Issuu on Google+

Áúëãàðèÿ, ëþáîâ ìîÿ! ßíà Äîìóñ÷èåâà

Ê

îãàòî æèâååø â ÷óæáèíà, íèêàê íå å òðóäíî äà ïîçàáðàâèø åçèêà ñè è äà çàãóáèø ïîãëåä íàä ñúáèòèÿòà â ðîäèíàòà. Âåñòíèöè íà áúëãàðñêè èìà ñàìî â èíòåðíåò, êíèãèòå ñà ðÿäêîñò, ðàçãîâîðèòå ñúñ ñúíàðîäíèöè åêñöåíòðè÷íè ñëó÷àè. Ïîëåêà ðå÷íèêîâèÿò òè çàïàñ ñå ñìàëÿâà, çàïúâàø ñå â òúðñåíå íà ïîäõîäÿùàòà äóìà, íà åçèêà òè - ú-ú-ú- èçñêà÷àò ñàìî äóìè íà ìåñòíèÿ åçèê. Ïîíÿêîãà äîðè çàïî÷âàø äà çàâàëâàø “ð”. Òî÷íî òîâà íå ñå å ñëó÷èëî ñ Æàí Ñîëîìîíîâ â êíèãàòà ìó “Áúëãàðñêî íàøåñòâèå âúâ Âèëôðàíø”1. Íåêà êàæåì: çà 15 ãîäèíè âúâ Ôðàíöèÿ óìåíèÿòà ìó äà ðàçêàçâà íà áúëãàðñêè çà áúëãàðè ñà ñå çàïàçèëè. Åìèãðàíò, æóðíàëèñò, èçäàòåë, ïðåïîäàâàòåë è ïðåâîäà÷ âúâ ôðåíñêèÿ ×åðâåí êðúñò, Æàí Ñîëîìîíîâ å çàáåëåæèì è ñ îùå åäíî - íåêëèøèðàíà ïðåäàíîñò êúì Áúëãàðèÿ. Ïðåç 2004 ã., ïîäãîíåí îò ñòðàñòòà ñè äà ñå ðîâè â êîøîâåòå íà áóêèíèñòèòå, èçäèðâà áðîåâå íà Le petit journal îò íà÷àëîòî íà 20 âåê, â êîèòî ñà îòðàçåíè íîâèíè îò Áúëãàðèÿ, è çà 3 ìàðò ãè èçïðàùà íà Âîåííîèñòîðè÷åñêèÿ íè ìóçåé. Ãîäèíà ïî-êúñíî èçäàâà êíèãàòà ñè. Çà òåçè, êîèòî áÿãàò îò Áúëãàðèÿ ïî èêîíîìè÷åñêè ïðè÷èíè, îáùåñòâîòî íè å ñâèêíàëî äà ïîëçâà äâà ñòåðåîòèïà: èëè ìèÿò ÷èíèèòå íà çàïàäíÿöèòå, èëè áåðàò ïàðèòå îò äúðâåòàòà îùå ñ ïðèñòèãàíåòî ñè. Ïî-ñêîðî êúì ïúðâèòå ñïàäàò ãåîðèòå íà Ñîëîìîíîâ. Íèùî íå ñå äàâà äàðîì íà åìèãðàíòà. Íî: “Èìà ïðîäàâà÷è íà âåñòíèöè, ìåõàíèöè ïî ãàðàæè, ìèÿ÷è íà ÷èíèè, ãëàâíî ïî ñòðîåæèòå è êúäå ëè íå îùå. Ñòèãà ñàìî

