama?’ Ademloos zien zo’n twintig kinderen hoe de koning zijn schoenen kwijtraakt, ze telkens maar niet kan vinden en er uiteindelijk een muizenhuis van gebouwd blijkt te zijn. Er wordt hardop gelachen, en er worden volop vragen gesteld (ook aan de koning) maar de concentratie is voelbaar. En de verwondering ook. Die avond zat Emily te staren op de bank, omringd door poppen en knuffels. ‘Wil je een filmpje kijken, lieverd?’ ‘Nee, mama. Filmpjes zijn alsof. Ik wil niet meer alsof.’ Het mooie vond ik dat het theater voor haar zo echt was, zo raakbaar, dat het voelde als niet alsof. Ze had iets gezien wat ze nog nooit eerder had gezien, zich mee laten voeren naar een wereld die zo echt leek dat het gek was dat het stopte. Zelf ervaar ik theater precies zo. Ook bij de minder goede opvoeringen. Theater laat je altijd iets zien wat je nog nooit eerder zag. Het zorgt voor een wijdere blik, of op z’n minst voor een uur verwondering. En laten we eerlijk zijn: echte tranen, echte zweetdruppels, echte mensen, dat is inderdaad ook een stuk minder alsof dan de televisie. Emily hield het trouwens precies een dag vol, dat zonder alsof. En er is ook weinig mis met af en toe een filmpje. Maar dat wij eens wat vaker naar het theater gaan, staat vast. Dan noemen we dat gewoon ‘enof ’.

Minke Haveman

7


Kinderboekenschrijver Tjibbe Veldkamp:

‘Ik houd van de eenvoud van kinderverhalen’

ihc Van wetenschapper naar kinderboekenschrijver. Een wending als deze had Tjibbe Veldkamp van tevoren nooit kunnen bedenken. Maar inmiddels heeft hij al 35 kinderboeken op zijn naam staan. Van prentenboeken, zoals Tim op de tegels en Agent en Boef, tot boeken voor twaalf-plussers, waaronder Tiffany Dop en De lachaanval. En inmiddels wil deze Groningse schrijver niet meer anders. ‘Schrijven voelt als mezelf zijn. Dit is wat ik moet doen in het leven.’

8

Je bent je carrière begonnen als wetenschapper in de psychologie. Hoe kwam je op het idee om kinderboeken te gaan schrijven?

‘Iemand zei ooit tegen me: ‘Ga jij maar eens een kinderboek schrijven.’ Nog steeds weet ik niet waar dat vandaan kwam, ik had namelijk nog nooit een letter voor kinderen geschreven. Ik vond het toen dus ook niet zo’n goed plan. De ommekeer kwam een paar jaar later in Engeland, waar ik onderzoek deed. Op een dag kocht ik daar het kinderboek Het marsepeinen varkentje van Russell Hoban, omdat ik de plaatjes wel leuk vond. Ik geloof dat ik toen nog niets van kinderboeken wist. Ik ben het ’s avonds gaan lezen en vond het geweldig. Het verhaal was raar en ontroerend tegelijk, het pakte me totaal in. Ik bedacht me hoe mooi het zou zijn als ik zoiets zou kunnen maken. Toen herinnerde ik me ineens ook die opmerking weer. Ik heb daarna mijn baas gebeld en ontslag genomen. Ik was vastbesloten om een boek te gaan schrijven.’

Waarom koos je voor kinderverhalen?

‘Door dat boek van Hoban wist ik: dit soort verhalen wil ik maken. Daar heb ik niet bewust voor gekozen, het is gewoon wat ik leuk vind. Ik houd van kinderverhalen, van de eenvoud ervan. Dat je met een relatief simpele tekst mensen kunt laten voelen. Waarschijnlijk omdat ik zelf in wezen ook heel simpel ben, heel basaal. Ik heb ook geen enkele neiging om

boeken voor volwassenen te gaan schrijven; dat zijn gewoon niet de teksten die ik wil maken. Vooral in het begin schreef ik honderd procent voor mezelf, verhalen die ik zelf mooi vond. Past later besefte ik dat er ook een publiek bij hoort. Dat heb ik er eigenlijk cadeau bij gekregen.’

Je moet je als kinderboekenschrijver wel goed kunnen inleven in kinderen. Hoe doe je dat?

‘Daar doe ik niets speciaals voor, ik ben altijd al een ontzettende ‘inlever’ geweest. Dat ik zelf kinderen kreeg, hielp wel. Mijn eigen zoon en dochter zijn bijvoorbeeld ‘leverancier’ geweest voor een aantal van mijn prentenboeken. Zo gaat mijn boek Kleine Aaps Grote Plascircus over een aapje dat vindt dat hij heel goed kan plassen. Dat vond mijn zoon ook toen hij vier was. En ik leerde van welke verhalen jongens houden. Mijn dochter vond namelijk alle boeken die ik voorlas leuk, maar mijn zoon had een heel duidelijke smaak. Hij hield van slapstickachtige verhalen, van grote machines die je niet in huis hebt, van spullen die van bergen afrollen en alles kapotmaken; dat soort dingen. Maar veel prentenboeken gaan over emoties. Toen mijn zoon vijf jaar was, kon ik geen geschikte boeken meer voor hem vinden. Ik vond dat er iets niet klopte en ben veel onderzoeken gaan lezen. Daaruit bleek inderdaad dat jongens vooral houden van actie en nietalledaagse situaties in verhalen. Dat heeft me veel geleerd.’


3

9


Schrijf je daarom vooral boeken voor jongens?

‘Ja, zeker. Gemiddeld lezen jongens minder en slechter dan meisjes, terwijl lezen heel belangrijk is voor bijvoorbeeld de woordenschat en om goed mee te kunnen komen op school. Ik vind het daarom erg belangrijk dat er ook leuke boeken voor jongens zijn. En ja, ze houden nogal eens van actie en geweld. Maar laat ze maar lezen wat ze leuk vinden. Ik heb vroeger ook alleen maar ‘schietboeken’ gelezen, maar ik ben een heel vredelievend mens geworden! Ik denk overigens ook dat het helpt als vaders boeken voor hun zoon uitzoeken. Vaders zitten qua interesses vaak op één lijn met hun zoon. Moeders, juffen en crècheleidsters hebben gemiddeld genomen toch een andere smaak.’

Denk je dat voorlezen kinderen stimuleert om later zelf te gaan lezen?

‘Voorlezen is heel belangrijk, vind ik. Kinderen hebben er echt iets aan. Het vergroot niet alleen hun woordenschat, ze leren erdoor ook over zinsopbouw en het helpt bij het goed

u

leren praten. En zo leren kinderen zelf ook lezen, inderdaad. Ik ben een ontzettende fan van voorlezen, vooral omdat ik het gewoon erg leuk vind. Toen mijn kinderen jonger waren, las ik ze echt iedere avond voor. En ik vond het vroeger zelf ook geweldig als mijn moeder mij voorlas. Ik snapte er geen fluit van hoor, want mijn broer is anderhalf jaar ouder en de verhalen waren vooral op zijn leeftijd afgestemd. Maar die sfeer, de woorden, de beelden die je zelf in je hoofd erbij kon bedenken… heerlijk.’

om zo veel woorden… Je moet een beetje de magie te hulp roepen, zeg ik altijd. Tijdens het schrijven van mijn eerste dikkere boek, De bezwering, wilde ik iedere dag rond zes uur cola drinken, dan kon ik voor mijn gevoel nog even door. Als ik geen cola had en de winkels waren dicht, dan kon ik niet meer schrijven. Cola was echt mijn toverstokje!’

Je schrijft prentenboeken, maar ook boeken voor pubers. Zit daar voor jou veel verschil in?

Uiteindelijk ontkom je niet aan een moraal in een verhaal, maar dat staat voor mij niet voorop. Kinderen moeten het boek leuk vinden; dat is belangrijk. Maar ik schrijf vooral omdat ik het fijn vind om iets te maken, om te knutselen met woorden. En om beelden op te roepen met die woorden. Alles eromheen zie ik een beetje als ballast, het gaat voor mij om het schrijven zelf. Er is ook geen enkel beroep dat ik meer ambieer dan dit. Schrijven voelt als mezelf zijn. Als ik een prentenboek maak, valt dat samen met wie ik ben. Dit is wat ik moet doen in het leven.”

‘Prentenboeken schrijven zie ik als hobby, dat is alleen maar leuk. Het enige wat je nodig hebt, is een goed idee. Ik ga daar altijd lekker voor zitten, met een kopje koffie en een muziekje erbij. Je moet vooral een goed humeur krijgen! Dikkere boeken schrijven is voor mij echt werk. Er is dan zo veel om over na te denken: wat is het thema, help ik met deze verhaallijn de actie vooruit, kloppen de karakters nog? Je hele schrijfhouding is anders. En het gaat

Wil je kinderen iets meegeven met jouw verhalen?

k

Tjibbe’s nieuwste boe

rde prentenboek fopmoppen is het vie Agent en Boef en de is weer eens Agent en Boef. Boef uit de serie rondom kken, maar Boef pa te eert hem steeds ob pr t en Ag t. ap ontsn Agent er klaar mee er. Na een tijdje is fopt hem keer op ke ef, die niet steeds ar op een andere bo en richt hij zich ma ent... ef wil geen andere Ag ontsnapt. Maar Bo

b 10


s r e k e i s s a l k e w Nieu en die altijd kunnen Prentenboek

Jip en Janneke, Pippi Langkous, Dribbel en Nijntje: je kent ze vast allemaal. Maar ken je deze ook? Nieuwe klassiekers die nooit vervelen.

