Page 1

È Í Ò Å Ð Â Þ 14 ÎÁÅÊÒÈÂ

Êðåìåíà Áóäèíîâà ñïåöèàëíî çà "Îáåêòèâ":

Äåëàòà ÷îâåøêè ïîêàçâàò êîé ñè è êàêúâ ñè... Êðåìåíà Áóäèíîâà, íåçðÿùàòà êðàñèâà ðîìêà, âå÷å 10 ãîäèíè âîäè òåëåâèçèîííî ïðåäàâàíå. Ïèòàì ñå äàëè çíàå êîëêî å êðàñèâà, çàùîòî êîëêî å îáðàçîâàíà, ðàáîòëèâà è òàëàíòëèâà, àêî íå çíàå, ïîíå ïðåäïîëàãà. Íàðè÷à ëèòåðàòîðêàòà Ìàëèíà Òîìîâà ñâîÿ äóõîâíà ìàéêà. “Ñâåòúò íà ðîìèòå” å ïúðâîòî ðîìñêî òåëåâèçèîííî ïðåäàâàíå â Áúëãàðèÿ ñ åäèíñòâåíàòà òåëåâèçèîííà âîäåùà ñ íóëåâî çðåíèå è îò ðîìñêè ïðîèçõîä è åäèíñòâåíîòî, â êîåòî ñå ïîäãîòâÿò ìàòåðèàëè íà ðîìñêè åçèê. Îò ÿíóàðè 1997 ã. òî ñå èçëú÷âà ïî òåëåâèçèÿ “7 äíè”. Îò àïðèë 2004 ã. ïðåäàâàíåòî ñå èçëú÷âà ïî ÁÍÒ, äâà ïúòè â ìåñåöà, ïðåç ñðÿäà, îò 16.55 ÷. Íàãðàäè: 1999 ã.- ïúðâà íàãðàäà çà ïóáëèöèñòè÷íè ïðåäàâàíèÿ íà Ìåæäóíàðîäíèÿ åòíè÷åñêè ôåñòèâàë ãð. Êîøèöå; 2002 ã.- íàãðàäà íà îðãàíèçàöèÿ "Äðîì" çà íàé-ïúëíî îòðàçÿâàíå íà ïðîöåñà íà äåñåãðåãàöèÿ íà áúëãàðñêàòà îáðàçîâàòåëíà ñèñòåìà; 2004 ã.- âòîðî ìÿñòî íà Ìåæäóíàðîäíèÿ ìåäèåí ôåñòèâàë â Àëáåíà â êàòåãîðèÿòà çà ïðîãðàìè, îòðàçÿâàùè ïðîáëåìèòå íà åòíè÷åñêèòå ìàëöèíñòâà â Áúëãàðèÿ; 2005 ã.- ïúðâî ìÿñòî íà Ìåæäóíàðîäíèÿ ìåäèåí ôåñòèâàë â Àëáåíà â êàòåãîðèÿòà çà ïðîãðàìè, îòðàçÿâàùè ïðîáëåìèòå íà åòíè÷åñêèòå ìàëöèíñòâà â Áúëãàðèÿ ñ ôèëìà “Ðàï â Àáèñèíèÿ”.

