Issuu on Google+

Êîé âñå ïàê å Åðîë Ìîðèñ? Ïàâëèíà ÆÅËÅÂÀ

È

ìåòî íà òîçè äîêóìåíòàëèñò, òâúðäå èçâåñòåí â Àìåðèêà è ïî÷òè íåïîçíàò â Åâðîïà, íÿêàê íåóñåòíî ñå íàëîæè ñðåä îñòàíàëèòå ðåæèñüîðè íà ïîñëåäíèÿ êèíîôåñòèâàë â Áåðëèí. Ó÷àñòèåòî íà íàé-íîâèÿ ìó ôèëì “Ñòàíäàðòíà ïðîöåäóðà” â ãëàâíèÿ êîíêóðñ íà Áåðëèíàëå è ïîñëåäâàëàòà íàãðàäà íà æóðèòî íàïðàâèõà ôàìèëèÿòà Ìîðèñ ïîïóëÿðíà è ñðåä ïóáëèêàòà íà Ñòàðèÿ êîíòèíåíò. Îò ñâîÿ ñòðàíà, æóðíàëèñòèòå íå ïðîïóñíàõà äà îòáåëåæàò, ÷å âúïðåêè ñëàâàòà ñè íà ïîëèòè÷åñêè àíãàæèðàí ôåñòèâàë, Áåðëèíàëå ñå îñìåëè äà âêëþ÷è â ñúñòåçàíèåòî ñè äîêóìåíòàëåí ôèëì åäâà ïðåç òàçè ãîäèíà, äîñòà ñëåä êàòî Ìàéêúë Ìóð ñïå÷åëè ñâîÿòà “Çëàòíà ïàëìà” â Êàí. Âåñòíèöèòå ñå èçïúëíèõà ñ ìàòåðèàëè è ñâèäåòåëñòâà, êàêòî çà ëè÷íîñòòà íà Ìîðèñ, òàêà è çà íåãîâèÿ ïúò â äîêóìåíòàëíîòî êèíî, â êîåòî, îêàçà ñå, òîçè ðåæèñüîð îòäàâíà ñè å ñïå÷åëèë èìåòî íà íîâàòîð. Òâúðäè ñå, ÷å íîâàòîðñòâîòî ìó å ñîôèñòèöèðàíî, íî åôèêàñíî. Ïîäîáíî íà ïî-ðàííèòå ìó ôèëìè “Ñòàíäàðòíà ïðîöåäóðà” ñå îïèðà íà äîáðîâîëíîòî îòñòðàíÿâàíå íà ðåæèñüîðà îò ñíèìà÷íèÿ ïðîöåñ. Èíòåðâþèðàíèòå ñà ñàìè ñ êàìåðàòà, à ðåæèñüîðúò å íÿêúäå âñòðàíè. Íå ñå ïîêàçâà, íå ãîâîðè, íå äåìîíñòðèðà îòíîøåíèå è íå âçåìà ñòðàíà. Êàòî öÿëî, ìåòîäúò íà Ìîðèñ å îáðàòíî ïðîïîðöèîíàëåí íà ñòèëà íà Ìóð: òîé íèêîãà íå ñå ïîÿâÿâà â êàäúð è íå êîìåíòèðà ïîâåäåíèåòî íà ñâîèòå ãåðîè. Èìåííî ïðèëàãàíåòî íà ïðèíöèïà íà “íåíàìåñà” â äúëãèòå, íà ìîìåíòè ðàçõâúðëÿíè ìîíîëîçè íà ðàçëè÷íèòå ïî õàðàêòåð ïðîôåñèè, ñúäáè è èçëú÷âàíå õîðà, ìó ïîìàãà äà èçâàäè “ñêðèòèòå” ïëàñòîâå íà èíäèâèäóàëíàòà èçïîâåä. Òàçè ìó äàðáà ìó å äîíåñëà ñëàâàòà íà òúíúê íàáëþäàòåë íà ïðîòèâîðå÷èâèòå èçÿâè íà ÷îâåøêîòî ïîâåäåíèå.  “Ñòàíäàðòíà ïðîöåäóðà” ãîâîðåùèòå çàåìàò ïî÷òè ïîëîâèíàòà îò åêðàíà, áèëî îò äÿñíàòà, áèëî îò ëÿâàòà ìó ñòðàíà. Õèïåð êðóïíèòå ïëàíîâå ïîêàçâàò âñÿêà ïîäðîáíîñò îò ôàêòóðàòà íà ëèöàòà, íî íàé-âå÷å âïåðåíèòå â êàìåðàòà î÷è. Ñòàâà äóìà çà ñòàíàëèòå ïå÷àëíî èçâåñòíè â öÿë ñâÿò “ãåðîè” íà ñêàíäàëà îêîëî èðàêñêèÿ çàòâîð Àáó Ãàðèá (2004). Âúâ ôèëìà íà Ìîðèñ òðè æåíè è øåñòèìà ìúæå, ðàçêàçâàò ðàçëè÷íè âåðñèè çà òîâà êàê è çàùî ñà ñå ñíèìàëè ñ èçìú÷âàíè èëè óáèòè èðàêñêè ïëåííèöè. Âñåêè îò òÿõ ïðåäñòàâÿ ñîáñòâåíàòà ñè âåðñèÿ çà “îãðîìíîòî íàïðåæåíèå, íà êîåòî ñà áèëè ïîäëàãàíè îò ñòðàíà íà ñâîèòå âîåííîíà÷àëíèöè.” Âñè÷êî áèëî çàðàäè “íåîáõîäèìîñòòà äà ñå èçòðúãíàò, áåç îãëåä íà ïðèëàãàíèòå ñðåäñòâà, âñÿêàêúâ âèä èíôîðìàöèè îò òåðîðèñòèòå, äîêàðâàíè â çàòâîðà Àáó Ãàðèá”. Îñîáåíî âúçäåéñòâèå íà àóäèòîðèÿòà â Áåðëèí îêàçàõà îòêðîâåíèÿòà íà Ëèíäè Èíãëúíä (ïî îíîâà âðåìå íà 20 ãîäèíè, â ïîñëåäñòâèå îñúäåíà íà òðè ãîäèíè çàòâîð).

