Page 1

ÃÐÀÆÄÀÍÑÊÎ ÍÅÏÎÄ×ÈÍÅÍÈÅ Æàí ÑÎËÎÌÎÍÎÂ

Ò

îâà ìîæåøå äà áúäå âúëíóâàùà ðîìàíòè÷íà ñàãà, àêî ãåðîèòå íå áÿõà ìåæäó íàñ. Ìîæåøå äà áúäå è èñòîðè÷åñêè ðîìàí, àêî âñè÷êî íå ñå áå ñëó÷èëî... â÷åðà. È òàêà, äà âäèãíåì çàâåñàòà! Âðåìå íà äåéñòâèåòî - íà÷àëîòî íà ìåñåö íîåìâðè 2001. Ìÿñòî íà äåéñòâèåòî - Ôðàíöèÿ, ãðàä÷åòî Ãðåé - îêîëíîñòèòå íà Ëèîí. Åäíî ñåìåéñòâî íà åìèãðàíòè îò Êîñîâî ïðèñòèãà òóê ñëåä äúëãè ìèòàðñòâà. Òðúãíàëè ñà ïðåäè äåñåòèíà äíè îò ðîäíîòî ñè ñåëî Îðàîâàö êðàé Ïðèùèíà. Èìåíàòà èì âå÷å íå ñà òàéíà, çàòîâà ìîæåì äà ãè èçïèøåì: Øïðåñà, Éîñèô è äâåãîäèøíèÿ èì ñèí. Éîñèô å îòêàçàë äà âëåçå â ðåäîâåòå íà Ó×Ê è äà ó÷àñòâà â íàêàçàòåëíèòå èì îïåðàöèè ñðåùó ñúðáèòå. Íèùî ÷óäíî. È â Êîñîâî èìà õîðà,÷óæäè íà åòíè÷åñêàòà îìðàçà. Íî òàêúâ îòêàç ñå íàêàçâà òåæêî è ñåìåéñòâîòî òðÿáâà äà áÿãà. Ïðè òîâà áúðçî. Ïðîäàâàò êàê äà å êàêâîòî ìîãàò è ñ îêîëî äåñåò õèëÿäè åâðî òðúãâàò íàòàì, íàêúäåòî ãè âîäè òåõíèÿò êàíàëäæèÿ. Êîëêî îò òàçè ñóìà å áèëà çà íåãî - òàéíà. Ñúäáàòà, ïàðäîí êàíàëäæèÿòà, ãè äîâåæäà â îêîëíîñòèòå íà Ëèîí. È ñ òîâà ìèòàðñòâàòà èì çàïî÷âàò. Íà íÿêîëêî ïúòè ïîäàâàò ìîëáà çà ïîëèòè÷åñêî óáåæèùå âúâ Ôðàíöèÿ. Ìîòèâúò èçãëåæäà âàëèäåí, èñòèíàòà - íåïîäïðàâåíà, íî ÎÔÏÐÀ* îòãîâàðÿ íà âñè÷êè ìîëáè ñ “ÍÅ”. Íå ïîìàãà ñ íèùî è íàåòèÿò çà öåëòà àäâîêàò. Ìåæäóâðåìåííî âðåìåòî ñè òå÷å. Ñúäåáíàòà ìàøèíà â Ïåòàòà ðåïóáëèêà å êàòî ñúäåáíèòå ìàøèíè â öÿë ñâÿò. Âúðòè ñå áàâíî, âíèìàòåëíî è íå âèíàãè ìíîãî òî÷íî. Ñåìåéñòâî Ðàáà îáà÷å íå ñå îòêàçâà. Èñòèíàòà å íà òÿõíà ñòðàíà! Ôðàíöèÿ å ñòðà-

* OFPRA - Office Francais de Protection des Refugiers et Apatrides. Ôðåíñêà ñëóæáà çà çàùèòà íà áåæíöèòå è áåçîòå÷åñòâåíèöèòå. Íà ïðàêòèêà îðãàíúò, êîéòî ðåøàâà äàëè äàäåí åìèãðàíò èìà ïðàâî äà îñòàíå â ñòðàíàòà èëè íå.