äà íå ñå íàëàãà äà ïðåâèâà ãðúá è äà ñåðâèëíè÷è ïðåä êëèåíòà. Í. Â. Êëèåíòúò ìîæå è äà å Öàð, íî áúëãàðèíúò âñå îùå íàìèðà çà óíèçèòåëíî äà èçãîâîðè öåëèÿ áóêåò îò çàäúëæèòåëíè ëþáåçíîñòè ñðåùó ïîðú÷êàòà íà åäíî êàôå”. Ïðîñòèòóòêà, ïèñàòåë ñ àôèíèòåò êúì êó÷åøêè êîíñåðâè, êëèñàð, êîìóòî íå ñå ïîëàãàò ïî÷èâíè äíè, ñåìåéñòâî ïðåõðàíâàùî ñå îò ïðåïðîäàäåí áîêëóê, ìíèìà öèãàíêà ãàäàòåëêà, ïëî÷êàäæèè ïðåä êóõíÿòà çà áåäíè, âåí÷àëà ñå çà åäíîòî ãðàæäàíñòâî æåíà, õóäîæíèê, îòêàçàë ñå îò áúëãàðñêîòî ñè èìå, èçìàìíèê íà äðåáíî è íåðåàëèçèðàí ïðîãðàìèñò ñà ñàìî íÿêîè îò ãåðîèòå íà Ñîëîìîíîâ, ñúâñåì èñòèíñêè õîðà. Ñòàð áðîé íà áúëãàðñêè âåñòíèê ãè ïðèâëè÷à íåóäúðæèìî. Ñëó÷àéíî äî÷óòà ðîäíà ðå÷ å àáñîëþòåí ïîâîä çà çàïîçíàíñòâî, ñïîäåëÿíå è ïðèÿòåëñòâî. Áóòèëêà Àñåíîâãðàäñêà ãðîçäîâà è òåíäæåðà øêåìáå-÷îðáà ïðåäèçâèêâàò âúçòîðã. Àâòîðúò öåëè íå äà çàáàâëÿâà (íî è òîâà ïðàâè äîáðå), à äà çàïîçíàå ñ ðåàëíîñòèòå íà åìèãðàíòñêèÿ æèâîò. Ïîâå÷å êàòî ðàçêàç íà ìàñà è ñ ïî-ìàëêî äîêóìåíòàëíîñò, Áúëãàðñêîòî íàøåñòâèå ñå ÷åòå áúðçî. Ñúâñåì ïðîôåñèîíàëíî îáà÷å àâòîðúò ñïåñòÿâà íðàâîó÷èòåëíèòå êîìåíòàðè êúì òåçè ñâîè ñúíàðîäíèöè, ñ ïî-ìàëêî êúñìåò îò íåãî, íî ñúùî ñ òîëêîâà âîëÿ çà ïî-äîáúð æèâîò, äîâåëà ãè äî óíèçèòåëíè ñèòóàöèè. Òîâà ñà õîðà, èçãðàäèëè æèâîò â Áúëãàðèÿ è âèäåëè ãî äà ïðîïàäà ïî âðåìå íà ïðåõîäà, ïðîôåñèèòå èì îáåçöåíåíè, äîñòîéíñòâîòî èì âòîðîñòåïåííî íà ãëàäà. Èìåííî òî å åäíî îò íåùàòà, êîèòî îáåäèíÿâàò ãåðîèòå íà Ñîëîìîíîâ. Äðóãèòå: ëè÷íîòî ïîçíàíñòâî ñ àâòîðà, ëèïñàòà íà îáåçñúð÷åíèå, îòëè÷èòåëíèÿò áúëãàðñêè òàðèêàòëúê è ëåêî ïðåçðåíèå êúì çàïàäíÿöèòå. Âñå ïàê ñàìî íà íàøåíåö áè õðóìíàëî äà îïàêîâà òåíäæåðà ñ áîðù è íîâîãîäèøíà áàíèöà ñ êúñìåòè â ñàê, çà äà ãè ïðåíåñå òîïëè ïðåç ôðåíñêîøâåéöàðñêàòà ãðàíèöà. È ñàìî áúëãàðèí áè ñå ïîäèãðàë íà ñòúïèñâàíåòî íà ìèòíè÷àðèòå.

