Page 1

ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ”

ÌÅÄÈÉÍÀÒÀ ÊÎÍÖÅÍÒÐÀÖÈß ÇÀÑÒÐÀØÀÂÀ ÑÂÎÁÎÄÀÒÀ ÍÀ ÑËÎÂÎÒÎ Îáùåñòâåíèòå ðàäèîñòàíöèè è òåëåâèçèè êàòî ÷å ëè ñà íà èç÷åçâàíå. Ìèíàëàòà ãîäèíà ðàäèî “Íîâà Åâðîïà” ñå ïðåâúðíà â ðàäèî “Çè-ðîê”. Ïðåäè òîâà, íå òîëêîâà øóìíî è ñêàíäàëíî, ðàäèî ÍÅÒ ñòàíà ðàäèî “Åí-äæîé”. Íà êíèãà òå íå ñà ïðîìåíèëè ñòàòóòà ñè íà îáùåñòâåíè îïåðàòîðè, íî êîìåðñèàëèçàöèÿòà èì ìîæå äà ñå óñòàíîâè ñ ïðîñòî óõî. Ìàêàð ÷å Ñúâåòúò çà åëåêòðîííè ìåäèè ñàíêöèîíèðà òåçè ïðîìåíè êàòî çàêîííè, ñúùåñòâóâàò îñíîâàòåëíè ïîäîçðåíèÿ, ÷å çàêîíúò âñúùíîñò å çàîáèêîëåí è ÷åñòîòèòå ñå ïðåïðîäàâàò èëè ïîíå ïðåîòñòúïâàò. À òåçè, êîèòî íå æåëàÿò äà äàäàò åôèðà ñè, ñà ïðèòèñêàíè èêîíîìè÷åñêè. Òåõíèÿò ðåéòèíã ñå îêàçâà íèñúê, ðåêëàìíèòå ïðèòîöè ïðåñúõâàò è â êðàÿ íà êðàèùàòà ñîáñòâåíèêúò íà ÷åñòîòàòà ñå ñúãëàñÿâà íà ñäåëêàòà, êîÿòî áåçîòêàçíî ìèíàâà ïðåä ðåãóëàòîðíèÿ îðãàí ïîä ôîðìàòà íà “ïðîìÿíà íà ïðîãðàìíàòà ñõåìà”. Êàçâàò, ÷å êîìåðñèàëèçàöèÿòà íà åôèðà å ïîâñåìåñòíî ÿâëåíèå â Åâðîïà. Íî ó íàñ òÿ å ñàìî åäèí îò ïðîáëåìèòå, êîèòî âúçíèêâàò. Äðóãèÿò å, ÷å çàìëúêâàò ãëàñîâåòå íà ìàëêèòå ìåäèè è çàïî÷âàò äà ñå èçëèâàò îñíîâèòå íà ìåäèéíè ìîíîïîëè â åôèðà. Ðåêëàìíèòå àãåíöèè ñå ïðåâðúùàò â ïúðâîñòåïåíåí ôàêòîð, êîéòî ìîæå äà äèêòóâà êàêâî äà ñå èçëú÷âà è äîðè íåùî ïîâå÷å - êîé äà ñå ÷óâà è êîé íå. Íà ìÿñòîòî íà íÿêîãàøíàòà ïîëèòè÷åñêà öåíçóðà ñå ïîÿâÿâà íîâà, èêîíîìè÷åñêà. Ïëóðàëèçìúò, äîðè ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî ñå îêàçâàò îòíîâî ïîä âúïðîñ. Ïîíå â åôèðà. Äúðæàâàòà ñå îòòåãëè íàïúëíî îò òàçè ñôåðà. Îïðàâäàíèåòî íà ïîëèòèöèòå ñà ïàçàðíèòå ïðèíöèïè. Äóìàòà ðåéòèíã ñòàíà ïî÷òè ñâåùåíà, óíèâåðñàëíî îïðàâäàíèå çà âñè÷êè ìåäèéíè òðàíñôîðìàöèè. Ìíîçèíñòâîòî èñêà äà ãëåäà “Áèã áðàäúð”, ìàêàð ÷å èçîáùî íå å ÷óâàëî çà Îðóåë è íå çíàå îòêúäå èäâà èìåòî íà ïðåäàâàíåòî, è äà ñëóøà ÷àëãà. Âúïðîñúò å êàêâî äà ïðàâè ìàëöèíñòâîòî, êîåòî èñêà äà ñå âúçïîëçâà îò êîíñòèòóöèîííîòî ñè ïðàâî äà áúäå èíôîðìèðàíî. Ùå ñòèãíåì ëè äî äèêòàòóðà íà ÷àëãàòà è íàèñòèíà ëè íèùî íå ìîæå äà íàïðàâè äúðæàâàòà ïðîòèâ òîâà? Êàêâî ñòàíà ñ òàêñèòå, îò êîèòî ñïîðåä Çàêîíà çà ðàäèî è òåëåâèçèÿ ùÿõà äà ñå ôèíàíñèðàò îáùåñòâåíèòå åëåêòðîííè ìåäèè? Çàùî òå íå ñå âúâåæäàò, à â ñúùîòî âðåìå êîìåðñèàëíèòå ðàäèà è òåëåâèçèè èìàò ïðàâî íà ïîâå÷å ðåêëàìíî âðåìå? Íå âèæäà ëè ÑÅÌ î÷åâèäíîòî - ÷å ñ íåãîâèòå ðåøåíèÿ ñå îòâàðÿò âðàòè÷êè çà çàîáèêàëÿíå íà çàêîíà, à îòòàì è çà ÷åðåí ïàçàð íà ÷åñòîòè? Òåçè âúïðîñè Áúëãàðñêèÿò õåëçèíêñêè êîìèòåò ïîñòàâè íà îáñúæäàíå íà êðúãëà ìàñà íà 17 àïðèë ò. ã. â çàëà “Ìàòè” íà ÍÄÊ. Ïîêàíèõìå ÷åòèðèìà îò ó÷àñòíèöèòå â êðúãëàòà ìàñà äà êàæàò ñâîåòî ìíåíèå ïî ïîâäèãíàòèòå âúïðîñè â êëóá “Îáåêòèâ”. Òîâà ñà äîö. Äèìèòúð Êàìáóðîâ, ïðåïîäàâàòåë â ÑÓ “Ñâåòè Êëèìåíò Îõðèäñêè”, Äàíàèë Äàíîâ, ïðîãðàìåí äèðåêòîð íà Öåíòúðà çà ðàçâèòèå íà ìåäèèòå, Ñâèëåí Îâ÷àðîâ, àäâîêàò îò ÁÕÊ, è äåïóòàòúò îò óïðàâëÿâàùîòî ìíîçèíñòâî Èâî Àòàíàñîâ, ïðåäñåäàòåë íà ìåäèéíàòà êîìèñèÿ â ïàðëàìåíòà. 24 ÎÁÅÊÒÈÂ


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ”

Äàíàèë Äàíîâ

Ñâèëåí Îâ÷àðîâ

Äèìèòúð Êàìáóðîâ

Èâî Àòàíàñîâ

ÎÁÅÊÒÈÂ: Âèå ïîëó÷èõòå ñáîðíèêà ñ äîêóìåíòè çà ñïèðàíåòî íà Ðàäèî “Íîâà Åâðîïà”. Êàêúâ å âàøèÿò ïðî÷èò íà òîâà ñúáèòèå? ÄÀÍÀÈË ÄÀÍÎÂ: Ìîÿò å ìíîãî òúæåí. Õîðà, â êîèòî ñìå âÿðâàëè, õîðà, êîèòî ëè÷íî àç ñúì ðàçãëåæäàë êàòî åìáëåìàòè÷íè çà ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî, êîèòî ñà ïðåäñòàâëÿâàëè èíñòèòóöèè, çàùèòàâàùè ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî, èçâåäíúæ ñå ÿâÿâàò ó÷àñòíèöè (íå êàçâàì ñúçíàòåëíî èëè íå) â ñúáèòèÿ, ïðåäñòàâëÿâàùè äðàñòè÷íè íàðóøåíèÿ íà ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî. Ùå ñå âúðíà â êðàÿ íà åñåíòà íà 2005 ã. Òîãàâà Èíñòèòóò “Îòâîðåíî îáùåñòâî” ðàçïðîñòðàíè èçñëåäâàíåòî “Òåëåâèçèÿòà â Åâðîïà”, íàïðàâåíî â 20 ñòðàíè, ñðåä êîèòî è Áúëãàðèÿ.  íåãî ñå ïðàâåõà çàêëþ÷åíèÿ íà áàçàòà íà ìåäèéíàòà ïðàêòèêà, ñâîáîäàòà è ðåãóëàöèÿòà â òåçè ñòðàíè. È òàì, â ïðåïîðúêèòå êúì Áúëãàðèÿ, ÿñíî å çàïèñàíî: “Íåîáõîäèìî å ñúçäàâàíåòî íà îáùåñòâåí ðåãèñòúð çà ñîáñòâåíîñòòà íà áúëãàðñêèòå ìåäèè êàòî ìåõàíèçúì çà ñàìîðåãóëàöèÿ íà ìåäèéíàòà îáùíîñò” (ðàçäåë 9.4. - “Òúðãîâñêè îïåðàòîðè”, ò. 12). Ïèøå è îùå íåùî, ïî îòíîøåíèå íà ïðîôåñèîíàëíàòà åòèêà, öèòèðàì ò. 16 îò ñúùèÿ ðàçäåë: “Âñè÷êè ñòðàíè,

ïîäïèñàëè Åòè÷íèÿ êîäåêñ íà áúëãàðñêèòå ìåäèè, òðÿáâà äà îñèãóðÿâàò ñïàçâàíåòî ìó íà ïðàêòèêà.” Êàçâàì òîâà, çàùîòî ãëàâíèòå äåéñòâàùè ëèöà â òîçè ïðîöåñ - ãåðîè íà ñáîðíèêà çà ñïèðàíåòî íà Ðàäèî “Íîâà Åâðîïà” - ñà ñâúðçàíè òÿñíî ñ èçñëåäâàíåòî íà Èíñòèòóò “Îòâîðåíî îáùåñòâî”. Ñïîìíÿì ñè íÿêîè îò òÿõ, êîèòî ïðèñúñòâàõà íà òîâà ïðåäñòàâÿíå, äðóãè äîðè ñà öèòèðàíè â íåãî. Òå áÿõà íà 26 íîåìâðè 2005 ã. è â õîòåë “Øåðàòîí”, ðåäîì äî ïðåäñòàâèòåëèòå íà ïîâå÷å îò 60 ìåäèè (ñðåä êîèòî è ôîíäàöèÿ “Íîâà Åâðîïà”), êîãàòî â ïðèñúñòâèåòî íà ïðåçèäåíòà, ïðåìèåðà è ïðåäñåäàòåëÿ íà Íàðîäíîòî ñúáðàíèå ñå ïîëàãàõà ïîäïèñè çà ñúãëàñèå ñ Åòè÷íèÿ êîäåêñ. Çàòîâà ìè å òúæíî äà ÷åòà ñáîðíèêà, îò êîéòî ðàçáèðàì êàê òåçè åìáëåìàòè÷íè çà ìåí ôèãóðè â áîðáàòà çà ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî â Áúëãàðèÿ ñà ñðåä îòðèöàòåëíèòå ãåðîè íà òîçè ñáîðíèê. ÄÈÌÈÒÚÐ ÊÀÌÁÓÐÎÂ:  îáñúæäàíåòî íà òîçè êàçóñ çà ìåí îñîáåíî ïðèòåñíèòåëíà å áåçèçõîäèöàòà, â êîÿòî ñà ïîñòàâåíè êàêòî ðàäèîòî, òàêà è äðóãè èíñòèòóöèè, ïðåòúðïåëè ïîäîáíà òðàíñôîðìàöèÿ. Òúðñåíåòî íà èçõîä äî ãîëÿìà ñòåïåí å îáðå÷åíî, äîêîëêîòî íàäåæäàÎÁÅÊÒÈ 25


