Page 1

Êàê äà ïðåáîðèì ñòèãìàòà êúì ðàçëè÷íèòå õîðà? Àñÿ ÀËÅÊÑÈÅÂÀ òèãìàòà îçíà÷àâà “êëåéìî”. Ñòèãìà å êîãàòî áåç äà ïîçíàâàø ðåàëíîñòòà íà íÿêîãî, ïðàâèø íåîáîñíîâàíè ïðåäïîëîæåíèÿ çà äðóãèãî, äà ãî îñúæäàø ïî ïðåçóìïöèÿ, ñàìî çàùîòî å ðàçëè÷åí, äà ãî îöåíÿâàø ñàìî íà îñíîâàòà íà ïðåäðàçñúäúöèòå ñè. Ñòèãìàòà âîäè äî ñîöèàëíà èçîëàöèÿ. Åäèíñòâåíèÿò ïúò îòâúä íåÿ ìîæå äà áúäå îïèñàí ñúñ ñëåäíèòå ïðîñòè÷êè äóìè: ðàçáèðàíå, óâàæåíèå, ïîäêðåïà è, ðàçáèðà ñå, ðàâåí äîñòúï äî ñîöèàëíè è èêîíîìè÷åñêè âúçìîæíîñòè. Ìíîãî å êàçàíî çà íåèçãîäíîòî ïîëîæåíèå íà “õîðàòà ñ óâðåæäàíèÿ”. Íî êàê äà ñå ïðîìåíè? Ïðåäè âñè÷êî ñå íàëàãà îáùåñòâîòî äà ñìåíè ñâîÿòà ïîçèöèÿ. Òîâà å òðóäíî - íèêîé íå îáè÷à äà ñëóøà, ãëåäà è ÷åòå äåïðåñèðàùè èñòîðèè çà õîðà, æèâååùè îòêúñíàòè, â ìèçåðèÿ, çàãóáèëè ñïîñîáíîñòòà ñè äà îáùóâàò è êàêâî ëè îùå íå. Ïîêðàé òîâà îáùåñòâîòî íå óçíàâà è çà ñèëíèòå ñòðàíè íà õîðàòà ñ óâðåæäàíèÿ, êîèòî áèõà èì ïðåäîñòàâèëè âúçìîæíîñò äà æèâåÿò êàòî âñè÷êè îñòàíàëè. Äà íå ãîâîðèì çà äðóãè ñïîñîáíîñòè êàòî óïîðèòîñòòà è îöåëÿâàíåòî. Êîëêî îò íàñ ìîãàò äà îöåëåÿò è çà êîëêî âðåìå íà óëèöàòà, áåç ñðåäñòâà, ïîêðèâ íàä ãëàâàòà, áåç ðîäíèíè è ïðèÿòåëè? Ñðåä õîðàòà ñ óâðåæäàíèÿ èìà òàêèâà, êîèòî ñà ïðåêðàñíè òâîðöè, ìíîãî äîáðè ìàòåìàòèöè, ñâåòîâíè øàìïèîíè, èçâåñòíè àêòüîðè, ïóáëè÷íè ëè÷íîñòè, íèêîìó íåçíàéíè áîðöè çà äåìîêðàöèÿ... Èìà è òàêèâà, êîèòî íå çíàÿò äà ïèøàò, çàáðàâèëè ñà êàêâî çíà÷è õèãèåíà, íÿìàò ìîòèâàöèÿ äà ñå ïðîìåíÿò... Ïîíÿêîãà çàáðàâÿìå, ÷å “õîðàòà ñ óâðåæäàíèÿ” íå å åäíà ìàñà îò åäíàêâè õîðà è ÷å òåõíèòå ñòðåìåæè è æåëàíèÿ íå ñå îïðåäåëÿò îò òîâà äàëè æèâåÿò â îáùåñòâîòî, èëè ñà çàòâîðåíè â èíñòèòóöèÿ. Êàê äà ñå ðàçáåðå êîé êàêúâ å è çà êàêâî ñå áîðè, êàêâè ñà íóæäèòå è èíäèâèäóàëíèòå ìó ïîòðåáíîñòè? Êàê äà ðàçáåðåø óíèêàëíàòà æè-

