Issuu on Google+

ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ”

ÌÅÄÈÉÍÀÒÀ ÊÎÍÖÅÍÒÐÀÖÈß ÇÀÑÒÐÀØÀÂÀ ÑÂÎÁÎÄÀÒÀ ÍÀ ÑËÎÂÎÒÎ Îáùåñòâåíèòå ðàäèîñòàíöèè è òåëåâèçèè êàòî ÷å ëè ñà íà èç÷åçâàíå. Ìèíàëàòà ãîäèíà ðàäèî “Íîâà Åâðîïà” ñå ïðåâúðíà â ðàäèî “Çè-ðîê”. Ïðåäè òîâà, íå òîëêîâà øóìíî è ñêàíäàëíî, ðàäèî ÍÅÒ ñòàíà ðàäèî “Åí-äæîé”. Íà êíèãà òå íå ñà ïðîìåíèëè ñòàòóòà ñè íà îáùåñòâåíè îïåðàòîðè, íî êîìåðñèàëèçàöèÿòà èì ìîæå äà ñå óñòàíîâè ñ ïðîñòî óõî. Ìàêàð ÷å Ñúâåòúò çà åëåêòðîííè ìåäèè ñàíêöèîíèðà òåçè ïðîìåíè êàòî çàêîííè, ñúùåñòâóâàò îñíîâàòåëíè ïîäîçðåíèÿ, ÷å çàêîíúò âñúùíîñò å çàîáèêîëåí è ÷åñòîòèòå ñå ïðåïðîäàâàò èëè ïîíå ïðåîòñòúïâàò. À òåçè, êîèòî íå æåëàÿò äà äàäàò åôèðà ñè, ñà ïðèòèñêàíè èêîíîìè÷åñêè. Òåõíèÿò ðåéòèíã ñå îêàçâà íèñúê, ðåêëàìíèòå ïðèòîöè ïðåñúõâàò è â êðàÿ íà êðàèùàòà ñîáñòâåíèêúò íà ÷åñòîòàòà ñå ñúãëàñÿâà íà ñäåëêàòà, êîÿòî áåçîòêàçíî ìèíàâà ïðåä ðåãóëàòîðíèÿ îðãàí ïîä ôîðìàòà íà “ïðîìÿíà íà ïðîãðàìíàòà ñõåìà”. Êàçâàò, ÷å êîìåðñèàëèçàöèÿòà íà åôèðà å ïîâñåìåñòíî ÿâëåíèå â Åâðîïà. Íî ó íàñ òÿ å ñàìî åäèí îò ïðîáëåìèòå, êîèòî âúçíèêâàò. Äðóãèÿò å, ÷å çàìëúêâàò ãëàñîâåòå íà ìàëêèòå ìåäèè è çàïî÷âàò äà ñå èçëèâàò îñíîâèòå íà ìåäèéíè ìîíîïîëè â åôèðà. Ðåêëàìíèòå àãåíöèè ñå ïðåâðúùàò â ïúðâîñòåïåíåí ôàêòîð, êîéòî ìîæå äà äèêòóâà êàêâî äà ñå èçëú÷âà è äîðè íåùî ïîâå÷å - êîé äà ñå ÷óâà è êîé íå. Íà ìÿñòîòî íà íÿêîãàøíàòà ïîëèòè÷åñêà öåíçóðà ñå ïîÿâÿâà íîâà, èêîíîìè÷åñêà. Ïëóðàëèçìúò, äîðè ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî ñå îêàçâàò îòíîâî ïîä âúïðîñ. Ïîíå â åôèðà. Äúðæàâàòà ñå îòòåãëè íàïúëíî îò òàçè ñôåðà. Îïðàâäàíèåòî íà ïîëèòèöèòå ñà ïàçàðíèòå ïðèíöèïè. Äóìàòà ðåéòèíã ñòàíà ïî÷òè ñâåùåíà, óíèâåðñàëíî îïðàâäàíèå çà âñè÷êè ìåäèéíè òðàíñôîðìàöèè. Ìíîçèíñòâîòî èñêà äà ãëåäà “Áèã áðàäúð”, ìàêàð ÷å èçîáùî íå å ÷óâàëî çà Îðóåë è íå çíàå îòêúäå èäâà èìåòî íà ïðåäàâàíåòî, è äà ñëóøà ÷àëãà. Âúïðîñúò å êàêâî äà ïðàâè ìàëöèíñòâîòî, êîåòî èñêà äà ñå âúçïîëçâà îò êîíñòèòóöèîííîòî ñè ïðàâî äà áúäå èíôîðìèðàíî. Ùå ñòèãíåì ëè äî äèêòàòóðà íà ÷àëãàòà è íàèñòèíà ëè íèùî íå ìîæå äà íàïðàâè äúðæàâàòà ïðîòèâ òîâà? Êàêâî ñòàíà ñ òàêñèòå, îò êîèòî ñïîðåä Çàêîíà çà ðàäèî è òåëåâèçèÿ ùÿõà äà ñå ôèíàíñèðàò îáùåñòâåíèòå åëåêòðîííè ìåäèè? Çàùî òå íå ñå âúâåæäàò, à â ñúùîòî âðåìå êîìåðñèàëíèòå ðàäèà è òåëåâèçèè èìàò ïðàâî íà ïîâå÷å ðåêëàìíî âðåìå? Íå âèæäà ëè ÑÅÌ î÷åâèäíîòî - ÷å ñ íåãîâèòå ðåøåíèÿ ñå îòâàðÿò âðàòè÷êè çà çàîáèêàëÿíå íà çàêîíà, à îòòàì è çà ÷åðåí ïàçàð íà ÷åñòîòè? Òåçè âúïðîñè Áúëãàðñêèÿò õåëçèíêñêè êîìèòåò ïîñòàâè íà îáñúæäàíå íà êðúãëà ìàñà íà 17 àïðèë ò. ã. â çàëà “Ìàòè” íà ÍÄÊ. Ïîêàíèõìå ÷åòèðèìà îò ó÷àñòíèöèòå â êðúãëàòà ìàñà äà êàæàò ñâîåòî ìíåíèå ïî ïîâäèãíàòèòå âúïðîñè â êëóá “Îáåêòèâ”. Òîâà ñà äîö. Äèìèòúð Êàìáóðîâ, ïðåïîäàâàòåë â ÑÓ “Ñâåòè Êëèìåíò Îõðèäñêè”, Äàíàèë Äàíîâ, ïðîãðàìåí äèðåêòîð íà Öåíòúðà çà ðàçâèòèå íà ìåäèèòå, Ñâèëåí Îâ÷àðîâ, àäâîêàò îò ÁÕÊ, è äåïóòàòúò îò óïðàâëÿâàùîòî ìíîçèíñòâî Èâî Àòàíàñîâ, ïðåäñåäàòåë íà ìåäèéíàòà êîìèñèÿ â ïàðëàìåíòà. 24 ÎÁÅÊÒÈÂ


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ”

Äàíàèë Äàíîâ

Ñâèëåí Îâ÷àðîâ

Äèìèòúð Êàìáóðîâ

Èâî Àòàíàñîâ

ÎÁÅÊÒÈÂ: Âèå ïîëó÷èõòå ñáîðíèêà ñ äîêóìåíòè çà ñïèðàíåòî íà Ðàäèî “Íîâà Åâðîïà”. Êàêúâ å âàøèÿò ïðî÷èò íà òîâà ñúáèòèå? ÄÀÍÀÈË ÄÀÍÎÂ: Ìîÿò å ìíîãî òúæåí. Õîðà, â êîèòî ñìå âÿðâàëè, õîðà, êîèòî ëè÷íî àç ñúì ðàçãëåæäàë êàòî åìáëåìàòè÷íè çà ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî, êîèòî ñà ïðåäñòàâëÿâàëè èíñòèòóöèè, çàùèòàâàùè ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî, èçâåäíúæ ñå ÿâÿâàò ó÷àñòíèöè (íå êàçâàì ñúçíàòåëíî èëè íå) â ñúáèòèÿ, ïðåäñòàâëÿâàùè äðàñòè÷íè íàðóøåíèÿ íà ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî. Ùå ñå âúðíà â êðàÿ íà åñåíòà íà 2005 ã. Òîãàâà Èíñòèòóò “Îòâîðåíî îáùåñòâî” ðàçïðîñòðàíè èçñëåäâàíåòî “Òåëåâèçèÿòà â Åâðîïà”, íàïðàâåíî â 20 ñòðàíè, ñðåä êîèòî è Áúëãàðèÿ.  íåãî ñå ïðàâåõà çàêëþ÷åíèÿ íà áàçàòà íà ìåäèéíàòà ïðàêòèêà, ñâîáîäàòà è ðåãóëàöèÿòà â òåçè ñòðàíè. È òàì, â ïðåïîðúêèòå êúì Áúëãàðèÿ, ÿñíî å çàïèñàíî: “Íåîáõîäèìî å ñúçäàâàíåòî íà îáùåñòâåí ðåãèñòúð çà ñîáñòâåíîñòòà íà áúëãàðñêèòå ìåäèè êàòî ìåõàíèçúì çà ñàìîðåãóëàöèÿ íà ìåäèéíàòà îáùíîñò” (ðàçäåë 9.4. - “Òúðãîâñêè îïåðàòîðè”, ò. 12). Ïèøå è îùå íåùî, ïî îòíîøåíèå íà ïðîôåñèîíàëíàòà åòèêà, öèòèðàì ò. 16 îò ñúùèÿ ðàçäåë: “Âñè÷êè ñòðàíè,

ïîäïèñàëè Åòè÷íèÿ êîäåêñ íà áúëãàðñêèòå ìåäèè, òðÿáâà äà îñèãóðÿâàò ñïàçâàíåòî ìó íà ïðàêòèêà.” Êàçâàì òîâà, çàùîòî ãëàâíèòå äåéñòâàùè ëèöà â òîçè ïðîöåñ - ãåðîè íà ñáîðíèêà çà ñïèðàíåòî íà Ðàäèî “Íîâà Åâðîïà” - ñà ñâúðçàíè òÿñíî ñ èçñëåäâàíåòî íà Èíñòèòóò “Îòâîðåíî îáùåñòâî”. Ñïîìíÿì ñè íÿêîè îò òÿõ, êîèòî ïðèñúñòâàõà íà òîâà ïðåäñòàâÿíå, äðóãè äîðè ñà öèòèðàíè â íåãî. Òå áÿõà íà 26 íîåìâðè 2005 ã. è â õîòåë “Øåðàòîí”, ðåäîì äî ïðåäñòàâèòåëèòå íà ïîâå÷å îò 60 ìåäèè (ñðåä êîèòî è ôîíäàöèÿ “Íîâà Åâðîïà”), êîãàòî â ïðèñúñòâèåòî íà ïðåçèäåíòà, ïðåìèåðà è ïðåäñåäàòåëÿ íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ñå ïîëàãàõà ïîäïèñè çà ñúãëàñèå ñ Åòè÷íèÿ êîäåêñ. Çàòîâà ìè å òúæíî äà ÷åòà ñáîðíèêà, îò êîéòî ðàçáèðàì êàê òåçè åìáëåìàòè÷íè çà ìåí ôèãóðè â áîðáàòà çà ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî â Áúëãàðèÿ ñà ñðåä îòðèöàòåëíèòå ãåðîè íà òîçè ñáîðíèê. ÄÈÌÈÒÚÐ ÊÀÌÁÓÐÎÂ:  îáñúæäàíåòî íà òîçè êàçóñ çà ìåí îñîáåíî ïðèòåñíèòåëíà å áåçèçõîäèöàòà, â êîÿòî ñà ïîñòàâåíè êàêòî ðàäèîòî, òàêà è äðóãè èíñòèòóöèè, ïðåòúðïåëè ïîäîáíà òðàíñôîðìàöèÿ. Òúðñåíåòî íà èçõîä äî ãîëÿìà ñòåïåí å îáðå÷åíî, äîêîëêîòî íàäåæäàÎÁÅÊÒÈ 25