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” òà â ãðàæäàíñêîòî îáùåñòâî, â ãðàæäàíñêèòå èíñòèòóöèè, êîèòî äà èíèöèèðàò ñúïðîòèâà ó ãðàæäàíèòå, å ìàëêî âåðîÿòíà, çàùîòî èìåííî ãðàæäàíñêè èíñòèòóöèè ñà çàìåñåíè âúâ âúïðîñíèÿ êàçóñ. Òîâà å íàé-ìðà÷íèÿò àñïåêò íà ïðîáëåìà. Êíèãàòà ñâèäåòåëñòâà, ÷å òîçè êàçóñ íå áè âúçíèêíàë, àêî íÿìàøå òîëêîâà àêòèâíà àíãàæèðàíîñò íà ÷àñò îò åêèïà íà "Íîâà Åâðîïà". Òîâà å âèäèìèÿò âðúõ íà àéñáåðãà. Õîðàòà, èçâúðøèëè òðàíñôîðìàöèÿòà íà ðàäèîòî, íå ñà î÷àêâàëè òàêàâà ñúïðîòèâà, çàùîòî ñà èçõîæäàëè îò ïðåçóìïöèÿòà, ÷å òåçè íåùà ñà ñòàâàëè, ñòàâàò è ùå ïðîäúëæàâàò äà ñòàâàò. Íàãëîñòòà, ñ êîÿòî å èçâúðøåíî äåéñòâèåòî, ÿñíî èçäàâà ñúçíàíèåòî çà íåïîêëàòèìîñò, çà áåçíàêàçàíîñò. Òàêà ÷å, àêî òðÿáâà äà ñå òúðñè èçõîä, òîé íå å ñàìî â ïîñîêàòà íà ãðàæäàíñêîòî îáùåñòâî, à è íà ñúáóæäàíåòî íà ïîëèòè÷åñêè ðàçèñêâàíèÿ.  ñëó÷àÿ ãðàæäàíñêîòî îáùåñòâî òðÿáâà äà èãðàå ðîëÿòà íà êàòàëèçàòîð, êîéòî äà íàïðåãíå ïîëèòè÷åñêè ñèëè, çà äà ñå ñâúðøè ïîçèòèâíà ðàáîòà. Èíà÷å

òðèúãúëíèêúò ìåæäó ïîëèòè÷åñêà, èêîíîìè÷åñêà âëàñò è ìåäèè å íåíàðóøèì. Ñòàâà âúïðîñ çà òàêàâà âçàèìîçàâèñèìîñò íà âñÿêà îò òðèòå ñòðàíè, ÷å äà ñå î÷àêâà ïðîìÿíà â àêòóàëíèÿ ïîëèòè÷åñêè, èêîíîìè÷åñêè è îáùîåâðîïåéñêè æèâîò å ìàëêî âåðîÿòíî. ÑÂÈËÅÍ ÎÂ×ÀÐÎÂ: Íÿìà ïðîòèâîðå÷èå ìåæäó íååòè÷íîñòòà è ïðîòèâîïðàâíîñòòà íà ñëó÷èëîòî ñå. Åòèêàòà îñâåí îò Åòè÷íèÿ êîäåêñ ñå çàùèòàâà îò ðåäèöà çàêîíè è ïðèíöèïè íà ïðàâîòî. Ñúãëàñåí ñúì, ÷å òîâà å âúðõúò íà àéñáåðãà, çàùîòî áåçîáðàçèÿòà â ñëó÷àÿ ñà äîïóñíàòè îò ðåäèöà äúðæàâíè îðãàíè, êîèòî òðÿáâà äà áäÿò çà ìåäèéíèÿ ïëóðàëèçúì, ìåäèéíàòà ñâîáîäà è ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî. Ñúâåòúò çà åëåêòðîííè ìåäèè òðÿáâà äà ãàðàíòèðà îïðåäåëåí äÿë êóëòóðíè è îáðàçîâàòåëíè ïðåäàâàíèÿ, îáñúæäàíå íà îáùåñòâåíè ïðîáëåìè â áúëãàðñêèÿ åôèð. Òóê ÑÅÌ ïî íèêàêúâ íà÷èí íå ñå íàìåñè. Òîâà íå å ïðåöåäåíò. Èìà ïîðåäèöà îò ñëó÷àè, äàëè îñíîâàíèå íà çàìåñåíèòå â àôåðàòà äà áúäàò ñïîêîéíè, ÷å ìîãàò äà èçâúðøàò áðóòàëíî íàðóøåíèå íà çàêîíà, áåç äà áúäàò ñàíêöèîíèðàíè, äîðè ïðè çàñèëåí îáùåñòâåí èíòåðåñ è îãðîìíè ïðîòåñòè ñðåùó ñêàíäàëíàòà òðàíñôîðìàöèÿ. Ùå äàì åäèí ïðèìåð íà áåçîáðàçèå - ñëó÷àÿ ñ ðàäèî “ÍÅÒ”. Íàé-íàïðåä ðàäèî “ÍÅÒ” èçëú÷âàøå ðîê ìóçèêà (ïî-äîáðà îò òàçè íà ðàäèî “Çè-ðîê”), íîâèíè, îáñúæäàøå îáùåñòâåíè ïðîáëåìè è òî ïî ìíîãî ïî-ñòîéíîñòåí è ïî-äîáúð íà÷èí îò îñòàíàëèòå ðàäèà. Èìàøå íàé-ìíîãî ïðåäàâàíèÿ, çàñÿãàùè ïðîáëåìèòå íà óÿçâèìè ñîöèàëíè ãðóïè (õîðà ñ óâðåæäàíèÿ - ôèçè÷åñêè è ïñèõè÷åñêè), â ñðàâíåíèå ñ âñè÷êè ìåäèè, íå ñàìî ðàäèà. Îáñúæäàøå ïðîáëåìèòå íà ìëàäèòå õîðà, êóëòóðíè ïðîáëåìè, êîðóïöèÿòà, ïðàâåõà íåùî êàòî ðàçñëåäâàùà æóðíàëèñòèêà. Ðàäèî “ÍÅÒ” áå åäèíñòâåíîòî, ïîäëîæåíî íà ìîíèòîðèíã, ÷å íå ñïàçâàëî ëèöåíçèÿòà ñè â ÷àñòòà íà îáùåñòâåíèòå ïðåäàâàíèÿ è ïóáëèöèñòèêàòà 26 ÎÁÅÊÒÈÂ

ïî ïðîáëåìèòå íà õîðàòà ñ óâðåæäàíèÿ. Ìîæå áè ðàäèîòî íå å äîñòèãàëî òî÷íèòå ïðîöåíòè ñïîðåä èçèñêâàíèÿòà â ëèöåíçèÿòà çà äÿë íà òåçè ïðåäàâàíèÿ â ìèíóòè, íî òî áåøå åäèíñòâåíîòî â Áúëãàðèÿ, êîåòî ñïàçâàøå ïîäîáíè èçèñêâàíèÿ è îáñúæäàøå îáùåñòâåíî çíà÷èìè ïðîáëåìè. Êàê ñòàíà òàêà, ÷å âñè÷êè îñòàíàëè ìóçèêàëíè ðàäèà, êîèòî íå ñïàçâàõà ëèöåíçèÿòà ñè â ïðîäúëæåíèå íà ãîäèíè, íå áÿõà ïîäëîæåíè íà ìîíèòîðèíã, à ñàìî ðàäèî “ÍÅÒ” áå ïîä íàòèñê?! Òîâà â êðàéíà ñìåòêà äîâåäå äî ôèíàíñîâ êîëàïñ íà ðàäèîòî è òî áå ïîãúëíàòî îò ãîëÿì ìåäèåí êîíãëîìåðàò. Èìåííî ïîäîáåí ïðèìåð å îêóðàæèë õîðàòà, ó÷àñòâàëè â àôåðàòà íà ðàäèî “Íîâà Åâðîïà”. ÄÀÍÀÈË ÄÀÍÎÂ: Âúðõúò íà àéñáåðãà ñå âèæäà è â Çàêîíà çà ðàäèîòî è òåëåâèçèÿòà - â ÷ë. 88 è 89, êîèòî âèçèðàò ôèíàíñèðàíåòî íà îáùåñòâåíèòå îïåðàòîðè. Çàêîíúò, ïîÿâèë ñå ïðåç åñåíòà íà 1998 ã., áåøå ïðîìåíÿí ìíîãîêðàòíî, íî òåçè òåêñòîâå îñòàâàò. Òàì ñå ãîâîðè çà íàëè÷èåòî íà ôîíä “Ðàäèî è òåëåâèçèÿ”, íî íåãî ãî íÿìà. Òàêà ÷å “âúðõúò íà àéñáåðãà” ñà òåêñòîâåòå, êîèòî íå ñå èçïúëíÿâàò, à “ëåäúò ïîä âîäàòà” - íåùî ìíîãî ïî-ìîùíî è ìàñèâíî îò ñàìèÿ âðúõ íà àéñáåðãà, ñà îòãîâîðèòå íà âúïðîñà çàùî òåçè òåêñòîâå íà çàêîíà íå ñå èçïúëíÿâàò. ÎÁÅÊÒÈÂ: Èìàò ëè øàíñ îáùåñòâåíèòå ìåäèè äà îöåëåÿò ïðè ðàçëè÷íîòî òðåòèðàíå â çàêîíà èëè ñà îáðå÷åíè íà èç÷åçâàíå? ÑÂÈËÅÍ ÎÂ×ÀÐÎÂ: Ôîíäúò çà ôèíàíñèðàíå íà îáùåñòâåíèòå ìåäèè ïðàêòè÷åñêè è ïðàâíî å íàïúëíî âúçìîæåí, íî íÿìà ïîëèòè÷åñêà âîëÿ äà áúäå äàäåí æèâîò íà òåçè çàêîíîâè òåêñòîâå. Îñâåí òîâà, âúçìîæíî å äà ñå ïðåäïðèåìå äðóãà ìÿðêà çà ôèíàíñèðàíåòî íà îáùåñòâåíèòå ìåäèè - îò äúðæàâíèÿ áþäæåò èëè ïî äðóã íà÷èí. Òðåòî, ñëåä êàòî íå ñå ñúçäàâà ôîíä çà ôèíàíñîâîòî ïîäïîìàãàíå íà îáùåñòâåíèòå ìåäèè, êàòî êðàéíà ìÿðêà ìîæå äà ñå ïðåìàõíå äèñêðèìèíàöèÿòà ñïðÿìî òÿõ ñ ðåêëàìíîòî âðåìå, íà êîåòî èìàò ïðàâî. Òàçè äèñêðèìèíàöèÿ çàñÿãà íå ñàìî ëèöåíçèðàíèòå, íî è ðåãèñòðèðàíèòå åëåêòðîííè ìåäèè (ò. å. è êàáåëíèòå òåëåâèçèè). ÄÀÍÀÈË ÄÀÍÎÂ: Òîãàâà äà ïðåìàõíåì èçèñêâàíèÿòà çà îáùåñòâåíèòå ìåäèè, äà çàáðàâèì äâóëè÷èåòî è ïðîñòî äà çàÿâèì, ÷å íà áúëãàðñêîòî îáùåñòâî íå ñà ìó ïîòðåáíè îáùåñòâåíè ìåäèè, ÷å âñè÷êî å ÷àëãà, åðçàö êóëòóðà, ÷å òàêàâà å èñòèíàòà. Äà ÿ ïðèçíàåì, ïðèåìåì è äà òúðïèì ïîñëåäñòâèÿòà. Ìíîãî ìè ñå èñêà äà êàæà, ÷å îáùåñòâåíèòå ìåäèè íå ñà íà èç÷åçâàíå, çàùîòî ñúì íåïîïðàâèì îïòèìèñò, íî îò äðóãà ñòðàíà, ïðàêòèêàòà ïîêàçâà, ÷å òå âåðîÿòíî ñà íà èç÷åçâàíå. Àêî ïîãëåäíåì ðåéòèíãèòå íà ÁÍÒ è ÁÍÐ, íå ìîæåì äà êîíñòàòèðàìå ïîëîæèòåëåí ïðîöåñ. Çàùîòî, ìàêàð è âèñîêè, ïðè ïî-äúëáî÷èíåí àíàëèç íà ñëóøàòåëñêàòà àóäèòîðèÿ ùå âèäèì îñíîâíî ïðèñúñòâèåòî íà âúçðàñòîâè ãðóïè, êîèòî ïî-ñêîðî ãëåäàò íàçàä, îòêîëêîòî íàïðåä. Êúäå ñà ìëàäèòå õîðà? Êàêúâ å äåëúò íà õîðàòà îò 16 äî 30 ãîäèíè, êîèòî ñà àêòèâíè ñëóøàòåëè íà ÁÍÐ, íàïðèìåð? Àêî âèäÿ òàêàâà ïîçèòèâíà ñòàòèñòèêà, òîãàâà