Tim op de tegels

Tjibbe Veldkamp en Kees de Boer Tim wil naar buiten, maar dat mag alleen als hij netjes op de stoeptegels blijft - zegt papa. Als Tim opgetild wordt door stratenmakers, meerijdt op een vrachtwagen en door een hijskraan wordt neergezet op een boot probeert papa hem te redden. Uiteindelijk is het papa die gered moet worden, omdat die het gevaarlijkst doet. Vrolijk, ende jongens en meisjes. hilarisch prentenboek voor ondernem jes suggereren veel actie plaat Herkenbaar en leuk geschreven, de stoer, leuk en Een . emen beno te en er is veel op te zien en gaan. kan fout goed alles bijna in waar grappig verhaal Lees ook het interview met schrijver vanaf pagina 8.

Monkie

Dieter en Ingrid Schubert Dit prentenboek zonder tekst gaat over een jongetje dat zijn knuffelaap kwijtraakt als hij bij mama achterop de fiets zit. Kinderen zullen genieten van de prachtige platen; lachen, griezelen en meeleven om de gekke situaties en opgelucht zijn wanneer Monkie weer gevonden wordt. Het boek is rijk aan (vertel)taal, emoties, seizoenen en dieren, maar ook begrippen als tijd en afstand zijn htig! erin verwerkt. Taalrijk, feestelijk, prac

Tjibbe Veldkamp

Nederland Charlotte Dematons

Dit grote boek neemt je mee op ontdekkingstocht door Nederland. De kleintjes zien mooie zoekplaten waarop je kunt speuren naar bijvoorbeeld bekende kinderboekfiguren en kinderliedjes. Ook details van klassieke schilderijen duiken op, en er is nog véél meer. Oudere kinderen herkennen carnaval en wat later de Nederlandse geschiedenis. Voor kinderen vanaf 4 jaar een feest; voor feest der herkenning. Er is één naeen jaar volwassenen tot 100 je niet meer stoppen! deel: eenmaal begonnen met kijken, kun

Wij gaan op berenjacht Kikker is Kikker Helen Oxenbury en Michael Rosen Een familie is niet bang om op berenjacht te gaan: ze gaan door bos, water en modder tot de beer gevonden is. Dit verhaal is rijk aan taal, klanken en emoties, en de platen zijn heel sfeervol. Het herhalingselement in het boek is sterk; het prikkelt de fantasie en nodigt uit tot naspelen. Heerlijk veilig thuiskomen maken dit weer griezelen, de tocht maken en gaan op berenjacht, wij zijn ‘Wij : want enis, boek tot een belev niet bang!’ Een supergeslaagd boek.

Max Velthuys voelt Kikker zich In dit deel van de wereldberoemde serie kan zoveel dingen Hij os. waardelo niet die zijn vrienden wél heel goed kunnen: Eend kan vliegen, Varkentje kan taarten bakken, Haas kan lezen en Rat kan timmeren! Zijn vrienden overtuigen hem er uiteindelijk van dat ze van hem houden, gewoon om wie hij is. In dit boek zijn Kikkers gevoelens herkenbaar en de frisse plaatjes heerlijk om naar te kijken.

11


Help! Wat moet ik met‌ Advies van de mediacoach Opvoeden is leuk, maar soms ook lastig. Wij vroegen een aantal ouders naar problemen waar zij tegenaan lopen; kwesties die je misschien wel heel bekend voorkomen. Onze mediacoach geeft advies.

12

Mirella, 29 jaar

Mijn zoontje Coen is 5 jaar en moet weer de Cito-toets voor kleuters doen. Ik heb gehoord dat ze dan al 16 letters moeten kennen. Hoe kan ik hem voorbereiden op deze toets? Veel scholen maken gebruik van het leerlingvolgsysteem van Cito en dit wordt ook bij de kleuters ingezet. Onderdeel van dit systeem is de Cito-toets die wordt gebruikt om de ontwikkeling te volgen en te vergelijken met het landelijk gemiddelde. Er is veel discussie over toetsen voor jonge kleuters omdat zij zich nog erg sprongsgewijs ontwikkelen. Wat je dus vandaag vastlegt met een toets kan volgende week weer heel anders zijn. Maak je dus niet druk als je kind nog geen letters herkent. Een leerkracht maakt bovendien naast de Cito-toets ook gebruik van eigen observaties voor de beoordeling. Het is wel verstandig om je kind vertrouwd te maken met de Cito-toets, zodat er niet te veel spanning omheen hangt. Informeer bij de leerkracht of je kind misschien ergens moeite mee heeft en zoek oefeningen op internet die hierbij aansluiten. Kijk bijvoorbeeld eens op www.meestermichael.nl of op www. jufjanneke.nl. Maak van het oefenen een gezellige activiteit. Stop na een half uurtje, want dan zakt de concentratie weg. Probeer je kind ook in het algemeen te motiveren voor school, bijvoorbeeld door aandacht te hebben voor zijn schooldag en taakjes. Als het goed is oefent de leerkracht met de groep de toets ook van te voren, zodat de kinderen weten hoe het werkt.

Ilse, 37 jaar

Mijn schoonmoeder is onlangs overleden. Zijn er ook boekjes die ik samen met mijn dochter van 6 kan lezen om haar beter te laten begrijpen dat oma dood is en niet meer terugkomt? Jonge kinderen denken dat de dood iets tijdelijks is en dat iemand na een tijdje gewoon weer terugkomt. Pas vanaf een jaar of acht begrijpen kinderen dat de dood onherroepelijk en definitief is. Omdat dit zo moeilijk te bevatten is, proberen kleuters met hun fantasie meer grip te krijgen op de werkelijkheid. Ze verwerken een overlijden dus op een heel andere manier dan volwassenen. Hoe beter je het verlies kunt verwoorden hoe makkelijker je kind haar gevoelens zal uiten. Een veilige en vertrouwde omgeving, waarin aandacht en emotionele steun worden geboden, is daarom cruciaal en helpt een kind bij verlies. Praten over de dood is ook belangrijk omdat kleuters zichzelf soms de schuld geven van het overlijden. Voorlezen is een manier om zoiets moeilijks door middel van plaatjes en eenvoudige tekst beter te begrijpen. En een boekje is een goede aanleiding om het te bespreken. De boekjes Kikker en het vogeltje van Max Velthuijs en Lieve oma Pluis van Dick Bruna zijn hiervoor heel geschikt. In de Bibliotheek vind je meer prentenboeken rondom dit thema. Vraag er gerust naar.


Marieke, 25 jaar

Mijn zoontje Jens (net 2 jaar) blijft niet stilzitten bij het voorlezen. Hij springt steeds van mijn schoot en rent ervandoor. Hoe zorg ik ervoor dat we gezellig samen een boekje kunnen lezen? Wat je in elk geval níet moet doen is je zoontje tegen zijn zin vasthouden en dwingen te blijven zitten. Veel kinderen vinden stilzitten moeilijk, zeker als ze nog maar 2 jaar zijn. En de een is gewoon een stuk beweeglijker dan de ander. Voorlezen aan een kind van 2 hoeft ook maar 5 of hooguit 10 minuten te duren. Het gaat er niet om dat je een boek van begin tot eind zonder pauzes voorleest, maar om het plezier en het samenzijn. Probeer van het voorlezen een vast ritueel te maken, zodat je zoon weet wat er komt. Laat hem een boek uitkiezen en ga er lekker voor zitten op een rustig plekje. Houd tijdens het lezen contact met je kind en betrek hem erbij door af en toe vragen te stellen en door hem dingen in het boek aan te laten wijzen.

Jelle, 34 jaar

Ik heb een kind van 3 en eentje van 7. Ik wil ze graag samen voorlezen, maar ik weet niet goed welke boeken hiervoor geschikt zijn.

‘Hoe beter je het verlies kunt verwoorden hoe makkelijker je kind haar gevoelens zal uiten.’

Prentenboeken voor kleuters zijn heel geschikt om beide kinderen tegelijk uit voor te lezen. Misschien dat je jongste kind nog niet alles begrijpt, maar dat geeft niet. Moeilijke woorden leg je gewoon uit; misschien dat je oudste dit zelfs al wel kan doen. En je kunt de afbeeldingen gebruiken om dingen aan te wijzen en te verduidelijken. Er zijn ook prentenboeken waarin het thema broer-zus voorkomt, zoals Welterusten… Kleine Beer van Martin Waddell. Wat ook erg geschikt is voor kinderen van uiteenlopende leeftijden zijn zoekplatenboeken. Hierop is heel veel te zien en te ontdekken; daar zijn je kinderen wel even zoet mee. Een aanrader is Nederland van Charlotte Dematons. Laat je kinderen om en om een boek uitkiezen dat je gaat voorlezen, zodat ze ook zo aan de beurt komen. Trouwens, een verhaal is niet gauw te moeilijk voor een kind hoor. Het kan wel zo zijn dat sommige verhalen voor een kind van drie een beetje te eng zijn, maar dat hangt van het kind af en kun je het best zelf beoordelen.

13


n a v k e o b Prenten 4 1 0 2 r a a j het odil van Catherine Rayner Krrrr…ok

Het verhaal gaat over

- Samen spelen - Jij, ik en de ander aan - Buiten de groep st - Erbij willen horen agen, pesten - Grapjes maken, pl

stig Meestal is het erg ru rivier. op de oevers van de chijnt Totdat Krokodil vers libelen hij de kikker, de aan len en de ooievaars en het schrikken maakt een verjaagt. Als hij ook , krijgt nijlpaard wil plagen ond die een hele grote m enorm. en schrikt Krokodil okodil Niemand wil met Kr ort hij spelen, maar dan ho een geluid…

Krrrr…okodil is een stoe r prentenboek dat veel aa nknopingspunten biedt om met je kind te praten over een actueel onderwerp als pesten. Je kunt bijvoorbe eld in gesprek gaan over de volgende onderwerpen:

- Heb jij wel eens een kro kodil in het echt gezien? Waar dan? - Vind je Krokodil lief, gra ppig of niet? - Is Krokodil sterk? Hoe zie je dat? - Ben je bang voor Krokod il? Waarom? - Kun je een krokodil aaien? - Krokodil wil graag spelen , willen de andere dieren dat ook? - Huilt Krokodil als hij ver drietig is? - Speel jij alleen? Wat doe je dan? - Wanneer speel je samen? En met wie speel je? - Wat voor geluid maakt Krokodil? (stampen, spetter en, klapperen met de kak en)

Dit boek winnen? Kijk op pagina 37 14


Creatief Zelf maken

Krrrr‌okodil van eierdozen Neem een lange en een korte eierdoos. Je kunt groene eierdozen nemen, of je kunt ze groen verven. Beplak de eierdozen als je het leuk vindt met glitters. Plak beide eierdozen in de lengte aan elkaar. De kleine is de kop en de grote is het lijf. Knip vier pootjes van zwart of groen kartoen en plak die aan het lijf. Knip twee ogen uit en plak deze boven op de voorkant van de kop. Knip vervolgens een rijtje tanden uit en plak die in de opening van de voorste doos.

