Page 1

“Çëàòíà êëåòêà”, “êîøàðà çà èçîëàöèÿ” , íî íå è äîì çà äåöà å èíñòèòóöèÿòà çà óìñòâåíî óâðåäåíè â ñ. Ìåäâåí Àíòîàíåòà ÍÅÍÊÎÂÀ, àäâ. Àíåòà ÌÈÐ×ÅÂÀ, ä-ð Äåñèñëàâà ÈÂÀÍÎÂÀ

Ì

èíàëàòà ãîäèíà åêñïåðòè íà ÄÀÇÄ âêëþ÷èõà äåòñêèÿ äîì çà óìñòâåíî èçîñòàíàëè äåöà â ñ. Ìåäâåí â ñïèñúêà íà ïîñòàâåíèòå ïîä “ñïåöèàëíî íàáëþäåíèå” ñïåöèàëèçèðàíè äåòñêè èíñòèòóöèè. Ïðåç 2001ã. èçñëåäîâàòåëè íà ÁÕÊ ãî îïðåäåëèõà êðàòêî: “ òîâà å çëàòíàòà êëåòêà” ñðåä äåòñêèòå äîìîâå â Áúëãàðèÿ.  ïåðèîä, â êîéòî ïîâå÷åòî îò äåòñêèòå èíñòèòóöèè â ñòðàíàòà ðåøàâàò áèòîâè ïðîáëåìè ïîäìåíÿò ïàðíè êîòëè è ïîêðèâè, ïðåáîÿäèñâàò ñïàëíè, îòñòðàíÿâàò òå÷îâå â òîàëåòíè è áàíè, äîìúò â Ìåäâåí, ñ ïîäêðåïàòà íà òîãàâàøåí áúëãàðñêè äåïóòàò ðîäíèíà íà òîãàâàøíèÿ äèðåêòîð íà ÄÄÌÓÈ, å èçöÿëî îáíîâåí. Âúïðåêè òîâà, ïðåç ñúùèÿ ïåðèîä ïëàìâà åïèäåìèÿ îò äèçåíòåðèÿ. Ïî÷èíàõà 3 äåöà, äðóãè 10 ñå ðàçáîëÿõà îò èíôåêöèÿòà. Äèðåêòîðúò íà äåòñêîòî çàâåäåíèå áå óâîëíåí. Ïåò ãîäèíè ïî-êúñíî ñèòóàöèÿòà â ÄÄÌÓÈ, íà ïðúâ ïîãëåä, å íåïðîìåíåíà. Çàñòîÿò âèòàå íàâñÿêúäå. È îùå ïî-ëîøî - “çëàòíàòà êëåòêà” å çàãóáèëà áëÿñúêà ñè. Áàçàòà å àìîðòèçèðàíà- íÿìà êâàäðàòåí ìåòúð, êîéòî äà íå ñå íóæäàå îò ðåìîíò. Èçâîäè îò íàáëþäåíèåòî íà ÁÕÊ: - Îáùèíà Êîòåë íå ðàçïîëàãà ñ äîñòàòú÷åí ôèíàíñîâ ðåñóðñ çà äîóñúâúðøåíñòâàíå è çàâúðøâàíå íà ïîäîáðÿâàíåòî è àäàïòèðàíåòî íà ìàòåðèàëíàòà áàçà â èíñòèòóöèÿòà è ïðèâåæäàíåòî íà ñãðàäíèÿ ôîíä íà ÄÄÌÓÈ-ñ. Ìåäâåí â ñúîòâåòñòâèå ñ èçèñêâàíèÿòà, ðåãëàìåíòèðàíè â Íàðåäáàòà çà êðèòåðèèòå è ñòàíäàðòèòå çà ñîöèàëíè óñëóãè çà äåöà â ñïåöèàëèçèðàíèòå èíñòèòóöèè. Çàïî÷íàòèòå â ñðåäàòà íà 2006ã. ðåêîíñòðóêöèè è ðåìîíòíè äåéíîñòè ñà êðàéíî îãðàíè÷åíè è íåäîñòàòú÷íè çà íåîáõîäèìàòà òðàíñôîðìàöèÿ íà èíñòèòóöèÿòà. - Èíäèâèäóàëèçèðàíèÿò ïîäõîä å äàëå÷å îò ïðàêòèêèòå â òîçè ñîöèàëåí äåòñêè äîì.  