(Ïðîäúëæàâà îò ñòð. 23) êîÿòî ùå âêëþ÷âà: îáùèíñêè ñîöèàëíè óñëóãè, íîâè óñëóãè è ñåãàøíèòå çàâåäåíèÿ è òåõíèÿ ïåðñîíàë.  òàçè ìðåæà îò ñîöèàëíè óñëóãè áèõà ìîãëè äà ñå âêëþ÷àò: äíåâíèòå öåíòðîâå, èçíåñåíèòå óñëóãè, êîíñóëòàöèè, ïñèõîñîöèàëíà ïîìîù, âðåìåííè çàùèòåíè æèëèùà è äîðè ïîäáîð, îáó÷åíèå è êîíòðîë íà ïðèåìíèòå ñåìåéñòâà. Ïúðâèòå êîíêðåòíè ñòúïêè çà ïîñòèãàíå íà èíñòèòóöèîíàëíàòà òðàíñôîðìàöèÿ, òîåñò çà çàìÿíàòà íà ñèñòåìàòà îò çàâåäåíèÿ ñúñ ñèñòåìà îò óñëóãè, òðÿáâà äà áúäàò: - Èçãîòâÿíå íà íàöèîíàëåí ïëàí, êîéòî ùå êëàñèôèöèðà âñè÷êè äîìîâå çà äåöà â åäèí îò òðèòå âúçìîæíè ðåæèìà íà òðàíñôîðìàöèÿ: ïîâèøàâàíå íà êà÷åñòâîòî íà óñëóãèòå è ðàçøèðÿâàíåòî íà àñîðòèìåíòà èì; ñâèâàíå íà äåéíîñòòà íà èíñòèòóöèÿòà è ïðåêðàòÿâàíå íà ïðèåìà; çàêðèâàíå íà äîìà. - Îñâåí êëàñèôèöèðàí, âñåêè äîì òðÿáâà äà áúäå âêëþ÷åí â ðåãèîíàëíè ïðîåêòè çà ðàçâèòèå íà ñòðóêòóðèòå íà íîâè ñîöèàëíè óñëóãè. Îñòàâàíåòî íà äåòñêèòå äîìîâå,

ïî âðåìå íà òðàíñôîðìàöèÿòà èì, èçâúí ñòðóêòóðèòå íà íîâèòå ñîöèàëíè óñëóãè ùå çàñòðàøè ïîñòèãàíåòî íà äåèíñòèòóöèîíàëèçàöèÿòà è ùå çàòðóäíè ðåôîðìàòà. Ìåñòíàòà âëàñò ùå èãðàå âàæíà ðîëÿ â ñòðåìåæà êúì äåöåíòðàëèçàöèÿ è ñúçäàâàíå íà ïàçàð íà ñîöèàëíèòå óñëóãè - Èçãîòâÿíåòî íà ðàáîòíè ïëàíîâå çà âñåêè äîì â ïðîöåñ íà òðàíñôîðìàöèÿ: ïëàí çà äåèíñòèòóöèîíàëèçèðàíåòî íà äåöàòà; çà óïðàâëåíèåòî íà ÷îâåøêèòå ðåñóðñè; îöåíêà íà ñúùåñòâóâàùàòà ìàòåðèàëíà áàçà; ïëàí çà îñòàâàùèòå â äîìà äåöà. - Ôîðìè, çà êîèòî ñå ãîâîðè íàïîñëåäúê â ïðîöåñà íà ðåôîðìàòà â äåòñêèòå èíñòèòóöèè çà äåöà ñ óìñòâåíà èçîñòàíàëîñò. Âñè÷êî òîâà âñå îùå å ñàìî äîáðî ïîæåëàíèå, íî íå è ðåàëíîñò â äåòñêèÿ ñîöèàëåí äîì â ñ. Ìåäâåí. Êîëêîòî ïî-äîáðå ðàçáåðàò ïîñîêàòà íà ïðîìÿíà â äîìà, òîëêîâà ïî-ëåñíî ùå áúäå èçâúðøåíà ðåôîðìàòà â ñîöèàëíèòå óñëóãè â ðåãèîíà.

1. “Áúëãàðñêî íàøåñòâèå âúâ Âèëôðàíø - 16 ãîäèíè ïî-êúñíî”,2005 ã. èçä.ÈÊ “Îãëåäàëî”

34 ÎÁÅÊÒÈÂ


България, любов моя!