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” òà â ãðàæäàíñêîòî îáùåñòâî, â ãðàæäàíñêèòå èíñòèòóöèè, êîèòî äà èíèöèèðàò ñúïðîòèâà ó ãðàæäàíèòå, å ìàëêî âåðîÿòíà, çàùîòî èìåííî ãðàæäàíñêè èíñòèòóöèè ñà çàìåñåíè âúâ âúïðîñíèÿ êàçóñ. Òîâà å íàé-ìðà÷íèÿò àñïåêò íà ïðîáëåìà. Êíèãàòà ñâèäåòåëñòâà, ÷å òîçè êàçóñ íå áè âúçíèêíàë, àêî íÿìàøå òîëêîâà àêòèâíà àíãàæèðàíîñò íà ÷àñò îò åêèïà íà "Íîâà Åâðîïà". Òîâà å âèäèìèÿò âðúõ íà àéñáåðãà. Õîðàòà, èçâúðøèëè òðàíñôîðìàöèÿòà íà ðàäèîòî, íå ñà î÷àêâàëè òàêàâà ñúïðîòèâà, çàùîòî ñà èçõîæäàëè îò ïðåçóìïöèÿòà, ÷å òåçè íåùà ñà ñòàâàëè, ñòàâàò è ùå ïðîäúëæàâàò äà ñòàâàò. Íàãëîñòòà, ñ êîÿòî å èçâúðøåíî äåéñòâèåòî, ÿñíî èçäàâà ñúçíàíèåòî çà íåïîêëàòèìîñò, çà áåçíàêàçàíîñò. Òàêà ÷å, àêî òðÿáâà äà ñå òúðñè èçõîä, òîé íå å ñàìî â ïîñîêàòà íà ãðàæäàíñêîòî îáùåñòâî, à è íà ñúáóæäàíåòî íà ïîëèòè÷åñêè ðàçèñêâàíèÿ.  ñëó÷àÿ ãðàæäàíñêîòî îáùåñòâî òðÿáâà äà èãðàå ðîëÿòà íà êàòàëèçàòîð, êîéòî äà íàïðåãíå ïîëèòè÷åñêè ñèëè, çà äà ñå ñâúðøè ïîçèòèâíà ðàáîòà. Èíà÷å

òðèúãúëíèêúò ìåæäó ïîëèòè÷åñêà, èêîíîìè÷åñêà âëàñò è ìåäèè å íåíàðóøèì. Ñòàâà âúïðîñ çà òàêàâà âçàèìîçàâèñèìîñò íà âñÿêà îò òðèòå ñòðàíè, ÷å äà ñå î÷àêâà ïðîìÿíà â àêòóàëíèÿ ïîëèòè÷åñêè, èêîíîìè÷åñêè è îáùîåâðîïåéñêè æèâîò å ìàëêî âåðîÿòíî. ÑÂÈËÅÍ ÎÂ×ÀÐÎÂ: Íÿìà ïðîòèâîðå÷èå ìåæäó íååòè÷íîñòòà è ïðîòèâîïðàâíîñòòà íà ñëó÷èëîòî ñå. Åòèêàòà îñâåí îò Åòè÷íèÿ êîäåêñ ñå çàùèòàâà îò ðåäèöà çàêîíè è ïðèíöèïè íà ïðàâîòî. Ñúãëàñåí ñúì, ÷å òîâà å âúðõúò íà àéñáåðãà, çàùîòî áåçîáðàçèÿòà â ñëó÷àÿ ñà äîïóñíàòè îò ðåäèöà äúðæàâíè îðãàíè, êîèòî òðÿáâà äà áäÿò çà ìåäèéíèÿ ïëóðàëèçúì, ìåäèéíàòà ñâîáîäà è ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî. Ñúâåòúò çà åëåêòðîííè ìåäèè òðÿáâà äà ãàðàíòèðà îïðåäåëåí äÿë êóëòóðíè è îáðàçîâàòåëíè ïðåäàâàíèÿ, îáñúæäàíå íà îáùåñòâåíè ïðîáëåìè â áúëãàðñêèÿ åôèð. Òóê ÑÅÌ ïî íèêàêúâ íà÷èí íå ñå íàìåñè. Òîâà íå å ïðåöåäåíò. Èìà ïîðåäèöà îò ñëó÷àè, äàëè îñíîâàíèå íà çàìåñåíèòå â àôåðàòà äà áúäàò ñïîêîéíè, ÷å ìîãàò äà èçâúðøàò áðóòàëíî íàðóøåíèå íà çàêîíà, áåç äà áúäàò ñàíêöèîíèðàíè, äîðè ïðè çàñèëåí îáùåñòâåí èíòåðåñ è îãðîìíè ïðîòåñòè ñðåùó ñêàíäàëíàòà òðàíñôîðìàöèÿ. Ùå äàì åäèí ïðèìåð íà áåçîáðàçèå - ñëó÷àÿ ñ ðàäèî “ÍÅÒ”. Íàé-íàïðåä ðàäèî “ÍÅÒ” èçëú÷âàøå ðîê ìóçèêà (ïî-äîáðà îò òàçè íà ðàäèî “Çè-ðîê”), íîâèíè, îáñúæäàøå îáùåñòâåíè ïðîáëåìè è òî ïî ìíîãî ïî-ñòîéíîñòåí è ïî-äîáúð íà÷èí îò îñòàíàëèòå ðàäèà. Èìàøå íàé-ìíîãî ïðåäàâàíèÿ, çàñÿãàùè ïðîáëåìèòå íà óÿçâèìè ñîöèàëíè ãðóïè (õîðà ñ óâðåæäàíèÿ - ôèçè÷åñêè è ïñèõè÷åñêè), â ñðàâíåíèå ñ âñè÷êè ìåäèè, íå ñàìî ðàäèà. Îáñúæäàøå ïðîáëåìèòå íà ìëàäèòå õîðà, êóëòóðíè ïðîáëåìè, êîðóïöèÿòà, ïðàâåõà íåùî êàòî ðàçñëåäâàùà æóðíàëèñòèêà. Ðàäèî “ÍÅÒ” áå åäèíñòâåíîòî, ïîäëîæåíî íà ìîíèòîðèíã, ÷å íå ñïàçâàëî ëèöåíçèÿòà ñè â ÷àñòòà íà îáùåñòâåíèòå ïðåäàâàíèÿ è ïóáëèöèñòèêàòà 26 ÎÁÅÊÒÈÂ

ïî ïðîáëåìèòå íà õîðàòà ñ óâðåæäàíèÿ. Ìîæå áè ðàäèîòî íå å äîñòèãàëî òî÷íèòå ïðîöåíòè ñïîðåä èçèñêâàíèÿòà â ëèöåíçèÿòà çà äÿë íà òåçè ïðåäàâàíèÿ â ìèíóòè, íî òî áåøå åäèíñòâåíîòî â Áúëãàðèÿ, êîåòî ñïàçâàøå ïîäîáíè èçèñêâàíèÿ è îáñúæäàøå îáùåñòâåíî çíà÷èìè ïðîáëåìè. Êàê ñòàíà òàêà, ÷å âñè÷êè îñòàíàëè ìóçèêàëíè ðàäèà, êîèòî íå ñïàçâàõà ëèöåíçèÿòà ñè â ïðîäúëæåíèå íà ãîäèíè, íå áÿõà ïîäëîæåíè íà ìîíèòîðèíã, à ñàìî ðàäèî “ÍÅÒ” áå ïîä íàòèñê?! Òîâà â êðàéíà ñìåòêà äîâåäå äî ôèíàíñîâ êîëàïñ íà ðàäèîòî è òî áå ïîãúëíàòî îò ãîëÿì ìåäèåí êîíãëîìåðàò. Èìåííî ïîäîáåí ïðèìåð å îêóðàæèë õîðàòà, ó÷àñòâàëè â àôåðàòà íà ðàäèî “Íîâà Åâðîïà”. ÄÀÍÀÈË ÄÀÍÎÂ: Âúðõúò íà àéñáåðãà ñå âèæäà è â Çàêîíà çà ðàäèîòî è òåëåâèçèÿòà - â ÷ë. 88 è 89, êîèòî âèçèðàò ôèíàíñèðàíåòî íà îáùåñòâåíèòå îïåðàòîðè. Çàêîíúò, ïîÿâèë ñå ïðåç åñåíòà íà 1998 ã., áåøå ïðîìåíÿí ìíîãîêðàòíî, íî òåçè òåêñòîâå îñòàâàò. Òàì ñå ãîâîðè çà íàëè÷èåòî íà ôîíä “Ðàäèî è òåëåâèçèÿ”, íî íåãî ãî íÿìà. Òàêà ÷å “âúðõúò íà àéñáåðãà” ñà òåêñòîâåòå, êîèòî íå ñå èçïúëíÿâàò, à “ëåäúò ïîä âîäàòà” - íåùî ìíîãî ïî-ìîùíî è ìàñèâíî îò ñàìèÿ âðúõ íà àéñáåðãà, ñà îòãîâîðèòå íà âúïðîñà çàùî òåçè òåêñòîâå íà çàêîíà íå ñå èçïúëíÿâàò. ÎÁÅÊÒÈÂ: Èìàò ëè øàíñ îáùåñòâåíèòå ìåäèè äà îöåëåÿò ïðè ðàçëè÷íîòî òðåòèðàíå â çàêîíà èëè ñà îáðå÷åíè íà èç÷åçâàíå? ÑÂÈËÅÍ ÎÂ×ÀÐÎÂ: Ôîíäúò çà ôèíàíñèðàíå íà îáùåñòâåíèòå ìåäèè ïðàêòè÷åñêè è ïðàâíî å íàïúëíî âúçìîæåí, íî íÿìà ïîëèòè÷åñêà âîëÿ äà áúäå äàäåí æèâîò íà òåçè çàêîíîâè òåêñòîâå. Îñâåí òîâà, âúçìîæíî å äà ñå ïðåäïðèåìå äðóãà ìÿðêà çà ôèíàíñèðàíåòî íà îáùåñòâåíèòå ìåäèè - îò äúðæàâíèÿ áþäæåò èëè ïî äðóã íà÷èí. Òðåòî, ñëåä êàòî íå ñå ñúçäàâà ôîíä çà ôèíàíñîâîòî ïîäïîìàãàíå íà îáùåñòâåíèòå ìåäèè, êàòî êðàéíà ìÿðêà ìîæå äà ñå ïðåìàõíå äèñêðèìèíàöèÿòà ñïðÿìî òÿõ ñ ðåêëàìíîòî âðåìå, íà êîåòî èìàò ïðàâî. Òàçè äèñêðèìèíàöèÿ çàñÿãà íå ñàìî ëèöåíçèðàíèòå, íî è ðåãèñòðèðàíèòå åëåêòðîííè ìåäèè (ò. å. è êàáåëíèòå òåëåâèçèè). ÄÀÍÀÈË ÄÀÍÎÂ: Òîãàâà äà ïðåìàõíåì èçèñêâàíèÿòà çà îáùåñòâåíèòå ìåäèè, äà çàáðàâèì äâóëè÷èåòî è ïðîñòî äà çàÿâèì, ÷å íà áúëãàðñêîòî îáùåñòâî íå ñà ìó ïîòðåáíè îáùåñòâåíè ìåäèè, ÷å âñè÷êî å ÷àëãà, åðçàö êóëòóðà, ÷å òàêàâà å èñòèíàòà. Äà ÿ ïðèçíàåì, ïðèåìåì è äà òúðïèì ïîñëåäñòâèÿòà. Ìíîãî ìè ñå èñêà äà êàæà, ÷å îáùåñòâåíèòå ìåäèè íå ñà íà èç÷åçâàíå, çàùîòî ñúì íåïîïðàâèì îïòèìèñò, íî îò äðóãà ñòðàíà, ïðàêòèêàòà ïîêàçâà, ÷å òå âåðîÿòíî ñà íà èç÷åçâàíå. Àêî ïîãëåäíåì ðåéòèíãèòå íà ÁÍÒ è ÁÍÐ, íå ìîæåì äà êîíñòàòèðàìå ïîëîæèòåëåí ïðîöåñ. Çàùîòî, ìàêàð è âèñîêè, ïðè ïî-äúëáî÷èíåí àíàëèç íà ñëóøàòåëñêàòà àóäèòîðèÿ ùå âèäèì îñíîâíî ïðèñúñòâèåòî íà âúçðàñòîâè ãðóïè, êîèòî ïî-ñêîðî ãëåäàò íàçàä, îòêîëêîòî íàïðåä. Êúäå ñà ìëàäèòå õîðà? Êàêúâ å äåëúò íà õîðàòà îò 16 äî 30 ãîäèíè, êîèòî ñà àêòèâíè ñëóøàòåëè íà ÁÍÐ, íàïðèìåð? Àêî âèäÿ òàêàâà ïîçèòèâíà ñòàòèñòèêà, òîãàâà