äåíÿ íà ïîñëåäíîòî ïîñåùåíèå íà ÁÕÊ â äåòñêîòî çàâåäåíèå áå óñòàíîâåíî, ÷å â ïðîäúëæåíèå íà ÷àñîâå 21 óâðåäåíè äåöà, áÿõà äúðæàíè îò òðèìà âúçïèòàòåëè â åäíî îáùî ïîìåùåíèå, çàíèìàëíÿ - ñòàÿ, îáîðóäâàíà ñ íÿêîëêî ïåéêè è ñ òåëåâèçîð. Òðèìàòà äåæóðíè âúçïèòàòåëè èìàõà íàé-âå÷å ãðèæàòà äà ðàçòúðâàâàò íÿêîè îò äåöàòà ñ õèïåðàêòèâíè è àãðåñèâíè ïðîÿâè. Ïîâå÷åòî îò äåöàòà ñúñ ñïåöèàëíè íóæäè ïðåêàðâàõà ñâîÿ ñëåäîáåä â áåçäåéñòâèå, âèåíå, áëóæäàåíå,

22 ÎÁÅÊÒÈÂ

òúðêàëÿíå ïî ïîäà ....Ïî ïðèçíàíèÿ íà ñàìèÿ ïåðñîíàëâúçïèòàòåëè è ñàíèòàðè, âñè÷êè ïî - òåæêî óâðåäåíè äåöà, ñà èçêëþ÷åíè îò îáó÷èòåëíè çàíèìàíèÿ. ÁÕÊ óñòàíîâè, ÷å åäíà ãðóïà îò 6 äåöà å åäèíñòâåíàòà ãðóïà, ñ êîÿòî ñå ïðîâåæäàò íÿêàêâè ñîöèàëèçàöèîííè è êîðåêöèîííè äåéíîñòè â ÄÄÌÓÈ-ñ. Ìåäâåí.  òàçè ãðóïà íàáëþäàòåëèòå îòêðèõà è åäíî äåòå ñúñ ñúõðàíåí èíòåëåêò. - Ïî âðåìå íà ïîñåùåíèåòî íà åêèïà íà ÁÕÊ â äåòñêèÿ äîì, â ñåíçîðíàòà çàëà íå ñå ïðîâåæäàõà íèêàêâè ïëàíèðàíè äåéíîñòè çà ðåëàêñàöèÿ è èíäèâèäóàëíà èëè ãðóïîâà òåðàïèÿ. Ïîêàçíî, çà êðàòêî, â ñåíçîðíàòà çàëà áÿõà äîâåäåíè íÿêîëêî äåöà, ñ êîèòî ïðèäðóæàâàùèÿò ãè ïåðñîíàë íå çíàåøå êàêâî òî÷íî äà ïðàâè è êàêâè çàíèìàíèÿ äà ïðîâåæäà. Ñëåä êàòî íàáëþäàòåëèòå íà ÁÕÊ íàïóñíàõà çàëàòà çà ñåíçîòåðàïèÿ, äåöàòà áÿõà èçâåäåíè îò ïîìåùåíèåòî è çàëàòà áå çàêëþ÷åíà. - Ïðàêòèêàòà çà èçîëàöèÿ å åæåäíåâèå â ÄÄÌÓÈñ. Ìåäâåí. ÁÕÊ êîíñòàòèðà, ïðåç 2006ã., ÷å äâå ïðîñòðàíñòâà, íàìèðàùè ñå â äâîðà íà äîìà, âäÿñíî îò âõîäíàòà âðàòà, ñå