òåéñêà èñòîðèÿ íà íÿêîãî - êàê ñå êàçâà, îò êúäå å, äàëè âèíàãè å áèë ðàçëè÷åí, êàê å áèëî ïðåäè, êàêâî å ñåãà, êàêâè ñà ìå÷òèòå ìó? Åäèí îò íà÷èíèòå å äà ñå ïîèíòåðåñóâàø ëè÷íî è äà ïèòàø. Äðóã - ñàìèòå õîðà ñ óâðåæäàíèÿ äà çàÿâÿò ñâîÿòà ïîçèöèÿ. Íàé-äîáðîòî ñðåäñòâî çà èíôîðìèðàíå íà îáùåñòâîòî ñà ìåäèèòå. ×åñòî íà ìåäèèòå ñå ãëåäà êàòî íà âðàã, çàùîòî òå “ðàçäóõâàò ñëó÷àÿ” è ãî èçêðèâÿâàò, çà äà ñå ïðîäàâàò. Îò ôîðóìèòå ìîãàò äà ñå ïðî÷åòàò ìíåíèÿ, êàòî: “ìåäèèòå òóê è íàâñÿêúäå ïî òîçè ñâÿò ñà êàòî êó÷åòàòà, âñÿêà ñè èìà ñîáñòâåíèê çà êîãîòî äà ñè ëàå. Íå èì îáðúùàì ìíîãî ãîëÿìî âíèìàíèå, ñëàãàì ñè ôèëòðè. Âñÿêà åäíà ìåäèÿ ñè ìàíèïóëèðà îáùåñòâåíîòî ìíåíèå, çà æàëîñò òâúðäå íåãàòèâíî...” Èìà òàêèâà ìåäèè. Èìà è äðóãè, êîèòî ñå áîðÿò çà äîâåðèåòî íà îáùåñòâîòî. Ðàçëè÷íèòå ìåäèè çíàÿò ìíîãî è ñà öåííè ñúìèøëåíèöè, çàùîòî ìîãàò äà äàäàò öåííè èäåè è äà íàïðàâÿò âúçìîæíî ïðèåìàíåòî íà ðàçëè÷èÿòà ìåæäó õîðàòà â íàøåòî îáùåñòâî. Çàåäíî ìîæåì äà ïðåäîñòàâÿìå íà îáùåñòâîòî íîâèíè, êîèòî ïîêàçâàò, ÷å âñè÷êè ñå áîðèì çà åäíè è ñúùè íåùà, ñàìî ÷å íÿêîè ñà ïîóÿçâèìè è èìàò íóæäà îò ìàëêî ïîäêðåïà è ðàçáèðàíå. Ïðè íàñ, â Áúëãàðñêèÿ õåëçèíêñêè êîìèòåò, èäâàò ìíîãî õîðà, ÷èèòî ñëó÷àè ñà èíòåðåñíè çà ìåäèèòå. Åäèí ïðèìåð - ìíîãîáðîéíèòå èìîòíè èçìàìè, ÷èèòî æåðòâè òâúðäå ÷åñòî ñà õîðà ñ ïñèõè÷íè çàáîëÿâàíèÿ. Æåðòâèòå ÷åñòî çíàÿò êîé ãè å èçìàìèë, íî ëèïñàòà íà ãëàñíîñò è ëèïñàòà íà ìàëêè áðúíêè îò âåðèãàòà ïîìàãà íà èçìàìíèöèòå áúðçî è ëåñíî äà îáðè÷àò âñå ïîâå÷å õîðà íà ìèçåðèÿ. Âèå, æóðíàëèñòè, çíàåòå çà ìíîãî ñëó÷àè, êîèòî ùå ñà èíòåðåñíè çà íàñ îò þðèäè÷åñêà è ïðàâîçàùèòíà ãëåäíà òî÷êà. Îáàäåòå íè ñå! Íèå âñè÷êè ìîæåì äà ïðîìåíèì íåùàòà, àêî ðàáîòèì çàåäíî!