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” ùå êàæà, ÷å îáùåñòâåíèòå ìåäèè íå ñà íà èç÷åçâàíå. Òàêàâà ñòàòèñòèêà îáà÷å íå ñúì âèäÿë, à òúðñÿ çà íåÿ äàííè îò ãîäèíè.  òîçè ñìèñúë èëè ïðåïîðúêèòå, çàïèñàíè â ðåäèöà äîêóìåíòè è èçñëåäâàíèÿ, òðÿáâà äà ñå ñïàçÿò, èëè òðÿáâà äà ïðèåìåì ôàêòà, ÷å îáùåñòâåíèòå ìåäèè èç÷åçâàò. Ïàçàðúò è íåãîâèòå ïðàâèëà î÷åâèäíî âîäÿò äî ïðîöåñè, êîèòî ñàìî ìîæåì äà êîíñòàòèðàìå, íî íå è äà èì ïðîòèâîäåéñòâàìå. Íÿìà âîëÿ çà òîâà. ÈÂÎ ÀÒÀÍÀÑÎÂ: Íà îáùåñòâåíèòå ìåäèè ùå èì áúäå òðóäíî, çàùîòî íå ìîæå äúðæàâàòà äà íå òè äàâà ïàðè è â ñúùîòî âðåìå äà ñå êîíêóðèðàø ñ ÷èñòî êîìåðñèàëíè ìåäèè, êàòî èçïúëíÿâàø îáùåñòâåíè ôóíêöèè - èçëú÷âàø íîâèíè, ïóáëèöèñòèêà, îáðàçîâàòåëíè ïðåäàâàíèÿ è ò. í. Ìèñëÿ, ÷å òîâà áåøå äîêàçàíî îò ïðàêòèêàòà. Ôîíä “Ðàäèî è òåëåâèçèÿ”, êîéòî òðÿáâàøå äà èçäúðæà ÁÍÒ, ÁÍÐ, ÑÅÌ è äðóãè òàêèâà îáùåñòâåíè îïåðàòîðè, íå ñàìî íå ñå ïúëíè, òîé áåøå çàêðèò. Ñòðóâà ìè ñå, ÷å è òîçè êàáèíåò íÿìà äà íàìåðè ïîëèòè÷åñêà âîëÿ äà çàïî÷íå äà ñúáèðà ðàäèîòåëåâèçèîííàòà òàêñà. Òÿ íå å ãîëÿìà - åäèí ïðîöåíò îò ìèíèìàëíàòà ðàáîòíà çàïëàòà, íî îáùàòà äàíú÷íà òåæåñò íå å ìàëêà è âåðîÿòíî ñå ñìÿòà, ÷å òàçè êàïêà ìîæå äà ïðåëåå ÷àøàòà íà òúðïåíèåòî. Ïî òîçè íà÷èí ÁÍÒ è ÁÍÐ îñòàâàò ïîä îïåêàòà íà ïðàâèòåëñòâîòî. Ìîæå ñåãàøíîòî äà íå ñå áúðêà â ðàáîòàòà èì, íî äðóãî ùå ñè ïîçâîëÿâà òîâà è íàìåñàòà ùå áúäå âúçìîæíà, äîêàòî óïðàâëÿâàùèòå ôèíàíñèðàò íàöèîíàëíèòå ìåäèè. Äðóãàòà âúçìîæíîñò ñúùî å ñïîðíà. Ïî÷òè ïðåç öåëèÿ ïðåõîä ñå äèñêóòèðà äàëè ÁÍÒ è ÁÍÐ, êîèòî ñà ôèíàíñèðàíè îò áþäæåòà, òðÿáâà äà èìàò ïðèõîäè îò ðåêëàìè. Íî ñëåä êàòî äúðæàâàòà íå å íàïðàâèëà íåîáõîäèìîòî, çà äà îñèãóðè îáùåñòâåí õàðàêòåð íà ôèíàíñèðàíåòî, òÿ íå ìîæå äà ëèøè íàöèîíàëíèòå åëåêòðîííè ìåäèè îò âúçìîæíîñòòà äà äîïúëâàò áþäæåòèòå ñè ñ ïðèõîäè îò ðåêëàìè. Åäèíñòâåíîòî, êîåòî ìîæå äà ñå íàïðàâè, å äà èìà îãðàíè÷åíèå çà ìèíóòèòå ðåêëàìà â îáùåñòâåíèòå ìåäèè è îñîáåíî â ïðàéìòàéìà. Òîâà å íàïðàâåíî. Íèå ñìå ïîñòàâåíè ïîä íàòèñê îò äâå ñòðàíè: îò òúðãîâñêèòå ìåäèè, êîèòî èñêàò äà áúäå ïðåìàõíàòà ðåêëàìàòà â îáùåñòâåíèòå, è îò îáùåñòâåíèòå, ïðåäè âñè÷êî îò ÁÍÒ è ÁÍÐ - äà áúäå ïðåìàõíàòî îãðàíè÷åíèåòî çà ðåêëàìè ïðè òÿõ. Êîãàòî ñå ïðèåìàøå áþäæåòúò çà 2006 ã., èìàøå ñêàíäàëåí ñëó÷àé. Ñ åäèí ïàðàãðàô â Çàêîíà çà äúðæàâíèÿ áþäæåò áåøå ïðîìåíåí ìåäèéíèÿò çàêîí è òî â ñúùåñòâåíà íåãîâà ÷àñò - èçðàâíÿâàíåòî íà ðåêëàìíîòî âðåìå âúâ âñè÷êè ìåäèè. Ñëåä òîâà òîçè ïàðàãðàô áåøå îòìåíåí, íî çà äà âìúêíå íÿêîé ñëóæèòåë îò Ìèíèñòåðñòâîòî íà ôèíàíñèòå òàêúâ òåêñò, î÷åâèäíî èìà èêîíîìè÷åñêè èíòåðåñè. Çàêîíîäàòåëÿò íå ìîæå äà îòèäå íèòî â åäíàòà êðàéíîñò, íèòî â äðóãàòà. Òðÿáâà äà ñå íàìåðè íÿêàêúâ êîìïðîìèñåí âàðèàíò. Ìîæå äà ñå ñïîðè äàëè ñåãàøíèòå îãðàíè÷åíèÿ ñà íàé-äîáðèòå, íî íå ñà è íàé-ëîøèòå. ÄÈÌÈÒÚÐ ÊÀÌÁÓÐÎÂ: Î÷àêâàíåòî, ÷å âëàñòîâèÿò åëèò

ùå áúäå çàèíòåðåñóâàí îò ñúùåñòâóâàíåòî íà îáùåñòâåíè ìåäèè, êîèòî äà äåéñòâàò êàòî êîðåêòèâ, å ìàëêî âåðîÿòíî â íàøèÿ ïîëèòè÷åñêè è èêîíîìè÷åñêè êîíòåêñò, çàùîòî òîâà îçíà÷àâà

òîçè åëèò äà ñè ñúçäàäå íàäçèðàòåëè îò êîåòî íå ÷óâñòâà ïîòðåáíîñò. Çàòîâà ïàçàðúò å ïîñêîðî îïðàâäàíèå, ÷å ñå îãðàíè÷àâà äåìîêðàöèÿòà, ðàçáèðàíà ïî ïî-ìîäåðåí íà÷èí - íå ñàìî êàòî âëàñò íà ìíîçèíñòâîòî, íî è êàòî èçÿâà, äàâàíå íà äîñòúï è ïóáëè÷íîñò íà ðàçëè÷íè ìàëöèíñòâà è ãðóïè, êîåòî ñå íàðè÷à ïëóðàëèçúì. Êàêâî èñêàò äà ãëåäàò õîðàòà? Ïðåç ïîñëåäíèòå 15 ãîäèíè áåøå âíèìàòåëíî ïîäãîòâåí è îñúùåñòâåí ïðîöåñ íà ðåçèãíàöèÿ íà ðàçëè÷íè ãðóïè îò õîðà (çàùîòî èäåÿòà, ÷å ñúùåñòâóâà åäèíåí íàðîä, å êðàéíî ñúìíèòåëíà). Òîâà áåøå èçðàáîòåíî ñúñ ñúçíàòåëíî ìåäèéíî è ïîëèòè÷åñêî äåéñòâèå è äîâåäåíî äî âúðõà èìåííî â ïåðèîäà ñëåä çàâðúùàíåòî íà Ñèìåîí Ñàêñêîáóðããîòñêè íà áúëãàðñêà òåðèòîðèÿ. Âñå ïîâå÷å ïîëèòè÷åñêèòå è èêîíîìè÷åñêèòå åëèòè èìàò èäåÿòà çà äåçèíòåðåñèðàíî îáùåñòâî, êîåòî èì å óäîáíî. Äà ñå êóëòèâèðà ïðîöåñúò íà ñúçäàâàíå íà ãðàæäàíñêî îáùåñòâî ìîæå åäèíñòâåíî ÷ðåç ÷ëåíñòâîòî íè â Åâðîïåéñêèÿ ñúþç è íàòèñê îòâúí âúðõó ïîëèòè÷åñêèÿ åëèò, çà äà áúäå ïðèíóäåí òîé äà âúðøè íåùî ïðÿêî âîëÿòà è æåëàíèåòî ñè. Îòíîâî ãîâîðèì çà íåùà, êîèòî çâó÷àò ïåñèìèñòè÷íî. Íå áèõ êàçàë, ÷å ñòàâà äóìà çà íÿêàêúâ ïîñëåäîâàòåëíî ïðîâåäåí ïëàí èëè çà íÿêàêâà êîíñïèðàòèâíà òåîðèÿ. Ñòàâà äóìà çà ñòðóêòóðè, êîèòî íå ñà ïðèòèñêàíè îò äåéñòâàùî ãðàæäàíñêî îáùåñòâî, è çà ëèïñàòà íà íåîáõîäèìîñò îò òÿõíà ñòðàíà äà ïðåäïðèåìàò íÿêàêâè äåéñòâèÿ. Êîãàòî ñòàâà äóìà çà èêîíîìè÷åñêè è ïîëèòè÷åñêè äèêòàò, äàëè ïîëèòè÷åñêèÿò ñå å çàìåíèë îò èêîíîìè÷åñêè, äàëè èçîáùî ïîñòàâÿíåòî íà òîçè âúïðîñ íå å ïðèíöèïíî ïîãðåøíî? Äàëè ïîëèòè÷åñêèÿò äèêòàò íå å áèë âèíàãè èìïëèöèòíî ñêðèò â èêîíîìè÷åñêèÿ? Èìà ñåðèîçíè îïàñåíèÿ â òàçè ïîñîêà. ÎÁÅÊÒÈÂ: Èçãëåæäà ñå ôîðìèðà êîíãëîìåðàò îò åëåêòðîííè ìåäèè, â êîéòî öåíòðàëíà ôèãóðà å Êðàñèìèð Ãåðãîâ. Ôîðìàëíî îáà÷å ñîáñòâåíèöèòå ñà äðóãè. Òóê ñå ñïîìåíà, ÷å îùå ïðåäè äâå ãîäèíè å áèë ïîñòàâåí âúïðîñúò çà ïðîçðà÷íîñòòà â ñîáñòâåíîñòòà íà ìåäèèòå. Òðÿáâà ëè äà áúäå íàÿñíî îáùåñòâîòî ñúñ ñîáñòâåíîñòòà íà ðàäèîñòàíöèèòå è òåëåâèçèèòå? ÄÀÍÀÈË ÄÀÍÎÂ: Íåêà äà ãîâîðèì êàòî ïîòðåáèòåëè. Áè ëè îòèøúë íÿêîé äà ñè êóïè õëàäèëíèê èëè äîðè áàíè÷êà, áåç äà çíàå êîé å ïðîèçâîäèòåëÿò? Î÷åâèäíî íå! Ñïåöèàëèñòèòå â îáëàñòòà íà åëåêòðîííàòà òåõíèêà êàçâàò, ÷å íå å òîëêîâà âàæíî äàëè åäèí ïðîäóêò íîñè ìàðêàòà “Êîìïàê”, “Òîøèáà” èëè “Åë Äæè”, à äàëè íà íåãî ïèøå êúäå å ïðîèçâåäåí. Àêî ïèøå, çíà÷è ïðîèçâîäèòåëÿò íå ñå ïðèòåñíÿâà äà êàæå êîé å, äà èçëåçå íà ñâåòëî. Ìîäåðíàòà áúëãàðñêà ìåäèéíà ïðàêòèêà ñëåä ïðîìåíèòå ïðåç 1989 ã. å óñòðåìåíà êúì äåìîêðàòè÷åí çàÎÁÅÊÒÈ 27