ñêàòà ðåêëàìà” èëè ñ äðóãè îòêðîâåíî ïîðú÷êîâè ñòàòèéêè. “Íÿìà êàê, òàêèâà ñà ïðàâèëàòà - èç÷åðâÿâàõ ñå. Äîñòà æàëêî ó÷àñòèå íà ñúâåñòòà â äåëàòà ìè” (ñòð.147). Ìàêàð è Äðóã, Áðàíåâ å ïðåáèâàâàë â “òîòàëèòàðíèÿ ðèáàðíèê”, êúäåòî ñà áèëè ïèñàòåëèòå-êîìïèëàòîðè êàòî Ñåðàôèì Ñåâåðíÿê, Ñòåôàí Äè÷åâ, ìàéñòîð íà ïñåâäîèñòîðè÷åñêèòå ðîìàíè, äîâåëè äî ïîçîðíàòà òåëåâèçèîííà âåðñèÿ íà “Âàñèë Ëåâñêè - “Äæèíãèáè”. Òóê ñà Îðëèí Âàñèëåâ, Äèìèòúð Ïàóíîâ, Ãåîðãè Äèìèòðîâ-Ãîøêèí ... Òå îëèöåòâîðÿâàò æèòåéñêàòà âåùèíà äà ñå íàãàæäàø ñïîðåä ñèëíèòå íà äåíÿ, êîåòî å ñúêðîâåíà ÷àñò îò ïàÿ÷íàòà èäåíòè÷íîñò. Ùå öèòèðàì åäèí îò íàé-ìú÷èòåëíèòå ïðèìåðè â êíèãàòà “Ñëåäåíèÿò ÷îâåê”. Òîé ñå îòíàñÿ çà ìèòîëîãèçèðàíèÿ â íàéíîâîòî íè âðåìå ïèñàòåë Éîðäàí Ðàäè÷êîâ. Òîçè “ìàé36 ÎÁÅÊÒÈÂ