Digitaal prentenboek Maak zelf een digitaal prentenboek met www.storybird.com.

Krokodillenvijver Maak een krokodillenvijver van een grote lap blauwe stof. Laat je kind buiten bladeren, takken en rietstengels zoeken voor het oerwoud. Leg de bladeren, takken etc. op en rond het blauwe kleed en leg er dierknuffels bij, zoals een krokodil.

Zingen

Op een houten bruggetje (op de melodie van Op een grote paddenstoel) Op een houten bruggetje ligt een krokodilletje Ieder die er langs komt, bijt hij in z’n billetje Stoute, stoute krokodil, je mag niet bijten in m’n bil Ik zal de politie halen, Je moet mijn bil betalen.

Kroko, kroko

(op de melodie van Visje, visje in het water) Kroko, kroko zwemt in het water Kroko, kroko zwemt in het rond Kroko, kroko kan niet praten Kroko, kroko draai je om Zwemmen op je buik Zwemmen op je rug Snel naar de overkant en vlug weer terug.

15


Voorlezen kan veel vroeger dan je denkt

‘VERA BEGON AL TE KRAAIEN ZODRA IK EEN BOEKJE LIET ZIEN’

16


Mariska (31) leest dochter Vera (14 maanden) al voor

Wanneer ben je begonnen Vera voor te lezen, en waarom?

‘We zijn begonnen toen ze bijna een halfjaar oud was. Na Vera’s geboorte kregen we al verschillende boekjes van de kraamvisite, maar de meeste waren bedoeld voor als ze wat ouder is. Een paar maanden later kreeg ik op het consultatiebureau de tip om Vera gratis lid te maken van de Bibliotheek. Daar kregen we meteen een koffertje cadeau met leuke voel- en badboekjes, speciaal voor baby’s.’

En wat vond Vera ervan?

‘In het begin vinden kinderen van die leeftijd álles wat nieuw is interessant, maar het enthousiasme bleef. Ze begon al te kraaien van plezier zodra ik een boekje liet zien. Bij elke nieuwe pagina reageerde ze heel nieuwsgierig, en binnen de kortste keren wilde ze zelf de bladzijden omslaan.’

Het is vast niet altijd gemakkelijk om de aandacht van een kindje erbij te houden…

‘Dat lukt de ene keer beter dan de andere, haha. Vaak volgt ze aandachtig het verhaaltje dat ik erbij vertel, maar soms besluit ze halverwege dat ze toch liever alleen de voorkant van het boekje bekijkt. Daarom zijn de voelboekjes ook zo leuk; Vera vindt het prachtig om daarin te bekijken wat er bijvoorbeeld achter de vakjes verstopt zit.’

En begrijpt ze een beetje waar de boekjes over gaan?

‘Mijn man en ik gebruiken ze vaak om haar woordjes te leren. De geluiden van een schaap, een paard en een hond kan ze al, mede dankzij boekjes met boerderijdieren. Mijn man vindt het ook erg leuk om boekjes met geluiden te gebruiken.’

Leest je man Vera ook vaak voor?

‘Ja, we wisselen het af. Behalve dat het voor Vera’s ritme goed is om elke dag een voorleesmomentje voor het slapen te hebben, vinden we het ook zelf heerlijk om aan het eind van de dag nog even lekker relaxed met haar op schoot te zitten. Het is wel erg grappig om te zien dat we met dezelfde boekjes bepaalde dingen hetzelfde doen, maar andere dingen juist heel anders.’

Kun je een voorbeeld noemen?

‘Mijn man wil het liefst het verhaaltje helemaal met haar doorlopen en vindt het vervelend als Vera er halverwege genoeg van heeft. Ik laat haar dan meer haar gang gaan. Wat we allebei bewust doen is de link leggen met situaties die voor haar herkenbaar zijn, zoals dieren die ze op de kinderboerderij heeft gezien of eten of speelgoed dat ze herkent.‘

Heb je tot slot nog een tip voor andere ouders?

‘Wat bij ons heel goed werkt is het regelmatig wisselen van boekjes. We hebben zelf van alles in de kast maar halen elke drie weken iets nieuws bij de Bibliotheek. Op die manier hoeven we niet alles zelf in huis te hebben en krijgt Vera steeds weer wat anders te zien. Herkenning vindt ze erg leuk, maar alles wat nieuw is blijft spannender.’

Wat vindt de bibliothecaris ervan? Vera boft maar met zo’n mama en papa! Doordat ze samen met haar genieten van het voorlezen krijgt ze het plezier in boekjes bekijken en lezen met de paplepel ingegoten. Bovendien leren baby’s nieuwe klanken (en later woorden) als ouders tegen hen praten, bijvoorbeeld tijdens het voorlezen. Zo groeit Vera letterlijk toe naar het moment waarop ze zelf kan lezen en voorlezen aan mama en papa. Nog een tip: als je merkt dat je kind een specifiek boekje uit de Bibliotheek erg mooi vindt, geef het dan cadeau voor de verjaardag of een andere gelegenheid. Dat is ook leuk voor later, als volwassene herinner je je zulke boekjes vaak nog heel goed. 17


Prachtige prentenboeken

De tien mooiste van h Krrrr...okodil!

er Tekst en illustraties: Catherine Rayn de van s oever de op rustig Het is heel at rivier. Iedereen geniet van de zon. Totd RR… KRR … t kom Daar ! … O-oh de OKODIL! Hij spettert en spattert en op. n kante alle t vlieg der mod

Het boek van Max Emilie! Eten!

Tekst en illustraties: Rebecca Cobb Het is tijd om te eten. Emilie heeft heleeen maal geen honger! Maar dan komen er En . langs wolf een en krokodil, een beer is die hebben juist wel enorme honger. Het eren kind e klein van niet ze maar goed dat houden!

Tekst: Pippa Goodhart. Illustraties: Andy Rowland Als olifant Max ‘Het grote boek dat alles muis weet’ leest, gelooft hij stellig dat hij een is. Muis Mimi twijfelt, maar Max is overen tuigd: hij is immers grijs, heeft grote oren en muiz re ande hij neer Wan een dunne staart! e ontmoet, groeit de verwarring in dit warm en humoristische verhaal.

*PRENTEN BOEK VAN HET JAAR

Boer Boris

Tekst: Ted van Lieshout Illustraties: Philip Hopman zijn? Welk kind zou niet boer Boris willen r Hij heeft zijn eigen boerderij en kan lekke or. tract rode zijn op rijden rond dag hele de te Op de boerderij van Boris is van alles 10, zien. En te tellen! Tel je mee van 1 tot o nee… 11?

18

Pip en Posy en de grote ballon

Tekst en illustraties: Axel Scheffler n. Pip is apetrots op zijn grote rode ballo t loslaa luk onge per n ballo de Maar als hij kkig en die knalt, is hij ontroostbaar. Gelu weet Posy hoe ze haar vriendje weer kan opvrolijken.


het jaar! Knuffelbunny

Tekst en illustraties: Mo Willems Trixie neemt haar knuffelkonijn Knuf felbunny mee naar school. Ze krijgt ruzie met klasgenootje Sonja, die precies zo’n knuffelkonijn heeft. Als straf zet juf beide hun knuffelkonijnen op de kast. Ze krijgen knuffels weer terug, maar midden in de haar nacht merkt Trixie dat het konijn naast is. niet Knuffelbunny

Balotje bij de dokter

g Tekst en illustraties: Yvonne Jagtenber rood dokBalotje krijgt van haar tante een mooi s. Nu kan ze terskoffertje met échte dokterspulletje de hond willen en Zusje iedereen beter maken! Maar je vindt het Balot eng. het n vinde ze oen; niet meed wat als Balotje Maar leuk. is n niet eng, doktertje spele ... moet er dokt echte de naar en valt

Gewoon gek!

Tekst en illustraties: Ingrid & Dieter Schubert Gewoon gek! is de dierenwereld op zijn kop! Op iedere bladzijde in dit verbazingstelwekkende prentenboek worden tegen lief lingen in beeld gebracht: nat en droog, en n oppe verst er, wakk en n en stout, slape n vinden en gewoon… uren kijken, zoeke en giechelen!

En hoe komt toch een olifant aan al die kilo’s grijs?

Os Tekst: Elle van Lieshout & Erik van gstad Hoo Illustraties: Alice nPolle huppelt naast zijn opa door de diere n: vrage e nder bijzo hij heeft n diere tuin. Bij alle roze ‘Waarom zijn die zebrastrepen nooit eens veren van met blauw? Wie zet al die ogen in de Gelukkig is lijk? eigen dat een pauw?’ Tja, hoe zit ter. nuch r lekke opa s Polle

Maak je niet dik!

Tekst en illustraties: David Melling Dorus krijgt een wollen muts van zijn te vader. Hij racet naar buiten om ermee pronken. Maar hij ziet niet dat de muts t! begint te rafelen. Nu is zijn muts kapo te op hem eren Dorus’ vrienden prob beuren. Hun oplossingen zijn lief, maar raad. helpen niet. Gelukkig weet papa altijd

19


‘Je kunt je uiteindelijk het best uitdrukken in je eigen taal.’