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” ïàäåí ìîäåë. Íàâñÿêúäå òàì èìà åòè÷íè êîäåêñè. Áúëãàðñêèÿò Åòè÷åí êîäåêñ, ñúçäàäåí ïðåç 2005 ã., äî ãîëÿìà ñòåïåí å ïîâòîðåíèå, òÿñíà èíòåðïðåòàöèÿ íà äåìîêðàòè÷íèòå çàïàäíè ïðàêòèêè.  ò. 4.2 íà òîçè êîäåêñ ïèøå: “Íèå âÿðâàìå, ÷å îáùåñòâîòî èìà ïðàâî äà çíàå êîé ïðèòåæàâà è êîíòðîëèðà ìåäèèòå.” Íà ñðåùàòà ïðåç åñåíòà íà 2005 ã. ïðè ïîäïèñâàíåòî íà Åòè÷íèÿ êîäåêñ íà áúëãàðñêèòå ìåäèè ïðèñúñòâàõà ãëàâíèòå ðåäàêòîðè è ñîáñòâåíèöèòå íà ãîëåìèòå îïåðàòîðè è èçäàíèÿ. Òàì áÿõà ïðåäñòàâèòåëèòå íà öåíòðàëíèòå âñåêèäíåâíèöè áåç “Ìîíèòîð”, íà îáùåñòâåíèòå ÁÍÒ è ÁÍÐ, íà ÷àñòíèòå Äàðèê ðàäèî, Áè Òè Âè, “Íîâà òåëåâèçèÿ”, íà ðàäèî “Íîâà Åâðîïà”... Âñè÷êè òå ïîäïèñàõà Åòè÷íèÿ êîäåêñ, ò. å. î÷åâèäíî èñêàõà ïóáëè÷íî äà ïîêàæàò ñúïðè÷àñòíîñòòà ñè ñ íåãî. Íî êîãàòî ñå çàäàäàò ðåáðîì âúïðîñèòå: “×èè ñà êàïèòàëèòå? Êîé å ñîáñòâåíèêúò?”, îòãîâîð íÿìà. Î÷åâèäíî èìà ñòðåìåæ íåùî äà ñå ñêðèå. À òîâà ïðåäèçâèêâà ñúìíåíèÿ. È òóê íå å âàæíî äàëè ñòàâà äóìà çà ëèöåòî Õ, Ó èëè Z, âàæíîòî å, ÷å ñúùåñòâóâàò ñêðèòè ÷àñòíè èíòåðåñè. Çà ìåäèÿòà ÿñíî òðÿáâà äà ñå êàæå êîé å ñîáñòâåíèêúò é, íèùî ïîâå÷å. ÄÈÌÈÒÚÐ ÊÀÌÁÓÐÎÂ: Òðÿáâà äà ñå çíàå íå ñàìî êîé ïðèòåæàâà ìåäèèòå, íî è êîé ãè êîíòðîëèðà,

äàëè òîçè ñóáåêò å ñ ïîëèòè÷åñêî èëè èêîíîìè÷åñêî ïîäàíñòâî Èìà ñåðèîçíî îïàñåíèå, ÷å ñðåä ïå÷àòíèòå ìåäèè èçêëþ÷èòåëíî ìàëúê å äåëúò íà áúëãàðñêèòå è ÷å ÷óæäîòî ïðèñúñòâèå íà áúëãàðñêèÿ ïå÷àòåí ïàçàð ïðåîáëàäàâà. Çàòîâà íÿêîé áè ìîãúë äà êàæå: “Åòî, Ãåðãîâ å íàøå ìîì÷å, áúëãàðèí, äîêàòî äðóãèòå ïå÷àòíè ìåäèè ñà ÷óæäà ñîáñòâåíîñò.” Òîâà áè ìîãëî äà áúäå ñòðàííà ôîðìà íà çàùèòà, íåùî êàòî êðèâîðàçáðàí ñòàìáîëîâèçúì. Çàòîâà ìè ñå ñòðóâà, ÷å ìíîãî âàæíî å äà ñå çíàå êîé å ñîáñòâåíèêúò íà ìåäèÿòà, êîé ñòîè çàä íåãî è êîé äúðïà êîíöèòå. Âúïðîñúò å êàê äà ñòàíå òîâà. Àêî èìàøå ðàçñëåäâàùà æóðíàëèñòèêà íà íåîáõîäèìîòî ðàâíèùå, àêî ìîæåøå äà ñå èãðàå èãðàòà íà íàïðÿãàíåòî íà ïîëèòè÷åñêèòå ñèëè, à íå äà áúäàò îñòàâåíè â ïîëîæåíèå íà ñãîâîð ìåæäó âèñîêèòå èì åòàæè, ùåøå äà èìà ïî-ãîëÿìà íàäåæäà òîâà äà ñå ïðîìåíè. Çàòîâà ñúì ïåñèìè��ò. ÈÂÎ ÀÒÀÍÀÑÎÂ: Àç ñúì êàòåãîðè÷åí, ÷å ñîáñòâåíîñòòà òðÿáâà äà å ÿñíà, çàùîòî ìåäèèòå èìàò ìíîãî ïî-ãîëÿì ðåñóðñ äà âëèÿÿò íà õîðàòà, îòêîëêîòî ïîëèòèöèòå. Åäèí ïîïóëÿðåí òåëåâèçèîíåí âîäåù ìîæå äà áúäå ïî-ñèëåí â òîâà îòíîøåíèå îò íàé-îáè÷àíèÿ ïîëèòèê. Çà ñúæàëåíèå ïðîçðà÷íîñòòà ëèïñâà è äîðè íà êðúãëàòà ìàñà â çàëà “Ìàòè” íà ÍÄÊ ñå ãîâîðåøå èíîñêàçàòåëíî, ïðèâåæäàõà ñå êàòî äîêàçàòåëñòâî çà êîíöåíòðàöèÿòà íà åëåêòðîííè ìåäèè âòîðè÷íè áåëåçè. Çàêîíúò ìíîãî ëåñíî ñå çàîáèêàëÿ è íå ñàìî ìåäèéíèÿò. Äî ïîñëåäíàòà ïðîìÿíà â êîíñòèòóöèÿòà ÷óæäåñòðàííè ãðàæäàíè íå ìîæåõà äà êóïóâàò çåìÿ, íî òå ãî ïðàâåõà ìàñîâî ÷ðåç ïîäñòàâåíè ëèöà. Ïî ñúùèÿ ìå28 ÎÁÅÊÒÈÂ

õàíèçúì ñå êîíöåíòðèðàò è ìåäèè. Òîâà òðóäíî ìîæå äà ñå äîêàæå. Ã-í Ñâèëåí Îâ÷àðîâ êàçà åäíî èìå, íî òîé å ãðàæäàíèí. Ïîëèòèêúò òðÿáâà äà å â ñúñòîÿíèå äà äîêàæå òîâà, êîåòî êàçâà. Íî èìåòî åäâà ëè å îò òàêîâà ãîëÿìî çíà÷åíèå. Âàæíà å âúçìîæíîñòòà äà ñå êîíöåíòðèðà ó åäèí ÷îâåê ãîëÿìî ìåäèéíî âëèÿíèå, îò êîåòî ùå ïîñëåäâà è ïîëèòè÷åñêî, è âëàñòîâî. ÎÁÅÊÒÈÂ: Èìà ëè íóæäà îò ïðîìåíè â çàêîíà, çà äà èìà þðèäè÷åñêè ìåõàíèçúì çà óñòàíîâÿâàíåòî è äîêàçâàíåòî íà ñîáñòâåíîñòòà? ÑÂÈËÅÍ ÎÂ×ÀÐÎÂ:  Åâðîïà èìà ïðèìåðè çà òîâà, èìà ãè è â Áúëãàðèÿ. Òî å è åâðîïåéñêà, è áúëãàðñêà òðàäèöèÿ. Ïúðâîòî å çàáðàíà íà ó÷àñòíèöè â ïàçàðà, êîèòî íÿìàò ðåãèñòðàöèÿ ïî ïðîçðà÷åí íà÷èí. Òúðãîâñêèÿò ðåãèñòúð å ïóáëè÷åí âúâ âñè÷êè ñòðàíè îñâåí â îôøîðíèòå çîíè. Íàøèÿò âúçðîæäåíñêè è åâðîïåéñêèÿò ìîäåë ñà âñÿêà ñòîïàíñêà åäèíèöà äà áúäå ïðîçðà÷íî ðåãèñòðèðàíà, äà ñå çíàå êîëêî ïàðè èìà, êúäå é å îôèñúò, êîé ÿ êîíòðîëèðà è óïðàâëÿâà. Îôøîðíèòå çîíè ñà èçîáðåòåíèå íà ÕÕ âåê ñ öåë ïðàíå íà ïàðè è óêðèâàíå íà äàíúöè.  Åâðîïà å îãðàíè÷åíî âëèÿíèåòî íà êîìïàíèè, ðåãèñòðèðàíè â îôøîðíè çîíè, ñ êóõè àäðåñè, ñ òåëåôîííè ñåêðåòàðè è ò. í. Ïúðâàòà ìÿðêà, êîÿòî ìîæå äà ñå âçåìå, å äà íÿìà ìåäèè, ðåãèñòðèðàíè èçâúí ñòðàíàòà, ÷èèòî ñîáñòâåíèöè ïî öÿëàòà âåðèãà âêëþ÷âàò êîìïàíèè, ðåãèñòðèðàíè â îôøîðíè çîíè. Âòîðèÿò ïðîáëåì òðóäíî ìîæå äà ñå ðåøè ñ ïðàâíè ñðåäñòâà - ïðîáëåìúò ñ ïîäñòàâåíèòå ëèöà. Òîâà å èçêëþ÷èòåëíî ïîïóëÿðåí ìåòîä ñðåä áúëãàðñêèòå ìåäèè. Äîêàòî ñêðèòèÿò ïúëíîìîùíèê èëè ïîäñòàâåíîòî ëèöå ñà áèëè ïðèåìëèâè è ïîïóëÿðíè â ñòàðèòå ðåïóáëèêè â Ñðåäíîâåêîâèåòî, â ñúâðåìåííîòî èíäóñòðèàëíî èíôîðìàöèîííî îáùåñòâî íå ñå ãëåäà ñ äîáðî îêî íà ïîäîáíè ïðàêòèêè, îñîáåíî îò äàíú÷íèòå îðãàíè.  Áúëãàðèÿ âñå îùå ôóòáîëíè êëóáîâå, ìåäèè è äðóãè ïîïóëÿðíè ñòîïàíñêè ñóáåêòè ñà ñîáñòâåíîñò íà ñêðèòè ïúëíîìîùíèöè è ïîäñòàâåíè ëèöà. Òîâà ñà îáëàñòè, â êîèòî ïàäà ãîëÿìî ïðàíå íà ïàðè. Ñìÿòàìå, ÷å çàêîíîäàòåëíàòà è èçïúëíèòåëíàòà âëàñò íÿìàò âîëÿòà äà ñå ïðåáîðÿò ñ òîâà. Òóê îñâåí ïîãàçâàíåòî íà ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî ñå ïîëó÷àâàò îòðèöàòåëíè åôåêòè è âúðõó äðóãè âàæíè îáùåñòâåíè îòíîøåíèÿ êàòî ñâîáîäàòà íà êîíêóðåíöèÿòà, äàíú÷íîòî çàêîíîäàòåëñòâî è ñúáèðàåìîñòòà íà äàíúöèòå, áîðáàòà ñ ïðàíåòî íà ìðúñíè ïàðè, áîðáàòà ñ îðãàíèçèðàíàòà ïðåñòúïíîñò. Ïðîáëåìúò å ìåæäó çàêîíà è èçïúëíåíèåòî ìó. Ìîæåì äà çàáðàíèì ñêðèòèòå ïúëíîìîùíèöè â áúëãàðñêèòå ìåäèè, íî ñ òîâà íèùî íÿìà äà ñå ïðîìåíè. Âúïðîñúò å äà èìà íÿêàêâî ðàçñëåäâàíå.  êàçóñà ñ ðàäèî “Íîâà Åâðîïà” èìà íÿêàêâî ðàçñëåäâàíå îò ïðîêóðàòóðàòà çà íàëè÷èåòî íà ñêðèò ïúëíîìîùíèê â ëèöåòî íà íîâîèçáðàíèÿ áîðä íà ôîíäàöèÿ “Íîâà Åâðîïà” è õîðàòà, êîèòî íàïóñíàõà. Òóê ñòàâà äóìà çà ôîíäàöèÿ ñ íåñòîïàíñêà, ïðåäïîëàãà ñå ñ áëàãîòâîðèòåëíà öåë. Ïðîêóðàòóðàòà ñå çàèíòåðåñóâà çàùî áîðäúò å ïîèñêàë îò ÑÅÌ äà ñìåíè õàðàêòåðà íà ðàäèîîïåðàòîðà îò îáùåñòâåí â òúðãîâñêè, çàùî æå-