Ó

ãîâîðêàòà ìè ñ Êðåìåíà Áóäèíîâà áåøå â ñúáîòíèÿ äåí. Ñúïðóãúò é Ðàäè ìå ÷àêàøå íà åäíà îò ñïèðêèòå â êâàðòàë "Îâ÷à êóïåë", êàòî ìè îáÿñíè, ÷å â ïðàçíè÷åí äåí ñå ñúáèðàò âñè÷êè â äîìà íà ìàéêà é.  àâòîáóñà ñå çàñè÷àìå ñ åäíà îò ñåñòðèòå é è ìîì÷åíöåòî é. Ðàäè êàçâà çà äåòåòî, ÷å å ìíîãî óìíî è ó÷åíîëþáèâî è âñè÷êè êàçâàò, ÷å ïðèëè÷àëî íà ëåëÿ ñè Êðåìè. Ïðåä âõîäà íà áëîêà ðàçáèðàì, ÷å íà äåòñêàòà ïëîùàäêà Êðåìåíà ó÷è øåñòãîäèøíèÿ ñè ñèí Îãíÿí äà êàðà êîëåëî áåç ñïîìàãàòåëíèòå êîëåëåíöà. Èìà íåâåðîÿòíî êðàñèâè ÷åðíè î÷è è ãúñòè ìèãëè - ñìóùàâà ñå ìíîãî, êîãàòî ãî ïèòàì êîé ìó ãè ðåøå... - Êðåìåíà, çíàåø ëè, ÷å ñè îò ìàëêîòî â ñâåòà, êîèòî ïðàâÿò òåëåâèçèîííî ïðåäàâàíå, à èìàò ïðîáëåì ñ î÷èòå? - Àç âñúùíîñò íå çíàì êîëêî ñà, íî çíàì, ÷å ïðåç 1997 ã., êîãàòî çàïî÷íàõ, áÿõ åäèíñòâåíàòà è ïúðâàòà òåëåâèçèîííà âîäåùà ñ íóëåâî çðåíèå íå ñàìî â Áúëãàðèÿ, íî è â Åâðîïà. Ñëåä ìîåòî ïîÿâÿâàíå èìàøå åä-

íî ñúîáùåíèå çà äðóãà òåëåâèçèîííà âîäåùà - èñïàíêà. Èñïàíöèòå êàçâàõà, ÷å ñà ïúðâè ñ òàêàâà âîäåùà è ñè ñïîìíÿì, ÷å òîãàâà â. “24 ÷àñà” ïîâåäå äåáàò è ñïîðåõà ïî âúïðîñà, òâúðäåéêè, ÷å â Áúëãàðèÿ å ïúðâàòà òåëåâèçèîííà âîäåùà. - Òîâà â êðàéíà ñìåòêà íå å òîëêîâà âàæíî. Âàæíîòî å, ÷å ñè íåâåðîÿòíî ñìåëî ìîìè÷å. Êàêâî å êóðàæúò? - Àç íå çíàì, íÿìàì òî÷íî îïðåäåëåíèå çà êóðàæ. Íî çíàì, ÷å ÷îâåê, áåç çíà÷åíèå êàêâî ùå ìó ñòîâàðè ñúäáàòà, å äëúæåí (çàðàäè òîâà, ÷å å ÷îâåê, çàðàäè òîâà, ÷å å âèñøåòî òâîðåíèå) äà ïðîäúëæè ñâîÿ æèçíåí ïúò è òî ïî äîñòîåí íà÷èí. Àêî òîâà å êóðàæúò - äà, àç èìàì êóðàæ è ãî ñëåäâàì è âÿðâàì â òîâà, êîåòî âúðøà. - À òðóäíî ëè òè å äà áúäåø äîáðà? - Àìè êàêâî îçíà÷àâà òîâà? Òè èëè ñè äîáúð, èëè íå. Àêî òðÿáâà äà ïèïíåì “íà÷àëîòî” - âñåêè åäèí îò íàñ, õîðàòà, ñå ðàæäà äîáúð. Àêî íåùî ñå ïðîìåíè êúì ëîøî, òîâà îçíà÷àâà, ÷å ñå ïîääàâàìå. Ìîæå áè, òîâà