íàòà íà ïðàâàòà íà ÷îâåêà. Çà äà íå ñå âúðíàò â Êîñîâî, òðÿáâà äà îñòàíàò òóê, çàùîòî çàêîíúò îòäàâíà å êàòåãîðè÷åí - îòêàæàò ëè òè âåäíúæ â åäíà îò ñòðàíèòå íà Åâðîïà, âëèçàø â ÷åðíèÿ ñïèñúê. È äà îïèòàø äðóãàäå - íÿìà äà ñòàíå! Òàêà, ìåæäó äåëà, âúçðàæåíèÿ, íîâè äåëà è íîâè âúçðàæåíèÿ, ìèíàâàò ïåò ãîäèíè. Ñ äîáðè äîêóìåíòè è äîáðà çàïëàòà òîâà âðåìå ìèíàâà íåóñåòíî. Áåç íèòî åäíî îò äâåòå - êàòîðãà! Åäèíñòâåíàòà ðàäîñò ñà íîâèòå äåöà â ñåìåéñòâîòî. Äâå ìîì÷åòà è åäíî ìîìè÷åíöå. “Ìàëêèòå” ñà ðîäåíè òóê. Ìàòåðíèÿò èì åçèê å êîñîâàðñêèÿò àëáàíñêè, íî è òðèòå äåöà ãîâîðÿò ôðåíñêè áåç àêöåíò. Íàïðåäâàò áúðçî â ó÷èëèùå, èìàò ìíîãî ïðèÿòåëè. Ðîäèòåëèòå ñúùî ñà îáè÷àíè îò ñúñåäèòå ñè â êâàðòàë Êàïóöèíèòå. Çà âñè÷êè òÿõ Ôðàíöèÿ å òîâà ïëàíèíñêî ãðàä÷å ñ ìàëêî ïîâå÷å îò øåñò õèëÿäè æèòåëè. Åäèíñòâåíàòà èì ãðèæà ñà äîêóìåíòèòå. Ùå äîéäàò ëè òîçè ïúò? Íå èäâàò! Âìåñòî òÿõ íà øåñòè äåêåìâðè 2006 èäâàò ïîëèöàèòå è ãè îòâåæäàò â åòàïíèÿ ïóíêò íà Ëèîíñêîòî ëåòèùå. Ñëåäâà “îòâåæäàíå ïîä ñòðàæà” äî Ïðèùèíà - Êîñîâî. Êàê å ìèíàëà ïðîöåäóðàòà ïî “îòâåæäàíåòî èì”? À êàê áè ìîãëà äà ìèíå? Âèå äà ïîçíàâàòå ñòðàíà, â êîÿòî ïîëèöèÿòà ñè ñëóæè ñúñ ñàëîííè ìàíèåðè ? Çàòîâà è ñèãíàëúò çà òðåâîãà å äàäåí! È òîé ïðîçâó÷àâà òîëêîâà áúðçî è òîëêîâà ñèëíî, ÷å ñàìîëåòúò çàìèíàâà áåç ñåìåéñòâî Ðàáà. Ïúðâîíà÷àëíî òîâà ñà ïåòäåñåòèíà ñúãðàæäàíè îò êâàðòàëà. Ñàìîëåòúò âñå ïàê çàìèíàâà! Ñëåä 21 äíè, êîèòî ñåìåéñòâîòî ïðåêàðâà â åòàïíèÿ ïóíêò. Òàì èìà õðàíà è ÷àðøàôè, íî è ðåøåòêè íà ïðîçîðöèòå. Íàëè å çàòâîð, íîðìàëíî å! Íî ñ òðè äåöà, íàé-ãîëÿìîòî, îò êîèòî å íà ñåäåì ãîäèíè ... Çà òåçè òðè ñåäìèöè ïëàíèíñêîòî ãðàä÷å ñå å ïðåâúðíàëî â áàðèêàäà. Ñúçäàäåí å êîìèòåò çà çàùèòà íà ñåìåéñòâî Ðàáà. Ïîäïèñèòå, èçèñêâàùè òÿõíîòî çàâðúùàíå, ñà âå÷å 500. Åäíî ìàëêî ìàãàçèí÷å, îò êúäåòî ñà ïàçàðóâàëè, ñå ïðåâðúùà â ãëàâåí ùàá. Êúì êîìèòåòà ñå ïðèñúåñòîð íà ôîëêëîðíàòà èíîñêàçàòåëíîñò, êîÿòî ïðåâðúùà ÷îâåêà â çàáàâíà ãàòàíêà ñ êàëïàê, ìåñàë èëè êàñêåò íà ãëàâàòà”, å îòïðàâÿë íåâåäíúæ ïîêëîí êúì ïàðòèÿòà, ñòàíàë íåçíàéíî çàùî íåèí ÷ëåí. Ïî òîçè ïîâîä Â. Áðàíåâ êàçâà: “Ñìàÿí ñúì, ÷å åäèí òîëêîâà äàðîâèò ïèñàòåë ïðèáåãíà äî èíñòðóìåíòàðèóìà íà îáèêíîâåíèòå, íåçíà÷èòåëíè è ïîñðåäñòâåíè õîðà! È òî ñàìî äâå ãîäèíè ñëåä Óíãàðñêàòà êîíòðàðåâîëþöèÿ îò 1956 ã., êîÿòî ïðîãîíè èíòåëåêòóàëöèòå îò åâðîïåéñêèòå êîìóíèñòè÷åñêè ïàðòèè!” (ñòð.139) Èìåòî ìó - ïèøå àâòîðúò - ôèãóðèðà ñðåä ïîäïèñàëèòå íàé-ïîçîðíèÿ äîêóìåíò-ðåçîëþöèÿ, êîÿòî â 1974 ã. îñúæäà ïîâåäåíèåòî íà Ñîëæåíèöèí! Âåñåëèí Áðàíåâ íèêîãà íå å ñòàâàë ÷ëåí íà Ïàðòèÿòà. È âñå ïàê å ïóáëèêóâàë ðàçêàçè, êîèòî å òðÿáâàëî äà ñå õàðåñâàò íà ðàäåòåëèòå íà ò.íàð.



è


ëè

ÃÐÀÆÄÀÍÑÊÎ ÄÎÑÒÎÉÍÑÒÂÎ ?

