Page 1

ÃÐÀÆÄÀÍÑÊÎ ÍÅÏÎÄ×ÈÍÅÍÈÅ Æàí ÑÎËÎÌÎÍÎÂ

Ò

îâà ìîæåøå äà áúäå âúëíóâàùà ðîìàíòè÷íà ñàãà, àêî ãåðîèòå íå áÿõà ìåæäó íàñ. Ìîæåøå äà áúäå è èñòîðè÷åñêè ðîìàí, àêî âñè÷êî íå ñå áå ñëó÷èëî... â÷åðà. È òàêà, äà âäèãíåì çàâåñàòà! Âðåìå íà äåéñòâèåòî - íà÷àëîòî íà ìåñåö íîåìâðè 2001. Ìÿñòî íà äåéñòâèåòî - Ôðàíöèÿ, ãðàä÷åòî Ãðåé - îêîëíîñòèòå íà Ëèîí. Åäíî ñåìåéñòâî íà åìèãðàíòè îò Êîñîâî ïðèñòèãà òóê ñëåä äúëãè ìèòàðñòâà. Òðúãíàëè ñà ïðåäè äåñåòèíà äíè îò ðîäíîòî ñè ñåëî Îðàîâàö êðàé Ïðèùèíà. Èìåíàòà èì âå÷å íå ñà òàéíà, çàòîâà ìîæåì äà ãè èçïèøåì: Øïðåñà, Éîñèô è äâåãîäèøíèÿ èì ñèí. Éîñèô å îòêàçàë äà âëåçå â ðåäîâåòå íà Ó×Ê è äà ó÷àñòâà â íàêàçàòåëíèòå èì îïåðàöèè ñðåùó ñúðáèòå. Íèùî ÷óäíî. È â Êîñîâî èìà õîðà,÷óæäè íà åòíè÷åñêàòà îìðàçà. Íî òàêúâ îòêàç ñå íàêàçâà òåæêî è ñåìåéñòâîòî òðÿáâà äà áÿãà. Ïðè òîâà áúðçî. Ïðîäàâàò êàê äà å êàêâîòî ìîãàò è ñ îêîëî äåñåò õèëÿäè åâðî òðúãâàò íàòàì, íàêúäåòî ãè âîäè òåõíèÿò êàíàëäæèÿ. Êîëêî îò òàçè ñóìà å áèëà çà íåãî - òàéíà. Ñúäáàòà, ïàðäîí êàíàëäæèÿòà, ãè äîâåæäà â îêîëíîñòèòå íà Ëèîí. È ñ òîâà ìèòàðñòâàòà èì çàïî÷âàò. Íà íÿêîëêî ïúòè ïîäàâàò ìîëáà çà ïîëèòè÷åñêî óáåæèùå âúâ Ôðàíöèÿ. Ìîòèâúò èçãëåæäà âàëèäåí, èñòèíàòà - íåïîäïðàâåíà, íî ÎÔÏÐÀ* îòãîâàðÿ íà âñè÷êè ìîëáè ñ “ÍÅ”. Íå ïîìàãà ñ íèùî è íàåòèÿò çà öåëòà àäâîêàò. Ìåæäóâðåìåííî âðåìåòî ñè òå÷å. Ñúäåáíàòà ìàøèíà â Ïåòàòà ðåïóáëèêà å êàòî ñúäåáíèòå ìàøèíè â öÿë ñâÿò. Âúðòè ñå áàâíî, âíèìàòåëíî è íå âèíàãè ìíîãî òî÷íî. Ñåìåéñòâî Ðàáà îáà÷å íå ñå îòêàçâà. Èñòèíàòà å íà òÿõíà ñòðàíà! Ôðàíöèÿ å ñòðà-

* OFPRA - Office Francais de Protection des Refugiers et Apatrides. Ôðåíñêà ñëóæáà çà çàùèòà íà áåæíöèòå è áåçîòå÷åñòâåíèöèòå. Íà ïðàêòèêà îðãàíúò, êîéòî ðåøàâà äàëè äàäåí åìèãðàíò èìà ïðàâî äà îñòàíå â ñòðàíàòà èëè íå.