24 ÎÁÅÊÒÈÂ

Ñúñ ñúâúðøåíî áåçèçðàçíî ëèöå òÿ íàäúëãî è íàøèðîêî îáÿñíÿâà, ÷å ïðè÷èíàòà çà âåñåëîòî é íàñòðîåíèå íà ìíîãîáðîéíèòå ñíèìêè, å áåçêðàéíàòà é ëþáîâ êúì ìúæà íà æèâîòà é. Òîâà, ÷å îêîëî íåÿ àãîíèçèðàò èçìú÷âàíè è çàïëàøâàíè õîðà, â îíåçè äíè íå é ïðàâåëî âïå÷àòëåíèå, çàùîòî òî íå ïðàâåëî âïå÷àòëåíèå è íà ìúæà é (åäèí îò ïî-âèñøèòå ÷èíîâå â çàòâîðà, êîãîòî Ìîðèñ íå óñïÿâà äà èíòåðâþèðà, òúé êàòî ñúùèÿò ñå îêàçâà åäèí îò ìàëöèíàòà ñ òåæêà ïðèñúäà ñëåä ðàçêðèòèÿòà). “ àðìèÿòà - ñïîäåëÿ Èíãëúíä - æåíèòå òðÿáâà äà ñà íà íèâîòî, íà êîåòî ñà ìúæåòå èì. Òå òðÿáâà äà ïðèåìàò òåõíèòå ïðàâèëà...” Äðóãàòà æåíà, êîÿòî ãîâîðè âúâ ôèëìà, ñå êàçâà Ñàáðèíà Õàðìúí. Ïèñìàòà é, ÷èéòî òåêñò ñå ÷åòå çàä êàäúð, ñà îñíîâåí èçòî÷íèê íà èíôîðìàöèÿ çà ïðåñòúïëåíèÿòà ñ ÷îâåøêîòî äîñòîéíñòâî. Òå øîêèðàò ñ ôàêòîëîãè÷åñêàòà íàñòîÿòåëíîñò íà îïèñàíèÿòà. Âúïðåêè íþàíñèòå â ëè÷íèòå ñè ïîäõîäè è äâåòå æåíè òâúðäÿò, ÷å ñà ñïàçâàëè ñòðèêòíî “ñòàíäàðòíàòà ïðîöåäóðà” çà îòíîøåíèåòî êúì âîåííîïëåííèöè, ïðèëàãàíà â àìåðèêàíñêàòà àðìèÿ. Íî íåëåïàòà è æåñòîêà õðóìêà çà ôîòîçàáàâà ñ ïîëóæèâè õîðà âñúùíîñò ðàçîáëè÷è ôàêòè÷åñêàòà “íîðìàëíîñò” íà íÿêîè ñòàíäàðòè â ñúùàòà òàçè àðìèÿ, âïîñëåäñòâèå îòðå÷åíè îò ñàìàòà íåÿ. À èìåííî: óíèæåíèÿ, ìú÷åíèÿ, æåñòîêîñò è íåçà÷èòàíå íà ÷îâåøêîòî ó ÷îâåêà, ïðèëàãàíè ïðè òîâà íà õîðà, ñúáèðàíè íà ñëó÷àåí ïðèíöèï èç óëèöèòå íà Áàãäàä. Ñúñ ñâðúõçàäà÷àòà Ñàäàì Õþñåèí äà áúäå îòêðèò... Çà äà âíóøè íåëåïîñòòà íà íÿêîè âîåííè ïðàâèëà, Ìîðèñ èçïîëçâà ñâèäåòåëñòâàòà íà òâúðäå âàæíàòà ïåðñîíà íà ßíèê Êàðïèíñêè, øåô íà àìåðèêàíñêèòå çàòâîðè â Èðàê. Äóìèòå ìó èëþñòðèðàò íåñèãóðíîñòòà íà öÿëàòà ñèòóàöèÿ, â êîÿòî, åäèíñòâåíîòî íåùî, â êîåòî òîé è äðóãèòå âîåííè áèëè óâåðåíè, å ÷å “çàòâîðíèöèòå ñà îïàñíè òåðîðèñòè”. Òàêà ñòàâà ÿñíî, ÷å ãëàâíîòî äîêàçàòåëñòâî çà íå÷îâåøêî òðåòèðàíå íà ñëàáè è â ïîâå÷åòî ñëó÷àè íåâèííè õîðà, å ñàìèÿò çàòâîð. Ùî ñå îòíàñÿ äî èçâúðâåíèÿ ïúò äî êðàéíèÿ ðåçóëòàò, òî òîé å ïëîä íà óïîðèòî òúðñà÷åñòâî íà ðåæèñüîðà. Âåðíèÿò íà ïðîñëîâóòèÿ ñè ñòèë íà ðàáîòà Ìîðèñ ñå ðîâåë â ïèñìà, ïîùåíñêè êàðòè÷êè, ñíèìêè è âèäåîìàòåðèàëè öåëè äâå ãîäèíè. Ãðàæäàíñêàòà ìó ïîçèöèÿ îòíîñíî íàñëàäàòà îò “íåñòàíäàðòíîòî” ñíèìàíå íà ñòàíäàðòíèòå ìú÷åíèÿ å ÿñíà. Òÿ å ñúùàòà, êàêâàòî áåøå òàçè íà ñâåòîâíèòå ìåäèè ïðåäè ãîäèíè: îòðèöàíèå íà ñðåäñòâàòà â èìåòî íà öåëòà. Êàòî äîêóìåíòàëèñò íîâàòîð, êîéòî ïðåç 2004 ã. ïîëó÷àâà “Îñêàð” çà íàé-äîáúð äîêóìåíòàëåí ôèëì (“Ìúãëàòà íà âîéíàòà”), Ìîðèñ óñïÿâà äà èçïîëçâà ïî ðàöèîíàëåí íà÷èí îáåêòèâíîñòòà íà äîêóìåíòèòå, áåç îáà÷å äà ãè ïîñòàâÿ â ïîñðåäñòâåíà óñëóãà íà íàðî÷íà òåçà. Ïîñëàíèåòî íà ôèëìà íå å èçíåíàäà çà ðåïóòàöèÿòà íà òîçè ðåæèñüîð, îùå ïîâå÷å, ÷å íàìåðåíèÿòà ìó ñà ñòàíàëè èçâåñòíè íà ïóáëèêàòà îùå ïðåäè Ïðîäúëæàâà íà ñòð. 26