äèíÿâàò è íÿêîè îò îáùèíàðèòå. Ìåñòíèÿò ñâåùåíèê (Ðàáà ñà ìþñþëìàíè) ïîäàðÿâà ïàêåò ñâåùè è íà âèòðèíàòà äî òåõíèòå ñíèìêè ïëàìâà ïëàìú÷å, êîåòî íèêîãà íå çàãàñâà. Äâà ïúòè ñåäìè÷íî òóê ñå ñúáèðàò àêòèâèñòèòå íà êîìèòåòà, çà äà ïîêàæàò,÷å íå ñà çàáðàâèëè èñêàíåòî ñè è íå ñà îòñòúïèëè: “Ðàáà òðÿáâà äà ñå âúðíàò!”  êìåòñòâîòî îáùèíàðèòå ðåàãèðàò ïî ñâîåìó.  ãîëÿìàòà çàëà òðèìà êìåòîâå îò ðàéîíà ñå ñúáèðàò îêîëî ìàñà, íà êîÿòî ñà ïîñòàâåíè ñíèìêèòå íà òðèòå äåöà. Ïðåïàñàíè ñ òðèêîëüîðíèòå ñè øàðôîâå, çíàê íà êìåòñêàòà âëàñò, òå ñå îáÿâÿâàò çà êðúñòíèöè íà äåöàòà Ðàáà, êàòî ïðîèçíàñÿò ðèòóàëíàòà ôðàçà: “Âñåêè, êîéòî âÿðâà â Ðåïóáëèêàíñêèÿ äåâèç - Ñâîáîäà, Ðàâåíñòâî, Áðàòñòâî, íåêà ñå ïðèñúåäèíè êúì íàñ! Íèå ïîåìàìå çàêðèëàòà íàä òåçè äåöà”. Òîâà å òàêà íàðå÷åíîòî Ðåïóáëèêàíñêî êðúñòíè÷åñòâî, îöåëÿëî ïðåç âåêîâåòå. Äíåñ òî íÿìà þðèäè÷åñêà ñòîéíîñò, íî çàåäíî ñúñ çàäúëæèòåëíàòà ãðàìîòà å ñèëíà åìîöèîíàëíà ïîäêðåïà çà ïàäíàëèÿ äóõîì áåæàíåö. Äîðè è ïðèñúñòâèåòî ìó äà å ñèìâîëè÷íî. Ïðèñòèãíàëî â Ïðèùèíà, ñåìåéñòâîòî ñå íàñòàíÿâà â äðóã ãðàä . Ïîíå íå ãè ïîçíàâàò, íî òîâà íå å íÿêîé ìåãàïîëèñ. Ëîøàòà ñðåùà ìîæå äà ñòàíå âñåêè ìîìåíò. Ñòðàõúò îòíîâî ãè å ñòåãíàë çà ãúðëîòî. Ó×Ê âå÷å ñà ìåñòíàòà ïîëèöèÿ. Ñàìî ÷å òÿ íå àðåñòóâà. Òÿ îáåçãëàâÿâà! Æèâåÿò îò ìàëêîòî ïàðè, ñúáðàíè îò òåõíèÿ êîìèòåò è îò êîëåòèòå, êîèòî íå ìîãàò äà èäâàò âñåêè äåí, íèòî äà äîñòàâÿò âñè÷êî. À êîìèòåòúò âúâ Ôðàíöèÿ ñå ðàçðàñòâà ïî ïðàâèëîòî íà ñíåæíàòà òîïêà. È ñòàâà ëàâèíà! Âå÷å ïîâå÷å îò òðè õèëÿäè äóøè ñà ñå ïîäïèñàëè ïîä ïåòèöèÿòà äî ìèíèñòúðà íà âúòðåøíèòå ðàáîòè, ñ êîÿòî èñêàò ñåìåéñòâî Ðàáà äà ñå âúðíå “ó äîìà ñè â Ãðåé”. Ìåæäó ïîäïèñàëèòå èìà êìåòîâå, ñåíàòîðè, ïîëèòèöè, ïèñàòåëè, àðòèñòè, õóäîæíèöè, æóðíàëèñòè. Âñå èìåíà, êîèòî çíà÷àò íåùî âúâ âñåêèäíåâèåòî íà ñòðàíàòà. È ñåìåéñòâî Ðàáà ñå âðúùà! Ñëåä ÷åòèðè “ñîöèàëèñòè÷åñêè ðåàëèçúì - åäíà “ïñåâäîòåî ðåòè÷íà ôîðìóëà, êîÿòî áåøå âñúùíîñò íàé-îïðîñòåíèÿ íà÷èí íà öåíçóðèðàíå” (ñòð.135). Åäâà ïðåç 1966 ã. Â. Áðàíåâ íàïèñâà “×àøà ãîðåùî êàôå”, êîåòî íÿêàêñè ãî èçìúêâà îò íàãàæäà÷åñêàòà ëèòåðàòóðà. Ïî-êúñíî ùå ïîñëåäâàò è àëòåðíàòèâíèòå ìó ñöåíàðèè êàòî “Íàé-äúëãàòà íîù”, âåëèêîëåïíèòå “Çàïèñêè ïî áúëãàðñêèòå âúñòàíèÿ”, çà äà ñòèãíå äî “Õîòåë Öåíòðàë”. Âïðî÷åì, â “Ñëåäåíèÿò ÷îâåê” å îïèñàíà åäíà îò íàé-ñðàìíèòå èñòîðèè â êèíîòî íè - ñúçäàâàíåòî íà ôèëìà “Âðåìå ðàçäåëíî”. Áðàíåâ íå ñå ñúãëàñÿâà äà íàïèøå ñöåíàðèÿ ïî êíèãàòà íà Àíòîí Äîí÷åâ: “Åòî êàêâî íå êàçàõ íà ãåíåðàëíèÿ äèðåêòîð: áåçíðàâñòâåíî å äà ñå ïðàâè ôèëì çà íàñèëñòâåíîòî ïîìîõàìåäàí÷âàíå íà áúëãàðèòå ïðåç 17-òè âåê ñ öåë äà ñå êàìóôëèðà ïîëèòè÷åñêè æàëêèÿ è æåñòîê îïèò ïðåç