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” ëàå ñìÿíàòà íà ôîðìàòà îò îáùåñòâåíîïîëèòè÷åñêè â ìóçèêàëåí, êîåòî å íåñúâìåñòèìî ñ åäíà íåñòîïàíñêà îðãàíèçàöèÿ.  ñëó÷àèòå, êîãàòî ñîáñòâåíèöè íà ìåäèèòå ñà ÷èñòî ñòîïàíñêè ñóáåêòè, Çàêîíúò çà þðèäè÷åñêèòå ëèöà ñ íåñòîïàíñêà öåë (ÇÞËÍÖ) íå ìîæå äà áúäå èçïîëçâàí. Ìîæå áè èìà çàêîíîäàòåëíà ïðàçíîòà. Òîâà íå îçíà÷àâà, ÷å îáùåñòâåíèòå ìåäèè íå ñà ïå÷åëèâø áèçíåñ. Âúçìîæíî å äàäåíî òúðãîâñêî äðóæåñòâî äà èçâëè÷à ïå÷àëáà îò ïóáëèöèñòè÷íà è îáùåñòâåíîïîëèòè÷åñêà ìåäèÿ - ïðèìåð å CNN. Îáùåñòâåíèòå ìåäèè ìîãàò äà áúäàò ïå÷åëèâøè. Âèæòå, èìà îãðîìíî óâåëè÷åíèå íà îáùåñòâåíèòå äèñêóñèè â èíòåðíåò ìåäèèòå. Äúðæàâàòà çàòâîðè êðàí÷åòàòà íà òðàäèöèîííèòå îáùåñòâåíè åëåêòðîííè ìåäèè è ñåãà õîðàòà ÷åòàò ïîâå÷å âåñòíèöè è ïèøàò ïèñìà äî òÿõ, çàùîòî òå èìàò åëåêòðîííè ôîðóìè. ÄÀÍÀÈË ÄÀÍÎÂ: Ìåäèÿ çíà÷è “ñðåäà”. Îçíà÷àâà è “â ñðåäàòà” - â öåíòúðà ìåæäó âëàñòòà è îáùåñòâîòî. Äðóãîòî å PR. Êîãàòî íå çíàåì ÷èÿ å ñîáñòâåíîñòòà, íå çíàåì îò ÷èå èìå ãîâîðè ìåäèÿòà, êîé äúðïà êîíöèòå é. È ñúùåñòâóâà âúçìîæíîñòòà ïðîäóêòúò íà òàçè ìåäèÿ äà áúäå âå÷å íå æóðíàëèñòèêà, à ïî-ñêîðî ôîðìà íà îòñòîÿâàíå íà ñïåöèôè÷íè èíòåðåñè, îòòàì è íà ïðîïàãàíäà! Çàòîâà, çà äà íÿìà ñïåêóëàöèè, ÷å ñå ïðàâè ïðîïàãàíäà, íåêà äà êàæåì êîé ñòîè çàä äàäåíà ìåäèÿ. ÎÁÅÊÒÈÂ: Ìåæäó ïå÷àòíèòå è åëåêòðîííèòå ìåäèè èìà ñúùåñòâåíà ðàçëèêà è òÿ å, ÷å âåñòíèöèòå è ñïèñàíèÿòà èìàò âòîðè èçòî÷íèê íà äîõîäè - ïðîäàæáàòà. À òîâà ìîæå äà ãè íàïðàâè íåçàâèñèìè îò ðåêëàìàòà. Çàòîâà ìíîãî ñúùåñòâåí å âúïðîñúò çà ðåêëàìíèòå àãåíöèè, çà îòíîøåíèÿòà ìåæäó òÿõ è ìåäèèòå. Ìîæåì ëè äà çàêëþ÷èì îò ïðàêòèêàòà, ÷å òðàíñôîðìàöèÿòà íà îáùåñòâåíèòå ìåäèè â êîìåðñèàëíè íå ñòàâà äîáðîâîëíî, ïîíåæå “òîâà èñêàò äà ñëóøàò è ãëåäàò õîðàòà”, à äîíÿêúäå ïîä íàòèñêà íà ðåêëàìîäàòåëèòå, îïîñðåäñòâàíè îò ðåêëàìíèòå àãåíöèè? Èäâà ëè íîâà, èêîíîìè÷åñêà öåíçóðà íà ìÿñòîòî íà ïîëèòè÷åñêàòà? ÑÂÈËÅÍ ÎÂ×ÀÐÎÂ: Íàïúëíî ñúì ñúãëàñåí, ÷å êîìåðñèàëèçàöèÿòà ñå äèêòóâà îò ðåêëàìàòà êàòî èíäóñòðèÿ. Íà íåÿ ñà é ïî-óäîáíè êîìåðñèàëíèòå ìåäèè ñúñ çàáàâíà òåìàòèêà. Àç íå ñúì ìåäèåí ñïåöèàëèñò, òîâà ñà íàáëþäåíèÿòà ìè êàòî ïîòðåáèòåë. Îáðàòíî, åäíà îáùåñòâåíà ìåäèÿ ìîæå äà ïå÷åëè è äà èìà îãðîìíà ïîòðåáèòåëñêà áàçà, íî ïðè äðóãà ôîðìà íà ôèíàíñèðàíå - òàêñè îò êàáåëíè îïåðàòîðè, ïðîäàæáà íà âåñòíèöè, ñóáñèäèè îò îáùåñòâåí ôîíä è ò. í. Äúðæàâàòà íå ñóáñèäèðà è íå îêóðàæàâà îáùåñòâåíèòå ìåäèè. Òå áèõà ìîãëè äà îöåëåÿò ñàìè, àêî íàìåðÿò èçòî÷íèöè çà ôèíàíñèðàíå, ìîãàò äîðè äà ïå÷åëÿò, íî ñà ïîñòàâåíè â äèñêðèìèíàöèîííî ïîëîæåíèå ñïðÿìî òúðãîâñêèòå ìåäèè è îò äúðæàâàòà, è îò

çàêîíà, êîéòî äîïúëíèòåëíî çàáèâà ïèðîí â êîâ÷åãà èì ÄÀÍÀÈË ÄÀÍÎÂ: Ïðåç ïîñëåäíèòå äåñåòèíà ãîäèíè áåøå ëàíñèðàí ìèòúò, ÷å êà÷åñòâåíà ìåäèÿ îçíà÷àâà

ðåéòèíãîâà ìåäèÿ. Çàòîâà ïúðâîòî íåùî, çà êîåòî ïèòà ðåêëàìîäàòåëÿò, å: “Êàêúâ òè å ðåéòèíãúò, êîëêî ãîëÿìà å òâîÿòà àóäèòîðèÿ?” Òàêàâà ëîãèêà îáà÷å ïîâåæäà íàâúí, èçâúí ïðåêèòå ôóíêöèè íà îáùåñòâåíèòå ìåäèè êà÷åñòâåíî äà èíôîðìèðàò, îáðàçîâàò è çàáàâëÿâàò ðàçíîîáðàçíè àóäèòîðèè, äà ãîâîðÿò îò èìåòî íà òåçè àóäèòîðèè, è îòòàì - äà çàùèòàâàò îáùåñòâåíèÿ èíòåðåñ. Áèë ñúì íà ìíîãî ñðåùè, íà êîèòî ïðåäñòàâèòåëè íà îáùåñòâåíèòå ìåäèè ïðîñòî ñà ðàçìàõâàëè ðåéòèíãè è ñà ñå îïèòâàëè äà êàæàò, ÷å òÿõíàòà àóäèòîðèÿ å (íàé-) ãîëÿìà. Òàêà îáà÷å òå áÿãàò îò äåáàòèòå çà êà÷åñòâîòî, çà öåííîñòèòå, êàòî ñúçíàòåëíî èëè íåñúçíàòåëíî ñå ñúñðåäîòî÷àâàò ñàìî âúðõó òîâà êîëêî å âèñîê òåõíèÿò ðåéòèíã, êîëêî å ãîëÿìà àóäèòîðèÿòà èì. ÑÂÈËÅÍ ÎÂ×ÀÐÎÂ: Äîðè êîãàòî àóäèòîðèÿòà íà îáùåñòâåíèòå ìåäèè îñòàíå ìàëêà, òÿ ñúùî èìà ïðàâî íà èíôîðìàöèÿ. Äúðæàâàòà òðÿáâà äà îñèãóðè íà âñè÷êè âúçìîæíîñòòà äà ïîëó÷àâàò èíôîðìàöèÿ ïî íàé-óäîáíèÿ çà òÿõ íà÷èí. Åäèí ïðèìåð ñà ïîñëåäíèòå ñêàíäàëè ñ îáùåñòâåíàòà òåëåâèçèÿ â Ïëîâäèâ. Òå èìàò ìàëêà, íî èçêëþ÷èòåëíî ëîÿëíà è òâúðäà àóäèòîðèÿ. Òåçè õîðà ïðåäïî÷èòàò êàáåëíàòà òåëåâèçèÿ êàòî ñðåäñòâî çà ïîëó÷àâàíå íà òÿõíàòà äíåâíà äîçà îáùåñòâåíà èíôîðìàöèÿ è ïóáëèöèñòèêà (íå ñåðèàëè). Ðåêëàìàòà áè ìîãëà äà ôèíàíñèðà îáùåñòâåíèòå ìåäèè ïîðàäè ñïåöèôèêàòà íà òåçè ìàëêè îáùåñòâåíè ÿäðà, êîèòî ñå èíòåðåñóâàò îò ïóáëèöèñòèêà. Íÿêîè ðåêëàìîäàòåëè èñêàò àóäèòîðèÿ ñ îïðåäåëåí îáðàçîâàòåëåí öåíç. Òîâà ñà âúïðîñè íà ìàðêåòèíãà, êóëòóðîëîãèÿòà, ñîöèîëîãèÿòà.  ìîìåíòà îáà÷å â Áúëãàðèÿ ñúùåñòâóâà ðåêëàìåí ìîíîïîë èëè êîíãëîìåðàò, àêî ùåòå, ñ ãîñïîäñòâàùî ïîëîæåíèå íà ïàçàðà, êîéòî ïðåïÿòñòâà âðúçêàòà ìåæäó èêîíîìè÷åñêèòå ñóáåêòè, èñêàùè ðåêëàìàòà èì äà ñòèãíå äî ñïåöèôè÷íè îáùåñòâåíè ãðóïè ñ îïðåäåëåí îáðàçîâàòåëåí è èìóùåñòâåí öåíç, è ñàìèòå ïîòðåáèòåëè íà ðåêëàìíîòî ïîñëàíèå. Òîçè êîíãëîìåðàò íàñî÷âà ãîëåìèòå ïîòîöè îò ðåêëàìà è ïàðè ñàìî êúì êîìåðñèàëíèòå ìåäèè. Òîâà áåøå ïðè÷èíàòà ìíîãî îáùåñòâåíè ìåäèè äà çàãèíàò èëè äà áúäàò ïîãúëíàòè îò êîíãëîìåðàòà, áåç äà ñà íàëèöå íÿêàêâè îñîáåíè äàëàâåðè êàòî â ñëó÷àÿ ñ ðàäèî “Íîâà Åâðîïà”. Ãîñïîäñòâàùîòî ïîëîæåíèå â ðåêëàìíàòà èíäóñòðèÿ, â PR-èíäóñòðèÿòà, äîâåäå äî íàòèñê âúðõó äðóãè èíäóñòðèè, äî ïîãëúùàíå è ñúçäàâàíå íà âòîðè ìîíîïîë â òåëåâèçèîííàòà èíäóñòðèÿ. Òðåòèÿò ìîíîïîë - â ðàäèîèíäóñòðèÿòà, òåïúðâà çàïî÷âà äà ñå ñúçäàâà. ÄÀÍÀÈË ÄÀÍÎÂ: Ïîíåæå áå óïîòðåáåíà äóìàòà “êîíãëîìåðàò”, ùå ñå îïèòàì è àç äà ÿ îáÿñíÿ ÷ðåç ïðèìåð, îòâåæäàù êúì ðàçëèêèòå â ìåäèéíàòà ñðåäà íà Âåëèêîáðèòàíèÿ è Áúëãàðèÿ. Âúâ Âåëèêîáðèòàíèÿ èçëèçà âåñòíèê “Ñúí” ñ îãðîìåí òèðàæ, îáñëóæâàù ìàñîâàòà àóäèòîðèÿ. Òîé å ñîáñòâåíîñò íà Ðóïúðò Ìúðäîê. Èçëèçà è âåñòíèê “Òàéìñ” - ñåðèîçåí, øèðîêîôîðìàòåí, íàñî÷åí êúì âñè÷êè îñíîâíè ïðîáëåìè íà îáùåñòâîòî, äàâàù îòãîâîðè, ñâúðçàíè ñ îáùåñòâåíèÿ äíåâåí ðåä. Òîé ñúùî å ñîáñòâåíîñò íà ã-í Ìúðäîê. Èçëèçà, ÷å òàì å âúçìîæíî (è íÿìà íèùî ëîøî â òîâà) äà ñúùåñòâóâà ìåÎÁÅÊÒÈ 29