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” ùå êàæà, ÷å îáùåñòâåíèòå ìåäèè íå ñà íà èç÷åçâàíå. Òàêàâà ñòàòèñòèêà îáà÷å íå ñúì âèäÿë, à òúðñÿ çà íåÿ äàííè îò ãîäèíè.  òîçè ñìèñúë èëè ïðåïîðúêèòå, çàïèñàíè â ðåäèöà äîêóìåíòè è èçñëåäâàíèÿ, òðÿáâà äà ñå ñïàçÿò, èëè òðÿáâà äà ïðèåìåì ôàêòà, ÷å îáùåñòâåíèòå ìåäèè èç÷åçâàò. Ïàçàðúò è íåãîâèòå ïðàâèëà î÷åâèäíî âîäÿò äî ïðîöåñè, êîèòî ñàìî ìîæåì äà êîíñòàòèðàìå, íî íå è äà èì ïðîòèâîäåéñòâàìå. Íÿìà âîëÿ çà òîâà. ÈÂÎ ÀÒÀÍÀÑÎÂ: Íà îáùåñòâåíèòå ìåäèè ùå èì áúäå òðóäíî, çàùîòî íå ìîæå äúðæàâàòà äà íå òè äàâà ïàðè è â ñúùîòî âðåìå äà ñå êîíêóðèðàø ñ ÷èñòî êîìåðñèàëíè ìåäèè, êàòî èçïúëíÿâàø îáùåñòâåíè ôóíêöèè - èçëú÷âàø íîâèíè, ïóáëèöèñòèêà, îáðàçîâàòåëíè ïðåäàâàíèÿ è ò. í. Ìèñëÿ, ÷å òîâà áåøå äîêàçàíî îò ïðàêòèêàòà. Ôîíä “Ðàäèî è òåëåâèçèÿ”, êîéòî òðÿáâàøå äà èçäúðæà ÁÍÒ, ÁÍÐ, ÑÅÌ è äðóãè òàêèâà îáùåñòâåíè îïåðàòîðè, íå ñàìî íå ñå ïúëíè, òîé áåøå çàêðèò. Ñòðóâà ìè ñå, ÷å è òîçè êàáèíåò íÿìà äà íàìåðè ïîëèòè÷åñêà âîëÿ äà çàïî÷íå äà ñúáèðà ðàäèîòåëåâèçèîííàòà òàêñà. Òÿ íå å ãîëÿìà - åäèí ïðîöåíò îò ìèíèìàëíàòà ðàáîòíà çàïëàòà, íî îáùàòà äàíú÷íà òåæåñò íå å ìàëêà è âåðîÿòíî ñå ñìÿòà, ÷å òàçè êàïêà ìîæå äà ïðåëåå ÷àøàòà íà òúðïåíèåòî. Ïî òîçè íà÷èí ÁÍÒ è ÁÍÐ îñòàâàò ïîä îïåêàòà íà ïðàâèòåëñòâîòî. Ìîæå ñåãàøíîòî äà íå ñå áúðêà â ðàáîòàòà èì, íî äðóãî ùå ñè ïîçâîëÿâà òîâà è íàìåñàòà ùå áúäå âúçìîæíà, äîêàòî óïðàâëÿâàùèòå ôèíàíñèðàò íàöèîíàëíèòå ìåäèè. Äðóãàòà âúçìîæíîñò ñúùî å ñïîðíà. Ïî÷òè ïðåç öåëèÿ ïðåõîä ñå äèñêóòèðà äàëè ÁÍÒ è ÁÍÐ, êîèòî ñà ôèíàíñèðàíè îò áþäæåòà, òðÿáâà äà èìàò ïðèõîäè îò ðåêëàìè. Íî ñëåä êàòî äúðæàâàòà íå å íàïðàâèëà íåîáõîäèìîòî, çà äà îñèãóðè îáùåñòâåí õàðàêòåð íà ôèíàíñèðàíåòî, òÿ íå ìîæå äà ëèøè íàöèîíàëíèòå åëåêòðîííè ìåäèè îò âúçìîæíîñòòà äà äîïúëâàò áþäæåòèòå ñè ñ ïðèõîäè îò ðåêëàìè. Åäèíñòâåíîòî, êîåòî ìîæå äà ñå íàïðàâè, å äà èìà îãðàíè÷åíèå çà ìèíóòèòå ðåêëàìà â îáùåñòâåíèòå ìåäèè è îñîáåíî â ïðàéìòàéìà. Òîâà å íàïðàâåíî. Íèå ñìå ïîñòàâåíè ïîä íàòèñê îò äâå ñòðàíè: îò òúðãîâñêèòå ìåäèè, êîèòî èñêàò äà áúäå ïðåìàõíàòà ðåêëàìàòà â îáùåñòâåíèòå, è îò îáùåñòâåíèòå, ïðåäè âñè÷êî îò ÁÍÒ è ÁÍÐ - äà áúäå ïðåìàõíàòî îãðàíè÷åíèåòî çà ðåêëàìè ïðè òÿõ. Êîãàòî ñå ïðèåìàøå áþäæåòúò çà 2006 ã., èìàøå ñêàíäàëåí ñëó÷àé. Ñ åäèí ïàðàãðàô â Çàêîíà çà äúðæàâíèÿ áþäæåò áåøå ïðîìåíåí ìåäèéíèÿò çàêîí è òî â ñúùåñòâåíà íåãîâà ÷àñò - èçðàâíÿâàíåòî íà ðåêëàìíîòî âðåìå âúâ âñè÷êè ìåäèè. Ñëåä òîâà òîçè ïàðàãðàô áåøå îòìåíåí, íî çà äà âìúêíå íÿêîé ñëóæèòåë îò Ìèíèñòåðñòâîòî íà ôèíàíñèòå òàêúâ òåêñò, î÷åâèäíî èìà èêîíîìè÷åñêè èíòåðåñè. Çàêîíîäàòåëÿò íå ìîæå äà îòèäå íèòî â åäíàòà êðàéíîñò, íèòî â äðóãàòà. Òðÿáâà äà ñå íàìåðè íÿêàêúâ êîìïðîìèñåí âàðèàíò. Ìîæå äà ñå ñïîðè äàëè ñåãàøíèòå îãðàíè÷åíèÿ ñà íàé-äîáðèòå, íî íå ñà è íàé-ëîøèòå. ÄÈÌÈÒÚÐ ÊÀÌÁÓÐÎÂ: Î÷àêâàíåòî, ÷å âëàñòîâèÿò åëèò

ùå áúäå çàèíòåðåñóâàí îò ñúùåñòâóâàíåòî íà îáùåñòâåíè ìåäèè, êîèòî äà äåéñòâàò êàòî êîðåêòèâ, å ìàëêî âåðîÿòíî â íàøèÿ ïîëèòè÷åñêè è èêîíîìè÷åñêè êîíòåêñò, çàùîòî òîâà îçíà÷àâà

òîçè åëèò äà ñè ñúçäàäå íàäçèðàòåëè îò êîåòî íå ÷óâñòâà ïîòðåáíîñò. Çàòîâà ïàçàðúò å ïîñêîðî îïðàâäàíèå, ÷å ñå îãðàíè÷àâà äåìîêðàöèÿòà, ðàçáèðàíà ïî ïî-ìîäåðåí íà÷èí - íå ñàìî êàòî âëàñò íà ìíîçèíñòâîòî, íî è êàòî èçÿâà, äàâàíå íà äîñòúï è ïóáëè÷íîñò íà ðàçëè÷íè ìàëöèíñòâà è ãðóïè, êîåòî ñå íàðè÷à ïëóðàëèçúì. Êàêâî èñêàò äà ãëåäàò õîðàòà? Ïðåç ïîñëåäíèòå 15 ãîäèíè áåøå âíèìàòåëíî ïîäãîòâåí è îñúùåñòâåí ïðîöåñ íà ðåçèãíàöèÿ íà ðàçëè÷íè ãðóïè îò õîðà (çàùîòî èäåÿòà, ÷å ñúùåñòâóâà åäèíåí íàðîä, å êðàéíî ñúìíèòåëíà). Òîâà áåøå èçðàáîòåíî ñúñ ñúçíàòåëíî ìåäèéíî è ïîëèòè÷åñêî äåéñòâèå è äîâåäåíî äî âúðõà èìåííî â ïåðèîäà ñëåä çàâðúùàíåòî íà Ñèìåîí Ñàêñêîáóðããîòñêè íà áúëãàðñêà òåðèòîðèÿ. Âñå ïîâå÷å ïîëèòè÷åñêèòå è èêîíîìè÷åñêèòå åëèòè èìàò èäåÿòà çà äåçèíòåðåñèðàíî îáùåñòâî, êîåòî èì å óäîáíî. Äà ñå êóëòèâèðà ïðîöåñúò íà ñúçäàâàíå íà ãðàæäàíñêî îáùåñòâî ìîæå åäèíñòâåíî ÷ðåç ÷ëåíñòâîòî íè â Åâðîïåéñêèÿ ñúþç è íàòèñê îòâúí âúðõó ïîëèòè÷åñêèÿ åëèò, çà äà áúäå ïðèíóäåí òîé äà âúðøè íåùî ïðÿêî âîëÿòà è æåëàíèåòî ñè. Îòíîâî ãîâîðèì çà íåùà, êîèòî çâó÷àò ïåñèìèñòè÷íî. Íå áèõ êàçàë, ÷å ñòàâà äóìà çà íÿêàêúâ ïîñëåäîâàòåëíî ïðîâåäåí ïëàí èëè çà íÿêàêâà êîíñïèðàòèâíà òåîðèÿ. Ñòàâà äóìà çà ñòðóêòóðè, êîèòî íå ñà ïðèòèñêàíè îò äåéñòâàùî ãðàæäàíñêî îáùåñòâî, è çà ëèïñàòà íà íåîáõîäèìîñò îò òÿõíà ñòðàíà äà ïðåäïðèåìàò íÿêàêâè äåéñòâèÿ. Êîãàòî ñòàâà äóìà çà èêîíîìè÷åñêè è ïîëèòè÷åñêè äèêòàò, äàëè ïîëèòè÷åñêèÿò ñå å çàìåíèë îò èêîíîìè÷åñêè, äàëè èçîáùî ïîñòàâÿíåòî íà òîçè âúïðîñ íå å ïðèíöèïíî ïîãðåøíî? Äàëè ïîëèòè÷åñêèÿò äèêòàò íå å áèë âèíàãè èìïëèöèòíî ñêðèò â èêîíîìè÷åñêèÿ? Èìà ñåðèîçíè îïàñåíèÿ â òàçè ïîñîêà. ÎÁÅÊÒÈÂ: Èçãëåæäà ñå ôîðìèðà êîíãëîìåðàò îò åëåêòðîííè ìåäèè, â êîéòî öåíòðàëíà ôèãóðà å Êðàñèìèð Ãåðãîâ. Ôîðìàëíî îáà÷å ñîáñòâåíèöèòå ñà äðóãè. Òóê ñå ñïîìåíà, ÷å îùå ïðåäè äâå ãîäèíè å áèë ïîñòàâåí âúïðîñúò çà ïðîçðà÷íîñòòà â ñîáñòâåíîñòòà íà ìåäèèòå. Òðÿáâà ëè äà áúäå íàÿñíî îáùåñòâîòî ñúñ ñîáñòâåíîñòòà íà ðàäèîñòàíöèèòå è òåëåâèçèèòå? ÄÀÍÀÈË ÄÀÍÎÂ: Íåêà äà ãîâîðèì êàòî ïîòðåáèòåëè. Áè ëè îòèøúë íÿêîé äà ñè êóïè õëàäèëíèê èëè äîðè áàíè÷êà, áåç äà çíàå êîé å ïðîèçâîäèòåëÿò? Î÷åâèäíî íå! Ñïåöèàëèñòèòå â îáëàñòòà íà åëåêòðîííàòà òåõíèêà êàçâàò, ÷å íå å òîëêîâà âàæíî äàëè åäèí ïðîäóêò íîñè ìàðêàòà “Êîìïàê”, “Òîøèáà” èëè “Åë Äæè”, à äàëè íà íåãî ïèøå êúäå å ïðîèçâåäåí. Àêî ïèøå, çíà÷è ïðîèçâîäèòåëÿò íå ñå ïðèòåñíÿâà äà êàæå êîé å, äà èçëåçå íà ñâåòëî. Ìîäåðíàòà áúëãàðñêà ìåäèéíà ïðàêòèêà ñëåä ïðîìåíèòå ïðåç 1989 ã. å óñòðåìåíà êúì äåìîêðàòè÷åí çàÎÁÅÊÒÈ 27