÷å ñúì ñ íóëåâî çðåíèå ìå çàïàçè äåâñòâåíà, çàùîòî íÿìà íåùî, êîåòî äà ìå íàêàðà äà áúäà àë÷íà, âúðâåéêè ïî óëèöèòå è äà ãëåäàì êîÿ êàê å îáëå÷åíà, êàêâà êîëà êàðà, êàêúâ GSM èìà, êàêâà êîçìåòèêà ïîëçâà, êàêâà êúùà èìà...Èìàì ñè ìîé ñâÿò. Îñúçíàâàì, ÷å êîëêîòî è äà ñå áîðèì íà Çåìÿòà, êàêâîòî è äà ïðàâèì, êîëêîòî è âåëèêè äà ñìå - íàøåòî áîãàòñòâî ñà äâà ìåòðà ïîä ïðúñòòà. Íèùî íå ìîãà äà âçåìà ñúñ ñåáå ñè, êîëêîòî è áîãàòà äà ñúì! Çíàì, ÷å àêî äåéñòâèòåëíî ñúì äîáðà, ñëåä ñìúðòòà ìè õîðàòà ùå ñè øóøíàò: "Áåøå äîáðà." À òîâà çà ìåí å ïî-öåííîòî. Äîáðîòî ñè å äîáðî è ñúì ñèãóðíà, ÷å âñåêè åäèí îò íàñ, êîëêîòî è äà å òðóäåí æèâîòúò, êîéòî æèâååì - ñè ãî íîñè. - Êàê èçáèðàø òåìèòå ñè, õîðàòà, êîèòî ñíèìàø? È èçîáùî êàê ðåøè äà ñòàíåø æóðíàëèñò? - Çàâúðøèëà ñúì áúëãàðñêà ôèëîëîãèÿ â Ñîôèéñêèÿ óíèâåðñèòåò, âòîðàòà ìè ñïåöèàëíîñò å ðàäèîæóðíàëèñòèêà. È êàòî ÷îâåê ñ íóëåâî çðåíèå íàé-ìàëêî ñúì ñè ìèñëèëà, ÷å ïðåç 1997 ã. ùå ñëîæà íà÷àëîòî íà ïúðâîòî òåëåâèçèîííî ðîìñêî ïðåäàâàíå “Ðîìñêè ñâÿò”. Òîãàâà îò “Îòâîðåíî îáùåñòâî” ìè áÿõà îòïóñíàëè ñêðîìíè ñðåäñòâà äà ó÷à àíãëèéñêè åçèê. Òàêà è íå ãî íàó÷èõ, îñòàíàõ ñè íà âòîðî íèâî...Ïðåç îêòîìâðèíîåìâðè 1997 ã. òðÿáâàøå äà îò÷åòà òåçè ñðåäñòâà è îáúðêàõ âðàòèòå, îòèâàéêè â îôèñà íà “Îòâîðåíî îáùåñòâî” â ïðîãðàìà “Ðîìà”. Âëÿçîõ â äðóãà ñòàÿ è òàì áåøå Ðåíåòà Èíäæîâà è íÿêîëêî ðîìè, êîèòî îáñúæäàõà êúäå äà ñå ïðàâè ðîìñêî ïðåäàâàíå, ðàäèîïðåäàâàíå. È â ìîìåíòà, â êîéòî ñå ïîÿâèõ è ìè âèäÿõà ìóöóíêàòà - âñè÷êè êàçàõà: “Åòî ãî ìîìè÷åòî, çà êîåòî ãîâîðèì!” Òîãàâà Ðåíåòà Èíäæîâà ñå îáúðíà êúì ìåí è êàçà: “Ïîçíàâàø ëè ìå, ìîåòî ìîìè÷å?” Äà, íî îáúðêàõ âðàòèòå. Òÿ êàçà, ÷å îáñúæäàò êúäå äà ñå ïðàâè ðîìñêî ðàäèîïðåäàâàíå è ñå çàèíòåðåñóâà îò ìîåòî ìíåíèå. Ïðåäëîæèõ ðàäèî “Àëìà ìàòåð” è òîãàâàøíîòî ðàäèî “7 äíè”, çàùîòî òàì ñòàæóâàõ. Ñëåä âðåìå ñå âèäÿõìå. Ìåæäó äðóãîòî òÿ ìå ïîïèòà äàëè èñêàì äà ïðàâÿ òåëåâèçèîííî ðîìñêî ïðåäàâàíå. Àç é êàçàõ, ÷å ñå ìàéòàïè ñ ìåí. Íå ìîæåõ äà áúäà âîäåùà íà òåëåâèçèîííî ïðåäàâàíå ïðè ïîëîæåíèå, ÷å ñúì ñ íóëåâî çðåíèå. Òÿ ìå ïîãëåäíà ìíîãî ñåðèîçíî è êàçà, ÷å íå áè ñè ïîçâîëèëà äà ñå ãàâðè ñ ìåí. Ùå ñòàíå îò òåá âîäåùà íà òåëåâèçèîííî ïðåäàâàíå - íå ìîæåø äà ñå âèäèø êîëêî ñè õóáàâà. Àç ñå ïðèáðàõ âêúùè, ïîçàìèñëèõ ñå, ñåäíàõ è íàïðàâèõ êîíöåïöèÿ çà òåëåâèçèîííî ïðåäàâàíå. Êîãàòî é ÿ äàäîõ äà ÿ ïðî÷åòå - òÿ îñòàíà âúçõèòåíà è òðúãíà ñ ìåí äà òúðñèì ñðåäñòâà çà ðåàëèçàöèÿòà ìó â òåëåâèçèÿ “7 äíè” - òî è òàì áåøå âúíøíà ïðîäóêöèÿ. Òà òÿ å âèíîâíà, òÿ å ìîÿòà îòêðèâàòåëêà çà òåëåâèçèÿòà. - Íå ìè îòãîâîðè êàê ñè èçáèðàø òåìèòå... - Îò âñåêèäíåâèåòî íà ðîìèòå - ïðåäâàðèòåëíî íå èçìèñëÿì. Ñòàðàÿ ñå äà ðåäóâàì - ñ òåìè îò æèâîòà, ñ õîðà, êîèòî ñà ñ ïîëîæèòåëåí îáðàç, ñ ïîëîæèòåëåí ïðèìåð. Ïðàâÿ ãî ñ öåë äà ïîäðàçíÿ ðîìèòå, äà èì êàæà: åòî íà, çàùî âèå ñòå òîëêîâà ðàçî÷àðîâàíè, ÷å íå ìîæå äà ñå ñëó÷è íåùî ïî-õóáàâî ñ âàñ. Äðàçíÿ è äðóãàòà ÷àñò - íåðîìñêà àóäèòîðèÿ, çà äà èì êàæà - åòî íà èìà è òàêèâà ðîìè, êîèòî íå ñúáèðàò áîêëóöè, íå êðà-