Ïðîäúëæàâà îò ñòð. 24

ñòàðòèðàíåòî íà ñíèìêèòå: “Èìà íÿêàêâà ìèñòåðèÿ îêîëî òàçè âîéíà â Èðàê - ñïîäåëÿ Ìîðèñ ïðåäè ãîäèíè. Íå ñàìî ïî òîâà, êàê òÿ çàïî÷íà, íî è ïî òîâà, êàêâè ñà íàìåðåíèÿòà çà íåéíèÿ êðàé. Òî÷íî òàçè ìèñòåðèÿ ìè ñå èñêà äà ðàçñëåäâàì.” Îáëÿãàéêè ñå íà áîãàòèÿ ñíèìêîâ è âèäåî ìàòåðèàë ñ òîçè ñè ôèëì Ìîðèñ ïðîâåæäà è åäèí ñâîé ëè÷åí åêñïåðèìåíò: òúðñåíåòî íà ãðàíèöàòà, äî êîÿòî èçîáðàæåíèåòî ìîæå äà äîñòèãíå, ïîêàçâàéêè èñòèíàòà êàòî åëåìåíò îò ëúæàòà. Àìåðèêàíñêèòå âîåííè ñúñ ñèãóðíîñò íå ëúæàò â òîçè ôèëì. Îùå ïî-ìàëêî òåõíèòå ñíèìêè. Ëúæàòà ñëåäâà ïî-êúñíî, êîãàòî ñàìî ìàëêî ÷àñò îò àâòîðèòå íà óíèêàëíèÿ ïî ñúùåñòâîòî ñè ïñèõîñàäèçúì ñà âêàðàíè â çàòâîðà, à ïîãîëÿìàòà óñïÿâà äà ñå èçìúêíå íåâðåäèìà îò íàêàçàòåëíèòå ìåðêè èçâúí “ïðîöåäóðàòà íà ñòàíäàðòà”.  òîçè êîíòåêñò Ìîðèñ ñèëíî íàáëÿãà íà àâòîìàòèçìà íà ñíèìàíå ñ ëåñíè çà óïðàâëåíèå öèôðîâè êàìåðè è ôîòîàïàðàòè.  êîíêðåòíèÿ ñëó÷àé àêòúò íà ñíèìàíå ñå ÿâÿâà ôàòàëíà íåîáõîäèìîñò çà íÿêîè îò ïî-íåîáðàçîâàíèòå ñëîåâå íà àìåðèêàíñêîòî îáùåñòâî. È àêî çàäúëáàåì ïî íàâúòðå â äåáðèòå íà êîëåêòèâíèòå ïñèõîçè, òî ìîæå äà ñå îêàæå, ÷å ïîòðåáíîñòòà îò ëè÷íîòî ñàìîèçòúêâàíå íà “àâòîðèòå” â ñîáñòâåíèòå èì ñíèìêè, å ÷èñòî è ïðîñòî èçðàç íà áîëåçíåíà ïîòðåáíîñò äà áúäåø “çàáåëÿçàí”.  òîçè ñìèñúë, áàíàëíîòî “ñúçäàâàíå íà îáðàçè” Ìîðèë àíàëèçèðà êàòî ñðåäñòâî çà èçëèçàíå îò àíîíèìíîñòòà. Âñúùíîñò, ðåæèñüîðúò âíóøàâà, ÷å íåõóìàííàòà ñèñòåìà ñúçäàâà íåõóìàííè ëè÷íîñòè. Ñïîðåä íåãî íåùàòà ñà äîñòèãíàëè äî ñòàäèé, â êîéòî àìåðèêàíñêàòà àðìèÿ ñå ïðàâè, ÷å íå âèæäà ìíîãî íåùà, à õîðàòà â íåÿ ÷å é ñëóæàò... Òàêà Ìîðèñ ïðîäúëæàâà ïúòÿ ñè íà ñåðèîçåí àíàëèçàòîð íà ñúâðåìåííîòî àìåðèêàíñêî îáùåñòâî. Ïðåäè âðåìå, â “Ìúãëàòà íà âîéíàòà”, ñ ïîìîùòà íà 85-ãîäèøíèÿ Ðîáúðò Ìàê Íàìàðà, åäíà îò íàé-âëèÿòåëíèòå ëè÷íîñòè íà ïîëèòè÷åñêà Àìåðèêà. Ñåãà, ñ ïîìîùòà íà îáèêíîâåíè âîåííè íà îáèêíîâåíà Àìåðèêà... 26 ÎÁÅÊÒÈÂ