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” äèéíà ñîáñòâåíîñò â ðàçëè÷íè ñôåðè, çàùîòî ãðàæäàíñêîòî îáùåñòâî å ñðåäà, â êîÿòî íÿìà åäèí-åäèíñòâåí âëàñòîâè öåíòúð, ñðåäà, â êîÿòî ñúùåñòâóâàò ìåõàíèçìè è ñèëè íà âçàèìåí êîíòðîë.  Áúëãàðèÿ îáà÷å òîçè ïðèíöèï íå äåéñòâà äîñòàòú÷íî äîáðå èëè ïúê íå ìó ñå ïîçâîëÿâà äà ñå çàäåéñòâà àäåêâàòíî. Ó íàñ î÷åâèäíî ñå âúðâè êúì íÿêàêâà ôîðìàöèÿ, â êîÿòî äàäåí ñóáåêò çàñòàâà íà âõîäà è íà èçõîäà, êîíòðîëèðà âñè÷êî è ïðå÷è íà ñúùåñòâóâàíåòî íà âúíøíè ôàêòîðè, êîèòî äà êîíòðîëèðàò íåãî, äà îòâåæäàò äî ñèñòåìàòà çà âçàèìåí êîíòðîë. Ìîæå áè çàðàäè òîâà ñúùåñòâóâàò îïèòè äà ñå ïðèòåæàâàò êîëêîòî ñå ìîæå ïîâå÷å ìåäèè, ïîâå÷å ðåêëàìíè àãåíöèè, ïîâå÷å àãåíöèè, èçìåðâàùè ðåéòèíãà (ïèéïúëìåòðè÷íè èëè êàêâèòî è äà áèëî äðóãè), çà äà ìîæå ïî-ëåñíî äà ñå ëàíñèðà òåçàòà, ÷å èìåííî äàäåíà ìåäèÿ å íàé-ñëóøàíàòà èëè íàé-ãëåäàíàòà, ñúîòâåòíî ðåêëàìàòà äà ïîòå÷å òî÷íî êúì íåÿ. ÑÂÈËÅÍ ÎÂ×ÀÐÎÂ: Òàêúâ å ñìèñúëúò íà èêîíîìè÷åñêîòî ïîíÿòèå “êîíãëîìåðàò”. Òîâà îçíà÷àâà òðúñòîâå èëè êâàçèìîíîïîëíè ñòðóêòóðè â ðàçëè÷íè èíäóñòðèè, íî ñâúðçàíè ïîìåæäó ñè - íàïðèìåð ìîíîïîë â ïðîèçâîäñòâîòî íà êàðòîôè è ãîñïîäñòâàùî ïîëîæåíèå â èíäóñòðèÿòà ñ êàðòîôåíî ïþðå. Òåçè èíäóñòðèè ñè âëèÿÿò. Äðóã ïðèìåð å äà èìàø ôóòáîëåí êëóá è ñïîðòåí âåñòíèê. Ñïîðòíàòà æóðíàëèñòèêà â òîçè âåñòíèê ùå áúäå ïîâëèÿíà ïî íÿêàêúâ íà÷èí. Îáðàòíî, óñïåõèòå íà êëóáà, íàìèðàíåòî íà ñïîíñîðè è ïîïóëÿðèçàöèÿòà íà ñïîðòíàòà äåéíîñò ùå áúäàò ïîâëèÿíè îò âåñòíèêà.  ñëó÷àÿ ïèéïúëìåòðèÿòà è ðåêëàìàòà âëèÿÿò íà ïàçàðà íà åëåêòðîííèòå ìåäèè, à òå îò ñâîÿ ñòðàíà âëèÿÿò íà äðóã ïàçàð, êúäåòî êîíãëîìåðàòúò èìà ãîñïîäñòâàùî ïîëîæåíèå. Òîâà å íåçàêîííî. Íåùî ïîâå÷å, â íàøèÿ Çàêîí çà ðàäèîòî è òåëåâèçèÿòà å çàïèñàíî, ÷å íå ñå äàâà ëèöåíçèÿ íà ëèöà èëè ñâúðçàíè ñ òÿõ ëèöà, êîèòî ñà ðåêëàìíè àãåíòè èëè êîíòðîëèðàò ðåêëàìíè àãåíòè. Òîâà ïîäëåæè íà äîêàçâàíå, íî

íèêîé äîñåãà íå ñå å îïèòàë äà ãî äîêàæå Òî å åäíà îò íàé-íàðóøàâàíèòå íîðìè â áúëãàðñêîòî çàêîíîäàòåëñòâî. Ïðîáëåìúò íå å â çàêîíà, à â íåãîâîòî èçïúëíåíèå. Èâî Àòàíàñîâ êàçà, ÷å íèå âèæäàìå âòîðè÷íèòå áåëåçè íà êîíãëîìåðàòà, íî íÿìàìå ïúðâè÷íèòå. Íåèçêàçàí îáà÷å îñòàíà íåãîâèÿò óïðåê êàòî çàêîíîäàòåë êúì èçïúëíèòåëíàòà âëàñò, ÷å íå ñè å ñâúðøèëà ðàáîòàòà è íå å íàìåðèëà òåçè ïúðâè÷íè áåëåçè íà êîíãëîìåðàòà è äà âçåìå ìåðêè. ÈÂÎ ÀÒÀÍÀÑÎÂ: Íÿìà äîáðà öåíçóðà, íî íå çíàì êîÿ å çà ïðåäïî÷èòàíå. Ïîëèòè÷åñêàòà êàòî ÷å ëè å ïîëîøà, çàùîòî ïðåäñòàâëÿâà ïîñåãàòåëñòâî íà âëàñòòà íàä ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî, äîêàòî äðóãàòà èçãëåæäà íÿêàê ïî-ðàôèíèðàíà. Ðåêëàìîäàòåëÿò å ñâîáîäåí äà èçáåðå íà êîÿ ìåäèÿ äà äàäå ïàðè çà ïîïóëÿðèçèðàíå íà íåãîâèÿ ïðîäóêò è å åñòåñòâåíî äà ñå íàñî÷è êúì òàçè ñ ïî-ãîëÿìà àóäèòîðèÿ. Íî èìàøå ñïîðîâå ïî âúïðîñà êàê ñå ïðàâÿò ðåéòèíãèòå è ñå ñúçäàäå âòîðà ïèé30 ÎÁÅÊÒÈÂ

ïúëìåòðè÷íà àãåíöèÿ. Âúïðåêè òîâà ïðîäúëæàâà äà ñúùåñòâóâà ñúìíåíèå, ÷å â òàçè îáëàñò ðåçóëòàòèòå ñå äèðèæèðàò. Çàùî ñå ïîëó÷àâà òîâà? Î÷åâèäíî ñå íàðóøàâà èçèñêâàíåòî ðàäèî è òåëåâèçèîííèòå îïåðàòîðèòå äà íÿìàò ó÷àñòèå â ðåêëàìíè àãåíöèè. Òîâà å òðóäíî çà äîêàçâàíå ïðåä ñúäà, íî ïðàêòèêàòà ïîêàçâà, ÷å ðåêëàìíèòå ïîòîöè ñå êîíòðîëèðàò îò îïðåäåëåíè õîðà è ïî òîçè íà÷èí òå ìîãàò äà ðàçðóøàò åäíà ìåäèÿ. Òîâà ïðåäè ñå ïðàâåøå îò ïîëèòèöèòå. Êîãàòî áåøå ïðåìèåð, Èâàí Êîñòîâ áåøå âíóøèë íà ðåäèöà ñòîïàíñêè ñóáåêòè äà íå ðåêëàìèðàò â ïðåäàâàíåòî íà Ñëàâè Òðèôîíîâ “Õúøîâå”. Òîâà îáà÷å ìîæå äà ñå íàïðàâè è â ñàìàòà ãèëäèÿ, àêî â íåÿ èìà äîñòàòú÷íî ìîùíà ôèãóðà, ñïîñîáíà äà ëèêâèäèðà âñÿêà íîâîïîÿâèëà ñå êîíêóðåíöèÿ. Íî èìà è íåùî äðóãî. Ìîæå íà åäíà ìåäèÿ ñ âèñîê ðåéòèíã äà íå ïðå÷è íèêîé, íî êîãàòî òîçè ðåéòèíã å íà áàçàòà íà íèñêà êóëòóðà, à òàì ñå íàëèâàò ïàðèòå íà ðåêëàìîäàòåëèòå, ñòàâà ñòðàøíî. Òóê ñòàíà äóìà çà ÷àëãàòà. Äåìîíòèðàíåòî é å ìíîãî ñëîæíî. Íåéíèÿò âúçõîä ïðîäúëæàâà ñòðåìèòåëíî âå÷å 10-15 ãîäèíè. Ìåäèèòå ñúäåéñòâàò çà ôîðìèðàíå íà ëîø åñòåòè÷åñêè âêóñ, à òîé ãè òëàñêà êúì îùå ïî-íèñêî ðàâíèùå. È òàêà äî áåçêðàéíîñò. Íå ñúì îïòèìèñò, ÷å òîâà ìîæå äà áúäå ñïðÿíî. Íàïðîòèâ, ñ âëèçàíåòî íè â ÅÑ òîçè òèï èçêóñòâî ìîæå äà ïðåâçåìå íîâè òåðèòîðèè.  Áðþêñåë èìà àôèø çà êîíöåðò íà åäíà íàøà ïîïôîëê ïåâèöà. Âÿðíî, â ðåñòîðàíò, íå â çàëà, íî... ÎÁÅÊÒÈÂ: Êàêâà å ðîëÿòà íà ÑÅÌ - ñúâåòúò ðåãóëàòîð ëè å íà òåçè ñúáèòèÿ èëè ñàìî ðåãèñòðàòîð? ÈÂÎ ÀÒÀÍÀÑÎÂ: ÑÅÌ òðÿáâà äà ïðåöåíÿâà îòäåëíèòå ñëó÷àè, â êîèòî ñå èñêà ïðîìÿíà íà ïðîãðàìíàòà ñõåìà è èçîáùî íà óñëîâèÿòà, êîèòî ñà çàëåãíàëè â ëèöåíçà, çà äà ìîãàò òåëåâèçèèòå è ðàäèîñòàíöèèòå äà èçëú÷âàò. Ñúâåòúò èìà ïðàâî äà ïðàâè ïðîìåíè â íàìåðåíèÿòà íà îïåðàòîðèòå, ñòèãà äà å óáåäåí, ÷å ìîòèâèòå ìó ñà îñíîâàòåëíè è ìîãàò äà èçäúðæàò â åäèí ñúäåáåí ñïîð. Ïðè íàñ íå å ïðèñòèãíàëà çàÿâêà çà ïðîìÿíà íà çàêîíà â òàçè ïîñîêà - êàêâî äà ñå íàïðàâè, çà äà ìîæå ïîäîáíè ñëó÷àè äà áúäàò èçáåãíàòè ïîíå çàíàïðåä. È íà êðúãëàòà ìàñà íå ÷óõ òàêàâà èäåÿ. Àêî íÿêîé å â ñúñòîÿíèå äà ôîðìóëèðà ñìèñëåíî ïðåäëîæåíèå, ùå ãî ðàçãëåäàìå ñ èíòåðåñ. ÑÂÈËÅÍ ÎÂ×ÀÐÎÂ: Ðîëÿòà íà ÑÅÌ å èìåííî ðîëÿòà íà èçïúëíèòåëíàòà âëàñò. Ñúâåòúò å íàé-âàæíèÿò äúðæàâåí îðãàí, êîéòî òðÿáâà äà ïðîâåæäà ìåäèéíàòà ïîëèòèêà. Ñïîðåä ìåí îáà÷å äîñåãà ÑÅÌ äåéñòâà èçöÿëî â ïîëçà íà èíòåðåñèòå íà ãîëåìèòå èãðà÷è, èçöÿëî â èíòåðåñèòå íà êîìåðñèàëèçìà, ðåêëàìàòà è ïîëèòè÷åñêèÿ PR. Áúëãàðñêèÿò õåëçèíêñêè êîìèòåò, ñëåäÿù çà ïëóðàëèçìà è ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî, íå å çàáåëÿçàë ÑÅÌ äà äåéñòâà â îáùåñòâåí èíòåðåñ. ÎÁÅÊÒÈÂ: Ñïîðåä Âàñ òîâà óìèøëåíî ëè å èëè å ëèíèÿ íà ñúïðîòèâëåíèå, íåæåëàíèå äà ñå íàâëèçà â êîíôëèêòè ñúñ ñîáñòâåíèöè íà ìåäèè? ÑÂÈËÅÍ ÎÂ×ÀÐÎÂ: Ó ïîëèòèöèòå å ïî-ñêîðî âòîðîòî, íî çà ÑÅÌ - ìîæå áè è äâåòå. Âúçìîæíî å ÷ëåíîâåòå íà