äàò, íå ñà êàêâè ëè íå, îòðèòíàòè îò îáùåñòâîòî! ×ðåç òåçè áèîãðàôè÷íè èçäàíèÿ íà ïðåäàâàíåòî ïîêàçâàì ïúñòðîòàòà íà ðîìèòå. Äðóãîòî - äîñòà ÷åñòî ñúì ïî ñëåäèòå íà èíñòèòóöèèòå äà âèäÿ êàêâî ïðàâÿò çà ðîìèòå. Çàùîòî íåïðåêúñíàòî ñå ñúçäàâà ñîöèàëíî íàïðåæåíèå â áúëãàðñêîòî îáùåñòâî è ñå ïîëó÷àâà íÿêàêâî îáùî áúëãàðñêî çàòúïÿâàíå. È êàêâîòî íè êàæàò ãî âçèìàìå çà ÷èñòà ìîíåòà. Ãîâîðè ñå, ÷å êúì ðîìèòå îòèâàò ñòðàøíî ìíîãî ïàðè, à òàêèâà ïàðè äî îáèêíîâåíèÿ ðîì âúîáùå íå ñòèãàò. Íå çíàì êàêâî ïðàâè íåïðàâèòåëñòâåíèÿò ñåêòîð, íå çíàì äúðæàâàòà êàê ñè ðàçïðåäåëÿ ìîíåòèòå. Íå èñêàì äà êîìåíòèðàì, íî çíàì, ÷å îáèêíîâåíèÿò ðîì ïðåç òåçè ãîäèíè íå ïîìðúäíà! Ïðåç òåçè ãîäèíè àç ïîêàçàõ îáðàçà íà îáèêíîâåíèÿ ðîì - ñ êîíñåðâèòå, ñ áåçðàáîòèöàòà, ñ êåáàï÷åòàòà, ñ êþôòåíöàòà, ñ ïî 10 ëåâà êàê ãè ìàíèïóëèðàò íà èçáîðè. - Èìàëî ëè ìîìåíòè, â êîèòî ñè ñå ÷óâñòâàëà íàðàíåíà, îáèäåíà çà òîâà, ÷å ñè ðîìêà? - Èñòèíàòà ëè èñêàø äà ÷óåø? - Äà, ðàçáèðà ñå, çà òîâà òå ïèòàì. - Íå íèêîãà, íèêîãà íå ñúì ñå ÷óâñòâàëà äèñêðèìèíèðàíà. Äîðè èìà ìîìåíòè, â êîèòî òå çàáðàâÿò, ÷å ñúì è ñëÿïà! Äàæå ñè ñïîìíÿì åäíà îò ìîèòå êîëåæêè ìè êàçà: “×àêàé äà òè çàïàëÿ ëàìïàòà!” Àç é ñå ñìåÿ. À òÿ: “Àáå, â òúìíîòî ëè äà òå îñòàâÿ?” Íà ìåí ìè å âñå åäíî, íî òÿ ïðîñòî ðåàãèðàøå íàé-åñòåñòâåíî.  êðàéíà ñìåòêà äåëàòà ÷îâåøêè ïîêàçâàò êîé ñè, êàêúâ ñè. Àç áÿõ ñíèìàëà åäèí ôðèçüîð Ëàçàð. Ïðè òîçè Ëàçàð îòèâàò âñè÷êè è êîãàòî ñÿäàò íà ñòîëà ìó, òå ñÿäàò ñ äîâåðèå. Âÿðâàò ìó, êîíñóëòèðàò ñå ñ íåãî, çíàåéêè, ÷å òîé å ðîì. È òîé íå áÿãà îò ñâîÿ ðîìñêè ïðîèçõîä. Òîé å áÿë, íÿìà õàðàêòåðíèòå ÷åðòè íà ðîìà, íî àêî ñòàíå äóìà íåùî ëîøî çà ðîìèòå, òîé êàçâà: “Àç ñúì öèãàíèí!” Íî òîâà ïðå÷óïâà ñòåðåîòèïèòå. - Îò äóìèòå òè äî òóê ðàçáèðàì, ÷å è ñïîðåä òåá íàé-âàæíèÿò ïðîáëåì íà ðîìèòå å îáðàçîâàíèåòî... - Àáñîëþòíî! Àêî èìà îáðàçîâàíèå, òîé ùå èìà ðàáîòà, ùå äúðæè íà äåöàòà ñè, ùå äúðæè íà ñåìåéñòâîòî, ùå äúðæè íà âñè÷êî. - Ãîâîðèì, ÷å ó÷èëèùàòà òðÿáâà äà áúäàò èíòåãðèðàíè. - Äà, çàäúëæèòåëíî! Ó÷èëèùåòî íå å ñãðàäà, à å öåííîñòè. Ìîÿòà ìàéêà èìà îñíîâíî îáðàçîâàíèå. Íî áåøå íàÿñíî, êàêòî è áàùà ìè, ÷å òðÿáâà äà ñå ó÷èì. Òå äâàìàòà è ìîèòå áðàòÿ è ñåñòðè ñå ðåäóâàõà äà ìå âîäÿò â ó÷èëèùåòî çà äåöà ñ íàðóøåíî çðåíèå, çà äà ñå ó÷à è äà ïðîäúëæà îáðàçîâàíèåòî ñè. Íèå ñìå ñåäåì äåöà - äà ñà ìè æèâè çäðàâè! - Ãîâîðèõìå ìíîãî, ñïîäåëè íåùî, êîåòî íå ñúì ñå ñåòèëà äà òå ïîïèòàì. - Ñêîðî ñòàâàì íà 37, âúçðàñò, â êîÿòî ñå ïèòàø êàêâî äî òóê. 10 ãîäèíè íå ñà ìàëêî. Ïúòóâàì ìíîãî, ñíèìàì ìíîãî, íî íèêîé íå ñå ñåùà - òóê èìà åäèí ñòðàõîòåí àðõèâ, äàâàéòå äà íàïðàâèì íåùî ñ íåãî. Äà ãî ðàçïðîñòðàíÿâàìå, à è çàùî äà ñòîè òàêà? Ìíîãî íåùà ñúì âèäÿëà, ñíèìàéêè ðîìñêèÿ ñâÿò - äî áîëêà ìè å ïîçíàò êàòî èñòîðèÿ, êàòî êóëòóðà, êàòî âñè÷êî. Òðÿáâà äà ñÿäàì è äà ãî ïèøà, çà äà ãî ÷åòàò. Ïèñàíîòî ñëîâî îñòàâà. Èíòåðâþòî âçå: Çåëìà ÀËÌÀËÅÕ ÎÁÅÊÒÈ 15

Делата човешки позват кой си и какъв си...  

Публикация на списание Обектив, брой 142 от 2007г., интервюто взе Зелма Алмалех

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you