Page 1

Áúëãàðèÿ, ëþáîâ ìîÿ! ßíà Äîìóñ÷èåâà

Ê

îãàòî æèâååø â ÷óæáèíà, íèêàê íå å òðóäíî äà ïîçàáðàâèø åçèêà ñè è äà çàãóáèø ïîãëåä íàä ñúáèòèÿòà â ðîäèíàòà. Âåñòíèöè íà áúëãàðñêè èìà ñàìî â èíòåðíåò, êíèãèòå ñà ðÿäêîñò, ðàçãîâîðèòå ñúñ ñúíàðîäíèöè åêñöåíòðè÷íè ñëó÷àè. Ïîëåêà ðå÷íèêîâèÿò òè çàïàñ ñå ñìàëÿâà, çàïúâàø ñå â òúðñåíå íà ïîäõîäÿùàòà äóìà, íà åçèêà òè - ú-ú-ú- èçñêà÷àò ñàìî äóìè íà ìåñòíèÿ åçèê. Ïîíÿêîãà äîðè çàïî÷âàø äà çàâàëâàø “ð”. Òî÷íî òîâà íå ñå å ñëó÷èëî ñ Æàí Ñîëîìîíîâ â êíèãàòà ìó “Áúëãàðñêî íàøåñòâèå âúâ Âèëôðàíø”1. Íåêà êàæåì: çà 15 ãîäèíè âúâ Ôðàíöèÿ óìåíèÿòà ìó äà ðàçêàçâà íà áúëãàðñêè çà áúëãàðè ñà ñå çàïàçèëè. Åìèãðàíò, æóðíàëèñò, èçäàòåë, ïðåïîäàâàòåë è ïðåâîäà÷ âúâ ôðåíñêèÿ ×åðâåí êðúñò, Æàí Ñîëîìîíîâ å çàáåëåæèì è ñ îùå åäíî - íåêëèøèðàíà ïðåäàíîñò êúì Áúëãàðèÿ. Ïðåç 2004 ã., ïîäãîíåí îò ñòðàñòòà ñè äà ñå ðîâè â êîøîâåòå íà áóêèíèñòèòå, èçäèðâà áðîåâå íà Le petit journal îò íà÷àëîòî íà 20 âåê, â êîèòî ñà îòðàçåíè íîâèíè îò Áúëãàðèÿ, è çà 3 ìàðò ãè èçïðàùà íà Âîåííîèñòîðè÷åñêèÿ íè ìóçåé. Ãîäèíà ïî-êúñíî èçäàâà êíèãàòà ñè. Çà òåçè, êîèòî áÿãàò îò Áúëãàðèÿ ïî èêîíîìè÷åñêè ïðè÷èíè, îáùåñòâîòî íè å ñâèêíàëî äà ïîëçâà äâà ñòåðåîòèïà: èëè ìèÿò ÷èíèèòå íà çàïàäíÿöèòå, èëè áåðàò ïàðèòå îò äúðâåòàòà îùå ñ ïðèñòèãàíåòî ñè. Ïî-ñêîðî êúì ïúðâèòå ñïàäàò ãåîðèòå íà Ñîëîìîíîâ. Íèùî íå ñå äàâà äàðîì íà åìèãðàíòà. Íî: “Èìà ïðîäàâà÷è íà âåñòíèöè, ìåõàíèöè ïî ãàðàæè, ìèÿ÷è íà ÷èíèè, ãëàâíî ïî ñòðîåæèòå è êúäå ëè íå îùå. Ñòèãà ñàìî