ñêàòà ðåêëàìà” èëè ñ äðóãè îòêðîâåíî ïîðú÷êîâè ñòàòèéêè. “Íÿìà êàê, òàêèâà ñà ïðàâèëàòà - èç÷åðâÿâàõ ñå. Äîñòà æàëêî ó÷àñòèå íà ñúâåñòòà â äåëàòà ìè” (ñòð.147). Ìàêàð è Äðóã, Áðàíåâ å ïðåáèâàâàë â “òîòàëèòàðíèÿ ðèáàðíèê”, êúäåòî ñà áèëè ïèñàòåëèòå-êîìïèëàòîðè êàòî Ñåðàôèì Ñåâåðíÿê, Ñòåôàí Äè÷åâ, ìàéñòîð íà ïñåâäîèñòîðè÷åñêèòå ðîìàíè, äîâåëè äî ïîçîðíàòà òåëåâèçèîííà âåðñèÿ íà “Âàñèë Ëåâñêè - “Äæèíãèáè”. Òóê ñà Îðëèí Âàñèëåâ, Äèìèòúð Ïàóíîâ, Ãåîðãè Äèìèòðîâ-Ãîøêèí ... Òå îëèöåòâîðÿâàò æèòåéñêàòà âåùèíà äà ñå íàãàæäàø ñïîðåä ñèëíèòå íà äåíÿ, êîåòî å ñúêðîâåíà ÷àñò îò ïàÿ÷íàòà èäåíòè÷íîñò. Ùå öèòèðàì åäèí îò íàé-ìú÷èòåëíèòå ïðèìåðè â êíèãàòà “Ñëåäåíèÿò ÷îâåê”. Òîé ñå îòíàñÿ çà ìèòîëîãèçèðàíèÿ â íàéíîâîòî íè âðåìå ïèñàòåë Éîðäàí Ðàäè÷êîâ. Òîçè “ìàé36 ÎÁÅÊÒÈÂ

íàòà íà ïðàâàòà íà ÷îâåêà. Çà äà íå ñå âúðíàò â Êîñîâî, òðÿáâà äà îñòàíàò òóê, çàùîòî çàêîíúò îòäàâíà å êàòåãîðè÷åí - îòêàæàò ëè òè âåäíúæ â åäíà îò ñòðàíèòå íà Åâðîïà, âëèçàø â ÷åðíèÿ ñïèñúê. È äà îïèòàø äðóãàäå - íÿìà äà ñòàíå! Òàêà, ìåæäó äåëà, âúçðàæåíèÿ, íîâè äåëà è íîâè âúçðàæåíèÿ, ìèíàâàò ïåò ãîäèíè. Ñ äîáðè äîêóìåíòè è äîáðà çàïëàòà òîâà âðåìå ìèíàâà íåóñåòíî. Áåç íèòî åäíî îò äâåòå - êàòîðãà! Åäèíñòâåíàòà ðàäîñò ñà íîâèòå äåöà â ñåìåéñòâîòî. Äâå ìîì÷åòà è åäíî ìîìè÷åíöå. “Ìàëêèòå” ñà ðîäåíè òóê. Ìàòåðíèÿò èì åçèê å êîñîâàðñêèÿò àëáàíñêè, íî è òðèòå äåöà ãîâîðÿò ôðåíñêè áåç àêöåíò. Íàïðåäâàò áúðçî â ó÷èëèùå, èìàò ìíîãî ïðèÿòåëè. Ðîäèòåëèòå ñúùî ñà îáè÷àíè îò ñúñåäèòå ñè â êâàðòàë Êàïóöèíèòå. Çà âñè÷êè òÿõ Ôðàíöèÿ å òîâà ïëàíèíñêî ãðàä÷å ñ ìàëêî ïîâå÷å îò øåñò õèëÿäè æèòåëè. Åäèíñòâåíàòà èì ãðèæà ñà äîêóìåíòèòå. Ùå äîéäàò ëè òîçè ïúò? Íå èäâàò! Âìåñòî òÿõ íà øåñòè äåêåìâðè 2006 èäâàò ïîëèöàèòå è ãè îòâåæäàò â åòàïíèÿ ïóíêò íà Ëèîíñêîòî ëåòèùå. Ñëåäâà “îòâåæäàíå ïîä ñòðàæà” äî Ïðèùèíà - Êîñîâî. Êàê å ìèíàëà ïðîöåäóðàòà ïî “îòâåæäàíåòî èì”? À êàê áè ìîãëà äà ìèíå? Âèå äà ïîçíàâàòå ñòðàíà, â êîÿòî ïîëèöèÿòà ñè ñëóæè ñúñ ñàëîííè ìàíèåðè ? Çàòîâà è ñèãíàëúò çà òðåâîãà å äàäåí! È òîé ïðîçâó÷àâà òîëêîâà áúðçî è òîëêîâà ñèëíî, ÷å ñàìîëåòúò çàìèíàâà áåç ñåìåéñòâî Ðàáà. Ïúðâîíà÷àëíî òîâà ñà ïåòäåñåòèíà ñúãðàæäàíè îò êâàðòàëà. Ñàìîëåòúò âñå ïàê çàìèíàâà! Ñëåä 21 äíè, êîèòî ñåìåéñòâîòî ïðåêàðâà â åòàïíèÿ ïóíêò. Òàì èìà õðàíà è ÷àðøàôè, íî è ðåøåòêè íà ïðîçîðöèòå. Íàëè å çàòâîð, íîðìàëíî å! Íî ñ òðè äåöà, íàé-ãîëÿìîòî, îò êîèòî å íà ñåäåì ãîäèíè ... Çà òåçè òðè ñåäìèöè ïëàíèíñêîòî ãðàä÷å ñå å ïðåâúðíàëî â áàðèêàäà. Ñúçäàäåí å êîìèòåò çà çàùèòà íà ñåìåéñòâî Ðàáà. Ïîäïèñèòå, èçèñêâàùè òÿõíîòî çàâðúùàíå, ñà âå÷å 500. Åäíî ìàëêî ìàãàçèí÷å, îò êúäåòî ñà ïàçàðóâàëè, ñå ïðåâðúùà â ãëàâåí ùàá. Êúì êîìèòåòà ñå ïðèñúåñòîð íà ôîëêëîðíàòà èíîñêàçàòåëíîñò, êîÿòî ïðåâðúùà ÷îâåêà â çàáàâíà ãàòàíêà ñ êàëïàê, ìåñàë èëè êàñêåò íà ãëàâàòà”, å îòïðàâÿë íåâåäíúæ ïîêëîí êúì ïàðòèÿòà, ñòàíàë íåçíàéíî çàùî íåèí ÷ëåí. Ïî òîçè ïîâîä Â. Áðàíåâ êàçâà: “Ñìàÿí ñúì, ÷å åäèí òîëêîâà äàðîâèò ïèñàòåë ïðèáåãíà äî èíñòðóìåíòàðèóìà íà îáèêíîâåíèòå, íåçíà÷èòåëíè è ïîñðåäñòâåíè õîðà! È òî ñàìî äâå ãîäèíè ñëåä Óíãàðñêàòà êîíòðàðåâîëþöèÿ îò 1956 ã., êîÿòî ïðîãîíè èíòåëåêòóàëöèòå îò åâðîïåéñêèòå êîìóíèñòè÷åñêè ïàðòèè!” (ñòð.139) Èìåòî ìó - ïèøå àâòîðúò - ôèãóðèðà ñðåä ïîäïèñàëèòå íàé-ïîçîðíèÿ äîêóìåíò-ðåçîëþöèÿ, êîÿòî â 1974 ã. îñúæäà ïîâåäåíèåòî íà Ñîëæåíèöèí! Âåñåëèí Áðàíåâ íèêîãà íå å ñòàâàë ÷ëåí íà Ïàðòèÿòà. È âñå ïàê å ïóáëèêóâàë ðàçêàçè, êîèòî å òðÿáâàëî äà ñå õàðåñâàò íà ðàäåòåëèòå íà ò.íàð.



è


ëè

ÃÐÀÆÄÀÍÑÊÎ ÄÎÑÒÎÉÍÑÒÂÎ ?