20


Eén gezin, drie talen ‘Een meertalige opvoeding zorgt voor veel openheid’ De een kwam voor het avontuur naar Nederland, de ander voor de liefde. Beiden leerden ze Nederlands spreken, maar ze kozen er bewust voor om hun kinderen ook hun eigen taal bij te brengen. In het gezin van de Duitse Anja Schlüter kwam daar het Deens bij, de taal van haar vriend. En in het gezin van de Franse Valérie Martens-Monier was dat ‘de liefdestaal’ Engels. Tel daar het Nederlands bij op, en we hebben het over drietalige opvoeding. ‘Je kunt je uiteindelijk het best uitdrukken in je eigen taal.’

Anja besloot op haar 22e om van Hamburg naar Den Haag te verhuizen, voor het avontuur. Drie jaar geleden leerde ze haar Deense vriend Thomas kennen. Gewoon in Nederland, via Nederlandse vrienden. Omdat ze allebei al lange tijd in Nederland woonden, werd het Nederlands hun taal. Maar toen ze twee jaar geleden ouders werden van zoontje Niels, besloten ze om hem ook in hun moedertalen op te voeden. ‘Je kunt je uiteindelijk het best uitdrukken in je eigen taal, vooral als het om emoties gaat’, aldus Anja. ‘Je komt authentieker over als je je in je eigen taal uit, anders blijft er toch een soort muurtje omheen zitten, denk ik. Daarom hebben we voor een meertalige opvoeding gekozen.’

‘Nee’ in drie talen

In eerste instantie wilden Anja en Thomas die manier van opvoeden op gevoel doen. Maar na een gesprek met vrienden die bij een taalexpertisecentrum werkten, besloten ze om er structuur in aan te brengen. ‘Voor kinderen is het belangrijk dat je duidelijke situaties schept’, vertelt Anja. ‘En ik merk nu al dat ik het moeilijk vind om Duits te blijven praten als er Nederlands doorheen komt. Daarom hebben we afgesproken dat ik Duits spreek als ik alleen ben met Niels, en dat mijn vriend Deens spreekt als hij alleen met hem is. In andere situaties praten we gewoon Nederlands tegen hem.’ Hoewel Niels nog maar twee jaar is, lijkt

het erop dat hij alle drie de talen oppikt. Anja: ‘Hij kiest het woord dat hij het leukst vindt. Maar we merken ook dat hij tegen mij meer in het Duits brabbelt en tegen mijn vriend vooral in Deense klanken. Hij krijgt de verschillende taalmelodieën blijkbaar toch mee. Het woord ‘nee’ kent hij overigens in alle drie de talen, dat is nu zijn favoriete woord. Hij weet ook precies tegen wie hij ‘nee’ in welke taal moet zeggen!’

Een aanbod

Anja en Thomas proberen Niels veel voor te lezen. ‘Boeken zijn belangrijk’, vindt Anja. ‘Zelf heb ik Nederlands geleerd door onder andere veel te lezen. Eerst kinderboeken, daarna de krant en vervolgens klassiekers als ‘Max Havelaar’. En voorlezen zorgt ervoor dat je goed leert luisteren naar een taal. Dat is belangrijk om er goed in te kunnen communiceren. Toch lezen we niet bewust in alle drie de talen voor. Niels mag gewoon het boek pakken dat hij leuk vindt.’ En dat sluit aan bij het doel dat Anja en Thomas met deze drietalige opvoeding hebben. ‘Niels mag zelf bepalen wat hij met de talen wil doen. Ik denk dat je er geen druk achter moet zetten, want dan wordt een meertalige opvoeding een nadeel. Dat we hem drie talen meegeven, is slechts een aanbod van ons. Het zou wel mooi zijn als Niels zich later goed in het Nederlands kan uitdrukken; hij woont tenslotte in Nederland.’ 21


Geen voorrang

Valérie ontmoette tijdens een werkproject in Rotterdam haar Nederlandse man Caspar. Ook zij spraken elkaars taal niet, en dus werd hun voertaal Engels. Toen ze in Frankrijk gingen samenwonen, leerde Caspar Frans. Enkele jaren later vertrokken ze naar Curaçao, waar Valérie Nederlands leerde. Inmiddels wonen Valérie en Caspar in Nederland, en hebben ze twee kinderen. Er wordt thuis zowel Nederlands, Engels als Frans gesproken. ‘Mijn man en ik spreken nog steeds Engels met elkaar, dat is nooit veranderd’, legt Valérie uit. ‘Zo heeft niemand van ons ‘voorrang’ op de taal. Tegen de kinderen ben ik heel bewust Frans gaan praten. Ik vind het namelijk belangrijk dat ze met mijn familie kunnen communiceren. Het voelde in eerste instantie wat raar, om tussen het Engels en Nederlands door Frans te spreken, maar dat gevoel duurde gelukkig niet lang.’

Speels

Inmiddels zijn zoon David en dochter Leïla tien en dertien jaar, en probeert Valérie nog steeds zo veel mogelijk Frans te spreken. Wat niet altijd even gemakkelijk meer is. Haar kinderen antwoorden namelijk altijd in het Nederlands. ‘Dat deden ze al van jongs af aan’, vertelt Valérie. ‘Ze begrijpen wat ik zeg, maar het Nederlands kwam steeds weer naar voren. Het is natuurlijk ook de taal die ze in hun omgeving horen. Ik merk daardoor dat het voor mij steeds moeilijker wordt om in het Frans te blijven communiceren. Dat vind ik jammer, maar ik weet dat ze wel Frans kúnnen. Voorlezen heeft daarbij geholpen. Ik heb altijd Franse boekjes voorgelezen. En ook nu lees ik nog wel eens voor, vooral uit Franse magazines. Ik stimuleer de kinderen ook om die te lezen. We hebben de magazines echt in huis om de Franse taal hier in huis ‘levend’ te houden. Ik forceer echter niks. Taal is iets speels; de kinderen vinden er hun weg wel in.’

‘David vond het vroeger een beetje irritant. ‘Ik wist soms niet wat mijn ouders zeiden’, vertelt hij.’ Veel openheid

En wat Valéries kinderen er zelf van vinden dat ze drietalig zijn opgevoed? ‘Heel grappig’, aldus Leïla. ‘Als we op school een Franse toets hebben wil iedereen naast mij zitten. Ik hoef voor dit vak niet zo veel te doen. Ook niet voor Engels. Als ik voor een onverwachte toets niet heb geleerd weet ik vaak toch wel veel. En soms ga ik met mijn moeder Frans praten als we het over iets hebben wat anderen niet hoeven te weten. Best handig.’ David vond het vroeger een beetje irritant. ‘Ik wist soms niet wat mijn ouders zeiden’, vertelt hij. ‘Maar nu gelukkig wel. Af en toe schaam ik me wel als mijn moeder ergens op straat Frans tegen mij gaat praten. En ik snap eigenlijk niet zo goed waarom mijn ouders Engels spreken. Maar het is natuurlijk wel handig dat ik deze talen ken. Een Engelse tekst op een game kan ik bijvoorbeeld heel snel lezen.’ Valérie zelf denkt, net als Anja, dat er vooral voordelen zitten aan een meertalige opvoeding. ‘Je hebt als kind meer keuze; je kunt gemakkelijker in het buitenland gaan studeren of werken. En het zorgt voor veel openheid.’

22


Mirjam, moeder en mediacoach Mirjam Zantingh is mediacoach bij de Bibliotheek Groningen en moeder van Britt (4) en Luuk (2)

Interactieve tv, Nintendo, smartphone en met stip op nummer 1 de iPad. Allemaal apparaten die geen geheimen meer hebben voor mijn dochter van vier en zoon van twee. Ze vermaken zich er uitstekend mee, en het is verbazend om te zien hoe ze moeiteloos hun weg vinden (al moet ik meteen toegeven dat ik niet altijd meekijk). Een groot contrast met oma die op oppasdag de tv niet aan krijgt en aarzelend het touchscreen aanraakt, waarna uiteindelijk dochterlief de zaak maar even regelt. Voor veel lezers ongetwijfeld een herkenbaar plaatje, want het zal in veel gezinnen zo gaan. Er wordt veel gezegd en geschreven over de digitale wereld en de invloed daarvan op onze kinderen. Dat gaat van wetenschappelijk onderzoek tot concrete afspraken die je thuis kunt maken. Bij ons is de regel dat de kinderen alleen na schooltijd de iPad mogen gebruiken, maximaal twintig minuten per dag.

‘Britt en Luuk hebben allebei één pagina met maximaal twintig apps.’ Britt en Luuk hebben allebei één pagina met maximaal twintig apps. Ik kies vaak voor betaalde apps en zie dat als een investering in kwaliteit. Gratis apps zijn vaak zo dertien in een dozijn, of het zijn trialversies. Bovendien heb je meteen zelf een goed overzicht van het aanbod. Voor elke app die er bij komt moet er weer eentje af en ze mogen nog niet op internet of YouTube. Ten eerste omdat ze nog te jong zijn om bewust te surfen en ten tweede omdat de verleidingen op YouTube wel erg groot zijn; ik heb Dora toch

weleens rare dingen zien doen. Of ik het op die manier goed doe? Dat hangt ervan af aan wie je het vraagt. Volgens Manfred Spitzer is de iPad voor kleuters ‘kindermishandeling’. Maar daar staat een Maurice de Hond met zijn iPad-school weer lijnrecht tegenover, want hij vindt het ‘bittere noodzaak om kinderen echt uit te rusten voor de toekomst’.