Ïðîäúëæàâà îò ñòð. 5 “åôåêòèâíè ìåðêè” êîìèñèèòå òðóäíî ìîãàò äà ïîñòèãíàò íåùî ðàçëè÷íî îò ñòèãìàòèçèðàù åôåêò ñïðÿìî èçâúðøèòåëèòå è íåóäîâëåòâîðåíîñò ó æåðòâèòå. Ïðåäâèä êàçàíîòî äî òóê íåêà ñå âúðíåì îòíîâî íà ðàâíèùåòî ðåôîðìè è èíñòèòóöèè. Êîìèñèèòå çà áîðáà ñ ïðîòèâîîáùåñòâåíèòå ïðîÿâè ñà íà êðúñòîïúò. Îáùåñòâåíà íóæäà îò ñòðóêòóðè ñ òàêèâà ôóíêöèè èìà è òîâà åäâà ëè íÿêîé áè îñïîðèë, íî íå è â òîçè èì âèä. Ïðåîáðàçÿâàíåòî íà êîìèñèèòå ñëåäâà äà ñòàíå áúðçî è ïî íà÷èí, ïî êîéòî äà ñà çàùèòåíè ïðàâàòà íà âñè÷êè, à äåéíîñòòà èì äà å ïîä÷èíåíà íà ïðèíöèïà çà ìàêñèìàëíà åôåêòèâíîñò. Îñâåí ïðèíöèïèòå íà âúçìåçäÿâàùîòî ïðàâîðàçäàâàíå, â êîìèñèèòå ñëåäâà äà áúäàò çàëîæåíè è òåçè íà âúçñòàíîâèòåëíîòî ïðà-

âîñúäèå è ðàçâèòèå íà ãðàæäàíñêîòî ñúçíàíèå. Ðàçáèðà ñå, ñòðóêòóðàòà è ïîäáîðúò íà êàäðè, êàêòî è ôóíêöèèòå èì, ñëåäâà äà áúäàò âíèìàòåëíî ïðåðàçãëåäàíè. Åäâà ëè íÿêîé èìà ïîëçà òàì äà ïîïàäàò ëèöà ïî ôîðìàëåí ïðèíöèï, êîèòî íÿìàò íèêàêúâ èíòåðåñ è êîìïåòåíöèè â ìàòåðèÿòà. Ðåôîðìàòà òðóäíî ìîæå äà òðúãíå ñàìà îòâúòðå. Çà ñàìèòå êîìèñèè å âàæíî êàê ùå ðåàãèðàò íà íóæäèòå îò ðåôîðìà. Èçõîäèòå ñà äâà. Åäèíèÿò å äà ñå ðåôîðìèðàò, àäàïòèðàò è ðàçâèÿò ñúâðåìåííèòå åâðîïåéñêè è ñâåòîâíè ïðàêòèêè. Âòîðèÿò å ïðè íåâúçìîæíîñò äà ñå ðåôîðìèðàò, äà ñå ñàìîåëèìèíèðàò è äà îñâîáîäÿò ìÿñòî çà íîâè ñòðóêòóðè, êîèòî äà îòãîâîðÿò íà îáùåñòâåíèòå íóæäè. Íèòî åäíîòî, íèòî äðóãîòî å ëåñíî, íî îò íÿêúäå ñëåäâà äà ñå çàïî÷íå.

Ñ

ÎÁÅÊÒÈÂ 13

Как да преборим стигмата към различните хора?  

Публикация на списание Обектив, брой 155 от 2008г., автор Ася Алексиева

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you