èçïîëçâàò çà “èçîëàöèÿ” íà ÷àñò îò äîìóâàùèòå, îñîáåíî â ñëåäîáåäíèòå ÷àñîâå, êîãàòî ñúñòàâúò íà ïåðñîíàëà å çíà÷èòåëíî íàìàëåí. Ïðåä íàáëþäàòåëèòå íà ÁÕÊ äèðåêòîðúò íà äîìà è ïåðñîíàëúò ïðèçíàõà, ÷å îãðàäåíèòå êàðåòà ñå çàòâàðÿò ñ ìåòàëíè âðàòè, êîèòî ñå çàêëþ÷âàò.  åäíî îò ïðîñòðàíñòâàòà å ïîñòàâåíà áåñåäêà. Äðóãîòî ïðîñòðàíñòâî çà èçîëàöèÿ å îáîðóäâàíî ñ ïåéêè. Îò ïîìîùíèÿ ïåðñîíàë óòî÷íèõà ïðåä íàáëþäàòåëèòå íà ÁÕÊ, ÷å “êîøàðèòå” ñå èçïîëçâàò çà èçîëèðàíå íà äåöàòà ñ àãðåñèâíî ïîâåäåíèå. Îùå ïðè ïîñåùåíèåòî ñè ïðåç ì. àâãóñò íàáëþäàòåëÿò íà ÁÕÊ îáñúäè ñ äèðåêòîðà íà ÄÄÌÓÈ íåîáõîäèìîñòòà îò îòõâúðëÿíåòî íà ïîäîáíè ïðàêòèêè è äåìîíòèðàíåòî íà òàêà íàðå÷åíèòå îò ïåðñîíàëà “êîøàðè” çà èçîëàöèÿ. Äèðåêòîðúò íà ÄÄÌÓÈ ïîå àíãàæèìåíòà “ìðåæèòå äà áúäàò ðàçãðàäåíè”. Ïî âðåìå íà âòîðîòî ñè ïîñåùåíèå, íà 12.09.2006ã., åêèïúò íà ÁÕÊ êîíñòàòèðà, ÷å ñà äåìîíòèðàíè îãðàæäåíèÿòà ñàìî îò åäíàòà ñòðàíà. Îò äåæóðíèÿ ïåðñîíàë ïðèçíàõà, ÷å äåìîíòàæúò å çàïî÷íàë ÷àñîâå ïðåäè ïîñåùåíèåòî íà ÁÕÊ â äåòñêàòà èíñòèòóöèÿ.. - Ïðè ïîñåùåíèÿòà ñè â ÄÄÌÓÈ îò 2000 è 2001 ã. ÁÕÊ óñòàíîâè, ÷å ÄÄÌÓÈ-ñ. Ìåäâåí å èçöÿëî ðåíîâèðàí è ïðåîáîðóäâàí ïðåç 1999 ã. Âúïðåêè òîâà


ó íàáëþäàòåëèòå íà ÁÕÊ îñòàíà óñåùàíåòî çà íåäîñòàòú÷íî àäåêâàòíà è åôèêàñíà ãðèæà çà óâðåäåíèòå äåöà â òîçè äîì. Äåôèöèòúò íà êàïàöèòåò è íèñêàòà êâàëèôèêàöèÿ íà ïåðñîíàëà ñëàãàõà êàòåãîðè÷åí îòïå÷àòúê âúðõó àòìîñôåðàòà â äåòñêèÿ äîì. Ó âúíøíèÿ íàáëþäàòåë îñòàâàøå óñåùàíåòî çà ïîïàäàíå â “çëàòíà êëåòêà”. 5-6 ãîäèíè ïî-êúñíî âúíøíèÿò íàáëþäàòåë òðÿáâà äà êîíñòàòèðà, ÷å ñãðàäíèÿò ôîíä â äîìà å ñåðèîçíî àìîðòèçèðàí. Èçâúðøâàò ñå ðåìîíòíè äåéíîñòè íà ïàð÷å.  