‘Wij kunnen ons een wereld zonder voorstellen, zij absoluut niet.’ Je kunt er heel ingewikkeld over doen, maar voor mij staat één ding als een paal boven water: de digitale wereld was er eerder dan mijn kinderen. Wij kunnen ons een wereld zonder voorstellen, zij absoluut niet. Je kunt je er dus niet voor afsluiten en er beter maar voor openstaan. En dat kan op je eigen manier, naar je eigen kunnen. Digitale ontwikkelingen gaan zo razendsnel dat ik ze ook niet altijd kan bijhouden. Ik ervaar dat niet als een de kloof die steeds groter wordt, maar probeer dat te zien als een kans. Een van de meest wijze lessen kreeg ik ooit van mijn collega. ‘Maak de wereld van je kind zo breed mogelijk, zodat zijn of haar keuzes de beste basis hebben.’ Binnen mijn vakgebied gaat het over verhalen. Verhalen die je niet alleen in boeken vindt, maar ook in films, games en apps. Wees daarom bewust, kritisch en afwisselend in alles wat je je kind aanbiedt. Bekijk de 20 leukste apps voor kinderen op pagina 34. 23


Voorlezen is niet alleen leerzaam, het is ook een van de mooiste momenten van de dag samen met je kind. Het is heerlijk om even tot rust te komen en na een drukke dag een heel andere wereld in te duiken. Iedere ouder heeft een eigen manier van voorlezen. Wat voor voorlezer ben jij? Doe de test en lees de uitslag!

Wat voor voorleestype ben jij? Test jezelf 24


1. Wat vond je vroeger zelf leuk? a) Sprookjes b) Nijntje c) Pippi Langkous

2. Wat voor boeken lees je het liefst voor? a) Een kant-en-klaar verhaaltje b) Een verhaal met plaatjes c) Ik verzin ter plekke een verhaal

3. Wie bepaalt wat er wordt voorgelezen? a) Ik kies meestal zelf het boek uit b) Mijn kind kiest meestal een boek uit c) We gebruiken vaak geen boek

4) Gebruik je ook andere voorwerpen bij het voorlezen? a) Het verhaal zelf is voldoende b) Platen of prenten c) Alles wat voorhanden is

5) Hoe vind je het als je kind zich tussendoor met het verhaal bemoeit?

a) Soms raak ik daardoor de draad kwijt b) Ik luister en praat tussendoor met mijn kind over het onderwerp c) Leuk, het verhaal gaat dan vaak een heel andere kant op

7) Kinderen kunnen wel honderd keer hetzelfde verhaal horen. Als je kind voor de zoveelste keer om hetzelfde verhaal vraagt, wat doe je dan? a) Maakt me niets uit, ik lees gewoon hetzelfde verhaal weer voor b) Ik verzin er altijd weer iets nieuws bij, zodat het toch altijd weer anders wordt c) Ik laat de kinderen hun eigen verhaal verzinnen

8) Waar lees je meestal voor? a) In bed voor het slapen gaan b) We zitten samen op de bank c) Maakt niet uit, het kan overal

9) Hoe lang ga je door met voorlezen?

a) Ik begin als ze heel klein zijn en ga door tot ze zelf kunnen lezen b) Als ze eenmaal zelf kunnen lezen begin ik wel maar laat ik ze daarna zelf verder lezen c) Ik ga door tot ze het niet meer leuk vinden

10) Kinderen hebben het snel door wanneer een verhaal nog niet is afgelopen. Wat doe je als je kind meer wil? a) Ik zeg ‘Morgen verder’ en doe het boek dicht b) Ik zeg ‘Vooruit, nog eentje dan’ en lees nog wat voor c) Ik doe heel iets anders, we zingen samen een liedje of doen ‘Ik zie, ik zie…’

6) Hoe bereid je je voor op het voorlezen?

a) Ik lees altijd eerst zelf het hele boek of verhaal zodat ik het echt goed kan vertellen b) Ik bereid me eigenlijk niet zo voor en zie wel hoe het gaat c) Ik verzin van tevoren een verhaallijn, maar het kan zomaar anders gaan

Ontdek nu wat voor voorleestype jij bent! Tel hoe vaak je als antwoord a, b en c hebt gegeven. Kijk welk antwoord het meest voorkomt en lees hieronder wat voor voorlezer jij bent! a) De voorlees-voorlezer

Heb je vooral a als antwoord gegeven? Dan ben je een echte voorleesvoorlezer. Je weet een goed kinderboek op waarde te schatten en houdt ervan een mooi verhaal voor te lezen. Je vindt het heerlijk als kinderen ademloos naar je luisteren. Voorlezen aan een groep vind je ook heel leuk.

c) De theatrale voorlezer

Heb je op de meeste vragen c geantwoord? Dan ben jij een theatrale voorlezer. Eigenlijk ben je geen echte voorlezer maar ga je een stapje verder: je verzint verhalen en betrekt je kinderen daarbij. Samen maken jullie een fantasiewereld waarin je spannende, grappige of ontroerende avonturen beleeft. Voorlezen met jou is een waar theater!

b) De interactieve voorlezer

Heb je op de meeste vragen antwoord b gegeven? Dan ben jij een interactieve voorlezer. Voorlezen vind je leuk, vooral als je kind zich in het verhaal mengt en tussendoor vragen stelt. Samen met je kind maak je er een beetje je eigen verhaal van.

25


Mailen met… Nienke en Mike

Wat doe je als je zoontje thuis opeens vloekt of vieze woorden gebruikt? Nienke

Samen een kind opvoeden is best spannend. Zit je op één lijn? Denk je hetzelfde over de opvoeding? Ben je consequent? En weet je dat ook allemaal van elkaar? Wij gingen op onderzoek uit en stelden via e-mail vier vragen aan Nienke en Mike, jonge ouders van zoon Niek (4). Ze gingen uitgebreid op de vragen in, zónder elkaars antwoord te kennen.

Mike

Niek is net vier en vindt sommige vieze woorden en scheldwoorden enorm grappig. Ik probeer het meestal zoveel mogelijk te negeren, want als ik hem corrigeer dan maak ik het alleen maar interessanter en vindt hij het nog grappiger. Ik probeer dan later wel uit te leggen dat het niet netjes is om sommige woorden te roepen. Wat ik echt niet goed vind en waar ik direct wat van zeg, is als hij iemand uitscheldt. Veel erger dan sukkel is het gelukkig nog niet, maar hij mag dat beslist niet tegen anderen zeggen. Natuurlijk probeer je zelf ook heel erg op je taalgebruik te letten, maar zelf flap je er ook wel eens iets uit. Als Mike een keer vloekt dan zeg ik er ook wat van. Kinderen pikken dat supersnel op en je wilt natuurlijk niet dat je kind ergens in het openbaar ineens keihard ‘Shit!’ roept.

In eerste instantie zal ik Niek erop aanspreken en zeggen dat dit niet netjes is, en dat het dus niet mag. Maar wat dan redelijk vaak gebeurt, is dat de aandacht die je er aan geeft voor hem juist aanleiding is om door te gaan. Dus na een paar keer te hebben gewaarschuwd zal ik het ook wel eens negeren of de aandacht ergens anders op vestigen. Als hij iemand uitscheldt of vloekt, dan spreken we hem daar direct streng op aan. In het verleden wilde het nog wel eens gebeuren dat mijzelf iets ontschoot in zijn bijzijn, totdat Niek op de leeftijd kwam dat hij ons na ging praten. Toen werd ik geconfronteerd met mijn eigen taalgebruik, en daardoor ben ik me daar bewuster van geworden.

Lees je je kind voor? En hoe doe je dat? Mike Ik lees wel eens voor. Dat doen we vaak net voordat hij naar bed gaat. Niek komt dan bij mij op schoot en dan lezen we samen een boekje dat hij uitkiest. We hebben vaak verschillende boeken van de Bibliotheek, de ene keer een prentenboek waar we samen dingen in opzoeken, de andere keer een verhalenboek. Niek vindt voorlezen erg leuk. Ik moet eerlijk zeggen dat Nienke toch de favoriet is om boeken mee te lezen, mede omdat het niet echt mijn hobby is.

26

Nienke We lezen bijna iedere dag voor. Als Niek zijn pyjama aan heeft dan mag-ie een boek uitkiezen en komt hij op schoot zitten bij Mike of bij mij. We hebben zelf een aantal boeken en ik ga regelmatig met Niek naar de Bibliotheek waar hij dan zelf nieuwe boeken uitkiest. Meestal heeft hij een favoriet boek dat we dan wel een keer of tien achter elkaar lezen. Mike houdt niet zo van voorlezen, maar ik vind het juist erg leuk. Niek is een beweeglijk kind en ik vind het wel gezellig als hij voor de verandering eens rustig op schoot zit. Ik probeer tijdens het voorlezen te stimuleren dat Niek meedoet. Hij vraagt en wijst en dan stop ik even om te antwoorden. Of ik stel een vraag tussendoor. Ik lees nog niet echt lange verhalen voor, daar heeft hij het geduld nog niet voor.


Speelt Niek al met een computer of tablet, en zo ja: mag hij daar dan zo lang mee spelen als hij wil? En bepaal je ook wáár hij naar kijkt? Mike Niek speelt al geruime tijd op de iPad. Als we ’s morgens net uit bed komen heeft hij het vaste ritueel om tekenfilmpjes op de iPad te kijken, onder het genot van een beker thee en een boterham. Dat is vooral voor ons ook fijn wakker worden omdat hij dan lekker rustig is. We hebben ook apps op de iPad staan die kinderen bepaalde vaardigheden leren, zoals schrijven, tekenen en geheugentraining. Ik heb er geen problemen mee als hij daar mee bezig is. Maar het gebeurt regelmatig dat hij te lang filmpjes zit te kijken, daar ben ik ook wel iets makkelijker in dan Nienke.

Nienke Niek zit veel op de iPad. Meestal om filmpjes te kijken, maar ook wel om spelletjes te spelen of puzzels te maken. Vooral ’s ochtends is het erg handig. Dan zit hij aan tafel en drinkt hij z’n thee en eet hij z’n brood. Kun je zelf ook even rustig zitten of juist nog even douchen. Soms speel ik samen met hem een spelletje op de iPad zoals Memory. Hij heeft een eigen mapje met apps die geschikt zijn voor zijn leeftijd. Als hij filmpjes kijkt, doet hij dat meestal via Netflix. Dat is erg gemakkelijk te bedienen en hij krijgt geen films voorgeschoteld waarvoor hij nog te jong is. Niek zit niet graag stil dus meestal hoeven we niet te zeggen dat hij wel genoeg met de iPad heeft gespeeld.