Ðóìúíèÿ îòíîâî ïîê

Çà ðàçëèêà îò ñåâåðíà âñå îùå ñå ñòðàõóâà îò Åêàòåðèíà ÏÎÏÎÂÀ

È

çìèíàõà ÷åòèðè ìåñåöà, îòêàêòî Áúëãàðèÿ è Ðóìúíèÿ ñòàíàõà ïúëíîïðàâíè ÷ëåíêè íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç è 18 ãîäèíè, îòêàêòî äâåòå áèâøè êîìóíèñòè÷åñêè äúðæàâè òðúãíàõà ïî ïúòÿ íà äåìîêðàöèÿòà. Çà òîâà âðåìå ñå ïðîìåíèõà äîñòà íåùà è âñåêè áè ìîãúë äà íàïðàâè ñðàâíåíèå êîé äîêúäå å ñòèãíàë â ðàçâèòèåòî ñè. Êîëêîòî è øîâèíèñòèòå äà ñå îïèòâàò äà çàùèòÿò áåçñïîðíî êðàñèâàòà áúëãàðñêà ïðèðîäà è âñå îùå ïå÷åëèâøèÿ íè òóðèçúì, êàêòî è íÿêîè äðóãè ïðåäèìñòâà âúâ ôèíàíñîâèÿ ñåêòîð â ñòðàíàòà íè, Ðóìúíèÿ âå÷å íÿêîëêî ãîäèíè ïîêàçâà, ÷å íè å íàäìèíàëà. Âñúùíîñò, òÿ íè çàäìèíà îùå ïðè ñòàðòà ïðåäè 18 ã. è òîâà ïðåäîïðåäåëè ðàçâèòèåòî é äî ìîìåíòà. Âñå îùå ïîìíÿ ìàëêèòå öèãàí÷åòà ïî ãàðèòå, ïðîòÿãàùè æàëíî ðúöå ïîä ïðîçîðöèòå íà âëàêà, êîèòî âèêàò íà ðàçâàëåí áúëãàðñêè åçèê: “Êàêî, äàé áîíáîí!” è ïî-âúçðàñòíèòå èì ðîäíèíè, êîèòî ÷àêàò ïúòíèöèòå äà èì ïîäõâúðëÿò êóòèÿ öèãàðè ÁÒ èëè ïîíå åäíà öèãàðêà... Ñåãà, Ðóìúíèÿ ïîêàçà è íà Åâðîïà, è íà ñâåòà, ÷å å èçîñòàâèëà ìèíàëîòî, çàòâîðèëà å ñòðàíèöàòà íà êîìóíèçìà è íàïðåäâà óñòðåìåíî êúì íîâîòî ñè åâðîïåéñêî è äåìîêðàòè÷íî áúäåùå. Ïîðåäíîòî äîêàçàòåëñòâî çà òîâà, ÷å ðóìúíñêèòå íè ñúñåäè îòäàâíà ñà êàçàëè “íå” íà ñòðàõà, êîìóíèñòè÷åñêèòå èçäúíêè è ñëóãóâàíåòî íà ÷óæäè èíòåðåñè, å ïðîâåæäàíåòî â Áóêóðåù íà 7 è 8 àïðèë íà ãðàíäèîçíèÿ ñïåêòàêúë íà òðóïàòà “Íåáåñíèòå ñöåíè÷íè èçêóñòâà”. Òðóïàòà íà ñïåêòàêúëà, êîéòî ïîêîðè ïóáëèêàòà â íàä 60 äúðæàâè íà ÷åòèðè êîíòèíåíòà ïî ñâåòà, å áàçèðàíà â Íþ Éîðê, ÑÀÙ, à ïðîôåñèîíàëíèòå èçïúëíèòåëè ñà ñ êèòàéñêè ïðîèçõîä. Ïîâå÷åòî îò òÿõ îáà÷å ñà äèñèäåíòè â ðàçëè÷íè äúðæàâè ïî ñâåòà, èçáÿãàëè îò êîìóíèñòè÷åñêèÿ òîòàëèòàðèçúì íà èíà÷å ïðîöúôòÿâàùèÿ Êèòàé. Îðãàíèçàòîð íà ïðåäñòàâëåíèåòî å êèòàéñêîåçè÷íàòà òåëåâèçè�� “Íþ Òàíã Äàéíúñòè Òåëåâèæúí” (NTDTV), êîÿòî å åäèíñòâåíàòà òåëåâèçèÿ, ïðåäàâàùà ïî ñàòåëèò íåöåíçóðèðàíè íîâèíè çà è îò Êèòàé. Áàçèðàíà â Íþ Éîðê è ñúçäàäåíà îò äåñèäåíòè, òåëåâèçèÿòà âå÷å íÿêîëêî ãîäèíè ñè íàâëè÷à ãíåâà íà êîìóíèñòè÷åñêè Ïåêèí ñ èçëú÷âàíåòî íà ðåïîðòàæè çà èñòèíñêîòî ñúñòîÿíèå íà ÷îâåøêèòå ïðàâà â Êèòàé, êîðóïöèÿòà ïî âèñîêèòå åòàæè íà âëàñòòà, ïîòèñêàíåòî íà ñåëÿíèòå, êîèòî æèâåÿò ñ ïîä åäèí äîëàð íà äåí, áåäíîñòòà è àáñóðäà ìåæäó áîãàòñòâîòî íà êîìóíèñòè÷åñêèòå îëèãàðñè è áåççàùèòíîñòòà íà îáèêíîâåíèòå êèòàéöè. Íàé-÷åñòî îáà÷å òåëåâèçèÿòà èçëú÷âà ìàòåðèàëè çà ðåïðåñèèòå, êîèòî êîìóíèñòè÷åñêèÿò ðåæèì èçâúðøâà îò þëè 1999 ã. äîñåãà ñðåùó ïðàêòèêóâàùèòå Ôàëóí Ãîíã - ìåäèòàòèâíàòà ïðàêòèêà çà ñàìîóñúâúðøåíñòâàíå íà ñúçíàíèåòî è òÿëîòî, ñúäúðæàùà êîìïëåêñ îò ïåò ìåäèòàòèâíè óïðàæíåíèÿ è ôèëîñîôèÿ, áàçèðàíà íà ïðèíöèïèòå “Èñòèíà-ÄîáðîòàÒúðïåíèå”. Èìåííî NTDTV èçëú÷è ðåïîðòàæè, äîêàçâàùè òâúðäåíèÿòà â äîêëàäà íà äâàìàòà êàíàäñêè ñïåöèàëèñòè - áèâøèÿ äúðæàâåí ñåêðåòàð íà Êàíàäà çà Àçèÿ è Òèõîîêåàíñêèÿ ðåãèîí Äåéâèä Êèëãîð è ïðàâîçàùèòíèÿ àäâîêàò Äåéâèä Ìàòàñ, ÷å êîìóíèñòè÷åñêèÿò ðåæèì â Êèòàé èçïîëçâà çàäúðæàíèòå Ôàëóí Ãîíã ïðàêòèêóâàùè êàòî áàíêà çà äîíîðè íà îðãàíè, à ñëåä òîâà êðåìèðà òåëàòà çà çàëè÷àâàíå íà äîêàçàòåëñòâàòà çà èçäåâàòåëñòâàòà è óáèéñòâàòà, èçâúðøâàíè ïðåäèìíî âúâ âîåííèòå áîëíèöè. Òîâà å äîñòàòú÷íà ïðè÷èíà çà ãíåâà íà êîìóíèñòè÷åñêè Êèòàé. Êèòàéñêèòå äèïëîìàòè ïî öÿë ñâÿò ïðàâÿò îïèòè, è íà ìåñòà óñïÿâàò, äà


Кой все пак е Ерол Морис?