äèíÿâàò è íÿêîè îò îáùèíàðèòå. Ìåñòíèÿò ñâåùåíèê (Ðàáà ñà ìþñþëìàíè) ïîäàðÿâà ïàêåò ñâåùè è íà âèòðèíàòà äî òåõíèòå ñíèìêè ïëàìâà ïëàìú÷å, êîåòî íèêîãà íå çàãàñâà. Äâà ïúòè ñåäìè÷íî òóê ñå ñúáèðàò àêòèâèñòèòå íà êîìèòåòà, çà äà ïîêàæàò,÷å íå ñà çàáðàâèëè èñêàíåòî ñè è íå ñà îòñòúïèëè: “Ðàáà òðÿáâà äà ñå âúðíàò!”  êìåòñòâîòî îáùèíàðèòå ðåàãèðàò ïî ñâîåìó.  ãîëÿìàòà çàëà òðèìà êìåòîâå îò ðàéîíà ñå ñúáèðàò îêîëî ìàñà, íà êîÿòî ñà ïîñòàâåíè ñíèìêèòå íà òðèòå äåöà. Ïðåïàñàíè ñ òðèêîëüîðíèòå ñè øàðôîâå, çíàê íà êìåòñêàòà âëàñò, òå ñå îáÿâÿâàò çà êðúñòíèöè íà äåöàòà Ðàáà, êàòî ïðîèçíàñÿò ðèòóàëíàòà ôðàçà: “Âñåêè, êîéòî âÿðâà â Ðåïóáëèêàíñêèÿ äåâèç - Ñâîáîäà, Ðàâåíñòâî, Áðàòñòâî, íåêà ñå ïðèñúåäèíè êúì íàñ! Íèå ïîåìàìå çàêðèëàòà íàä òåçè äåöà”. Òîâà å òàêà íàðå÷åíîòî Ðåïóáëèêàíñêî êðúñòíè÷åñòâî, îöåëÿëî ïðåç âåêîâåòå. Äíåñ òî íÿìà þðèäè÷åñêà ñòîéíîñò, íî çàåäíî ñúñ çàäúëæèòåëíàòà ãðàìîòà å ñèëíà åìîöèîíàëíà ïîäêðåïà çà ïàäíàëèÿ äóõîì áåæàíåö. Äîðè è ïðèñúñòâèåòî ìó äà å ñèìâîëè÷íî. Ïðèñòèãíàëî â Ïðèùèíà, ñåìåéñòâîòî ñå íàñòàíÿâà â äðóã ãðàä . Ïîíå íå ãè ïîçíàâàò, íî òîâà íå å íÿêîé ìåãàïîëèñ. Ëîøàòà ñðåùà ìîæå äà ñòàíå âñåêè ìîìåíò. Ñòðàõúò îòíîâî ãè å ñòåãíàë çà ãúðëîòî. Ó×Ê âå÷å ñà ìåñòíàòà ïîëèöèÿ. Ñàìî ÷å òÿ íå àðåñòóâà. Òÿ îáåçãëàâÿâà! Æèâåÿò îò ìàëêîòî ïàðè, ñúáðàíè îò òåõíèÿ êîìèòåò è îò êîëåòèòå, êîèòî íå ìîãàò äà èäâàò âñåêè äåí, íèòî äà äîñòàâÿò âñè÷êî. À êîìèòåòúò âúâ Ôðàíöèÿ ñå ðàçðàñòâà ïî ïðàâèëîòî íà ñíåæíàòà òîïêà. È ñòàâà ëàâèíà! Âå÷å ïîâå÷å îò òðè õèëÿäè äóøè ñà ñå ïîäïèñàëè ïîä ïåòèöèÿòà äî ìèíèñòúðà íà âúòðåøíèòå ðàáîòè, ñ êîÿòî èñêàò ñåìåéñòâî Ðàáà äà ñå âúðíå “ó äîìà ñè â Ãðåé”. Ìåæäó ïîäïèñàëèòå èìà êìåòîâå, ñåíàòîðè, ïîëèòèöè, ïèñàòåëè, àðòèñòè, õóäîæíèöè, æóðíàëèñòè. Âñå èìåíà, êîèòî çíà÷àò íåùî âúâ âñåêèäíåâèåòî íà ñòðàíàòà. È ñåìåéñòâî Ðàáà ñå âðúùà! Ñëåä ÷åòèðè “ñîöèàëèñòè÷åñêè ðåàëèçúì - åäíà “ïñåâäîòåî ðåòè÷íà ôîðìóëà, êîÿòî áåøå âñúùíîñò íàé-îïðîñòåíèÿ íà÷èí íà öåíçóðèðàíå” (ñòð.135). Åäâà ïðåç 1966 ã. Â. Áðàíåâ íàïèñâà “×àøà ãîðåùî êàôå”, êîåòî íÿêàêñè ãî èçìúêâà îò íàãàæäà÷åñêàòà ëèòåðàòóðà. Ïî-êúñíî ùå ïîñëåäâàò è àëòåðíàòèâíèòå ìó ñöåíàðèè êàòî “Íàé-äúëãàòà íîù”, âåëèêîëåïíèòå “Çàïèñêè ïî áúëãàðñêèòå âúñòàíèÿ”, çà äà ñòèãíå äî “Õîòåë Öåíòðàë”. Âïðî÷åì, â “Ñëåäåíèÿò ÷îâåê” å îïèñàíà åäíà îò íàé-ñðàìíèòå èñòîðèè â êèíîòî íè - ñúçäàâàíåòî íà ôèëìà “Âðåìå ðàçäåëíî”. Áðàíåâ íå ñå ñúãëàñÿâà äà íàïèøå ñöåíàðèÿ ïî êíèãàòà íà Àíòîí Äîí÷åâ: “Åòî êàêâî íå êàçàõ íà ãåíåðàëíèÿ äèðåêòîð: áåçíðàâñòâåíî å äà ñå ïðàâè ôèëì çà íàñèëñòâåíîòî ïîìîõàìåäàí÷âàíå íà áúëãàðèòå ïðåç 17-òè âåê ñ öåë äà ñå êàìóôëèðà ïîëèòè÷åñêè æàëêèÿ è æåñòîê îïèò ïðåç