Kinderen die vragen worden overgeslagen... Hoe leer je je kind beleefdheden aan zoals dankjewel zeggen of mensen met ’u’ aanspreken? Vind je het belangrijk dat hij dat leert en hoe doe je dat? Mike Ik vind het zeker belangrijk dat hij zich netjes leert te gedragen in het bijzijn van anderen. Niek is in veel opzichten al wel zo ver dat hij netjes bedankt, en als het hem uitkomt ook wel vraagt of hij iets mag. Hij kwebbelt nog wel rustig door een gesprek heen, daar spreken we hem dan wel op aan. Maar vaak vindt hij zijn verhaal toch belangrijker en gaat dan nog even door. Dan moeten we hem meerdere keren vertellen dat hij even moet wachten.

Nienke Alsjeblieft en dankjewel zeggen vind ik belangrijk. Dat doet-ie eigenlijk al erg goed uit zichzelf. Maar wachten op z’n beurt om iets te zeggen, dat blijft lastig. Meestal moet je toch je eigen gesprek onderbreken om hem te zeggen dat hij moet wachten tot een ander uitgesproken is, en dan krijgt hij eigenlijk toch zijn zin. Vaak is het vooral aandacht vragen. Al met al is het een kwestie van herhalen, herhalen en nog maar eens herhalen. En dan maar hopen dat het blijft hangen, ook als je er niet bij bent.

27


Als je kind een taalachterstand heeft Het verhaal van Agnes en Twan We vinden het heel gewoon dat onze kinderen leren praten, en het maken van fouten is daarbij normaal. De taalontwikkeling gaat immers met vallen en opstaan en een kind praat niet van de ene op de andere dag vlekkeloos Nederlands. Maar wat als het niet zo vanzelf gaat? Moet je je dan direct zorgen maken? En wat kun je eraan doen?

Twan Kroeske van drie is een heerlijk, levendig kereltje en lang niet dom. Alleen zijn taalontwikkeling blijft wat achter. Hij heeft een eigen taaltje ontwikkeld waarin hij zich uitdrukt. Het is een combinatie van verstaanbare én verzonnen woorden. Agnes Spithorst maakt zich niet heel erg veel zorgen, maar ziet wel dat haar kind achterloopt. ‘Mijn kind praat wel veel, maar niet altijd even duidelijk’, zegt Agnes. ‘Er komt ook wel een hoop geluid uit, maar hij articuleert niet goed en hij heeft een eigen taaltje.’

Woede

Het tijdstip waarop kinderen hun eerste woordjes spreken varieert sterk, van tien tot dertig maanden. Gemiddeld gebeurt dat rond de achttien maanden. De taalontwikkeling loopt meestal eigenlijk vanzelf goed en ouders hoeven niet zoveel bijzonders te doen. Bij Twan gaat dat dus iets anders. ‘Het wordt wel steeds iets beter, maar ik zie dat hij achterloopt op zijn leeftijdsgenootjes’, aldus Agnes. ‘Omdat hij niet zo goed uit zijn woorden komt, heeft hij weleens last van een woede-uitbarsting en dat begrijp ik. Hij kan zich dan niet zo uitdrukken als hij zou willen. Twan is van karakter best druk, heeft eigenlijk maar één versnelling en hij heeft weinig geduld om rustig te praten. Hij neemt niet de tijd om woorden te formuleren. Dat is volgens mij de voornaamste oorzaak.’

Stimuleren

‘Ik lees altijd al boekjes met hem en ik vertel verhaaltjes’, vertelt Agnes. ‘Nu doe ik dat nog bewuster om hem te stimuleren. Ik zoek boeken met plaatjes waarmee hij kan oefenen. Ik zeg dan woordjes en hij herhaalt ze. 28

Dat gaat steeds beter, maar soms heeft hij er gewoon het geduld niet voor en dan wordt hij boos. Als hij zo kwaad is versta ik hem niet goed en dat geeft natuurlijk frustratie bij zo’n kind. Ik blijf dan kalm en rustig praten, net zo lang tot hij kalmeert.’

Pielepiele

‘Als moeder versta je je kind al vrij snel en weet je wat hij bedoelt. Hij zegt niet plassen, maar pielepiele. Als hij dat zegt, vraag ik rustig ‘Moet je plassen?’ en dan zegt hij ja. Maar niet iedereen begrijpt hem. Laatst was Twan ergens met zijn opa. Twan zei pielepiele. Het was daar heel druk dus opa dacht dat het daar over ging. Opa zei: goed, we gaan hier weg. Daar ging het dus helemaal niet over. Twan moest naar de wc maar dat werd niet begrepen.’

Niet dom

‘Ik heb zijn taalachterstand ter sprake gebracht op het consultatiebureau. We maken nu een afspraak met een logopedist. Het gaat weliswaar al de goede kant op, maar ik denk dat het goed is dat er iets gebeurt. Hij heeft toch al een achterstand. Maar Twan is absoluut niet dom. Hij weet heel goed wat hij moet doen, bijvoorbeeld met puzzels. Het gaat dus niet over zijn intelligentie, dat zit wel goed. Maar hij neemt er niet de tijd voor. Ik sta open voor hulp, bijvoorbeeld van een logopedist. Die kijkt er toch weer op een heel andere manier naar. Ik zou wel willen weten of Twan inderdaad een spraakachterstand heeft en wat ik nu kan doen om zijn ontwikkeling te stimuleren. Moet je hem verbeteren of juist niet?’


De deskundige Brechje te Braake is logopedist en taal- en dyslexiespecialist

In de peuterleeftijd leert een kind wel 1000 nieuwe woorden uitspreken, en wel 3000 nieuwe woorden begrijpen. Wanneer een kind iets niet kan verwoorden, kan dit tot frustraties leiden. De oorzaak van spraakproblemen is niet altijd te achterhalen. Het is wel belangrijk om na te gaan of een kind misschien minder goed hoort.

Middenoorproblemen komen vaak voor bij jonge kinderen en kunnen de oorzaak zijn van een vertraagde spraakontwikkeling. Het is altijd goed tijdig aan de bel te trekken als je je als ouder ongerust maakt. De problemen kunnen dan misschien verholpen worden voordat een kind naar de basisschool gaat en voordat secundaire problemen (zoals gedrags- en leerproblemen) ontstaan. Bij jonge kinderen zoals Twan kan een logopedist adviezen geven om de spraaktaalontwikkeling op gang te helpen. Het is belangrijk om je kind niet te verbeteren. Je kunt beter goed luisteren, je kind volgen en je aanpassen aan het kind. Vervolgens kun je de uitingen van je kind aanvullen en steeds zelf het goede voorbeeld geven door in een rustig tempo en in goede zinnen te spreken. Agnes geeft hier in haar verhaal al een aantal mooie voorbeelden van. Boeken zijn onmisbaar om de spraak- en taalontwikkeling van kinderen te stimuleren! Voorlezen is leuk en gezellig. Peuters leren er veel van, vooral als ze er actief bij betrokken worden. Kinderen moeten boeken zelf kunnen kiezen.

Het is belangrijk dat er verschillende soorten boeken in huis zijn, zoals aanwijs- en prentenboeken, informatieboeken, boeken met liedjes, rijmpjes en voorleesboeken. Er zijn voor peuters al leuke tijdschriften en luisterboeken. Ook digitale voorleesboeken zijn goed voor de spraak- en taalontwikkeling. Door samen te kijken, kun je uitleg geven en er samen over praten. Vanaf drie jaar beginnen kinderen interesse te krijgen voor lezen en schrijven. Op een speelse manier kun je ze al letters en cijfers leren, en uitleggen hoe je een boodschappenlijstje maakt of een kaartje stuurt aan oma. Alle creativiteit van je kind op dit vlak mag je van harte toejuichen! Dit geldt ook voor kinderen met een wat vertraagde spraak- en taalontwikkeling. Het is een misverstand dat je hiermee bij deze kinderen moet wachten omdat zij er zogenaamd niet aan toe zijn. Kinderen geven dit zelf aan en vooral voor kinderen met spraakproblemen kan het zien van letters juist een goede ondersteuning zijn.

29


OnbeTAALbaar! De taalontwikkeling van kinderen levert vaak prachtige uitspraken op. Lees en geniet mee!

Peter, 4 jaar

Nadat hij van zijn moede r uitleg heeft gehad over moedervle kken: ‘Kijk, ik heb een kindjevle k!’

Riemer, 5 jaar er uit wat een

Mama legt haar zoontje Riem n complimentje is. Riemer een paar dage ntje pioe kam een nog me je wil a, ‘Mam : later geven?’

jaar Lotte, 2rscho nen zegt

Bij het luier ve rree’. ‘Nee’, mama: ‘Je hebt dia platte poep!’ b zegt Lotte, ‘ik he

jaar Benthe, 3 mid dag ‘Mama, gaan we van barbieknoeien?’

Mila, 2 jaar

Mila kijkt naar de maan: ‘Papa kijk, een gat in de lucht.’

Niek, 4 jaiPaar d niet werkt, Als een app op de het niet zegt Niek: ‘Ik denk dat-ie is.’ om stro n gee er dat om doet,

Marit, 4 jaar

Papa zegt tegen Marit: ‘No u succes!’ Marit verontwaard igd: ‘Zoek zélf zes!’

VADERS VOOR LEZEN

Betere kansen

2014 en 2015 staan in het teken van de vaders! Met de nieuwe campagne Vaders Voor Lezen worden mannen opgeroepen om meer zelf te lezen en voor te lezen aan hun (klein)kinderen.