ìåñåöà. Íåëåãàëíî, êàêòî íà âðåìåòî ïðåç 2001. Òî÷íàòà äàòà å çàìåñòåíà ñ “íàñêîðî”. Ïî èç÷èñëåíèÿ íà íÿêîè æóðíàëèñòè âåðîÿòíî òå ñà âëåçëè îêîëî 2-3 ìàé 2007. Äåöàòà áúðçî ñà ñêðèòè ïðè ïðèÿòåëè, áàùàòà å íàîêîëî, íî íå ñ òÿõ. Ìàéêàòà çàìèíàâà çà Ïàðèæ. Òàì êîìèòåòúò å ïîäãîòâèë ïðåñêîíôåðåíöèÿ, íà êîÿòî ñòóäåíòè ïðîæåêòèðàò è êàäðèòå íà ñêðèòàòà ñè êàìåðà çà ïåðèïåòèèòå íà Ðàáà äî îòâåæäàíåòî èì â ñàìîëåòà. Çàùî áåøå íóæíà òàçè ïðåñêîíôåðåíöèÿ? Çàùîòî åäíà òàéíà, çà êîÿòî çíàÿò äâàìà âå÷å íå å òàéíà. È íàêðàÿ, íî íå íà ïîñëåäíî ìÿñòî, çàùîòî åäíî ãðàæäàíñêî îáùåñòâî, çà äà ñúùåñòâóâà, èìà íóæäà äà ñïàçâà çàêîíèòå, êîèòî ñàìî ñè å ñúçäàëî. Îáðàòíîòî ñå íàðè÷à ãðàæäàíñêî íåïîä÷èíåíèå. Çà ùàñòèå, ÷îâåêúò ñå ðàçëè÷àâà îò ìàøèíàòà ïî òîâà, ÷å èìà ïðàâî íà ÷óâñòâà, ñëåäîâàòåëíî äà ïðåãðåøàâà. À êîãàòî ÷óâñòâàòà âëèçàò â êîíôëèêò ñ “áóêâàòà íà çàêîíà”, òîâà ñå íàðè÷à “ãðàæäàíñêî äîñòîéíñòâî”. Ñïîðåä ìåí. Êîåòî íå îçíà÷àâà çàäúëæèòåëíî,÷å ñúì ïðàâ. Íÿêîëêî äíè ñëåä ïðåñêîíôåðåíöèÿòà, íà 4 ìàé, Øïðåñà è Éîñèô Ðàáà, ïðèäðóæåíè îò äâàìà ñåíàòîðè, ïîäàäîõà îòíîâî â Ïðåôåêòóðàòà íà Ðîí-Àëï ìîëáà çà ïîëèòè÷åñêî óáåæèùå. Ñïîðåä ðåãëàìåíòà ñëåä ñåäìèöà òå ùå ïîëó÷àò íåîáõîäèìèòå çà òîâà ôîðìóëÿðè. Îò äàòàòà íà òÿõíîòî ïîëó÷àâàíåòî òå èìàò òðè ñåäìèöè, çà äà ãè ïîïúëíÿò. Îòãîâîðúò ùå äîéäå íå ïî-ðàíî äâà ìåñåöà. Îñâåí àêî íåùî íå ñå å ïðîìåíèëî îò âðåìåòî, êîãàòî áÿõ ïðåâîäà÷ â ×åðâåíèÿ êðúñò. Äîòîãàâà ñåìåéñòâî Ðàáà èìàò äîêóìåíòè çà âðåìåííî ïðåáèâàâàíå íà òåðèòîðèÿòà íà Ðåïóáëèêà Ôðàíöèÿ. Êàêúâ ùå áúäå òîçè ïúò îòãîâîðúò îò Ïàðèæ, ìèñëÿ, ÷å íå å òðóäíî äà ñå ãàäàå. Òÿõíàòà ó÷àñò áåøå ïîâå÷å îò òðóäíà, íî è òàêà äîáðå îãëàñåíà îò ñðåäñòâàòà çà ìàñîâà èíôîðìàöèÿ. À òåçè, êîèòî íå ñà óñïåëè äà ñè ñúçäàäàò òàêèâà âåðíè è ïðîáèâíè ïðèÿòåëè? È êîëêî ëè ñà òå â Åâðîïà äíåñ? 80-òå ãîäèíè íà 20-èÿ âåê, æèâååùèòå òóðöè äà áúäàò ëèøåíè îò åòíè÷åñêà èäåíòèôèêàöèÿ, êàòî ñå çàìåíÿò èìåíàòà èì ñ õðèñòèÿíñêè!” (ñòð. 284) Ìíîãî ñà âúïðîñèòå íà Âåñåëèí Áðàíåâ êúì òîçè åëèò, êîéòî ñå å ñíèøàâàë ïî æèâêîâñêè, çà äà “ìèíàò” òâîðáèòå èì.  “Ñëåäåíèÿò ÷îâåê” ñà îïèñàíè è Ïåòúð Êàðààíãîâ, Ïàâåë Ìàòåâ, Äèìèòúð Ìåòîäèåâ, Ãåîðãè Äæàãàðîâ, Íèíî Íèêîëîâ. ×àñò îò òÿõ ñà æèâè è äíåñ. Åäèí Ëþáîìèð Ëåâ÷åâ, íàïðèìåð. Èëè íîñèòåëè íà îðäåíè “Ñòàðà ïëàíèíà” è “Îòåö Ïàèñèé” êèíîðåæèñüîðè è àðòèñòè.Òå åäâà ëè ùå ïðîñòÿò ïîðòðåòà, êîéòî èì ïðàâè æèâååùèÿò îò äåñåòèíà ãîäèíè â Êàíàäà ïèñàòåë. Èñêðåíî ìè ñå ùå äà âÿðâàì, ÷å ñëåä èçëèçàíåòî íà êíèãàòà ìíîçèíà îò òàçè “âå÷íà” èíòåëèãåíöèÿ ùå ñå ëèøàò, ìàêàð çà èçâåñòíî âðåìå, îò äóøåâíèÿ ñè êîìôîðò è ñàìîóâàæåíèå. ÎÁÅÊÒÈ 37

Гражданско неподчинение или гражданско недоволство?  

Публикация на списание Обектив, брой 142 от 2007г., автор Жан Соломонов

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you