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” ïàäåí ìîäåë. Íàâñÿêúäå òàì èìà åòè÷íè êîäåêñè. Áúëãàðñêèÿò Åòè÷åí êîäåêñ, ñúçäàäåí ïðåç 2005 ã., äî ãîëÿìà ñòåïåí å ïîâòîðåíèå, òÿñíà èíòåðïðåòàöèÿ íà äåìîêðàòè÷íèòå çàïàäíè ïðàêòèêè.  ò. 4.2 íà òîçè êîäåêñ ïèøå: “Íèå âÿðâàìå, ÷å îáùåñòâîòî èìà ïðàâî äà çíàå êîé ïðèòåæàâà è êîíòðîëèðà ìåäèèòå.” Íà ñðåùàòà ïðåç åñåíòà íà 2005 ã. ïðè ïîäïèñâàíåòî íà Åòè÷íèÿ êîäåêñ íà áúëãàðñêèòå ìåäèè ïðèñúñòâàõà ãëàâíèòå ðåäàêòîðè è ñîáñòâåíèöèòå íà ãîëåìèòå îïåðàòîðè è èçäàíèÿ. Òàì áÿõà ïðåäñòàâèòåëèòå íà öåíòðàëíèòå âñåêèäíåâíèöè áåç “Ìîíèòîð”, íà îáùåñòâåíèòå ÁÍÒ è ÁÍÐ, íà ÷àñòíèòå Äàðèê ðàäèî, Áè Òè Âè, “Íîâà òåëåâèçèÿ”, íà ðàäèî “Íîâà Åâðîïà”... Âñè÷êè òå ïîäïèñàõà Åòè÷íèÿ êîäåêñ, ò. å. î÷åâèäíî èñêàõà ïóáëè÷íî äà ïîêàæàò ñúïðè÷àñòíîñòòà ñè ñ íåãî. Íî êîãàòî ñå çàäàäàò ðåáðîì âúïðîñèòå: “×èè ñà êàïèòàëèòå? Êîé å ñîáñòâåíèêúò?”, îòãîâîð íÿìà. Î÷åâèäíî èìà ñòðåìåæ íåùî äà ñå ñêðèå. À òîâà ïðåäèçâèêâà ñúìíåíèÿ. È òóê íå å âàæíî äàëè ñòàâà äóìà çà ëèöåòî Õ, Ó èëè Z, âàæíîòî å, ÷å ñúùåñòâóâàò ñêðèòè ÷àñòíè èíòåðåñè. Çà ìåäèÿòà ÿñíî òðÿáâà äà ñå êàæå êîé å ñîáñòâåíèêúò é, íèùî ïîâå÷å. ÄÈÌÈÒÚÐ ÊÀÌÁÓÐÎÂ: Òðÿáâà äà ñå çíàå íå ñàìî êîé ïðèòåæàâà ìåäèèòå, íî è êîé ãè êîíòðîëèðà,

äàëè òîçè ñóáåêò å ñ ïîëèòè÷åñêî èëè èêîíîìè÷åñêî ïîäàíñòâî Èìà ñåðèîçíî îïàñåíèå, ÷å ñðåä ïå÷àòíèòå ìåäèè èçêëþ÷èòåëíî ìàëúê å äåëúò íà áúëãàðñêèòå è ÷å ÷óæäîòî ïðèñúñòâèå íà áúëãàðñêèÿ ïå÷àòåí ïàçàð ïðåîáëàäàâà. Çàòîâà íÿêîé áè ìîãúë äà êàæå: “Åòî, Ãåðãîâ å íàøå ìîì÷å, áúëãàðèí, äîêàòî äðóãèòå ïå÷àòíè ìåäèè ñà ÷óæäà ñîáñòâåíîñò.” Òîâà áè ìîãëî äà áúäå ñòðàííà ôîðìà íà çàùèòà, íåùî êàòî êðèâîðàçáðàí ñòàìáîëîâèçúì. Çàòîâà ìè ñå ñòðóâà, ÷å ìíîãî âàæíî å äà ñå çíàå êîé å ñîáñòâåíèêúò íà ìåäèÿòà, êîé ñòîè çàä íåãî è êîé äúðïà êîíöèòå. Âúïðîñúò å êàê äà ñòàíå òîâà. Àêî èìàøå ðàçñëåäâàùà æóðíàëèñòèêà íà íåîáõîäèìîòî ðàâíèùå, àêî ìîæåøå äà ñå èãðàå èãðàòà íà íàïðÿãàíåòî íà ïîëèòè÷åñêèòå ñèëè, à íå äà áúäàò îñòàâåíè â ïîëîæåíèå íà ñãîâîð ìåæäó âèñîêèòå èì åòàæè, ùåøå äà èìà ïî-ãîëÿìà íàäåæäà òîâà äà ñå ïðîìåíè. Çàòîâà ñúì ïåñèìèñò. ÈÂÎ ÀÒÀÍÀÑÎÂ: Àç ñúì êàòåãîðè÷åí, ÷å ñîáñòâåíîñòòà òðÿáâà äà å ÿñíà, çàùîòî ìåäèèòå èìàò ìíîãî ïî-ãîëÿì ðåñóðñ äà âëèÿÿò íà õîðàòà, îòêîëêîòî ïîëèòèöèòå. Åäèí ïîïóëÿðåí òåëåâèçèîíåí âîäåù ìîæå äà áúäå ïî-ñèëåí â òîâà îòíîøåíèå îò íàé-îáè÷àíèÿ ïîëèòèê. Çà ñúæàëåíèå ïðîçðà÷íîñòòà ëèïñâà è äîðè íà êðúãëàòà ìàñà â çàëà “Ìàòè” íà ÍÄÊ ñå ãîâîðåøå èíîñêàçàòåëíî, ïðèâåæäàõà ñå êàòî äîêàçàòåëñòâî çà êîíöåíòðàöèÿòà íà åëåêòðîííè ìåäèè âòîðè÷íè áåëåçè. Çàêîíúò ìíîãî ëåñíî ñå çàîáèêàëÿ è íå ñàìî ìåäèéíèÿò. Äî ïîñëåäíàòà ïðîìÿíà â êîíñòèòóöèÿòà ÷óæäåñòðàííè ãðàæäàíè íå ìîæåõà äà êóïóâàò çåìÿ, íî òå ãî ïðàâåõà ìàñîâî ÷ðåç ïîäñòàâåíè ëèöà. Ïî ñúùèÿ ìå28 ÎÁÅÊÒÈÂ

õàíèçúì ñå êîíöåíòðèðàò è ìåäèè. Òîâà òðóäíî ìîæå äà ñå äîêàæå. Ã-í Ñâèëåí Îâ÷àðîâ êàçà åäíî èìå, íî òîé å ãðàæäàíèí. Ïîëèòèêúò òðÿáâà äà å â ñúñòîÿíèå äà äîêàæå òîâà, êîåòî êàçâà. Íî èìåòî åäâà ëè å îò òàêîâà ãîëÿìî çíà÷åíèå. Âàæíà å âúçìîæíîñòòà äà ñå êîíöåíòðèðà ó åäèí ÷îâåê ãîëÿìî ìåäèéíî âëèÿíèå, îò êîåòî ùå ïîñëåäâà è ïîëèòè÷åñêî, è âëàñòîâî. ÎÁÅÊÒÈÂ: Èìà ëè íóæäà îò ïðîìåíè â çàêîíà, çà äà èìà þðèäè÷åñêè ìåõàíèçúì çà óñòàíîâÿâàíåòî è äîêàçâàíåòî íà ñîáñòâåíîñòòà? ÑÂÈËÅÍ ÎÂ×ÀÐÎÂ:  Åâðîïà èìà ïðèìåðè çà òîâà, èìà ãè è â Áúëãàðèÿ. Òî å è åâðîïåéñêà, è áúëãàðñêà òðàäèöèÿ. Ïúðâîòî å çàáðàíà íà ó÷àñòíèöè â ïàçàðà, êîèòî íÿìàò ðåãèñòðàöèÿ ïî ïðîçðà÷åí íà÷èí. Òúðãîâñêèÿò ðåãèñòúð å ïóáëè÷åí âúâ âñè÷êè ñòðàíè îñâåí â îôøîðíèòå çîíè. Íàøèÿò âúçðîæäåíñêè è åâðîïåéñêèÿò ìîäåë ñà âñÿêà ñòîïàíñêà åäèíèöà äà áúäå ïðîçðà÷íî ðåãèñòðèðàíà, äà ñå çíàå êîëêî ïàðè èìà, êúäå é å îôèñúò, êîé ÿ êîíòðîëèðà è óïðàâëÿâà. Îôøîðíèòå çîíè ñà èçîáðåòåíèå íà ÕÕ âåê ñ öåë ïðàíå íà ïàðè è óêðèâàíå íà äàíúöè.  Åâðîïà å îãðàíè÷åíî âëèÿíèåòî íà êîìïàíèè, ðåãèñòðèðàíè â îôøîðíè çîíè, ñ êóõè àäðåñè, ñ òåëåôîííè ñåêðåòàðè è ò. í. Ïúðâàòà ìÿðêà, êîÿòî ìîæå äà ñå âçåìå, å äà íÿìà ìåäèè, ðåãèñòðèðàíè èçâúí ñòðàíàòà, ÷èèòî ñîáñòâåíèöè ïî öÿëàòà âåðèãà âêëþ÷âàò êîìïàíèè, ðåãèñòðèðàíè â îôøîðíè çîíè. Âòîðèÿò ïðîáëåì òðóäíî ìîæå äà ñå ðåøè ñ ïðàâíè ñðåäñòâà - ïðîáëåìúò ñ ïîäñòàâåíèòå ëèöà. Òîâà å èçêëþ÷èòåëíî ïîïóëÿðåí ìåòîä ñðåä áúëãàðñêèòå ìåäèè. Äîêàòî ñêðèòèÿò ïúëíîìîùíèê èëè ïîäñòàâåíîòî ëèöå ñà áèëè ïðèåìëèâè è ïîïóëÿðíè â ñòàðèòå ðåïóáëèêè â Ñðåäíîâåêîâèåòî, â ñúâðåìåííîòî èíäóñòðèàëíî èíôîðìàöèîííî îáùåñòâî íå ñå ãëåäà ñ äîáðî îêî íà ïîäîáíè ïðàêòèêè, îñîáåíî îò äàíú÷íèòå îðãàíè.  Áúëãàðèÿ âñå îùå ôóòáîëíè êëóáîâå, ìåäèè è äðóãè ïîïóëÿðíè ñòîïàíñêè ñóáåêòè ñà ñîáñòâåíîñò íà ñêðèòè ïúëíîìîùíèöè è ïîäñòàâåíè ëèöà. Òîâà ñà îáëàñòè, â êîèòî ïàäà ãîëÿìî ïðàíå íà ïàðè. Ñìÿòàìå, ÷å çàêîíîäàòåëíàòà è èçïúëíèòåëíàòà âëàñò íÿìàò âîëÿòà äà ñå ïðåáîðÿò ñ òîâà. Òóê îñâåí ïîãàçâàíåòî íà ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî ñå ïîëó÷àâàò îòðèöàòåëíè åôåêòè è âúðõó äðóãè âàæíè îáùåñòâåíè îòíîøåíèÿ êàòî ñâîáîäàòà íà êîíêóðåíöèÿòà, äàíú÷íîòî çàêîíîäàòåëñòâî è ñúáèðàåìîñòòà íà äàíúöèòå, áîðáàòà ñ ïðàíåòî íà ìðúñíè ïàðè, áîðáàòà ñ îðãàíèçèðàíàòà ïðåñòúïíîñò. Ïðîáëåìúò å ìåæäó çàêîíà è èçïúëíåíèåòî ìó. Ìîæåì äà çàáðàíèì ñêðèòèòå ïúëíîìîùíèöè â áúëãàðñêèòå ìåäèè, íî ñ òîâà íèùî íÿìà äà ñå ïðîìåíè. Âúïðîñúò å äà èìà íÿêàêâî ðàçñëåäâàíå.  êàçóñà ñ ðàäèî “Íîâà Åâðîïà” èìà íÿêàêâî ðàçñëåäâàíå îò ïðîêóðàòóðàòà çà íàëè÷èåòî íà ñêðèò ïúëíîìîùíèê â ëèöåòî íà íîâîèçáðàíèÿ áîðä íà ôîíäàöèÿ “Íîâà Åâðîïà” è õîðàòà, êîèòî íàïóñíàõà. Òóê ñòàâà äóìà çà ôîíäàöèÿ ñ íåñòîïàíñêà, ïðåäïîëàãà ñå ñ áëàãîòâîðèòåëíà öåë. Ïðîêóðàòóðàòà ñå çàèíòåðåñóâà çàùî áîðäúò å ïîèñêàë îò ÑÅÌ äà ñìåíè õàðàêòåðà íà ðàäèîîïåðàòîðà îò îáùåñòâåí â òúðãîâñêè, çàùî æå-