àòìîñôåðàòà âèòàÿò ñòðàõ è íåóäîâëåòâîðåíîñò ó ïåðñîíàëà, íåêîìïåòåíòíîñò è íåïîçíàâàíå íà ïîñîêèòå íà ðåôîðìà â èíñòèòóöèîíàëíàòà ãðèæà çà äåöà, îïèò äà ñå ïðèêðèÿò èñòèíñêèòå ôàêòè, ñòåðåîòèïè îò ìèíàëîòî, ïðàêòèêè íà èçîëàöèÿ è íåãëèæèðàíå, êîèòî ñà íåñúâìåñòèìè ñ íîâèòå ñòàíäàðòè íà ñîöèàëíè óñëóãè çà äåöà â èíñòèòóöèèòå. Âúïðåêè îòëè÷íîòî ñúñòîÿíèå è ìîäåðíîòî îáîðóäâàíå íà ñåíçîðíàòà çàëà è íà ïîìåùåíèåòî çà ðåõàáèëèòàöèÿ â ÄÄÌÓÈ, ïðîñòðàíñòâàòà çà ðåëàêñàöèÿ è âúçñòàíîâÿâàíå, íå ñå èçïîëçâàò ïúëíîöåííî. Ïðè íèòî åäíî îò ïîñåùåíèÿòà ñè â ñïåöèàëèçèðàíîòî çàâåäåíèå, ÁÕÊ íå óñïÿ äà ïðèñúñòâà íà ñèñòåìíè, ïðåäâàðèòåëíî ïëàíèðàíè è ïðîâåæäàíè öåëåíàñî÷åíî, âúçñòàíîâèòåëíè è òåðàïåâòè÷íè èíäèâèäóàëíè çàíèìàíèÿ â ñïåöèàëèçèðàíèòå ïîìåùåíèÿ. - Ïðåäè ïåò ãîäèíè ÁÕÊ êîíñòàòèðà, ÷å â äîìà ñúùåñòâóâà ïðàêòèêà íà ñèñòåìíà èìîáèëèçàöèÿ íà íÿêîè îò äåöàòà ñ àâòîàãðåñèâíè ïðîÿâè. Åäíî îò òåçè äåöà áå Åðõàí Õàëèë. Ðúöåòå è êðàêàòà íà ìîì÷åòî áÿõà âúðçàíè ñ áèíòîâå çà ðàìêàòà íà ëåãëîòî. Ïðåç 2006ã., 5 ãîäèíè ïî-êúñíî, ÁÕÊ ïîïàäíà íà ñúùàòà êàðòèíà. Ñÿêàø âðåìåòî å ñïðÿëî çà 11-ãîäèøíèÿ Åðõàí. Äåæóðíàòà ìåäèöèíñêà ñåñòðà ïîÿñíÿâà ïðåä åêèïà íà ÁÕÊ, ÷å òàçè ïðàêòèêà ïðîäúëæàâà ñ ãîäèíè. Íîùåì Åðõàí å ñúñ çàâúðçàíè êðàêà è ðúöå. Íàçíà÷åíàòà îò ãîäèíè òåðàïèÿ íà äåòåòî å: òèîðèäàçèí - 3õ2 òàáëåòêè îò 10 ìëã. äíåâíî è äèàçåïàì - 3 õ 1 òàáëåòêà îò 5 ìëã. äíåâíî Äåòåòî ñå âðúçâà íå ñàìî íîùåì, à ïîíÿêîãà è äåíåì, çàðàäè àâòîàãðåñèâíîòî ñè ïîâåäåíèå. Ðåçóëòàòíè êîíñóëòàöèÿ ñúñ ñïåöèàëèñòè è îïèò çà ïðåîäîëÿâàíå íà ïðîáëåìà ñ äðóãè ñðåäñòâà çà ïåò ãîäèíè íå ñà íàïðàâåíè. Îáåçäâèæâàíåòî ñå èçâúðøâà áåç