30

Uit onderzoek blijkt dat ouders de grootste invloed hebben op het leesplezier van hun kinderen. De helft van de ouders in Nederland leest echter helemaal niet voor, terwijl voorlezen juist een grote en positieve uitwerking heeft op de taal- en leesontwikkeling van kinderen. Wie opgroeit in een omgeving waar veel wordt gelezen heeft later betere kansen in de maatschappij. Bovendien versterkt voorlezen de band tussen ouder en kind.

Vaders in de hoofdrol

Vrouwen zijn in het gezin degenen die het vaakst voorlezen. Van ouders met belangstelling voor voorlezen blijkt de moeder in 65% en de vader in 8% van de gevallen degene die dit het vaakst doet. Onderzoek toont aan dat juist een (voor) lezende vader veel invloed heeft. Reden om de komende twee jaar aandacht te vragen voor de rol van vaders in de leesopvoeding door middel van een mediacampagne en diverse evenementen, zoals een voorleesservice voor werkende vaders en een Nationale Mannen(voor)leesweek.


Vaders Lees Voor! De dochter van een ex-minister is een prinses. Daar zit een mooi verhaal in! Dat is het eerste wat ik dacht toen ik las dat prinses Laurentien op 8 december het startsein gaf voor een nieuwe campagne van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap: ‘Vaders Voor Lezen’. De campagne is bedoeld om meer vaders aan het voorlezen te krijgen, want dat gebeurt gek genoeg (te) weinig. Heel even bekroop mij het gevoel dat ik als excuuspapa was gevraagd om deze column te schrijven. Maar ik had niet voor niets enthousiast ja gezegd. Omdat voorlezen - het liefst elke avond voor het slapen gaan - echt een van de leukste dingen is om te doen met je kinderen. Goed, toegegeven, als vader van drie jonge kinderen is het echt niet altijd makkelijk! Want steevast is het eigenlijk al te laat om voor te lezen (de kinderen moeten de volgende dag weer naar de crèche of naar school), zeker als het tandenpoetsen weer eens te lang duurt. Daarna moet er onderhandeld worden. Levi (7) leest immers al zelf en wil graag een voorleesboek waar ze zelf in mee kan lezen. Jesse (5) wil het liefst een verhaal over monsters of kabouters en Jonah (2) ten slotte: die wil alles tegelijk.

‘Heel even bekroop mij het gevoel dat ik als excuus-papa was gevraagd om deze column te schrijven.’ Als het compromis is bereikt en er ook overeenstemming is over de plek waar iedereen mag zitten (op papa’s knie, leunend op papa’s nek en ingekapseld in papa’s schoot) daalt er een serene rust neer in de slaapkamer. Op het ritme van de secondewijzer van de wekker lees ik voor; over kabouters, monsters, hazen en vossen en natuurlijk de Petteflet van Pluk. Wanneer papa het laatste verhaaltje heeft voorgelezen wordt er nog even geprotesteerd. Vooruit, het aller aller allerlaatste verhaaltje dan. Dit is eigenlijk nog het leukst. Papa verzint er zelf een. Over een hele belangrijke meneer, die op een dag wakker werd en ontdekte dat zijn dochter een prinses geworden was...

Armin Armin Vorsselman is advocaat en woont in Groningen. Hij is getrouwd met Jeanne en heeft drie kinderen, Levi (7), Jesse (5) en Jonah (2).

‘De dochter van een ex-minister is een prinses. Daar zit een mooi verhaal in!’ 31


Grote thema’s voor kleine kindjes Wil jouw dochter of zoon niet op het potje of op de wc? Stelt je kind lastige vragen over echtscheiding of de dood? Of slaapt-ie niet door een aanstaande verhuizing? Boeken helpen je om zulke dingen bespreekbaar maken. In de Bibliotheek vind je ze allemaal.

Zindelijk worden

Tijd voor het potje! Tracey Corderoy Kleine Beer moet eraan geloven: mama vindt het tijd voor het potje. Dáár horen grote beren hun plasje in te doen. Om aan het potje te wennen gaat Kleine Beer er, samen met zijn knuffel Kobus, eerst wat mee spelen. Met het potje kun je namelijk heel leuk verstoppertje doen of treintje spelen. Aaibaar boekje over een belangrijke fase in de ontwikkeling van peuters. 32

De dood

Kikker en het vogeltje Max Velthuijs Kikker heeft een vogeltje gevonden. Hij haalt Varkentje, Eend en Haas erbij. Haas stelt vast dat het vogeltje dood is en zegt: ‘Iedereen gaat dood’. De dieren begraven het vogeltje. Na dit plechtige maar mooie moment gaan ze over tot de orde van de dag en spelen tikkertje. Kikker constateert dat het leven prachtig is, en in de boom zingt weer een ander vogeltje. Een fijngevoelig en authentiek boek voor een gesprekje over de dood.


Voor het eerst naar school

Verhuizen Kas gaat verhuizen Pauline Oud Kas gaat verhuizen. Zijn spulletjes stopt hij in een doos. De verhuizers dragen de dozen naar buiten en Kas mag mee in de verhuiswagen. Kas moet wel even wennen aan z’n nieuwe huis. Maar ze hebben een nieuwe, zachte bank en Kas krijgt een nieuwe schommel én een nieuw buurmeisje, Saar. Een fijn boekje waarmee je kinderen goed kunt voorbereiden op een verhuizing.

Hoera ik ga naar groep 1 Marianne Busser en Ron Schreuder Daan gaat voor het eerst naar school. Hij vindt het wel een beetje spannend! Gelukkig is juf Janny heel lief voor hem en zijn er allemaal leuke dingen te doen. Met dit boekje, dat helemaal op rijm is geschreven, worden oudere peuters voorbereid op hun eerste ‘grote schooldag’. De situaties zijn heel herkenbaar waardoor je kind zich goed in de gebeurtenissen zal kunnen inleven.

Scheiden Allebei even lief Jacques Vriens

Als Eentje net geboren is, wil hij graag weten wie zijn vader is. Zijn moeder wil niets over zijn vader vertellen, dus gaat Eentje hem zelf zoeken in de vijver. Van buurman Rat hoort Eentje dat zijn vader helemaal aan de overkant van de vijver woont, sinds zijn ouders ruzie hebben gekregen. Een aansprekend verhaal over veranderingen in relaties tussen ouders.

Seksuele voorlichting Ik vind jou lief Sanderijn van der Doef Zelfs hele kleine kinderen zijn vaak al nieuwsgierig naar seksualiteit en geboorte. Dit boek helpt je bij het geven van antwoorden op vaak confronterende en soms zelfs gênante vragen van peuters en kleuters. Het boek is serieus en open, maar ook luchtig en grappig. Vanaf ongeveer drie jaar om samen over te praten en voor wat oudere kinderen, vanaf een jaar of zeven, om zelf te lezen.

33


De leukste apps voor kiDS van 0-6 jaar Letterschool

Leren schrijven is cool! 4+

Letterlegger

Slaap Lekker!

(te) Gekke dierentuin

Nog even een verhaaltje voor het slapen gaan. 2+

Altijd al je eigen dierentuin willen hebben? 3+

Dr Panda’s Garage

Poets, sleutel en rij rond in 6 verschillende voertuigen. 3+

Dr Panda’s Klusjesman

Het is tijd om de handen uit de mouwen te steken. 3+

Kid Mode (Zoodles)

Creëer een kindveilige omgeving waarin je ook eigen apps, verhalen en filmpjes kunt plaatsen. 2+

De Grote Kinderkijkbuis

Videospeler met Nederlandstalige kinderprogramma’s. 2+

Little Things

Toca Tailor Fairy Tales

Toca Builders Minecraft voor kids! 5+

Mooi vormgegeven puzzels die als ze klaar zijn veranderen in een spelletje. 2+

Hair Salon 2

Knuffel Zoo

My PlayHome

Kroko Loko jr.

My PlayhomeStore

34

Voor beginnende lezers. 4+

Zoek de voorwerpen in deze bijzondere illustraties. 5+

Weer zo’n prachtige, creatieve app van Toca Boca. 4+

Hanekammen, haargroeimiddelen, gekke hoeden en brillen. Alles is mogelijk. 3+

Je eigen poppenhuis, waarin je alles kunt gebruiken. 4+

Winkeltje spelen! 3+

Tekenblok (Drawing Pad) Alles, maar dan ook echt alles wat je nodig hebt om te tekenen. 4+

Sago Mini Doodlecast

Tekenen voor de kleinsten, het tekenproces wordt ook opgenomen. 2+

App voor kinderen

Grappige dieren die je alle kanten op kunt laten bewegen. 2+

Draai aan de rollen en maak de gekste dierencombinaties. 2+

Mijn kleine Stad

Interactief prentenboek met meer dan 80 animaties. 2+


Hap Hap Hoera! Koken met kids Kinderen zien jou in de keuken bezig, en hoe klein ze ook zijn: ze vinden het superleuk om te helpen. Met deze tips bouw je samen een heerlijk feestje in de keuken!

Lekkere boeken

Er zijn allerlei leuke kinderenkookboeken en prentenboekjes over eten, maar ook kookboeken voor jezelf met originele recepten voor baby’s en jonge kinderen. Ook zijn er boeken vol inspiratie voor gezonde en grappige traktaties. Laat die verjaardag maar komen! De keuze van de redactie: Om te beginnen en altijd goed:

wentelteefjes

Nodig 1 ei 2 schepjes suiker of 1 zakje vanillesuiker Theelepeltje kaneel 3 dl. melk 8 sneetjes witbrood zonder korst Boter of margarine om in te bakken Bereiden Meng ei, melk, suiker en kaneel goed door elkaar en schenk het in een diep bord. Wentel de sneetjes brood in het mengsel totdat ze helemaal doordrenkt zijn met het vocht. Bak de sneetjes brood in een koekenpan met boter aan beide kanten goudbruin. Serveren met een beetje kaneel en suiker.