ìåñåöà. Íåëåãàëíî, êàêòî íà âðåìåòî ïðåç 2001. Òî÷íàòà äàòà å çàìåñòåíà ñ “íàñêîðî”. Ïî èç÷èñëåíèÿ íà íÿêîè æóðíàëèñòè âåðîÿòíî òå ñà âëåçëè îêîëî 2-3 ìàé 2007. Äåöàòà áúðçî ñà ñêðèòè ïðè ïðèÿòåëè, áàùàòà å íàîêîëî, íî íå ñ òÿõ. Ìàéêàòà çàìèíàâà çà Ïàðèæ. Òàì êîìèòåòúò å ïîäãîòâèë ïðåñêîíôåðåíöèÿ, íà êîÿòî ñòóäåíòè ïðîæåêòèðàò è êàäðèòå íà ñêðèòàòà ñè êàìåðà çà ïåðèïåòèèòå íà Ðàáà äî îòâåæäàíåòî èì â ñàìîëåòà. Çàùî áåøå íóæíà òàçè ïðåñêîíôåðåíöèÿ? Çàùîòî åäíà òàéíà, çà êîÿòî çíàÿò äâàìà âå÷å íå å òàéíà. È íàêðàÿ, íî íå íà ïîñëåäíî ìÿñòî, çàùîòî åäíî ãðàæäàíñêî îáùåñòâî, çà äà ñúùåñòâóâà, èìà íóæäà äà ñïàçâà çàêîíèòå, êîèòî ñàìî ñè å ñúçäàëî. Îáðàòíîòî ñå íàðè÷à ãðàæäàíñêî íåïîä÷èíåíèå. Çà ùàñòèå, ÷îâåêúò ñå ðàçëè÷àâà îò ìàøèíàòà ïî òîâà, ÷å èìà ïðàâî íà ÷óâñòâà, ñëåäîâàòåëíî äà ïðåãðåøàâà. À êîãàòî ÷óâñòâàòà âëèçàò â êîíôëèêò ñ “áóêâàòà íà çàêîíà”, òîâà ñå íàðè÷à “ãðàæäàíñêî äîñòîéíñòâî”. Ñïîðåä ìåí. Êîåòî íå îçíà÷àâà çàäúëæèòåëíî,÷å ñúì ïðàâ. Íÿêîëêî äíè ñëåä ïðåñêîíôåðåíöèÿòà, íà 4 ìàé, Øïðåñà è Éîñèô Ðàáà, ïðèäðóæåíè îò äâàìà ñåíàòîðè, ïîäàäîõà îòíîâî â Ïðåôåêòóðàòà íà Ðîí-Àëï ìîëáà çà ïîëèòè÷åñêî óáåæèùå. Ñïîðåä ðåãëàìåíòà ñëåä ñåäìèöà òå ùå ïîëó÷àò íåîáõîäèìèòå çà òîâà ôîðìóëÿðè. Îò äàòàòà íà òÿõíîòî ïîëó÷àâàíåòî òå èìàò òðè ñåäìèöè, çà äà ãè ïîïúëíÿò. Îòãîâîðúò ùå äîéäå íå ïî-ðàíî äâà ìåñåöà. Îñâåí àêî íåùî íå ñå å ïðîìåíèëî îò âðåìåòî, êîãàòî áÿõ ïðåâîäà÷ â ×åðâåíèÿ êðúñò. Äîòîãàâà ñåìåéñòâî Ðàáà èìàò äîêóìåíòè çà âðåìåííî ïðåáèâàâàíå íà òåðèòîðèÿòà íà Ðåïóáëèêà Ôðàíöèÿ. Êàêúâ ùå áúäå òîçè ïúò îòãîâîðúò îò Ïàðèæ, ìèñëÿ, ÷å íå å òðóäíî äà ñå ãàäàå. Òÿõíàòà ó÷àñò áåøå ïîâå÷å îò òðóäíà, íî è òàêà äîáðå îãëàñåíà îò ñðåäñòâàòà çà ìàñîâà èíôîðìàöèÿ. À òåçè, êîèòî íå ñà óñïåëè äà ñè ñúçäàäàò òàêèâà âåðíè è ïðîáèâíè ïðèÿòåëè? È êîëêî ëè ñà òå â Åâðîïà äíåñ? 80-òå ãîäèíè íà 20-èÿ âåê, æèâååùèòå òóðöè äà áúäàò ëèøåíè îò åòíè÷åñêà èäåíòèôèêàöèÿ, êàòî ñå çàìåíÿò èìåíàòà èì ñ õðèñòèÿíñêè!” (ñòð. 284) Ìíîãî ñà âúïðîñèòå íà Âåñåëèí Áðàíåâ êúì òîçè åëèò, êîéòî ñå å ñíèøàâàë ïî æèâêîâñêè, çà äà “ìèíàò” òâîðáèòå èì.  “Ñëåäåíèÿò ÷îâåê” ñà îïèñàíè è Ïåòúð Êàðààíãîâ, Ïàâåë Ìàòåâ, Äèìèòúð Ìåòîäèåâ, Ãåîðãè Äæàãàðîâ, Íèíî Íèêîëîâ. ×àñò îò òÿõ ñà æèâè è äíåñ. Åäèí Ëþáîìèð Ëåâ÷åâ, íàïðèìåð. Èëè íîñèòåëè íà îðäåíè “Ñòàðà ïëàíèíà” è “Îòåö Ïàèñèé” êèíîðåæèñüîðè è àðòèñòè.Òå åäâà ëè ùå ïðîñòÿò ïîðòðåòà, êîéòî èì ïðàâè æèâååùèÿò îò äåñåòèíà ãîäèíè â Êàíàäà ïèñàòåë. Èñêðåíî ìè ñå ùå äà âÿðâàì, ÷å ñëåä èçëèçàíåòî íà êíèãàòà ìíîçèíà îò òàçè “âå÷íà” èíòåëèãåíöèÿ ùå ñå ëèøàò, ìàêàð çà èçâåñòíî âðåìå, îò äóøåâíèÿ ñè êîìôîðò è ñàìîóâàæåíèå. ÎÁÅÊÒÈ 37

Гражданско неподчинение или гражданско недоволство?  

Публикация на списание Обектив, брой 142 от 2007г., автор Жан Соломонов

Гражданско неподчинение или гражданско недоволство?  

Публикация на списание Обектив, брой 142 от 2007г., автор Жан Соломонов

Advertisement