íàáëþäåíèå, áåç ïðàâèëà. À òàêèâà èìà, êàêòî â áúëãàðñêîòî, òàêà è â ìåæäóíàðîäíîòî çàêîíîäàòåëñòâî. - Íèêàêâè ôîðìè íà îáó÷åíèå è ïðåêâàëèôèêàöèÿ íà ïåðñîíàëà íå ñà èçïîëçâàíè â ÄÄÌÓÈ ïðåç ïîñëåäíèòå ãîäèíè. - Íàìåðåíèÿòà çà ðàçøèðÿâàíå íà ñîöèàëíèòå óñëóãè â îáùíîñòòà (èçãðàæäàíå íà äíåâåí öåíòúð, ïî÷àñîâè óñëóãè çà äåöàòà íà òóðèñòèòå â ðåãèîíà, ñúâìåñòíè èíèöèàòèâè ñ äåöà îò ìåñòíèòå äåòñêè ãðàäèíè), íå ñà èçáèñòðåíè è íå ñà ôîðìóëèðàíè ÿñíî â ïëàí çà äåéñòâèå çà áúäåùîòî ðàçâèòèå îò äèðåêòîðà íà ÄÄÌÓÈ. Èíôîðìàöèÿòà çà èçãîòâåíàòà ñòðàòåãèÿ îò îáùèíñêîòî ðúêîâîäñòâî â ãð. Êîòåë, îòíîñíî

ðàçâèòèåòî íà ñîöèàëíèòå óñëóãè â îáùèíà Êîòåë, ñúùî íå å äîñòàòú÷íî óáåäèòåëíà. Îñòàâà âïå÷àòëåíèåòî çà õàîòè÷íîñò è çà ïîäõîä íà ìåõàíè÷íî ñáîðóâàíå, áåç ñîáñòâåíà âèçèÿ è òúðñåíå íà àäåêâàòíèòå ôîðìè çà ðàçâèòèå íà ñîöèàëíèòå óñëóãè â ðåãèîíà. - Ïî ïðèçíàíèÿ íà çàì.-êìåòà íà îáùèíà Êîòåë îáùèíñêàòà âèçèÿ çà áúäåùåòî íà ñîöèàëíèÿ äîì â ñ. Ìåäâåí íå âêëþ÷âà âúçìîæíîñò çà ïðåìåñòâàíå íà äåòñêàòà èíñòèòóöèÿ êúì îáùèíñêèÿ öåíòúð èëè êúì îáëàñòíèÿ ãðàä. Íàáëþäàòåëèòå íà ÁÕÊ îñòàíàõà ñ âïå÷àòëåíèå, ÷å ÄÄÌÓÈ-ñ. Ìåäâåí å íàé-âå÷å ìÿñòî çà îñèãóðÿâàíå íà ðàáîòíè ìåñòà çà èçáèðàòåëèòå îò îáùèíà Êîòåë è åäâà ñëåä òîâà å ìÿñòî çà ãðèæà çà äåöàòà ñ óâðåæäàíèÿ. Òàçè íàãëàñà ñúçäàâà èçëèøíî íàïðåæåíèå â ðåãèîíà îòíîñíî áúäåùåòî íà ñîöèàëíèÿ äåòñêè äîì. Ðàçïîëàãàíåòî íà äåòñêè èíñòèòóöèè â ãðàäñêè öåíòðîâå å ñâåòîâíà è åâðîïåéñêà ïðàêòèêà, òúé êàòî ñîöèàëèçàöèÿòà íà äåöàòà ñúñ ñïåöèàëíè íóæäè å îñíîâåí ïîäõîä â ãðèæàòà çà òÿõ. Îñèãóðÿâàíåòî íà ðàáîòíè ìåñòà â îáùèíà Êîòåë å òîëêîâà àíãàæèìåíò íà îáùèíñêîòî