Kasper de bakker - Lars Klinting

Kasper is jarig, daarom gaan Kasper en Flip een cake bakken. Met oma’s receptenboek gaan ze de keuken in. Achter in het boek staat het recept, zodat je samen met je kind direct aan de slag kunt om deze heerlijke cake zelf ook te bakken.

Slagroom op je snoet - Vivian den Hollander

Herkenbare verhaaltjes uit de serie over Lisa en Jimmy met als thema eten. Bij elk verhaaltje een eenvoudig recept van bijvoorbeeld worstenbroodjes of een bananenshake.

Ik deel uit - Francis van Arkel Bakpret voor kleine handjes - Becky Johnson

Van ikkelspikkelbrownies tot tenenkaasjes. Dit heerlijke boek nodigt je uit om samen met je peuter of kleuter de keuken in te gaan. Lekker knoeien en daarna samen smullen!

De egel - Gustavo Roldan

Grappig prentenboek over een egel die honger heeft. Hij ziet heerlijk sappige vruchten in een boom hangen, maar kan er niet bij. Gelukkig zijn er andere dieren die hem kunnen helpen…

Je kunt natuurlijk een zakje chips trakteren of een plakje cake, maar met deze traktaties is het pas echt feest. Lekker, leuk én gezond!

25 dingen die kinderen niet lusten… en hoe je er 24 toch verleidelijk maakt – Fiona Faulkner Koken voor (kleine) kinderen is soms echt om moedeloos van te worden. Ze moeten gevarieerd en gezond eten, maar veel kinderen zijn erg kieskeurig. Wat kun je op tafel zetten zodat je kind beter gaat eten en alles binnenkrijgt wat het nodig heeft? In dit boek niet alleen aandacht voor wat kinderen lekker vinden, maar ook wat gezond voor ze is.

35


Zo wordt voorlezen nog leuker! 10 tips - - - - - - - - - -

Maak van voorlezen een dagelijks ritueel. Zorg dat jullie allebei lekker zitten. Laat de favoriete knuffel van je kind ‘meeluisteren’. Geef je kind de tijd om de illustraties goed te bekijken en te benoemen. Leg nieuwe of moeilijke woorden uit. Laat je kindje jou ook eens ‘voorlezen’. Pauzeer af en toe en fantaseer samen hoe het verhaal verder gaat. Pas je stem aan bij de sfeer van de gebeurtenissen. Hetzelfde boekje nog eens? Doen! Versjes opzeggen, zingen en rijmspelletjes doen is ook ‘voorlezen’.

Voorlezen… … is knus en gezellig. … ontwikkelt het taalgevoel spelenderwijs. … verruimt de blik op de wereld. … stimuleert de fantasie en de creativiteit. … helpt nieuwe indrukken en gevoelens te verwerken.

Wist je dat… - hoe eerder je met voorlezen begint, hoe beter het is? - zelfs hele kleine baby’s al van voorlezen genieten? - kinderen die regelmatig worden voorgelezen, beter presteren op school? - kinderen die een kwartier per dag lezen, duizend nieuwe woorden per jaar leren?

Denk ook eens aan een digitaal prentenboek, of kijk of er een luisterboek of film van jullie favoriete boek is. De Bibliotheek kan je verder helpen. 36

Meer leuke boeken op:

www.leesplein.nl www.boekstart.nl/tips/boekentips www.internetwijzer-bao.nl (kijk bij kinder- en jeugdboeken & prentenboeken online)


Actie-actie-actie Actie-actie-actie Actie-actie-actie Actie-actie-actie Actie-actie-actie Actie-actie-actie Actie-actie-actie Actie-actie-actie Actie-actie-actie Actie-actie-actie Stuur ons een mail en win! 1 x Een supertrendy oranje zitzak van Terapy

Gratis proefabonnement

Ben jij nog geen lid van de Bibliotheek? Profiteer dan nu, en maak gratis drie maanden kennis!

Om heerlijk in (voor) te lezen

Naam Adres

10 x Krrrr…okodil, Prentenboek van het jaar

Postcode

Woonplaats

www.mijneigenbibliotheek.nl/winactie

Telefoon

Je kunt aan deze actie meedoen tot 1 september 2014, je krijgt daarna per mail bericht als je iets gewonnen hebt.

E-mail

Geboortedatum Handtekening

Vriendenbon

Lever deze bon in bij een van de bibliotheken in stad en provincie Groningen. Je mag met je abonnement overal in de provincie lenen en inleveren.

Ben je zelf al lid? Laat dan een vriendin nu gratis drie maanden de Bibliotheek uitproberen!

Vergeet niet een geldig legitimatiebewijs mee te nemen als je je aanmeldt

Naam Adres

Meer info over de voorwaarden: www.mijneigenbibliotheek .nl/proefabonnement

Postcode

Woonplaats Telefoon E-mail

Geboortedatum Handtekening

Je vriend(in) kan deze bon inleveren bij een bibliotheek naar keuze in de provincie Groningen. Vergeet niet een geldig legitimatiebewijs mee te nemen als je je aanmeldt. Meer info over de voorwaarden: www.mijneigenbibliotheek .nl/proefabonnement

Je kind nog geen lid van de bieb?

Het bibliotheeklidmaatschap is altijd gratis tot 18 jaar! Doen dus! Als jouw kind al lid is, geef deze bon dan door aan een andere vader of moeder. Naam kind Adres

Postcode

Woonplaats Telefoon E-mail

Geboortedatum Handtekening

Logo op zwarte of donkere achtergrond

Logo op witte of lichte achtergrond

Lever deze bon in bij een van de bibliotheken in stad en provincie Groningen. Je mag met je abonnement overal in de provincie lenen en inleveren. Vergeet niet een geldig legitimatiebewijs mee te nemen als je je aanmeldt.

37


Gratis online cursussen voor bibliotheekleden!

Zelf DJ worden, of alles halen uit je tablet of je digitale camera? Kies uit een van onze drie online cursuspakketten!

Pakket 1

Pakket 3

- Instagram - Omgaan met pesten en seksuele intimidatie - Timemanagement

- Wijn - Digitale fotografie - DJ

Pakket 2

Als bibliotheeklid kun je één pakket kiezen en een jaar lang gratis gebruikmaken van de bijbehorende cursussen. Wil je liever een ‘live’ cursus? Kijk dan eens naar ons cursuspakket van de Volksuniversiteit Groningen, met onder meer kunstgeschiedenis, mindfulness, schrijfcursussen en diverse taal- en hobbycursussen.

Social media/sociale vaardigheden

ICT

- iPad, de basis - Nieuw in PowerPoint 2013 - Excel 2007, de basis

Vrije tijd

Meer informatie: www.mijneigenbibliotheek.nl/cursussen

38


DE VOORDELEN VAN DE BIBLIOTHEEK Een enorme collectie

Service via e-mail

ten, kranten, games, muziek en films hebben we in

als de boeken weer ingeleverd moeten worden. Vergeet

Nergens vind je zoveel boeken als bij ons. Ook tijdschrif-

Geef ons je e-mailadres door en ontvang een herinnering

overvloed. Daarnaast kun je kiezen uit een flinke selectie e-books en andere digitale media.

ook niet een profiel aan te maken, zodat je regelmatig

bericht krijgt over nieuwe aanwinsten die bij je smaak passen. En meld je aan voor onze e-mailnieuwsbrief

boordevol acties, nieuwe producten en mooie prijzen.

Binnen handbereik

Je kunt lenen en inleveren in alle bibliotheken en biblio-

Meer informatie op Mijneigenbibliotheek.nl.

je zoeken in de hele provinciale collectie maar ook direct

Langer in huis

tiging naar keuze. Ook verlengen kan online en is, net als

Large abonnement of vraag onze medewerkers vooraf om

bussen in de provincie Groningen. Op onze website kun

reserveren. De reservering staat voor je klaar in een ves-

Vind je de leentijd van drie weken te kort? Neem dan een

reserveren, gratis.

een dubbele leentijd voor slechts 1 euro.

Overal online

Altijd een passend abonnement

In de Bibliotheek kun je gratis gebruikmaken van compu-

Of je nou om de drie weken langskomt met je kind, elk

ters en (draadloos) internet. Handig voor werk,

weekend een film haalt of een stapel boeken voor de

vakantie wilt: er is altijd een abonnement dat bij je past. Kijk op www.mijneigenbibliotheek.nl/abonnement of

studie of ontspanning.

Altijd iets te beleven

vraag onze medewerkers.

Schrijversbezoeken, lezingen, informatiemarkten en zelfs cursussen: als bibliotheeklid krijg je korting

eekpas iblioth mijn b

nlijk. strikt persoo heekpas is n. Deze bibliot waarschuwe bibliotheek passing. toe Bij verlies de van is kreglement Het bibliothee

ek.nl liothe genbib mijnei

eekpas iblioth mijn b

nlijk. strikt persoo heekpas is n. Deze bibliot waarschuwe bibliotheek passing. toe Bij verlies de is van kreglement Het bibliothee

ek.nl liothe genbib i e n j i m

op al onze activiteiten.

01124 8002 mer 2 5005

Lenersnum

k n den Brin

ig va 000 Hedw 02 -0835260 01124 80 NL mer 2 5005 Lenersnum

Brink ig van den 000 Hedw

NL-0835260

39


De reis van Krrrr…okodil! Heb je je ooit wel eens afgevraagd hoe al die boeken nu eigenlijk in de Bibliotheek terechtkomen?

iotheek Elke week bestelt de Bibl omen enk binn die , ken nieuwe boe bij Biblionet Groningen

Hup het krat in

Bij de Bibliotheek

Even lenen…

Ha, het Prentenboek van het jaar is er ook bij!

Even kijken waar dit boek naartoe gaat…

en De kratten worden ingelad

Een ritje door het moo ie Groningse land

Leuk, nieuwe boeken…

Oh... dit is een mooi boek!

Snel naar huis!

Leuk! Mama lees t voor…

Logo op zwarte of donkere achtergrond


Leesmagazine