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” ëàå ñìÿíàòà íà ôîðìàòà îò îáùåñòâåíîïîëèòè÷åñêè â ìóçèêàëåí, êîåòî å íåñúâìåñòèìî ñ åäíà íåñòîïàíñêà îðãàíèçàöèÿ.  ñëó÷àèòå, êîãàòî ñîáñòâåíèöè íà ìåäèèòå ñà ÷èñòî ñòîïàíñêè ñóáåêòè, Çàêîíúò çà þðèäè÷åñêèòå ëèöà ñ íåñòîïàíñêà öåë (ÇÞËÍÖ) íå ìîæå äà áúäå èçïîëçâàí. Ìîæå áè èìà çàêîíîäàòåëíà ïðàçíîòà. Òîâà íå îçíà÷àâà, ÷å îáùåñòâåíèòå ìåäèè íå ñà ïå÷åëèâø áèçíåñ. Âúçìîæíî å äàäåíî òúðãîâñêî äðóæåñòâî äà èçâëè÷à ïå÷àëáà îò ïóáëèöèñòè÷íà è îáùåñòâåíîïîëèòè÷åñêà ìåäèÿ - ïðèìåð å CNN. Îáùåñòâåíèòå ìåäèè ìîãàò äà áúäàò ïå÷åëèâøè. Âèæòå, èìà îãðîìíî óâåëè÷åíèå íà îáùåñòâåíèòå äèñêóñèè â èíòåðíåò ìåäèèòå. Äúðæàâàòà çàòâîðè êðàí÷åòàòà íà òðàäèöèîííèòå îáùåñòâåíè åëåêòðîííè ìåäèè è ñåãà õîðàòà ÷åòàò ïîâå÷å âåñòíèöè è ïèøàò ïèñìà äî òÿõ, çàùîòî òå èìàò åëåêòðîííè ôîðóìè. ÄÀÍÀÈË ÄÀÍÎÂ: Ìåäèÿ çíà÷è “ñðåäà”. Îçíà÷àâà è “â ñðåäàòà” - â öåíòúðà ìåæäó âëàñòòà è îáùåñòâîòî. Äðóãîòî å PR. Êîãàòî íå çíàåì ÷èÿ å ñîáñòâåíîñòòà, íå çíàåì îò ÷èå èìå ãîâîðè ìåäèÿòà, êîé äúðïà êîíöèòå é. È ñúùåñòâóâà âúçìîæíîñòòà ïðîäóêòúò íà òàçè ìåäèÿ äà áúäå âå÷å íå æóðíàëèñòèêà, à ïî-ñêîðî ôîðìà íà îòñòîÿâàíå íà ñïåöèôè÷íè èíòåðåñè, îòòàì è íà ïðîïàãàíäà! Çàòîâà, çà äà íÿìà ñïåêóëàöèè, ÷å ñå ïðàâè ïðîïàãàíäà, íåêà äà êàæåì êîé ñòîè çàä äàäåíà ìåäèÿ. ÎÁÅÊÒÈÂ: Ìåæäó ïå÷àòíèòå è åëåêòðîííèòå ìåäèè èìà ñúùåñòâåíà ðàçëèêà è òÿ å, ÷å âåñòíèöèòå è ñïèñàíèÿòà èìàò âòîðè èçòî÷íèê íà äîõîäè - ïðîäàæáàòà. À òîâà ìîæå äà ãè íàïðàâè íåçàâèñèìè îò ðåêëàìàòà. Çàòîâà ìíîãî ñúùåñòâåí å âúïðîñúò çà ðåêëàìíèòå àãåíöèè, çà îòíîøåíèÿòà ìåæäó òÿõ è ìåäèèòå. Ìîæåì ëè äà çàêëþ÷èì îò ïðàêòèêàòà, ÷å òðàíñôîðìàöèÿòà íà îáùåñòâåíèòå ìåäèè â êîìåðñèàëíè íå ñòàâà äîáðîâîëíî, ïîíåæå “òîâà èñêàò äà ñëóøàò è ãëåäàò õîðàòà”, à äîíÿêúäå ïîä íàòèñêà íà ðåêëàìîäàòåëèòå, îïîñðåäñòâàíè îò ðåêëàìíèòå àãåíöèè? Èäâà ëè íîâà, èêîíîìè÷åñêà öåíçóðà íà ìÿñòîòî íà ïîëèòè÷åñêàòà? ÑÂÈËÅÍ ÎÂ×ÀÐÎÂ: Íàïúëíî ñúì ñúãëàñåí, ÷å êîìåðñèàëèçàöèÿòà ñå äèêòóâà îò ðåêëàìàòà êàòî èíäóñòðèÿ. Íà íåÿ ñà é ïî-óäîáíè êîìåðñèàëíèòå ìåäèè ñúñ çàáàâíà òåìàòèêà. Àç íå ñúì ìåäèåí ñïåöèàëèñò, òîâà ñà íàáëþäåíèÿòà ìè êàòî ïîòðåáèòåë. Îáðàòíî, åäíà îáùåñòâåíà ìåäèÿ ìîæå äà ïå÷åëè è äà èìà îãðîìíà ïîòðåáèòåëñêà áàçà, íî ïðè äðóãà ôîðìà íà ôèíàíñèðàíå - òàêñè îò êàáåëíè îïåðàòîðè, ïðîäàæáà íà âåñòíèöè, ñóáñèäèè îò îáùåñòâåí ôîíä è ò. í. Äúðæàâàòà íå ñóáñèäèðà è íå îêóðàæàâà îáùåñòâåíèòå ìåäèè. Òå áèõà ìîãëè äà îöåëåÿò ñàìè, àêî íàìåðÿò èçòî÷íèöè çà ôèíàíñèðàíå, ìîãàò äîðè äà ïå÷åëÿò, íî ñà ïîñòàâåíè â äèñêðèìèíàöèîííî ïîëîæåíèå ñïðÿìî òúðãîâñêèòå ìåäèè è îò äúðæàâàòà, è îò

çàêîíà, êîéòî äîïúëíèòåëíî çàáèâà ïèðîí â êîâ÷åãà èì ÄÀÍÀÈË ÄÀÍÎÂ: Ïðåç ïîñëåäíèòå äåñåòèíà ãîäèíè áåøå ëàíñèðàí ìèòúò, ÷å êà÷åñòâåíà ìåäèÿ îçíà÷àâà

ðåéòèíãîâà ìåäèÿ. Çàòîâà ïúðâîòî íåùî, çà êîåòî ïèòà ðåêëàìîäàòåëÿò, å: “Êàêúâ òè å ðåéòèíãúò, êîëêî ãîëÿìà å òâîÿòà àóäèòîðèÿ?” Òàêàâà ëîãèêà îáà÷å ïîâåæäà íàâúí, èçâúí ïðåêèòå ôóíêöèè íà îáùåñòâåíèòå ìåäèè êà÷åñòâåíî äà èíôîðìèðàò, îáðàçîâàò è çàáàâëÿâàò ðàçíîîáðàçíè àóäèòîðèè, äà ãîâîðÿò îò èìåòî íà òåçè àóäèòîðèè, è îòòàì - äà çàùèòàâàò îáùåñòâåíèÿ èíòåðåñ. Áèë ñúì íà ìíîãî ñðåùè, íà êîèòî ïðåäñòàâèòåëè íà îáùåñòâåíèòå ìåäèè ïðîñòî ñà ðàçìàõâàëè ðåéòèíãè è ñà ñå îïèòâàëè äà êàæàò, ÷å òÿõíàòà àóäèòîðèÿ å (íàé-) ãîëÿìà. Òàêà îáà÷å òå áÿãàò îò äåáàòèòå çà êà÷åñòâîòî, çà öåííîñòèòå, êàòî ñúçíàòåëíî èëè íåñúçíàòåëíî ñå ñúñðåäîòî÷àâàò ñàìî âúðõó òîâà êîëêî å âèñîê òåõíèÿò ðåéòèíã, êîëêî å ãîëÿìà àóäèòîðèÿòà èì. ÑÂÈËÅÍ ÎÂ×ÀÐÎÂ: Äîðè êîãàòî àóäèòîðèÿòà íà îáùåñòâåíèòå ìåäèè îñòàíå ìàëêà, òÿ ñúùî èìà ïðàâî íà èíôîðìàöèÿ. Äúðæàâàòà òðÿáâà äà îñèãóðè íà âñè÷êè âúçìîæíîñòòà äà ïîëó÷àâàò èíôîðìàöèÿ ïî íàé-óäîáíèÿ çà òÿõ íà÷èí. Åäèí ïðèìåð ñà ïîñëåäíèòå ñêàíäàëè ñ îáùåñòâåíàòà òåëåâèçèÿ â Ïëîâäèâ. Òå èìàò ìàëêà, íî èçêëþ÷èòåëíî ëîÿëíà è òâúðäà àóäèòîðèÿ. Òåçè õîðà ïðåäïî÷èòàò êàáåëíàòà òåëåâèçèÿ êàòî ñðåäñòâî çà ïîëó÷àâàíå íà òÿõíàòà äíåâíà äîçà îáùåñòâåíà èíôîðìàöèÿ è ïóáëèöèñòèêà (íå ñåðèàëè). Ðåêëàìàòà áè ìîãëà äà ôèíàíñèðà îáùåñòâåíèòå ìåäèè ïîðàäè ñïåöèôèêàòà íà òåçè ìàëêè îáùåñòâåíè ÿäðà, êîèòî ñå èíòåðåñóâàò îò ïóáëèöèñòèêà. Íÿêîè ðåêëàìîäàòåëè èñêàò àóäèòîðèÿ ñ îïðåäåëåí îáðàçîâàòåëåí öåíç. Òîâà ñà âúïðîñè íà ìàðêåòèíãà, êóëòóðîëîãèÿòà, ñîöèîëîãèÿòà.  ìîìåíòà îáà÷å â Áúëãàðèÿ ñúùåñòâóâà ðåêëàìåí ìîíîïîë èëè êîíãëîìåðàò, àêî ùåòå, ñ ãîñïîäñòâàùî ïîëîæåíèå íà ïàçàðà, êîéòî ïðåïÿòñòâà âðúçêàòà ìåæäó èêîíîìè÷åñêèòå ñóáåêòè, èñêàùè ðåêëàìàòà èì äà ñòèãíå äî ñïåöèôè÷íè îáùåñòâåíè ãðóïè ñ îïðåäåëåí îáðàçîâàòåëåí è èìóùåñòâåí öåíç, è ñàìèòå ïîòðåáèòåëè íà ðåêëàìíîòî ïîñëàíèå. Òîçè êîíãëîìåðàò íàñî÷âà ãîëåìèòå ïîòîöè îò ðåêëàìà è ïàðè ñàìî êúì êîìåðñèàëíèòå ìåäèè. Òîâà áåøå ïðè÷èíàòà ìíîãî îáùåñòâåíè ìåäèè äà çàãèíàò èëè äà áúäàò ïîãúëíàòè îò êîíãëîìåðàòà, áåç äà ñà íàëèöå íÿêàêâè îñîáåíè äàëàâåðè êàòî â ñëó÷àÿ ñ ðàäèî “Íîâà Åâðîïà”. Ãîñïîäñòâàùîòî ïîëîæåíèå â ðåêëàìíàòà èíäóñòðèÿ, â PR-èíäóñòðèÿòà, äîâåäå äî íàòèñê âúðõó äðóãè èíäóñòðèè, äî ïîãëúùàíå è ñúçäàâàíå íà âòîðè ìîíîïîë â òåëåâèçèîííàòà èíäóñòðèÿ. Òðåòèÿò ìîíîïîë - â ðàäèîèíäóñòðèÿòà, òåïúðâà çàïî÷âà äà ñå ñúçäàâà. ÄÀÍÀÈË ÄÀÍÎÂ: Ïîíåæå áå óïîòðåáåíà äóìàòà “êîíãëîìåðàò”, ùå ñå îïèòàì è àç äà ÿ îáÿñíÿ ÷ðåç ïðèìåð, îòâåæäàù êúì ðàçëèêèòå â ìåäèéíàòà ñðåäà íà Âåëèêîáðèòàíèÿ è Áúëãàðèÿ. Âúâ Âåëèêîáðèòàíèÿ èçëèçà âåñòíèê “Ñúí” ñ îãðîìåí òèðàæ, îáñëóæâàù ìàñîâàòà àóäèòîðèÿ. Òîé å ñîáñòâåíîñò íà Ðóïúðò Ìúðäîê. Èçëèçà è âåñòíèê “Òàéìñ” - ñåðèîçåí, øèðîêîôîðìàòåí, íàñî÷åí êúì âñè÷êè îñíîâíè ïðîáëåìè íà îáùåñòâîòî, äàâàù îòãîâîðè, ñâúðçàíè ñ îáùåñòâåíèÿ äíåâåí ðåä. Òîé ñúùî å ñîáñòâåíîñò íà ã-í Ìúðäîê. Èçëèçà, ÷å òàì å âúçìîæíî (è íÿìà íèùî ëîøî â òîâà) äà ñúùåñòâóâà ìåÎÁÅÊÒÈ 29