ðúêîâîäñòâî â Êîòåë, êîëêîòî å îòãîâîðíîñò íà êìåòà è íåãîâàòà àäìèíèñòðàöèÿ è îñèãóðÿâàíåòî íà äîñòîåí æèâîò íà 53 äåöà ñ ìåíòàëíè óâðåæäàíèÿ îò äîìà â ñ. Ìåäâåí. Äîñåãàøíèòå íàáëþäåíèÿ íà ÁÕÊ íå äàâàò îñíîâàíèÿ äà ñå íàïðàâè èçâîäà, ÷å ñðåäàòà è âúçìîæíîñòèòå çà ñîöèàëèçàöèÿ, îáðàçîâàíèå è èíòåãðàöèÿ íà äåöàòà ñ óìñòâåíà èçîñòàíàëîñò, îñèãóðåíè çàä ìðåæèòå è ìåòàëíèòå âðàòè íà ÄÄÌÓÈ, ãàðàíòèðàò äîñòîåí æèâîò è õóìàííî îòíîøåíèå êúì æèâååùèòå îò ãîäèíè â èíñòèòóöèÿòà äåöà. Îñòàâà óñåùàíåòî ïðè ñðåùèòå ñ îòãîâîðíèòå ôàêòîðè îò ðåãèîíà, ÷å çà òÿõ íå å èçâåñòíà îñíîâíàòà ïîñîêà íà ðåôîðìàòà â ñôåðàòà çà ñîöèàëíà ïîäêðåïà çà íóæäàåùèòå ñå. À òÿ å: ïðåõîä îò ìðåæà îò ñîöèàëíè çàâåäåíèÿ â ìðåæà îò àëòåðíàòèâíè ñîöèàëíè óñëóãè.  ïðåäñòàâåíè â Áúëãàðèÿ, ïî èíèöèàòèâà íà ÓÍÈÖÅÔ, Ïðåïîðúêè çà ïðîäúëæàâàíå íà ïîëèòèêàòà íà ðåôîðìè â îáëàñòòà íà àëòåðíàòèâíèòå ñîöèàëíè óñëóãè çà äåöà è ñåìåéñòâà â Áúëãàðèÿ, ÷å äîìîâåòå çà äåöà òðÿáâà äà áúäàò ïðåâúðíàòè â îñíîâåí äâèãàòåë íà ïðîìÿíàòà. “Àêî çàäúëæåíèÿòà íà äîìà è ôèíàíñîâèòå ñòèìóëè îñòàíàò ñúùèòå, ïîñî÷âà åêñïåðòêàòà, ïåðñîíàëúò â èíñòèòóöèèòå ùå èìà èíòåðåñ äà çàïàçè è äîðè äà óâåëè÷è êîíòèíãåíòà, çàùîòî çàïëàòèòå èì çàâèñÿò îò òîçè êîíòèíãåíò. Îò ñúùåñòâåíî çíà÷åíèå å äà ñå îñúùåñòâÿò ïðîìåíè â çàäúëæåíèÿòà íà äîìîâåòå çà äåöà ÷ðåç ïðèåìàíå íà íîâà íîðìàòèâíà áàçà. Òàçè ïðîìÿíà òðÿáâà äà ðåãëàìåíòèðà ïðîìåíèòå â çàäúëæåíèÿòà, êîèòî ùå ïîçâîëÿò íà äîìîâåòå çà äåöà äà ñå êîíêóðèðàò ñ îñòàíàëèòå äîñòàâ÷èöè íà ïàçàðà íà ñîöèàëíè óñëóãè êàòî ñå òðàíñôîðìèðàò è ïðåäëîæàò íîâè óñëóãè, çà êîèòî äà èì ñå çàïëàùà ÷ðåç äîãîâîðè ñ èíäèâèäóàëíè ïîòðåáèòåëè.” