Issuu on Google+

ÑÊÀÍÄÀËÚÒ “ÁÚÑÅÑÊÓ” ìåæäó ïðèëè÷èåòî è ïîëèòè÷åñêàòà êîðåêòíîñò Ñòèëèÿí ÄÅßÍÎÂ

Ì

îæå íÿêîé äà å çàáðàâèë, ÷å ïðåäè ìåñåö â Ðóìúíèÿ èìàøå ðåôåðåíäóì ïî ïðåäëîæåíèåòî çà èìïèé÷ìúíò íà ïðåçèäåíòà. Âñè÷êè îáà÷å ñè ñïîìíÿò ñèíòàãìàòà “ñìðàäëèâà öèãàíêà”, êîÿòî Òðàÿí Áúñåñêó èçðå÷å ïî àäðåñ íà æóðíàëèñòêà îò òåëåâèçèîííèÿ êàíàë Àíòåíà 1. Òî÷íî â äåíÿ, â êîéòî ñïå÷åëè 75% îò ãëàñîâåòå íà ðóìúíöèòå, Áúñåñêó ïðîèçíåñå è îùå åäíà “êðèëàòà” ôðàçà ïî àäðåñ íà ñúùàòà òàçè æóðíàëèñòêà: “Ïòè÷êå, òè äðóãà ðàáîòà íÿìàø ëè ñè”, èëè, â ïðåâîä, êîéòî ïðåäàâà ïî-òî÷íî íåäâóñìèñëåíèÿ íþàíñ íà ðóìúíñêîòî íàðèöàòåëíî “ïòè÷êå”: “Êàòåðè÷êå, òè äðóãà ðàáîòà íÿìàø ëè ñè?” Äîêàòî çàïàäíèòå ìåäèè ñå çàäîâîëèõà äà îòáåëåæàò ïîëèòè÷åñêàòà íåêîðåêòíîñò íà ïúðâàòà ðåïëèêà è ñå çàòðóäíèõà ñ ïðåâîäà íà âòîðàòà, ëþáîïèòñòâîòî íà áúëãàðñêèÿ ÷èòàòåë êàòî ÷å ëè íå áåøå çàäîâîëåíî îò ÷åðíî-áÿëîòî îáÿñíåíèå íà “politically incorrect”; îñòàíà ïðèâêóñ íà èçãóáåíè íþàíñè. Êàòî çàïî÷íåì îò íåðàçáèðàùèÿ áàëêàíñêèòå ëèíãâèñòè÷íè ïðàêòèêè, íî ëîãè÷åí âúïðîñ “Àìà òÿ âÿðíî ëè å öèãàíêà?” è ñòèãíåì äî ïîëèòè÷åñêèòå îáñòîÿòåëñòâà, ñúïúòñòâàëè ñëó÷èëîòî ñå, èëè äî ðåàêöèÿòà íà ðàçëè÷íèòå ôàêòîðè â ðóìúíñêîòî ïóáëè÷íî ïðîñòðàíñòâî, êîíòåêñòúò ñúâñåì íå å áåçèíòåðåñåí. ÌÈÍÓÒÀ ÏÎ ÌÈÍÓÒÀ

Ìàé 2007 ã. Äåíÿò íà ðåôåðåíäóìà. Áóêóðåùêè õèïåðìàðêåò. Ïðåçèäåíòúò Áúñåñêó è ñúïðóãàòà ìó ïîáóòâàò êîëè÷êàòà ñ ïîêóïêè êúì êàñàòà, à îïàøêàòà ñå ïîâäèãà íà ïðúñòè è ñè øóøóêà “òîé å”. Ìëàäà ðåïîðòåðêà ñíèìà ïðåçèäåíòñêàòà äâîéêà ñ ìîáèëåí òåëåôîí è çàäàâà âúïðîñè îò ðîäà íà “Äîñòà íåùà ñè êóïóâàòå? Çà êîëêî âðåìå âè ñà?”. Îùå â òîçè ìîìåíò ïóáëè÷íî è ÷àñòíî ïðîñòðàíñòâî ñå ïðåïëèòàò ïî îñîáåí íà÷èí è ïðåäèçâåñòÿâàò åñêàëàöèÿ íà íàïðåæåíèåòî. Áúñåñêó â íà÷àëîòî ñå îïèòâà äà îòãîâàðÿ ó÷òèâî, íî ñëåä íÿêîëêî ìèíóòè ïðèêàíâà ðåïîðòåðêàòà äà ïðåñòàíå. Ïî ïúòÿ êúì ïàðêèíãà æóðíàëèñòêàòà ïðîäúëæàâà äà ïðåñëåäâà ïðåçèäåíòà, Áúñåñêó ñå îáðúùà è é èçñòðåëâà ïðîñëîâóòàòà ðåïëèêà ñ êàòåðè÷êàòà. Ïóáëè÷íî! Âå÷å è äðóãè òåëåâèçèè ñà ñå ïðèáëèæèëè è ñíèìàò îòñòðàíè. Ñëåä òîâà ïðåçèäåíòúò èççåìà òåëåôîíà íà æóðíàëèñòêàòà è é êàçâà, ÷å íÿìà äà é ãî âúðíå, çàùîòî å áèëà “àãðåñèâíà è áåçñðàìíà”. Ïîñëå äîáàâÿ, ÷å ìîæå äà ñè ãî âçåìå îò ïðåçèäåíòñòâîòî íà ñëåäâàùèÿ äåí. Æóðíàëèñòêàòà çàïëàøâà, ÷å ùå ñúîáùè íà ïîëèöèÿòà, ÷å ïðåçèäåíòúò é å îòêðàäíàë òåëåôîíà, à Áúñåñêó ÿ ïîäêàíâà äà îïèòà è ïîòåãëÿ ñ êîëàòà ñè êúì 24 ÎÁÅÊÒÈÂ

âêúùè. Èíòåðåñåí å è äîâîäúò íà ïðåçèäåíòà “òåëåôîíúò ìîæå äà å òâîé, íî îáðàçúò ñè å ìîé, êàêòî è ñâîáîäíîòî âðåìå. ×îâåê òðÿáâà äà ñòîè ïðè íÿêîãî òîëêîâà, êîëêîòî òîé ìó ïîçâîëè... À òè ïðåêàëè”. Òîâà å è ïúðâèÿò åïèçîä, êîéòî âñè÷êè òåëåâèçèè èçëú÷âàò íåçàáàâíî. Âòîðèÿò å çàïèñàí îò “èççåòèÿ òåëåôîí”, êîéòî Áúñåñêó çàáðàâÿ äà èçêëþ÷è ïî ïúò çà âêúùè.  ïðåçèäåíòñòâîòî çàïèñúò å èçòðèò, íî ñàìî îò òåëåôîíà è îñòàâà â SIM-êàðòàòà, êîÿòî å âúðíàòà íà æóðíàëèñòêàòà çàåäíî ñ òåëåôîíà. Òåõíè÷åñêàòà íåãðàìîòíîñò íà ñëóæèòåëèòå â ïðåçèäåíòñòâîòî ïðîòèâîðå÷è íà ÷åñòî ïîäõâúðëÿíàòà òåçà íà ïðîòèâíèöèòå íà Áúñåñêó, ÷å Ñåêóðèòàòå ñòîè çàä ïðåçèäåíòà, íî çàïèñúò å òîëêîâà ñêàíäàëåí, ÷å âñè÷êè ñå ñúñðåäîòî÷àâàò íàé-íàïðåä âúðõó ñúäúðæàíèåòî ìó. ×àñòíèÿò ðàçãîâîð ìåæäó ïðåçèäåíòà è ñúïðóãàòà ìó â àâòîìîáèëà íåçàáàâíî å èçëú÷åí îò òåëåâèçèÿ Àíòåíà. “Ùå é ãî âúðíåø ëè?” - ïèòà Ìàðèÿ Áúñåñêó. “Äà... Áåøå òîëêîâà àãðåñèâíà òàçè ñìðàäëèâà öèãàíêà... òðÿáâàøå äà é ñå ñëó÷è”, îòãîâàðÿ ïðåçèäåíòúò. ÏÎËÈÒÈ×ÅÑÊÈ ÏÐÎÒÈÂÍÈÖÈ È ÂÐÀÆÅÑÊÈ ÌÅÄÈÈ Ìàëêà, íî âàæíà ïîäðîáíîñò çà ðàçáèðàíå íà ñëó÷èëîòî ñå å ïðèíàäëåæíîñòòà íà òåëåâèçèÿòà Àíòåíà êúì ìåäèéíèÿ òðúñò Èíòàêò, ñîáñòâåíîñò íà ïîëèòè÷åñêèÿ ïðîòèâíèê íà Áúñåñêó, è îáâèíåí, ÷å å áèë àãåíò íà Ñåêóðèòàòå, Äàí Âîéêóëåñêó. Íàïðåæåíèåòî ìåæäó ïðåçèäåíòà è Èíòàêò å âèäèìî îò ãîäèíè, à êàìïàíèÿòà, êîÿòî òåëåâèçèÿòà âîäè ñðåùó Áúñåñêó ïðåäè ðåôåðåíäóìà áå î÷åâèäíà. Åäíà ðåïëèêà íà ïðåçèäåíòà îò ãîðåñïîìåíàòèÿ ðàçãîâîð îòêðèòî ïîêàçâà òîçè êîíôëèêò. Êîãàòî æóðíàëèñòêàòà êàçâà, ÷å ùå ñå îïëà÷å â ïîëèöèÿòà çà îòêðàäíàòèÿ é òåëåôîí, Áúñåñêó é îòâðúùà “Äà, ïóáëè÷íî îòêðàäíàòèÿò òåëåôîí. Âèå ïî ïðèíöèï ñòå øàìïèîíè íà èíñöåíèðîâêèòå”. Òðè äåíà ñëåä ñëó÷èëîòî ñå æóðíàëèñòèòå íà Èíòàêò íå áÿõà äîïóñíàòè äî öåðåìîíèÿòà ïî âðúùàíåòî íà Áúñåñêó â ïðåçèäåíòñêèÿ äâîðåö ñ ìîòèâà, ÷å íÿìàò âàëèäíè àêðåäèòàöèè. ÞÐÈÑÒÈ, ÌÅÄÈÈ, ÈÍÒÅËÅÊÒÓÀËÖÈ, ÎÁÙÅÑÒÂÅÍÈ ÎÐÃÀÍÈÇÀÖÈÈ - ÍÀØÈ È ÂÀØÈ Ðàçáèðà ñå, íèùî îò êàçàíîòî äîòóê íå èçâèíÿâà åçèêà íà ïðåçèäåíòà, íî ïúê ïîêàçâà çàùî â Áóêóðåù êîìåíòàðèòå íà ñëó÷èëîòî ñå ðÿäêî óñïÿâàõà äà ïðåìèíàò ãðàíèöàòà íà äúëáîêèòå ïîëèòè÷åñêè ïðîòèâîðå÷èÿ, êîèòî ïîäõðàíâàò ïîëèòè÷åñêàòà êðèçà â Ðóìúíèÿ îò íÿêîëêî ìåñåöà íàñàì. Ïðîäúëæàâà íà ñòð. 34


Õðèñòî ÈÂÀÍÎÂ

Í

îâèíàòà îò ïîñëåäíèÿ “Ìàðø íà íåñúãëàñíèòå”, êîéòî îïîçèöèÿòà ïðîâåäå â Ìîñêâà íà 11 þíè, å ÷å íèêîé îò ãðàæäàíèòå íå áåøå ïðåáèò îò ñèëèòå çà ñèãóðíîñò (ÎÌÎÍ). Îðàòîðèòå îáÿâèõà òîâà çà ïðîìÿíà è ïîáåäà íàä ðåæèìà. “Íåùî ñå ïðîìåíÿ”, çàÿâè Åäóàðä Ëèìîíîâ, ëèäåð íà çàáðàíåíàòà Íàöèîíàëáîëøåâèøêà ïàðòèÿ (ÍÁÏ), ïîïðàâÿéêè èíòåëèãåíòñêèòå ñè î÷èëà çíà÷èòåëíî ïî-÷åñòî è åíåðãè÷íî îò íåñòðîéíèòå ñêàíäèðàíèÿ “íèå èñêàìå äðóãà Ðóñèÿ” íà ìèòèíãóâàùèòå. Äðóãèÿò åìáëåìàòè÷åí ëèäåð íà îïîçèöèÿòà, øàõìàòèñòúò Ãàðè Êàñïàðîâ, êîìåíòèðà õóáàâîòî âðåìå è îáåùà, ÷å êîãàòî íåñúãëàñíèòå ñå ñúáåðàò îòíîâî ïðåç åñåíòà, ïàê ùå ãðåå ñëúíöå. Íà ïëîùàäà ñå áÿõà ñúáðàëè îêîëî 3000 äóøè, ñïîðåä îðãàíèçàòîðèòå, ñíèìêèòå è âèäåîêëèïîâåòå, êîèòî ìîãàò äà ñå âèäÿò èç áëîãîâå è ñàéòîâå. Ãîëåìèòå ìåäèè, àêî èçîáùî îòðàçèõà ñúáèòèåòî, íàìàëèõà çíà÷èòåëíî áðîÿ íà ó÷àñòíèöèòå. Íà ïëîùàäà ñå âååõà ÷åðíî-æúëòî-áåëèòå çíàìåíà íà ðóñêàòà èìïåðèÿ, êîèòî “Äðóãàòà Ðóñèÿ” ñè îñïîðâà ñ êðàéíîäåñíè äâèæåíèÿ êàòî “×åðíàÿ ñîòíÿ” è “Ïàìÿòü”, à ïîñëàíèÿòà çà ñîöèàëíè è êîìóíàëíè ïðîáëåìè îïèòâàõà äà ïðèâëåêàò âíèìàíèåòî íà ëåâèÿ íîñòàëãè÷åí ïî ÑÑÑÐ åëåêòîðàò, êîãîòî îáåäèíåíàòà îïîçèöèÿ ñå îïèòâà äà ïðèâëå÷å îò êîìóíèñòèòå íà Çþãàíîâ (ÊÏÐÔ). Ñòàíà äóìà è çà ñïàñÿâàíåòî íà îòå÷åñòâîòî îò íÿêàêúâ íàäâèñâàù ðàçïàä: íåèçìåííàòà ïàðàíîÿ, êîÿòî ïðîíèçâà îáùåñòâåíèÿ æèâîò íà Ðóñèÿ, â ñòðàííî ñúæèòåëñòâî ñ ãåîïîëèòè÷åñêèòå íàãîíè çà ðåñòàâðàöèÿ íà “ñòàòóñà íà ñóïåð ñèëà” âúâ âàðèàíòà íà ÑÑÑÐ, Ðóñêàòà èìïåðèÿ èëè íàïðàâî Åâðàçèéñêèÿ Òðåòè Ðèì, êîéòî ïðîòèâîñòîè íà îïèòèòå íà Çàïàäà äà íàëàãà äåìîêðàöèÿ. Òàêà èëè èíà÷å, “Äðóãàòà Ðóñèÿ” çàâúðøè åäèí åòàï îò ñâîÿòà äåéíîñò. Ïðåäñòîè êîíôåðåíöèÿ, íà êîÿòî Ïðîäúëæàâà îò ñòð. 24 Òàêà íàïðèìåð, åêñïåðòèçàòà íà þðèñòèòå îñòàíà î÷åâèäíî ïàðòèçàíñêà. Ñïåöèàëèñòèòå îò åäèíèÿ ëàãåð òâúðäÿõà, ÷å òúé êàòî ñòàâà äóìà çà ÷àñòåí ðàçãîâîð, òî “òîé íå áè ìîãúë äà ñå èçïîëçâà â ñúäà îñâåí àêî íå ñòàâà äóìà çà ïðåñòúïëåíèå”, êàêâîòî â ñëó÷àÿ íÿìà. Äðóãèòå ïúê îòãîâàðÿõà, ÷å ïðåñòúïëåíèåòî å èççåìàíåòî íà òåëåôîíà, ÷èåòî ëîãè÷íî ïðîäúëæåíèå å ðàçãîâîðúò â àâòîìîáèëà. Ïðåçèäåíòúò, îò ñâîÿ ñòðàíà, çàÿâè, ÷å îòãîâîðíîñòòà çà ïóáëè÷íèÿ åôåêò íà ñëó÷èëîòî ñå òðÿáâà äà ïîåìå èçöÿëî òåëåâèçèÿòà Àíòåíà, êîÿòî å èçëú÷èëà åäèí íàïúëíî ÷àñòåí ðàçãîâîð.  êðàéíà ñìåòêà Ñúâåòúò çà áîðáà ñ äèñêðèìèíàöèÿòà ðåøè, ÷å íÿìà äà ïîäâåæäà ïîä ñúäåáíà îòãîâîðíîñò ïðåçèäåíòà, êàêòî ïúðâîíà÷àëíî áåøå ðåøèë, íî ïúê ùå ãî ïðåäóïðåäè îôèöèàëíî çà èçïîëçâàíåòî íà èçðàçà “ñìðàäëèâà öèãàíêà”. Êîëêîòî äî íàðèöàòåëíîòî “êàòåðè÷êå”, Ñúâåòúò ðåøè, ÷å ïðåçèäåíòúò íå ïîäëåæè íà ñàíêöèÿ, “ìàêàð ÷å èçïîëçâàíèÿò åçèê å íåóìåñòåí”. Ðóìúíñêèÿò Êëóá íà ïðåñàòà, îò ñâîÿ ñòðàíà, îáÿâè, 34 ÎÁÅÊÒÈÂ

Ðóñèÿ ñðå “Äðóãàòà Ðóñèÿ” äà ïðèåìå ìåõàíèçúì çà èçëú÷âàíå íà îáù êàíäèäàò çà ïðåçèäåíò è äà ñå âçåìå ðåøåíèå äàëè èçîáùî äà ó÷àñòâà â ïàðëàìåíòàðíèòå èçáîðè. Äî ñåãà ïðîåêòúò çà îáåäèíåíèå íà àíòèïóòèíîâàòà îïîçèöèÿ ïðîâåäå ïîðåäèöà îò ïðîòåñòè èç ïî-ãîëåìèòå ãðàäîâå íà ñòðàíàòà. Òå ñå ïðåâúðíàõà â ñúáèòèÿ ïîâå÷å çàðàäè ðåïðåñèèòå è âñÿêàêâè àäìèíèñòðàòèâíè ñïúíêè, îòêîëêîòî çàðàäè ñâîÿòà ìíîãîëþäíîñò èëè ïîñëàíèÿ. Ïðîòåñòèòå áÿõà íîâèíà ãëàâíî çà çàïàäíèòå ìåäèè, êîèòî ïðîäúëæàâàò äà ñå îïèòâàò äà ñè îòãîâîðÿò íà âúïðîñà äåìîêðàò ëè å ã-í Ïóòèí è ïðàêòè÷åñêè íå áÿõà îòðàçåíè îò êîíòðîëèðàíèòå èëè ïîäêðåïÿùè Êðåìúë íàöèîíàëíè ìåäèè. Îôîðìè ñå îáè÷àéíàòà êàíàäñêà áîðáà íà êâàëèôèêàöèè ìåæäó ðåïðåñèâåí ðåæèì è íåäîïóñíàòà äî ïàðëàìåíòà è ìåäèèòå îïîçèöèÿ, êîÿòî ðàç÷èòà íà óëè÷åí íàòèñê: â åôèðà íà îôèöèîçíèòå ìåäèè áþðîêðàöèÿòà îáâèíÿâà ïðîòåñòèðàùèòå â åêñòðåìèçúì è ñå ïîçîâàâà íà íóæäàòà îò ïîääúðæàíå íà îáùåñòâåíèÿ ðåä, à îïîçèöèÿòà ðàçêàçâà â êþøåòàòà íà èíòåðíåò èñòîðèè çà ïðîâîêàòîðè, íàðóøàâàùè ðåäà, êîèòî îõðàíàòà íà ìèòèíãèòå ñàìà å ïðåäàëà íà ìèëèöèÿòà, ñëåä êîåòî çàòâîðåíèòå â åäíà êèëèÿ ñ òÿõ àêòèâèñòè âèæäàò êàê òå áèâàò ïóñíàòè ñ èçâèíåíèÿ îò íà÷àëíèêà íà ó÷àñòúêà. Îñòàâà åäèíñòâåíî äà ñå îòãàòíå äàëè ôàêñúò, êîéòî ñòàðøèíàòà å ìà÷êàë ïðèòåñíåíî â ðúöå, å áèë ïîäïèñàí ëè÷íî îò Ïóòèí. Áèòêàòà ñå ïðåíàñÿ â ñúäà, êúäåòî ïðîêóðàòóðàòà èñêà æåñòîêè íàêàçàíèÿ çà çàäúðæàíèòå àêòèâèñòè, à îïîçèöèÿòà îïèòâà äà àòàêóâà îòêàçèòå çà ïðîâåæäàíå íà øåñòâèÿ è äåéñòâèÿòà íà ìèëèöèÿòà. ÷å ùå ïðåäÿâè ñúäåáåí èñê ñðåùó ïðåçèäåíòà è ÷å ùå íàëîæè ìåäèéíî åìáàðãî çà åäèí äåí íà èçÿâèòå íà Áúñåñêó.  óðå÷åíèÿ äåí îáà÷å ìåäèèòå îñòàíàõà ðàçäåëåíè, êàòî ñàìî åäíà ÷àñò èçïúëíè çàïëàõàòà. ÃÐÀÆÄÀÍÑÊÎÒÎ ÎÁÙÅÑÒÂÎ Íÿêîëêî íåïðàâèòåëñòâåíè îðãàíèçàöèè è ïîëèòè÷åñêè êîìåíòàòîðè ïðîòåñòèðàõà ïðîòèâ ïîâåäåíèåòî íà Áúñåñêó, áåç äà ìîãàò äà áúäàò çàïîäîçðåíè â ïîëèòè÷åñêè ïðèñòðàñòèÿ. Òîâà îáà÷å íå ïðîìåíè îáùîòî âïå÷àòëåíèå, ÷å ñëó÷àÿò áå ïî-ñêîðî ñèëíî ïîëèòèçèðàí, îòêîëêîòî àíàëèçèðàí îò íåóòðàëíè ïîçèöèè. Àãåíöèÿòà çà ìîíèòîðèíã íà ïðåñàòà, ÷ëåí íà ìðåæàòà Ðåïîðòåðè áåç ãðàíèöè, îáÿâè, ÷å íèùî íå èçâèíÿâà äóìèòå íà ïðåçèäåíòà Áúñåñêó, êîéòî òðÿáâà äà ïîíåñå îòãîâîðíîñòòà çà èçÿâèòå ñè. Ôîíäàöèÿòà Ñîðîñ ñúùî îáâèíè ïðåçèäåíòà â “íàðóøàâàíå íà ïðàâîòî çà ñâîáîäà íà ñëîâîòî” è “íà ïðàâîòî íà ñîáñòâåíîñò”.




Скандалът "Бъсеску" между приличието и политическата коректност