äà íå ñå íàëàãà äà ïðåâèâà ãðúá è äà ñåðâèëíè÷è ïðåä êëèåíòà. Í. Â. Êëèåíòúò ìîæå è äà å Öàð, íî áúëãàðèíúò âñå îùå íàìèðà çà óíèçèòåëíî äà èçãîâîðè öåëèÿ áóêåò îò çàäúëæèòåëíè ëþáåçíîñòè ñðåùó ïîðú÷êàòà íà åäíî êàôå”. Ïðîñòèòóòêà, ïèñàòåë ñ àôèíèòåò êúì êó÷åøêè êîíñåðâè, êëèñàð, êîìóòî íå ñå ïîëàãàò ïî÷èâíè äíè, ñåìåéñòâî ïðåõðàíâàùî ñå îò ïðåïðîäàäåí áîêëóê, ìíèìà öèãàíêà ãàäàòåëêà, ïëî÷êàäæèè ïðåä êóõíÿòà çà áåäíè, âåí÷àëà ñå çà åäíîòî ãðàæäàíñòâî æåíà, õóäîæíèê, îòêàçàë ñå îò áúëãàðñêîòî ñè èìå, èçìàìíèê íà äðåáíî è íåðåàëèçèðàí ïðîãðàìèñò ñà ñàìî íÿêîè îò ãåðîèòå íà Ñîëîìîíîâ, ñúâñåì èñòèíñêè õîðà. Ñòàð áðîé íà áúëãàðñêè âåñòíèê ãè ïðèâëè÷à íåóäúðæèìî. Ñëó÷àéíî äî÷óòà ðîäíà ðå÷ å àáñîëþòåí ïîâîä çà çàïîçíàíñòâî, ñïîäåëÿíå è ïðèÿòåëñòâî. Áóòèëêà Àñåíîâãðàäñêà ãðîçäîâà è òåíäæåðà øêåìáå-÷îðáà ïðåäèçâèêâàò âúçòîðã. Àâòîðúò öåëè íå äà çàáàâëÿâà (íî è òîâà ïðàâè äîáðå), à äà çàïîçíàå ñ ðåàëíîñòèòå íà åìèãðàíòñêèÿ æèâîò. Ïîâå÷å êàòî ðàçêàç íà ìàñà è ñ ïî-ìàëêî äîêóìåíòàëíîñò, Áúëãàðñêîòî íàøåñòâèå ñå ÷åòå áúðçî. Ñúâñåì ïðîôåñèîíàëíî îáà÷å àâòîðúò ñïåñòÿâà íðàâîó÷èòåëíèòå êîìåíòàðè êúì òåçè ñâîè ñúíàðîäíèöè, ñ ïî-ìàëêî êúñìåò îò íåãî, íî ñúùî ñ òîëêîâà âîëÿ çà ïî-äîáúð æèâîò, äîâåëà ãè äî óíèçèòåëíè ñèòóàöèè. Òîâà ñà õîðà, èçãðàäèëè æèâîò â Áúëãàðèÿ è âèäåëè ãî äà ïðîïàäà ïî âðåìå íà ïðåõîäà, ïðîôåñèèòå èì îáåçöåíåíè, äîñòîéíñòâîòî èì âòîðîñòåïåííî íà ãëàäà. Èìåííî òî å åäíî îò íåùàòà, êîèòî îáåäèíÿâàò ãåðîèòå íà Ñîëîìîíîâ. Äðóãèòå: ëè÷íîòî ïîçíàíñòâî ñ àâòîðà, ëèïñàòà íà îáåçñúð÷åíèå, îòëè÷èòåëíèÿò áúëãàðñêè òàðèêàòëúê è ëåêî ïðåçðåíèå êúì çàïàäíÿöèòå. Âñå ïàê ñàìî íà íàøåíåö áè õðóìíàëî äà îïàêîâà òåíäæåðà ñ áîðù è íîâîãîäèøíà áàíèöà ñ êúñìåòè â ñàê, çà äà ãè ïðåíåñå òîïëè ïðåç ôðåíñêîøâåéöàðñêàòà ãðàíèöà. È ñàìî áúëãàðèí áè ñå ïîäèãðàë íà ñòúïèñâàíåòî íà ìèòíè÷àðèòå.