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” äèéíà ñîáñòâåíîñò â ðàçëè÷íè ñôåðè, çàùîòî ãðàæäàíñêîòî îáùåñòâî å ñðåäà, â êîÿòî íÿìà åäèí-åäèíñòâåí âëàñòîâè öåíòúð, ñðåäà, â êîÿòî ñúùåñòâóâàò ìåõàíèçìè è ñèëè íà âçàèìåí êîíòðîë.  Áúëãàðèÿ îáà÷å òîçè ïðèíöèï íå äåéñòâà äîñòàòú÷íî äîáðå èëè ïúê íå ìó ñå ïîçâîëÿâà äà ñå çàäåéñòâà àäåêâàòíî. Ó íàñ î÷åâèäíî ñå âúðâè êúì íÿêàêâà ôîðìàöèÿ, â êîÿòî äàäåí ñóáåêò çàñòàâà íà âõîäà è íà èçõîäà, êîíòðîëèðà âñè÷êî è ïðå÷è íà ñúùåñòâóâàíåòî íà âúíøíè ôàêòîðè, êîèòî äà êîíòðîëèðàò íåãî, äà îòâåæäàò äî ñèñòåìàòà çà âçàèìåí êîíòðîë. Ìîæå áè çàðàäè òîâà ñúùåñòâóâàò îïèòè äà ñå ïðèòåæàâàò êîëêîòî ñå ìîæå ïîâå÷å ìåäèè, ïîâå÷å ðåêëàìíè àãåíöèè, ïîâå÷å àãåíöèè, èçìåðâàùè ðåéòèíãà (ïèéïúëìåòðè÷íè èëè êàêâèòî è äà áèëî äðóãè), çà äà ìîæå ïî-ëåñíî äà ñå ëàíñèðà òåçàòà, ÷å èìåííî äàäåíà ìåäèÿ å íàé-ñëóøàíàòà èëè íàé-ãëåäàíàòà, ñúîòâåòíî ðåêëàìàòà äà ïîòå÷å òî÷íî êúì íåÿ. ÑÂÈËÅÍ ÎÂ×ÀÐÎÂ: Òàêúâ å ñìèñúëúò íà èêîíîìè÷åñêîòî ïîíÿòèå “êîíãëîìåðàò”. Òîâà îçíà÷àâà òðúñòîâå èëè êâàçèìîíîïîëíè ñòðóêòóðè â ðàçëè÷íè èíäóñòðèè, íî ñâúðçàíè ïîìåæäó ñè - íàïðèìåð ìîíîïîë â ïðîèçâîäñòâîòî íà êàðòîôè è ãîñïîäñòâàùî ïîëîæåíèå â èíäóñòðèÿòà ñ êàðòîôåíî ïþðå. Òåçè èíäóñòðèè ñè âëèÿÿò. Äðóã ïðèìåð å äà èìàø ôóòáîëåí êëóá è ñïîðòåí âåñòíèê. Ñïîðòíàòà æóðíàëèñòèêà â òîçè âåñòíèê ùå áúäå ïîâëèÿíà ïî íÿêàêúâ íà÷èí. Îáðàòíî, óñïåõèòå íà êëóáà, íàìèðàíåòî íà ñïîíñîðè è ïîïóëÿðèçàöèÿòà íà ñïîðòíàòà äåéíîñò ùå áúäàò ïîâëèÿíè îò âåñòíèêà.  ñëó÷àÿ ïèéïúëìåòðèÿòà è ðåêëàìàòà âëèÿÿò íà ïàçàðà íà åëåêòðîííèòå ìåäèè, à òå îò ñâîÿ ñòðàíà âëèÿÿò íà äðóã ïàçàð, êúäåòî êîíãëîìåðàòúò èìà ãîñïîäñòâàùî ïîëîæåíèå. Òîâà å íåçàêîííî. Íåùî ïîâå÷å, â íàøèÿ Çàêîí çà ðàäèîòî è òåëåâèçèÿòà å çàïèñàíî, ÷å íå ñå äàâà ëèöåíçèÿ íà ëèöà èëè ñâúðçàíè ñ òÿõ ëèöà, êîèòî ñà ðåêëàìíè àãåíòè èëè êîíòðîëèðàò ðåêëàìíè àãåíòè. Òîâà ïîäëåæè íà äîêàçâàíå, íî

íèêîé äîñåãà íå ñå å îïèòàë äà ãî äîêàæå Òî å åäíà îò íàé-íàðóøàâàíèòå íîðìè â áúëãàðñêîòî çàêîíîäàòåëñòâî. Ïðîáëåìúò íå å â çàêîíà, à â íåãîâîòî èçïúëíåíèå. Èâî Àòàíàñîâ êàçà, ÷å íèå âèæäàìå âòîðè÷íèòå áåëåçè íà êîíãëîìåðàòà, íî íÿìàìå ïúðâè÷íèòå. Íåèçêàçàí îáà÷å îñòàíà íåãîâèÿò óïðåê êàòî çàêîíîäàòåë êúì èçïúëíèòåëíàòà âëàñò, ÷å íå ñè å ñâúðøèëà ðàáîòàòà è íå å íàìåðèëà òåçè ïúðâè÷íè áåëåçè íà êîíãëîìåðàòà è äà âçåìå ìåðêè. ÈÂÎ ÀÒÀÍÀÑÎÂ: Íÿìà äîáðà öåíçóðà, íî íå çíàì êîÿ å çà ïðåäïî÷èòàíå. Ïîëèòè÷åñêàòà êàòî ÷å ëè å ïîëîøà, çàùîòî ïðåäñòàâëÿâà ïîñåãàòåëñòâî íà âëàñòòà íàä ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî, äîêàòî äðóãàòà èçãëåæäà íÿêàê ïî-ðàôèíèðàíà. Ðåêëàìîäàòåëÿò å ñâîáîäåí äà èçáåðå íà êîÿ ìåäèÿ äà äàäå ïàðè çà ïîïóëÿðèçèðàíå íà íåãîâèÿ ïðîäóêò è å åñòåñòâåíî äà ñå íàñî÷è êúì òàçè ñ ïî-ãîëÿìà àóäèòîðèÿ. Íî èìàøå ñïîðîâå ïî âúïðîñà êàê ñå ïðàâÿò ðåéòèíãèòå è ñå ñúçäàäå âòîðà ïèé30 ÎÁÅÊÒÈÂ

ïúëìåòðè÷íà àãåíöèÿ. Âúïðåêè òîâà ïðîäúëæàâà äà ñúùåñòâóâà ñúìíåíèå, ÷å â òàçè îáëàñò ðåçóëòàòèòå ñå äèðèæèðàò. Çàùî ñå ïîëó÷àâà òîâà? Î÷åâèäíî ñå íàðóøàâà èçèñêâàíåòî ðàäèî è òåëåâèçèîííèòå îïåðàòîðèòå äà íÿìàò ó÷àñòèå â ðåêëàìíè àãåíöèè. Òîâà å òðóäíî çà äîêàçâàíå ïðåä ñúäà, íî ïðàêòèêàòà ïîêàçâà, ÷å ðåêëàìíèòå ïîòîöè ñå êîíòðîëèðàò îò îïðåäåëåíè õîðà è ïî òîçè íà÷èí òå ìîãàò äà ðàçðóøàò åäíà ìåäèÿ. Òîâà ïðåäè ñå ïðàâåøå îò ïîëèòèöèòå. Êîãàòî áåøå ïðåìèåð, Èâàí Êîñòîâ áåøå âíóøèë íà ðåäèöà ñòîïàíñêè ñóáåêòè äà íå ðåêëàìèðàò â ïðåäàâàíåòî íà Ñëàâè Òðèôîíîâ “Õúøîâå”. Òîâà îáà÷å ìîæå äà ñå íàïðàâè è â ñàìàòà ãèëäèÿ, àêî â íåÿ èìà äîñòàòú÷íî ìîùíà ôèãóðà, ñïîñîáíà äà ëèêâèäèðà âñÿêà íîâîïîÿâèëà ñå êîíêóðåíöèÿ. Íî èìà è íåùî äðóãî. Ìîæå íà åäíà ìåäèÿ ñ âèñîê ðåéòèíã äà íå ïðå÷è íèêîé, íî êîãàòî òîçè ðåéòèíã å íà áàçàòà íà íèñêà êóëòóðà, à òàì ñå íàëèâàò ïàðèòå íà ðåêëàìîäàòåëèòå, ñòàâà ñòðàøíî. Òóê ñòàíà äóìà çà ÷àëãàòà. Äåìîíòèðàíåòî é å ìíîãî ñëîæíî. Íåéíèÿò âúçõîä ïðîäúëæàâà ñòðåìèòåëíî âå÷å 10-15 ãîäèíè. Ìåäèèòå ñúäåéñòâàò çà ôîðìèðàíå íà ëîø åñòåòè÷åñêè âêóñ, à òîé ãè òëàñêà êúì îùå ïî-íèñêî ðàâíèùå. È òàêà äî áåçêðàéíîñò. Íå ñúì îïòèìèñò, ÷å òîâà ìîæå äà áúäå ñïðÿíî. Íàïðîòèâ, ñ âëèçàíåòî íè â ÅÑ òîçè òèï èçêóñòâî ìîæå äà ïðåâçåìå íîâè òåðèòîðèè.  Áðþêñåë èìà àôèø çà êîíöåðò íà åäíà íàøà ïîïôîëê ïåâèöà. Âÿðíî, â ðåñòîðàíò, íå â çàëà, íî... ÎÁÅÊÒÈÂ: Êàêâà å ðîëÿòà íà ÑÅÌ - ñúâåòúò ðåãóëàòîð ëè å íà òåçè ñúáèòèÿ èëè ñàìî ðåãèñòðàòîð? ÈÂÎ ÀÒÀÍÀÑÎÂ: ÑÅÌ òðÿáâà äà ïðåöåíÿâà îòäåëíèòå ñëó÷àè, â êîèòî ñå èñêà ïðîìÿíà íà ïðîãðàìíàòà ñõåìà è èçîáùî íà óñëîâèÿòà, êîèòî ñà çàëåãíàëè â ëèöåíçà, çà äà ìîãàò òåëåâèçèèòå è ðàäèîñòàíöèèòå äà èçëú÷âàò. Ñúâåòúò èìà ïðàâî äà ïðàâè ïðîìåíè â íàìåðåíèÿòà íà îïåðàòîðèòå, ñòèãà äà å óáåäåí, ÷å ìîòèâèòå ìó ñà îñíîâàòåëíè è ìîãàò äà èçäúðæàò â åäèí ñúäåáåí ñïîð. Ïðè íàñ íå å ïðèñòèãíàëà çàÿâêà çà ïðîìÿíà íà çàêîíà â òàçè ïîñîêà - êàêâî äà ñå íàïðàâè, çà äà ìîæå ïîäîáíè ñëó÷àè äà áúäàò èçáåãíàòè ïîíå çàíàïðåä. È íà êðúãëàòà ìàñà íå ÷óõ òàêàâà èäåÿ. Àêî íÿêîé å â ñúñòîÿíèå äà ôîðìóëèðà ñìèñëåíî ïðåäëîæåíèå, ùå ãî ðàçãëåäàìå ñ èíòåðåñ. ÑÂÈËÅÍ ÎÂ×ÀÐÎÂ: Ðîëÿòà íà ÑÅÌ å èìåííî ðîëÿòà íà èçïúëíèòåëíàòà âëàñò. Ñúâåòúò å íàé-âàæíèÿò äúðæàâåí îðãàí, êîéòî òðÿáâà äà ïðîâåæäà ìåäèéíàòà ïîëèòèêà. Ñïîðåä ìåí îáà÷å äîñåãà ÑÅÌ äåéñòâà èçöÿëî â ïîëçà íà èíòåðåñèòå íà ãîëåìèòå èãðà÷è, èçöÿëî â èíòåðåñèòå íà êîìåðñèàëèçìà, ðåêëàìàòà è ïîëèòè÷åñêèÿ PR. Áúëãàðñêèÿò õåëçèíêñêè êîìèòåò, ñëåäÿù çà ïëóðàëèçìà è ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî, íå å çàáåëÿçàë ÑÅÌ äà äåéñòâà â îáùåñòâåí èíòåðåñ. ÎÁÅÊÒÈÂ: Ñïîðåä Âàñ òîâà óìèøëåíî ëè å èëè å ëèíèÿ íà ñúïðîòèâëåíèå, íåæåëàíèå äà ñå íàâëèçà â êîíôëèêòè ñúñ ñîáñòâåíèöè íà ìåäèè? ÑÂÈËÅÍ ÎÂ×ÀÐÎÂ: Ó ïîëèòèöèòå å ïî-ñêîðî âòîðîòî, íî çà ÑÅÌ - ìîæå áè è äâåòå. Âúçìîæíî å ÷ëåíîâåòå íà