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” ÑÅÌ äà ñå ïðèòåñíÿâàò, ÷å ùå áúäàò ïîäëîæåíè íà ïîëèòè÷åñêè íàòèñê, àêî ñå êîíôðîíòèðàò ñ ãîëåìè ìåäèè, çàùîòî íàáëèæàò ëè èçáîðè, ïîëèòèöèòå èìàò èíòåðåñ êúì ìåäèèòå. ÄÀÍÀÈË ÄÀÍÎÂ: Äàëè ÑÅÌ å ðåãóëàòîð èëè ðåãèñòðàòîð? Çà ìåí ïî-ñêîðî å âòîðîòî. È òîâà íå å äîáðå. Ùå íàïðàâÿ åëåìåíòàðíî ñðàâíåíèå ñ ôóòáîëà. Êîãàòî ñúäèÿ ðúêîâîäè ñðåùàòà, íàëàãàéêè ïðàâèëàòà åäèíñòâåíî ñ æúëòè è ÷åðâåíè êàðòîíè, ïðàêòèêàòà ïîêàçâà, ÷å òàêúâ ñúäèÿ ÷åñòî îïîðî÷àâà ñúñòåçàíèåòî ïðåâðúùà ñå â öåíòðàëíà äåéñòâàùà ôèãóðà, èçëèçà îò ðîëÿòà ñè íà ðåãóëàòîð. Íî àêî óìåå äà èçïîëçâà è “ñâèðêàòà”, à íå ñàìî “êàðòîíèòå”, ïðè òîâà ïî ïðàâèëàòà, èãðàòà ñå ïîëó÷àâà. Äîêàòî ÑÅÌ íå ñå íàó÷è äà èçïîëçâà ïðàâèëàòà (Çàêîíà çà ðàäèîòî è òåëåâèçèÿòà), ñïàçâàéêè ãè è ïîîòäåëíî, è â îáùèÿ èì äóõ, òîé íÿìà äà áúäå ðåãóëàòîð. Äîêàòî òîé ñàìî äàâà ëèöåíçè èëè íàëàãà ñàíêöèè (áåç ÿñíîòà è ìîòèâèðàíîñò, áåç íåîáõîäèìàòà ïðîçðà÷íîñò è îáâúðçàíîñò) òîé ùå îñòàâà ïîñêîðî ñàìî â ðîëÿòà íà ðåãèñòðàòîð. ÄÈÌÈÒÚÐ ÊÀÌÁÓÐÎÂ: Î÷åâèäíî å, ÷å ÑÅÌ íå âçåìà íèêàêâè ìåðêè ïî îòíîøåíèå íà ÿâíî ïðîìåíåíèÿ ïðîôèë íà ðàäèî “Çè-ðîê” ñïðÿìî çàäàäåíîòî ìó êàòî îáëèê.  òîçè ñëó÷àé ÑÅÌ íå å íèòî ðåãóëàòîð, íèòî ðåãèñòðàòîð, à ïðîñòî íå ñè èçïúëíÿâà ðàáîòàòà. ÎÁÅÊÒÈÂ: Èìà ëè äîáðè è ëîøè ìîíîïîëè? Àêî ìîíîïîëèñò íå áåøå Êðàñèìèð Ãåðãîâ, à Êåâîðê Êåâîðêÿí, ïî-õóáàâî ëè ùåøå äà å? ÑÂÈËÅÍ ÎÂ×ÀÐÎÂ: Àêî òðÿáâà äà èçáèðàì êîé äà áúäå ìîíîïîëèñò íà íàøèÿ ìåäèåí ïàçàð - Ãåðãîâ èëè Êåâîðêÿí, àç ùå ãëàñóâàì çà Ãåðãîâ, çàùîòî çà ðàçëèêà îò Êåâîðêÿí òîé íå å ïðîôåñèîíàëèñò è íåãîâèÿò ìîòèâ å ïå÷àëáàòà, à òîçè ìîòèâ å ïðåäâèäèì. ÄÈÌÈÒÚÐ ÊÀÌÁÓÐÎÂ: Ðàçãîâîðúò ñå çàâúðòÿ òàêà, êàòî ÷å ëè êîíãëîìåðàòúò ñå ôèêñèðà â åäíà ëè÷íîñò, êîÿòî åäíîâðåìåííî äúðæè è ìåäèèòå, è ðåêëàìíèÿ áèçíåñ. Ìèñëÿ, ÷å å âàæíî äà îòèäåì ïî-íàòàòúê è äà ñå çàïèòàìå äàëè òàçè ïåðñîíà å ñàìî èêîíîìè÷åñêà, íå ñòîè ëè íÿêîé çàä íåÿ. Ìîíîïîëúò âúðõó ðåêëàìèòå ïî íÿêàêúâ íà÷èí ñòîïèðà êîìóíèêàöèÿòà ìåæäó çàèíòåðåñîâàíè èêîíîìè÷åñêè ñóáåêòè è àóäèòîðèè ñ öåíç.  ðàçãîâîðà ìåæäó Êåâîðê Êåâîðêÿí è Êðàñèìèð Ãåðãîâ ïî Áè Òè Âè Êåâîðêÿí íàñòîÿâàøå, ÷å Ãåðãîâ å ïîäñòàâåíî ëèöå. Âúïðîñúò å äàëè ìîæå äà ñå ãîâîðè çà ñàìîñòîÿòåëíîñò, çà íåçàâèñèìîñò íà èêîíîìè÷åñêèòå ñóáåêòè â òàçè ñòðàíà, èëè òðÿáâà äà ïðåäïîëàãàìå èäåÿòà çà âçàèìîñâúðçàíîñò, âçàèìîçàâèñèìîñò íà ðàçëè÷íèòå âèäîâå âëàñòè, âêëþ÷èòåëíî è ìåäèèòå. Êîãàòî ãîâîðèì, ÷å ìåäèèòå ñà ñðåäà, òðÿáâà äà èìàìå ñúçíàíèåòî, ÷å òå ñà è ïîñðåäíèê. Íî ìåæäó êîãî ñà ïîñðåäíèê? Ñïîäåëÿì èäåÿòà, ÷å ìåäèèòå íå ñà ÷åòâúðòàòà âëàñò â áúëãàðñêàòà ñðåäà, òå ñà ñàìî ïðåðàçïðåäåëèòåë íà âëàñòè. ÎÁÅÊÒÈÂ: Ìîæå ëè äúðæàâàòà äà ñïðå èëè äà ïîâëèÿå íà ïðîöåñà íà êîíöåíòðàöèÿ? ÄÀÍÀÈË ÄÀÍÎÂ: ÑÅÌ òðÿáâà äà ñïàçâà ìàêñèìàëíî òî÷íî ïðàâèëàòà, êàêâèòî ñà. Âòîðî, â ðåçóëòàò íà âñè÷êè ïðåïîðúêè, ðîäèëè ñå ñëåä äèñêóñèè, îò ðàçëè÷íè

ïðîó÷âàíèÿ èëè àíàëèç íà âîäåù îïèò, ÑÅÌ òðÿáâà äà ëîáèðà çà äîïúëíåíèåòî è ïîäîáðåíèåòî íà çàêîíà. Ïðàêòèêàòà îáîãàòÿâà çàêîíîäàòåëñòâîòî. Òÿ ïîðàæäà êàçóñè, çà êîèòî íà äàäåí åòàï íå å èìàëî îòãîâîð, íî ñëåä êàòî âå÷å ãè èìà, òîâà àâòîìàòè÷åñêè òðÿáâà äà âîäè äî ñúîòâåòíèòå ïðîìåíè. À òîâà íå ñå ñëó÷âà. Ôàêòúò, ÷å â Çàêîíà çà ðàäèîòî è òåëåâèçèÿòà ñå ãîâîðè çà ôîíä çà ôèíàíñèðàíå íà îáùåñòâåíèòå îïåðàòîðè è íèêîé äî ìîìåíòà íå å ïðèñòúïèë êúì ñúçäàâàíåòî ìó, å äîñòàòú÷íî ïîêàçàòåëåí. ÄÈÌÈÒÚÐ ÊÀÌÁÓÐÎÂ: Âïå÷àòëåíèåòî íà ïîâå÷åòî õîðà â ñòðàíàòà å, ÷å íå ñòàâà äóìà çà íåùî ñ áåçóêîðíà ÷èñòîòà, à çà èíòåðåñè è êîìïðîìèñè ìåæäó ïîëèòè÷åñêèòå ñóáåêòè (â òîâà ÷èñëî è â ïàðëàìåíòà). Çà äà ñå ñúáóäè çàêîíîä��òåëíà àêòèâíîñò â òàçè ïîñîêà, òðÿáâà äà èìà ïðîòèâîïîëîæíè èíòåðåñè â ïàðëàìåíòà è îñîáåíî â óïðàâëÿâàùàòà êîàëèöèÿ. Ñòðóâà ìè ñå, ÷å íà òîçè åòàï òîâà å îïòèìèñòè÷íî î÷àêâàíå. Ñïîðåä ìåí èìà ïðèñìåõ êúì íàðîäà, êîéòî íåïðåñòàííî òúðñè íîâ ïîëèòè÷åñêè ñóáåêò, êîéòî âÿðâà â “äîáðèÿ öàð”, â “äîáðèÿ ãåíåðàë” è âúâ âñè÷êè òåõíè ïðåâúïëúùåíèÿ. Íî â êàêâî äðóãî äà âÿðâà ïðè ïîëîæåíèå, ÷å âèæäà àáñîëþòíî ñòàãíèðàíà ñèòóàöèÿ è ÷å âñåêè íîâ îáåêò íà íàäåæäàòà ñå ïðåâðúùà â ÷àñò îò òàçè ñòàãíàöèÿ, â ÷àñò îò òàçè “ñèíäæèð-ìàðêà”, îò òîâà ïðàâèëî íà äîìèíîòî, â êîåòî ïðåáèâàâàìå òîëêîâà äúëãî âðåìå? ÑÂÈËÅÍ ÎÂ×ÀÐÎÂ: Ñìÿòàì, ÷å íàìåñàòà îò ñòðàíà íà äúðæàâàòà â îáëàñòòà íà ìåäèèòå, ìåäèéíàòà ïîëèòèêà è ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî òðÿáâà äà áúäå ìèíèìàëíà è áàëàíñèðàíà, äúðæàùà ñìåòêà çà îñíîâíèòå ïðèíöèïè íà ïðàâîòî è íà ìåäèéíàòà ñâîáîäà. Íàìåñà òðÿáâà äà èìà ñàìî â êðàéíè ñëó÷àè. Èìåííî îò òâúðäå ãîëÿìàòà íàìåñà ñå ïîëó÷è íåñïàçâàíåòî íà çàêîíà. ÑÅÌ ðåøè äà ñïàçè çàêîíà òî÷íî ñïðÿìî íÿêîè ñóáåêòè êàòî ðàäèî “ÍÅÒ” è òåëåâèçèÿ “Äåí”, íî íå ñïàçâà çàêîíà èëè íå ãî ïðèëàãà ñ öÿëàòà ìó ñàíêöèÿ ñðåùó òåëåâèçèÿ “ÑÊÀÒ” è ìíîãîòî êîìåðñèàëíè ðàäèà â åôèðà íà Ñîôèÿ. Çàòîâà, êîãàòî ïðàâèì çàêîíè, òå òðÿáâà äà áúäàò ìèíèìàëèñòè÷íè, óêàçâàùè ñàìî îñíîâíèòå ïðèíöèïè, èëè ïúê äà ïðåìàõíåì îíåçè íåùà â ñåãàøíèòå çàêîíè, êîèòî ïðîòèâîðå÷àò íà îñíîâíèòå ïðèíöèïè. ÄÈÌÈÒÚÐ ÊÀÌÁÓÐÎÂ: Òàêîâà çàêîíîäàòåëñòâî, êîåòî ïîçâîëÿâà íà ÑÅÌ äà ñàíêöèîíèðà åäíè è äà íå ñàíêöèîíèðà äðóãè, ñúäúðæà â ñåáå ñè “íåäîñòèã íà çàêîí”, “íåäîñòèã íà äúðæàâà”. Êîãàòî ìåäèèòå äåéñòâàò ïî ìîíîïîëèñòè÷åí íà÷èí, äúðæàâàòà òðÿáâà äà ïðåäèçâèêà ïðîöåñ, êîéòî äà ãè èçêàðà îò ñúñòîÿíèåòî íà åäèíîìèñëèå è åäèíîãëàñèå. Àêî äúðæàâàòà êîíñòàòèðà ëèïñàòà íà ïëóðàëèçúì è äèêòàò íà åäèí-åäèíñòâåí ãëàñ, òðÿáâà äà âçåìå ìåðêè, íî íå ãî ïðàâè. ÑÂÈËÅÍ ÎÂ×ÀÐÎÂ:  çàêîíà òðÿáâà äà áúäàò îòñòðàíåíè îíåçè ðàçïîðåäáè, êîèòî ïðîòèâîðå÷àò íà îñíîâíèòå ïðèíöèïè íà ïðàâîòî è íà ìåäèéíàòà ñâîáîäà. Íà ïúðâî ìÿñòî òðÿáâà äà ñå ïðåìàõíå äèñêðèìèíàöèÿòà ñïðÿìî ðåêëàìíîòî âðåìå ìåæäó îáùåñòâåíèòå è òúðãîâñêèòå ìåäèè. Âòîðî, òðÿáâà äà ñå ïðåäïðèåìàò ìåðêè èëè çàêîíîäàòåëíè ïðîìåíè, êîèòî äà óëåñíÿò ñúçäàÎÁÅÊÒÈ 31