(Ïðîäúëæàâà îò ñòð. 23) êîÿòî ùå âêëþ÷âà: îáùèíñêè ñîöèàëíè óñëóãè, íîâè óñëóãè è ñåãàøíèòå çàâåäåíèÿ è òåõíèÿ ïåðñîíàë.  òàçè ìðåæà îò ñîöèàëíè óñëóãè áèõà ìîãëè äà ñå âêëþ÷àò: äíåâíèòå öåíòðîâå, èçíåñåíèòå óñëóãè, êîíñóëòàöèè, ïñèõîñîöèàëíà ïîìîù, âðåìåííè çàùèòåíè æèëèùà è äîðè ïîäáîð, îáó÷åíèå è êîíòðîë íà ïðèåìíèòå ñåìåéñòâà. Ïúðâèòå êîíêðåòíè ñòúïêè çà ïîñòèãàíå íà èíñòèòóöèîíàëíàòà òðàíñôîðìàöèÿ, òîåñò çà çàìÿíàòà íà ñèñòåìàòà îò çàâåäåíèÿ ñúñ ñèñòåìà îò óñëóãè, òðÿáâà äà áúäàò: - Èçãîòâÿíå íà íàöèîíàëåí ïëàí, êîéòî ùå êëàñèôèöèðà âñè÷êè äîìîâå çà äåöà â åäèí îò òðèòå âúçìîæíè ðåæèìà íà òðàíñôîðìàöèÿ: ïîâèøàâàíå íà êà÷åñòâîòî íà óñëóãèòå è ðàçøèðÿâàíåòî íà àñîðòèìåíòà èì; ñâèâàíå íà äåéíîñòòà íà èíñòèòóöèÿòà è ïðåêðàòÿâàíå íà ïðèåìà; çàêðèâàíå íà äîìà. - Îñâåí êëàñèôèöèðàí, âñåêè äîì òðÿáâà äà áúäå âêëþ÷åí â ðåãèîíàëíè ïðîåêòè çà ðàçâèòèå íà ñòðóêòóðèòå íà íîâè ñîöèàëíè óñëóãè. Îñòàâàíåòî íà äåòñêèòå äîìîâå,

ïî âðåìå íà òðàíñôîðìàöèÿòà èì, èçâúí ñòðóêòóðèòå íà íîâèòå ñîöèàëíè óñëóãè ùå çàñòðàøè ïîñòèãàíåòî íà äåèíñòèòóöèîíàëèçàöèÿòà è ùå çàòðóäíè ðåôîðìàòà. Ìåñòíàòà âëàñò ùå èãðàå âàæíà ðîëÿ â ñòðåìåæà êúì äåöåíòðàëèçàöèÿ è ñúçäàâàíå íà ïàçàð íà ñîöèàëíèòå óñëóãè - Èçãîòâÿíåòî íà ðàáîòíè ïëàíîâå çà âñåêè äîì â ïðîöåñ íà òðàíñôîðìàöèÿ: ïëàí çà äåèíñòèòóöèîíàëèçèðàíåòî íà äåöàòà; çà óïðàâëåíèåòî íà ÷îâåøêèòå ðåñóðñè; îöåíêà íà ñúùåñòâóâàùàòà ìàòåðèàëíà áàçà; ïëàí çà îñòàâàùèòå â äîìà äåöà. - Ôîðìè, çà êîèòî ñå ãîâîðè íàïîñëåäúê â ïðîöåñà íà ðåôîðìàòà â äåòñêèòå èíñòèòóöèè çà äåöà ñ óìñòâåíà èçîñòàíàëîñò. Âñè÷êî òîâà âñå îùå å ñàìî äîáðî ïîæåëàíèå, íî íå è ðåàëíîñò â äåòñêèÿ ñîöèàëåí äîì â ñ. Ìåäâåí. Êîëêîòî ïî-äîáðå ðàçáåðàò ïîñîêàòà íà ïðîìÿíà â äîìà, òîëêîâà ïî-ëåñíî ùå áúäå èçâúðøåíà ðåôîðìàòà â ñîöèàëíèòå óñëóãè â ðåãèîíà.

1. “Áúëãàðñêî íàøåñòâèå âúâ Âèëôðàíø - 16 ãîäèíè ïî-êúñíî”,2005 ã. èçä.ÈÊ “Îãëåäàëî”

34 ÎÁÅÊÒÈÂ

България, любов моя!  

Публикация на списание Обектив, брой 136 от 2006г., автор Яна Домусчиева

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you