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” ÑÅÌ äà ñå ïðèòåñíÿâàò, ÷å ùå áúäàò ïîäëîæåíè íà ïîëèòè÷åñêè íàòèñê, àêî ñå êîíôðîíòèðàò ñ ãîëåìè ìåäèè, çàùîòî íàáëèæàò ëè èçáîðè, ïîëèòèöèòå èìàò èíòåðåñ êúì ìåäèèòå. ÄÀÍÀÈË ÄÀÍÎÂ: Äàëè ÑÅÌ å ðåãóëàòîð èëè ðåãèñòðàòîð? Çà ìåí ïî-ñêîðî å âòîðîòî. È òîâà íå å äîáðå. Ùå íàïðàâÿ åëåìåíòàðíî ñðàâíåíèå ñ ôóòáîëà. Êîãàòî ñúäèÿ ðúêîâîäè ñðåùàòà, íàëàãàéêè ïðàâèëàòà åäèíñòâåíî ñ æúëòè è ÷åðâåíè êàðòîíè, ïðàêòèêàòà ïîêàçâà, ÷å òàêúâ ñúäèÿ ÷åñòî îïîðî÷àâà ñúñòåçàíèåòî ïðåâðúùà ñå â öåíòðàëíà äåéñòâàùà ôèãóðà, èçëèçà îò ðîëÿòà ñè íà ðåãóëàòîð. Íî àêî óìåå äà èçïîëçâà è “ñâèðêàòà”, à íå ñàìî “êàðòîíèòå”, ïðè òîâà ïî ïðàâèëàòà, èãðàòà ñå ïîëó÷àâà. Äîêàòî ÑÅÌ íå ñå íàó÷è äà èçïîëçâà ïðàâèëàòà (Çàêîíà çà ðàäèîòî è òåëåâèçèÿòà), ñïàçâàéêè ãè è ïîîòäåëíî, è â îáùèÿ èì äóõ, òîé íÿìà äà áúäå ðåãóëàòîð. Äîêàòî òîé ñàìî äàâà ëèöåíçè èëè íàëàãà ñàíêöèè (áåç ÿñíîòà è ìîòèâèðàíîñò, áåç íåîáõîäèìàòà ïðîçðà÷íîñò è îáâúðçàíîñò) òîé ùå îñòàâà ïîñêîðî ñàìî â ðîëÿòà íà ðåãèñòðàòîð. ÄÈÌÈÒÚÐ ÊÀÌÁÓÐÎÂ: Î÷åâèäíî å, ÷å ÑÅÌ íå âçåìà íèêàêâè ìåðêè ïî îòíîøåíèå íà ÿâíî ïðîìåíåíèÿ ïðîôèë íà ðàäèî “Çè-ðîê” ñïðÿìî çàäàäåíîòî ìó êàòî îáëèê.  òîçè ñëó÷àé ÑÅÌ íå å íèòî ðåãóëàòîð, íèòî ðåãèñòðàòîð, à ïðîñòî íå ñè èçïúëíÿâà ðàáîòàòà. ÎÁÅÊÒÈÂ: Èìà ëè äîáðè è ëîøè ìîíîïîëè? Àêî ìîíîïîëèñò íå áåøå Êðàñèìèð Ãåðãîâ, à Êåâîðê Êåâîðêÿí, ïî-õóáàâî ëè ùåøå äà å? ÑÂÈËÅÍ ÎÂ×ÀÐÎÂ: Àêî òðÿáâà äà èçáèðàì êîé äà áúäå ìîíîïîëèñò íà íàøèÿ ìåäèåí ïàçàð - Ãåðãîâ èëè Êåâîðêÿí, àç ùå ãëàñóâàì çà Ãåðãîâ, çàùîòî çà ðàçëèêà îò Êåâîðêÿí òîé íå å ïðîôåñèîíàëèñò è íåãîâèÿò ìîòèâ å ïå÷àëáàòà, à òîçè ìîòèâ å ïðåäâèäèì. ÄÈÌÈÒÚÐ ÊÀÌÁÓÐÎÂ: Ðàçãîâîðúò ñå çàâúðòÿ òàêà, êàòî ÷å ëè êîíãëîìåðàòúò ñå ôèêñèðà â åäíà ëè÷íîñò, êîÿòî åäíîâðåìåííî äúðæè è ìåäèèòå, è ðåêëàìíèÿ áèçíåñ. Ìèñëÿ, ÷å å âàæíî äà îòèäåì ïî-íàòàòúê è äà ñå çàïèòàìå äàëè òàçè ïåðñîíà å ñàìî èêîíîìè÷åñêà, íå ñòîè ëè íÿêîé çàä íåÿ. Ìîíîïîëúò âúðõó ðåêëàìèòå ïî íÿêàêúâ íà÷èí ñòîïèðà êîìóíèêàöèÿòà ìåæäó çàèíòåðåñîâàíè èêîíîìè÷åñêè ñóáåêòè è àóäèòîðèè ñ öåíç.  ðàçãîâîðà ìåæäó Êåâîðê Êåâîðêÿí è Êðàñèìèð Ãåðãîâ ïî Áè Òè Âè Êåâîðêÿí íàñòîÿâàøå, ÷å Ãåðãîâ å ïîäñòàâåíî ëèöå. Âúïðîñúò å äàëè ìîæå äà ñå ãîâîðè çà ñàìîñòîÿòåëíîñò, çà íåçàâèñèìîñò íà èêîíîìè÷åñêèòå ñóáåêòè â òàçè ñòðàíà, èëè òðÿáâà äà ïðåäïîëàãàìå èäåÿòà çà âçàèìîñâúðçàíîñò, âçàèìîçàâèñèìîñò íà ðàçëè÷íèòå âèäîâå âëàñòè, âêëþ÷èòåëíî è ìåäèèòå. Êîãàòî ãîâîðèì, ÷å ìåäèèòå ñà ñðåäà, òðÿáâà äà èìàìå ñúçíàíèåòî, ÷å òå ñà è ïîñðåäíèê. Íî ìåæäó êîãî ñà ïîñðåäíèê? Ñïîäåëÿì èäåÿòà, ÷å ìåäèèòå íå ñà ÷åòâúðòàòà âëàñò â áúëãàðñêàòà ñðåäà, òå ñà ñàìî ïðåðàçïðåäåëèòåë íà âëàñòè. ÎÁÅÊÒÈÂ: Ìîæå ëè äúðæàâàòà äà ñïðå èëè äà ïîâëèÿå íà ïðîöåñà íà êîíöåíòðàöèÿ? ÄÀÍÀÈË ÄÀÍÎÂ: ÑÅÌ òðÿáâà äà ñïàçâà ìàêñèìàëíî òî÷íî ïðàâèëàòà, êàêâèòî ñà. Âòîðî, â ðåçóëòàò íà âñè÷êè ïðåïîðúêè, ðîäèëè ñå ñëåä äèñêóñèè, îò ðàçëè÷íè

ïðîó÷âàíèÿ èëè àíàëèç íà âîäåù îïèò, ÑÅÌ òðÿáâà äà ëîáèðà çà äîïúëíåíèåòî è ïîäîáðåíèåòî íà çàêîíà. Ïðàêòèêàòà îáîãàòÿâà çàêîíîäàòåëñòâîòî. Òÿ ïîðàæäà êàçóñè, çà êîèòî íà äàäåí åòàï íå å èìàëî îòãîâîð, íî ñëåä êàòî âå÷å ãè èìà, òîâà àâòîìàòè÷åñêè òðÿáâà äà âîäè äî ñúîòâåòíèòå ïðîìåíè. À òîâà íå ñå ñëó÷âà. Ôàêòúò, ÷å â Çàêîíà çà ðàäèîòî è òåëåâèçèÿòà ñå ãîâîðè çà ôîíä çà ôèíàíñèðàíå íà îáùåñòâåíèòå îïåðàòîðè è íèêîé äî ìîìåíòà íå å ïðèñòúïèë êúì ñúçäàâàíåòî ìó, å äîñòàòú÷íî ïîêàçàòåëåí. ÄÈÌÈÒÚÐ ÊÀÌÁÓÐÎÂ: Âïå÷àòëåíèåòî íà ïîâå÷åòî õîðà â ñòðàíàòà å, ÷å íå ñòàâà äóìà çà íåùî ñ áåçóêîðíà ÷èñòîòà, à çà èíòåðåñè è êîìïðîìèñè ìåæäó ïîëèòè÷åñêèòå ñóáåêòè (â òîâà ÷èñëî è â ïàðëàìåíòà). Çà äà ñå ñúáóäè çàêîíîäàòåëíà àêòèâíîñò â òàçè ïîñîêà, òðÿáâà äà èìà ïðîòèâîïîëîæíè èíòåðåñè â ïàðëàìåíòà è îñîáåíî â óïðàâëÿâàùàòà êîàëèöèÿ. Ñòðóâà ìè ñå, ÷å íà òîçè åòàï òîâà å îïòèìèñòè÷íî î÷àêâàíå. Ñïîðåä ìåí èìà ïðèñìåõ êúì íàðîäà, êîéòî íåïðåñòàííî òúðñè íîâ ïîëèòè÷åñêè ñóáåêò, êîéòî âÿðâà â “äîáðèÿ öàð”, â “äîáðèÿ ãåíåðàë” è âúâ âñè÷êè òåõíè ïðåâúïëúùåíèÿ. Íî â êàêâî äðóãî äà âÿðâà ïðè ïîëîæåíèå, ÷å âèæäà àáñîëþòíî ñòàãíèðàíà ñèòóàöèÿ è ÷å âñåêè íîâ îáåêò íà íàäåæäàòà ñå ïðåâðúùà â ÷àñò îò òàçè ñòàãíàöèÿ, â ÷àñò îò òàçè “ñèíäæèð-ìàðêà”, îò òîâà ïðàâèëî íà äîìèíîòî, â êîåòî ïðåáèâàâàìå òîëêîâà äúëãî âðåìå? ÑÂÈËÅÍ ÎÂ×ÀÐÎÂ: Ñìÿòàì, ÷å íàìåñàòà îò ñòðàíà íà äúðæàâàòà â îáëàñòòà íà ìåäèèòå, ìåäèéíàòà ïîëèòèêà è ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî òðÿáâà äà áúäå ìèíèìàëíà è áàëàíñèðàíà, äúðæàùà ñìåòêà çà îñíîâíèòå ïðèíöèïè íà ïðàâîòî è íà ìåäèéíàòà ñâîáîäà. Íàìåñà òðÿáâà äà èìà ñàìî â êðàéíè ñëó÷àè. Èìåííî îò òâúðäå ãîëÿìàòà íàìåñà ñå ïîëó÷è íåñïàçâàíåòî íà çàêîíà. ÑÅÌ ðåøè äà ñïàçè çàêîíà òî÷íî ñïðÿìî íÿêîè ñóáåêòè êàòî ðàäèî “ÍÅÒ” è òåëåâèçèÿ “Äåí”, íî íå ñïàçâà çàêîíà èëè íå ãî ïðèëàãà ñ öÿëàòà ìó ñàíêöèÿ ñðåùó òåëåâèçèÿ “ÑÊÀÒ” è ìíîãîòî êîìåðñèàëíè ðàäèà â åôèðà íà Ñîôèÿ. Çàòîâà, êîãàòî ïðàâèì çàêîíè, òå òðÿáâà äà áúäàò ìèíèìàëèñòè÷íè, óêàçâàùè ñàìî îñíîâíèòå ïðèíöèïè, èëè ïúê äà ïðåìàõíåì îíåçè íåùà â ñåãàøíèòå çàêîíè, êîèòî ïðîòèâîðå÷àò íà îñíîâíèòå ïðèíöèïè. ÄÈÌÈÒÚÐ ÊÀÌÁÓÐÎÂ: Òàêîâà çàêîíîäàòåëñòâî, êîåòî ïîçâîëÿâà íà ÑÅÌ äà ñàíêöèîíèðà åäíè è äà íå ñàíêöèîíèðà äðóãè, ñúäúðæà â ñåáå ñè “íåäîñòèã íà çàêîí”, “íåäîñòèã íà äúðæàâà”. Êîãàòî ìåäèèòå äåéñòâàò ïî ìîíîïîëèñòè÷åí íà÷èí, äúðæàâàòà òðÿáâà äà ïðåäèçâèêà ïðîöåñ, êîéòî äà ãè èçêàðà îò ñúñòîÿíèåòî íà åäèíîìèñëèå è åäèíîãëàñèå. Àêî äúðæàâàòà êîíñòàòèðà ëèïñàòà íà ïëóðàëèçúì è äèêòàò íà åäèí-åäèíñòâåí ãëàñ, òðÿáâà äà âçåìå ìåðêè, íî íå ãî ïðàâè. ÑÂÈËÅÍ ÎÂ×ÀÐÎÂ:  çàêîíà òðÿáâà äà áúäàò îòñòðàíåíè îíåçè ðàçïîðåäáè, êîèòî ïðîòèâîðå÷àò íà îñíîâíèòå ïðèíöèïè íà ïðàâîòî è íà ìåäèéíàòà ñâîáîäà. Íà ïúðâî ìÿñòî òðÿáâà äà ñå ïðåìàõíå äèñêðèìèíàöèÿòà ñïðÿìî ðåêëàìíîòî âðåìå ìåæäó îáùåñòâåíèòå è òúðãîâñêèòå ìåäèè. Âòîðî, òðÿáâà äà ñå ïðåäïðèåìàò ìåðêè èëè çàêîíîäàòåëíè ïðîìåíè, êîèòî äà óëåñíÿò ñúçäàÎÁÅÊÒÈ 31