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” âàíåòî íà îáùåñòâåí ôîíä çà ôèíàíñèðàíå è îêóðàæàâàíå îò ñòðàíà íà äúðæàâàòà òî÷íî íà òîçè òèï ìåäèéíà ïîëèòèêà. Òðåòî, òðÿáâà äà ñå çàáðàíÿò ìåäèèòå, ñîáñòâåíîñò íà îôøîðíè ñòîïàíñêè ñóáåêòè, ðåãèñòðèðàíè â îôøîðíè çîíè. Òðÿáâà äà ñå ïðèåìå îáù ïðèíöèï çà ÿñíîòà è ïðîçðà÷íîñò íà ñîáñòâåíîñòòà â ìåäèèòå ïî ïîäîáèå íà Åòè÷íèÿ êîäåêñ. ÄÀÍÀÈË ÄÀÍÎÂ: Ñåãà ÷ëåíîâåòå íà ÑÅÌ ñå èçáèðàò ïî êâîòè - íà ïðåçèäåíòà è íà ïàðëàìåíòà. À çàùî íå åäèíñòâåíî è ñàìî ñ êâîòàòà íà ïðîôåñèîíàëèçìà?! Íåêà æóðíàëèñòèòå è ìåäèéíèòå ìåíèäæúðè, ïðîôåñèîíàëèñòèòå, êîèòî ðàáîòÿò â ìåäèèòå, äà ïðåäëîæàò èìåíàòà, çàñëóæèëè ãðàæäàíñêîòî äîâåðèå, ðåçóëòàò íà ãðàæäàíñêè êîíñåíñóñ, à ïðåçèäåíòúò è/èëè ïàðëàìåíòúò ïðîñòî äà äàâàò ñâîåòî îäîáðåíèå. ÈÂÎ ÀÒÀÍÀÑÎÂ: Ìèñëÿ, ÷å ïîëèòè÷åñêàòà íåçàâèñèìîñò íà ÑÅÌ ñåãà íå ïîäëåæè íà ñúìíåíèå. Âå÷å âñåêè ÷ëåí íà ñúâåòà, ñòèãà äà å æèâ è çäðàâ, ìîæå äà èçêàðà ïúëíèÿ ñè øåñòãîäèøåí ìàíäàò. Çà ïúðâè ïúò îò ãîäèíè ôîðìóëàòà, ïî êîÿòî ñå èçâúðøâà ðîòàöèÿòà â ÑÅÌ, å îñòàâåíà äà çàðàáîòè. Ñåãàøíîòî óïðàâëÿâàùî ìíîçèíñòâî äåéñòâà ïðè ñúñòàâ íà ñúâåòà, èçëú÷åí äî ãîëÿìà ñòåïåí ïðè ïðåäèøíè ïàðëàìåíòàðíè ìíîçèíñòâà. Ïîëèòèöèòå òðÿáâà äà ñå ïî÷óâñòâàò çàñòðàøåíè, çàùîòî êîíöåíòðàöèÿòà íà ìåäèéíà âëàñò ùå ãè ïðåâúðíå â ìàðèîíåòêè. Àêî åäèí òàêúâ êîíãëîìåðàò, èçïîëçâàì òåðìèíà íà Ñâèëåí Îâ÷àðîâ, òå íàðî÷è çà ëîø ìèíèñòúð èëè ëîø äåïóòàò, èìà ðåñóðñà äà òå äåìîíèçèðà è äà áúäåø ñâúðøåí êàòî ïîëèòèê. Àç ñúì ãîëÿì ïðèâúðæåíèê íà òîâà äà ñå çíàå êîé êîé å, íî íÿêàê ñè íå ìîãà äà íàìåðÿ ñúìèøëåíèöè. Íå âèæäàì ãîëÿìî æåëàíèå â äúðæàâàòà è â íåéíèòå èíñòèòóöèè äà íàïðàâÿò íåùî ñðåùó òîâà. Ïî-ñêîðî ñå òúðñè ñáëèæàâàíå ñ òåçè, êîèòî ïðèòåæàâàò âëàñò èçâúí òðèòå äúðæàâíè - çàêîíîäàòåëíà, èçïúëíèòåëíà è ñúäåáíà. Òàêà å íå ñàìî â Áúëãàðèÿ. Ìåäèéíèòå èìïåðèè ñà âëàñòåëèíèòå íà ñâåòà. Ó íàñ èìà ïðåêëîíåíèå ïðåä àâòîðèòåòèòå. Ïðè òîçè ìàíòàëèòåò å òðóäíî äà î÷àêâàìå ñãúñòÿâàíå íà íàïðåæåíèå ñðåä ãðàæäàíñêîòî îáùåñòâî, êîåòî äà ïðèíóäè ïîëèòèöèòå äà ïðåäïðèåìàò ïî-ñåðèîçíè äåéñòâèÿ.  ×åõèÿ ïðè ñìÿíàòà íà äèðåêòîðà íà òåëåâèçèÿòà ñå ñúáðàõà äà ïðîòåñòèðàò ñòî õèëÿäè äóøè.  Áúëãàðèÿ òîâà åäâà ëè ùå ñå ñëó÷è. ÎÁÅÊÒÈÂ: Âñå ïàê íå ñìÿòàòå ëè, ÷å å çàñòðàøåíà ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî? ÈÂÎ ÀÒÀÍÀÑÎÂ: Áåç ñúìíåíèå. Òÿ å ãàðàíòèðàíà, êîãàòî èìà ìíîãî ìåäèè ñ ðàçëè÷íè ñîáñòâåíèöè. Âñåêè ìîíîïîë âîäè äî ëîøè ïîñëåäèöè, òàêà ÷å êîíöåíòðàöèÿòà â åôèðà, îñâåí íàñî÷âàíåòî íà ðåêëàìíè ïîòîöè â æåëàíàòà ïîñîêà, èìà êàòî ïðÿê íåãàòèâåí ðåçóëòàò è íàêúðíÿâàíåòî íà ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî. ÄÈÌÈÒÚÐ ÊÀÌÁÓÐÎÂ: Ìèñëÿ, ÷å îòãîâîðúò å êàòåãîðè÷íî äà.  ñëåäâàùèÿ åòàï íà âå÷å çàïî÷íàëèÿ ïðîöåñ íà êîíöåíòðàöèÿ, óåäðÿâàíå è ìîíîëîãèçúì â áúëãàðñêîòî ïóáëè÷íî ïðîñòðàíñòâî îãðàíè÷àâàíåòî íà ñâîáîäíèòå ìíåíèÿ ùå áúäå îùå ïî-ìîùíî. Ïî-ñêîðî ùå èìàìå ñèìóëàöèÿ íà ïëóðàëèçúì, îòêîëêîòî äåéñòâèòåëíî ïðîÿ32 ÎÁÅÊÒÈÂ

âëåíèå. Âúïðîñúò å êîé äà áúäå îòãîðå è äà îñúùåñòâÿâà êîíòðîë. Îò òîâà ìîæåì äà èçâëå÷åì íÿêàêâè äèâèäåíòè êàòî îáùåñòâî, íî íÿìà äà èçëåêóâàìå áîëåñòòà. Ñúâñåì íàñêîðî èìàøå ìåæäóíàðîäíà äèñêóñèÿ ïî âúïðîñèòå íà ïëóðàëèçìà â ñòðàíèòå îò Èçòî÷íà Åâðîïà. Ëåêòîðèòå ãîâîðèõà êàêâè ìåðêè òðÿáâà äà ñå âçåìàò ñðåùó ïîïóëèçìà âúâ âñÿêà åäíà îò ïîëèòè÷åñêèòå ñèñòåìè, à âñè÷êè ïîëèòèöè êàçâàõà, ÷å íå èñêàò äà ñå áîðÿò ñ ïîïóëèçìà, çàùîòî òîâà å åäèíñòâåíèÿò íà÷èí äà ñïå÷åëÿò. Èìà àáñîëþòíî ðàçëè÷åí äíåâåí ðåä íà ïîëèòè÷åñêàòà âèçèÿ çà äåìîêðàöèÿòà è íà ðåàëíîñòòà, íà êîíêðåòíèòå ïðàêòèêè â òåçè ñòðàíè, êîèòî ñà â ïðîòèâîïîëîæíàòà ïîñîêà, èëè àêî íå òî÷íî â ïðîòèâîïîëîæíàòà, òî â ïîñîêà ïî-ñêîðî íà êîðóïöèÿ è ïîïóëèçúì. ÑÂÈËÅÍ ÎÂ×ÀÐÎÂ: Ñìÿòàì, ÷å ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî å çàñòðàøåíà. Îò ìåäèéíèòå ÷åñòîòè âå÷å èç÷åçíàõà äâå ðàäèà ñ îáùåñòâåíà íàñî÷åíîñò è ñèëíà ãðàæäàíñêà ïîçèöèÿ - ðàäèî “ÍÅÒ” è ðàäèî “Íîâà Åâðîïà”. Ìàêàð ÷å ôîêóñúò íà âíèìàíèåòî ïàäíà âúðõó ðàäèî “Íîâà Åâðîïà”, íå òðÿáâà äà çàáðàâÿìå ðàäèî “ÍÅÒ”. Ðàäèî “Àëìà Ìàòåð” ñå ìàðãèíàëèçèðà. Ìàêàð è íåãàòèâíî, ñëó÷èëîòî ñå íÿìà äà å ôàòàëíî, çàùîòî â ñúâðåìåííèÿ ãëîáàëèçèðàù ñå ñâÿò íà èíôîðìàöèîíåí îáìåí âå÷å èìà èíòåðíåò è äðóãè ñðåäñòâà çà êîìóíèêàöèè. Õîðàòà âèíàãè ùå íàìèðàò êàíàëè, çà äà îáìåíÿò èíôîðìàöèÿ è èäåè. Âå÷å ìíîãî ðàäèîñëóøàòåëè ïðåäïî÷èòàò ðàäèî “Òàíãðà”, çàùîòî íå õàðåñâàò ðàäèî “Çè-ðîê”. Íåâúçìîæíî å â ñúâðåìåííèÿ ñâÿò äà èç÷åçíå ïëóðàëèçìúò. Äèñêóñèÿòà çà “Îáåêòèâ” ïîäãîòâè Êðóì ÁËÀÃΠÎò ðåäàêöèÿòà:  ïóáëèêóâàíèÿ îò öåíòðàëíèÿ ïå÷àò íà 25 àïðèë ðåéòèíã íà ñëóøàåìîñòòà íà ðàäèîñòàíöèèòå, ñúòâîðåí îò Íàöèîíàëíèÿ öåíòúð çà èçó÷àâàíå íà îáùåñòâåíîòî ìíåíèå (òîé - ÍÖÈÎÌ, å ñúòâîðèë è äðóãè íåùà, êàòî íàïðèìåð ðåéòèíã íà ïîïóëÿðíîñòòà íà ïå÷àòíèòå èçäàíèÿ, â êîéòî îòñúñòâàò âåñòíèöè ñ òèðàæ â ïúòè íàäâèøàâàù òîçè íà ïîâå÷åòî âêëþ÷åíè â êëàñàöèÿòà; ñ îòñúñòâèåòî ñè òàì áëåñòÿò íàïðèìåð ñåäìè÷íèêúò “Óèêåíä” è âñåêèäíåâíèêúò “Òåëåãðàô”), å âêëþ÷åíî ðàäèî “Ñâîáîäíà Åâðîïà”. Íå å ïå÷àòíà ãðåøêà - íå çà íàñëåäíèêà íà “Ñâîáîäíà Åâðîïà” - ðàäèî “Íîâà Åâðîïà”, êîåòî íå ñúùåñòâóâà îò 13 îêòîìâðè 2006 ã. èäå ðå÷, à èìåííî çà “Ñâîáîäíà Åâðîïà”, êîåòî ïúê áå çàêðèòî â íà÷àëîòî íà 2004 ã. Íî îòèøëàòà â íåáèòèåòî ðàäèîñòàíöèÿ ôèãóðèðà â êëàñàöèÿòà, íàáðàëà å íÿêàêâè ìèçåðíè ïðîöåíòè ïîïóëÿðíîñò è òàêà áîäðî ñå ïú÷è â ðåäèöàòà íà æèâèòå ñè ðàáîòåùè è ñëóøàíè îò ïóáëèêàòà ñúáðàòÿ. Ñ äàííèòå çà íåÿ ìîãàò äà ñå ïðàâÿò ñðàâíåíèÿ, äà ñå ñèïÿò äúëáîêîìúäðåíè çàêëþ÷åíèÿ çà èçìåíåíèÿòà íà ñëóøàòåëñêèÿ âêóñ è ò.í. Íèå ðàçáèðàìå ïðèâúðçàíîñòòà íà åêèïà íà ÍÖÈÎÌ êúì äåìîêðàòè÷íèòå öåííîñòè, òàêà äîáðå îòñòîÿâàíè îò áèâøåòî ðàäèî “Ñâîáîäíà Åâðîïà”, íî íå çàáðàâÿìå, ÷å ìåæäó òÿõ å è ïî÷èòòà êúì èñòèíàòà è îòâðàùåíèåòî îò ëúæàòà è èçìèñëèöàòà. Íå íè îñòàâà íèùî äðóãî, îñâåí äà ñå íàäÿâàìå, ÷å ñëåäâàùèÿ ïúò òåçè öåííîñòè äåéñòâèòåëíî ùå âçåìàò âðúõ â èçñëåäîâàòåëñêèòå ðàçáèðàíèÿ íà îòáîðà íà ÍÖÈÎÌ.


Медийната концентрация застрашава свободата на словото