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” âàíåòî íà îáùåñòâåí ôîíä çà ôèíàíñèðàíå è îêóðàæàâàíå îò ñòðàíà íà äúðæàâàòà òî÷íî íà òîçè òèï ìåäèéíà ïîëèòèêà. Òðåòî, òðÿáâà äà ñå çàáðàíÿò ìåäèèòå, ñîáñòâåíîñò íà îôøîðíè ñòîïàíñêè ñóáåêòè, ðåãèñòðèðàíè â îôøîðíè çîíè. Òðÿáâà äà ñå ïðèåìå îáù ïðèíöèï çà ÿñíîòà è ïðîçðà÷íîñò íà ñîáñòâåíîñòòà â ìåäèèòå ïî ïîäîáèå íà Åòè÷íèÿ êîäåêñ. ÄÀÍÀÈË ÄÀÍÎÂ: Ñåãà ÷ëåíîâåòå íà ÑÅÌ ñå èçáèðàò ïî êâîòè - íà ïðåçèäåíòà è íà ïàðëàìåíòà. À çàùî íå åäèíñòâåíî è ñàìî ñ êâîòàòà íà ïðîôåñèîíàëèçìà?! Íåêà æóðíàëèñòèòå è ìåäèéíèòå ìåíèäæúðè, ïðîôåñèîíàëèñòèòå, êîèòî ðàáîòÿò â ìåäèèòå, äà ïðåäëîæàò èìåíàòà, çàñëóæèëè ãðàæäàíñêîòî äîâåðèå, ðåçóëòàò íà ãðàæäàíñêè êîíñåíñóñ, à ïðåçèäåíòúò è/èëè ïàðëàìåíòúò ïðîñòî äà äàâàò ñâîåòî îäîáðåíèå. ÈÂÎ ÀÒÀÍÀÑÎÂ: Ìèñëÿ, ÷å ïîëèòè÷åñêàòà íåçàâèñèìîñò íà ÑÅÌ ñåãà íå ïîäëåæè íà ñúìíåíèå. Âå÷å âñåêè ÷ëåí íà ñúâåòà, ñòèãà äà å æèâ è çäðàâ, ìîæå äà èçêàðà ïúëíèÿ ñè øåñòãîäèøåí ìàíäàò. Çà ïúðâè ïúò îò ãîäèíè ôîðìóëàòà, ïî êîÿòî ñå èçâúðøâà ðîòàöèÿòà â ÑÅÌ, å îñòàâåíà äà çàðàáîòè. Ñåãàøíîòî óïðàâëÿâàùî ìíîçèíñòâî äåéñòâà ïðè ñúñòàâ íà ñúâåòà, èçëú÷åí äî ãîëÿìà ñòåïåí ïðè ïðåäèøíè ïàðëàìåíòàðíè ìíîçèíñòâà. Ïîëèòèöèòå òðÿáâà äà ñå ïî÷óâñòâàò çàñòðàøåíè, çàùîòî êîíöåíòðàöèÿòà íà ìåäèéíà âëàñò ùå ãè ïðåâúðíå â ìàðèîíåòêè. Àêî åäèí òàêúâ êîíãëîìåðàò, èçïîëçâàì òåðìèíà íà Ñâèëåí Îâ÷àðîâ, òå íàðî÷è çà ëîø ìèíèñòúð èëè ëîø äåïóòàò, èìà ðåñóðñà äà òå äåìîíèçèðà è äà áúäåø ñâúðøåí êàòî ïîëèòèê. Àç ñúì ãîëÿì ïðèâúðæåíèê íà òîâà äà ñå çíàå êîé êîé å, íî íÿêàê ñè íå ìîãà äà íàìåðÿ ñúìèøëåíèöè. Íå âèæäàì ãîëÿìî æåëàíèå â äúðæàâàòà è â íåéíèòå èíñòèòóöèè äà íàïðàâÿò íåùî ñðåùó òîâà. Ïî-ñêîðî ñå òúðñè ñáëèæàâàíå ñ òåçè, êîèòî ïðèòåæàâàò âëàñò èçâúí òðèòå äúðæàâíè - çàêîíîäàòåëíà, èçïúëíèòåëíà è ñúäåáíà. Òàêà å íå ñàìî â Áúëãàðèÿ. Ìåäèéíèòå èìïåðèè ñà âëàñòåëèíèòå íà ñâåòà. Ó íàñ èìà ïðåêëîíåíèå ïðåä àâòîðèòåòèòå. Ïðè òîçè ìàíòàëèòåò å òðóäíî äà î÷àêâàìå ñãúñòÿâàíå íà íàïðåæåíèå ñðåä ãðàæäàíñêîòî îáùåñòâî, êîåòî äà ïðèíóäè ïîëèòèöèòå äà ïðåäïðèåìàò ïî-ñåðèîçíè äåéñòâèÿ.  ×åõèÿ ïðè ñìÿíàòà íà äèðåêòîðà íà òåëåâèçèÿòà ñå ñúáðàõà äà ïðîòåñòèðàò ñòî õèëÿäè äóøè.  Áúëãàðèÿ òîâà åäâà ëè ùå ñå ñëó÷è. ÎÁÅÊÒÈÂ: Âñå ïàê íå ñìÿòàòå ëè, ÷å å çàñòðàøåíà ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî? ÈÂÎ ÀÒÀÍÀÑÎÂ: Áåç ñúìíåíèå. Òÿ å ãàðàíòèðàíà, êîãàòî èìà ìíîãî ìåäèè ñ ðàçëè÷íè ñîáñòâåíèöè. Âñåêè ìîíîïîë âîäè äî ëîøè ïîñëåäèöè, òàêà ÷å êîíöåíòðàöèÿòà â åôèðà, îñâåí íàñî÷âàíåòî íà ðåêëàìíè ïîòîöè â æåëàíàòà ïîñîêà, èìà êàòî ïðÿê íåãàòèâåí ðåçóëòàò è íàêúðíÿâàíåòî íà ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî. ÄÈÌÈÒÚÐ ÊÀÌÁÓÐÎÂ: Ìèñëÿ, ÷å îòãîâîðúò å êàòåãîðè÷íî äà.  ñëåäâàùèÿ åòàï íà âå÷å çàïî÷íàëèÿ ïðîöåñ íà êîíöåíòðàöèÿ, óåäðÿâàíå è ìîíîëîãèçúì â áúëãàðñêîòî ïóáëè÷íî ïðîñòðàíñòâî îãðàíè÷àâàíåòî íà ñâîáîäíèòå ìíåíèÿ ùå áúäå îùå ïî-ìîùíî. Ïî-ñêîðî ùå èìàìå ñèìóëàöèÿ íà ïëóðàëèçúì, îòêîëêîòî äåéñòâèòåëíî ïðîÿ32 ÎÁÅÊÒÈÂ

âëåíèå. Âúïðîñúò å êîé äà áúäå îòãîðå è äà îñúùåñòâÿâà êîíòðîë. Îò òîâà ìîæåì äà èçâëå÷åì íÿêàêâè äèâèäåíòè êàòî îáùåñòâî, íî íÿìà äà èçëåêóâàìå áîëåñòòà. Ñúâñåì íàñêîðî èìàøå ìåæäóíàðîäíà äèñêóñèÿ ïî âúïðîñèòå íà ïëóðàëèçìà â ñòðàíèòå îò Èçòî÷íà Åâðîïà. Ëåêòîðèòå ãîâîðèõà êàêâè ìåðêè òðÿáâà äà ñå âçåìàò ñðåùó ïîïóëèçìà âúâ âñÿêà åäíà îò ïîëèòè÷åñêèòå ñèñòåìè, à âñè÷êè ïîëèòèöè êàçâàõà, ÷å íå èñêàò äà ñå áîðÿò ñ ïîïóëèçìà, çàùîòî òîâà å åäèíñòâåíèÿò íà÷èí äà ñïå÷åëÿò. Èìà àáñîëþòíî ðàçëè÷åí äíåâåí ðåä íà ïîëèòè÷åñêàòà âèçèÿ çà äåìîêðàöèÿòà è íà ðåàëíîñòòà, íà êîíêðåòíèòå ïðàêòèêè â òåçè ñòðàíè, êîèòî ñà â ïðîòèâîïîëîæíàòà ïîñîêà, èëè àêî íå òî÷íî â ïðîòèâîïîëîæíàòà, òî â ïîñîêà ïî-ñêîðî íà êîðóïöèÿ è ïîïóëèçúì. ÑÂÈËÅÍ ÎÂ×ÀÐÎÂ: Ñìÿòàì, ÷å ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî å çàñòðàøåíà. Îò ìåäèéíèòå ÷åñòîòè âå÷å èç÷åçíàõà äâå ðàäèà ñ îáùåñòâåíà íàñî÷åíîñò è ñèëíà ãðàæäàíñêà ïîçèöèÿ - ðàäèî “ÍÅÒ” è ðàäèî “Íîâà Åâðîïà”. Ìàêàð ÷å ôîêóñúò íà âíèìàíèåòî ïàäíà âúðõó ðàäèî “Íîâà Åâðîïà”, íå òðÿáâà äà çàáðàâÿìå ðàäèî “ÍÅÒ”. Ðàäèî “Àëìà Ìàòåð” ñå ìàðãèíàëèçèðà. Ìàêàð è íåãàòèâíî, ñëó÷èëîòî ñå íÿìà äà å ôàòàëíî, çàùîòî â ñúâðåìåííèÿ ãëîáàëèçèðàù ñå ñâÿò íà èíôîðìàöèîíåí îáìåí âå÷å èìà èíòåðíåò è äðóãè ñðåäñòâà çà êîìóíèêàöèè. Õîðàòà âèíàãè ùå íàìèðàò êàíàëè, çà äà îáìåíÿò èíôîðìàöèÿ è èäåè. Âå÷å ìíîãî ðàäèîñëóøàòåëè ïðåäïî÷èòàò ðàäèî “Òàíãðà”, çàùîòî íå õàðåñâàò ðàäèî “Çè-ðîê”. Íåâúçìîæíî å â ñúâðåìåííèÿ ñâÿò äà èç÷åçíå ïëóðàëèçìúò. Äèñêóñèÿòà çà “Îáåêòèâ” ïîäãîòâè Êðóì ÁËÀÃΠÎò ðåäàêöèÿòà:  ïóáëèêóâàíèÿ îò öåíòðàëíèÿ ïå÷àò íà 25 àïðèë ðåéòèíã íà ñëóøàåìîñòòà íà ðàäèîñòàíöèèòå, ñúòâîðåí îò Íàöèîíàëíèÿ öåíòúð çà èçó÷àâàíå íà îáùåñòâåíîòî ìíåíèå (òîé - ÍÖÈÎÌ, å ñúòâîðèë è äðóãè íåùà, êàòî íàïðèìåð ðåéòèíã íà ïîïóëÿðíîñòòà íà ïå÷àòíèòå èçäàíèÿ, â êîéòî îòñúñòâàò âåñòíèöè ñ òèðàæ â ïúòè íàäâèøàâàù òîçè íà ïîâå÷åòî âêëþ÷åíè â êëàñàöèÿòà; ñ îòñúñòâèåòî ñè òàì áëåñòÿò íàïðèìåð ñåäìè÷íèêúò “Óèêåíä” è âñåêèäíåâíèêúò “Òåëåãðàô”), å âêëþ÷åíî ðàäèî “Ñâîáîäíà Åâðîïà”. Íå å ïå÷àòíà ãðåøêà - íå çà íàñëåäíèêà íà “Ñâîáîäíà Åâðîïà” - ðàäèî “Íîâà Åâðîïà”, êîåòî íå ñúùåñòâóâà îò 13 îêòîìâðè 2006 ã. èäå ðå÷, à èìåííî çà “Ñâîáîäíà Åâðîïà”, êîåòî ïúê áå çàêðèòî â íà÷àëîòî íà 2004 ã. Íî îòèøëàòà â íåáèòèåòî ðàäèîñòàíöèÿ ôèãóðèðà â êëàñàöèÿòà, íàáðàëà å íÿêàêâè ìèçåðíè ïðîöåíòè ïîïóëÿðíîñò è òàêà áîäðî ñå ïú÷è â ðåäèöàòà íà æèâèòå ñè ðàáîòåùè è ñëóøàíè îò ïóáëèêàòà ñúáðàòÿ. Ñ äàííèòå çà íåÿ ìîãàò äà ñå ïðàâÿò ñðàâíåíèÿ, äà ñå ñèïÿò äúëáîêîìúäðåíè çàêëþ÷åíèÿ çà èçìåíåíèÿòà íà ñëóøàòåëñêèÿ âêóñ è ò.í. Íèå ðàçáèðàìå ïðèâúðçàíîñòòà íà åêèïà íà ÍÖÈÎÌ êúì äåìîêðàòè÷íèòå öåííîñòè, òàêà äîáðå îòñòîÿâàíè îò áèâøåòî ðàäèî “Ñâîáîäíà Åâðîïà”, íî íå çàáðàâÿìå, ÷å ìåæäó òÿõ å è ïî÷èòòà êúì èñòèíàòà è îòâðàùåíèåòî îò ëúæàòà è èçìèñëèöàòà. Íå íè îñòàâà íèùî äðóãî, îñâåí äà ñå íàäÿâàìå, ÷å ñëåäâàùèÿ ïúò òåçè öåííîñòè äåéñòâèòåëíî ùå âçåìàò âðúõ â èçñëåäîâàòåëñêèòå ðàçáèðàíèÿ íà îòáîðà íà ÍÖÈÎÌ.

Медийната концентрация застрашава свободата на словото  

Публикация на списание Обектив, брой 142 от 2007г., дискусията подготви Крум Благов

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you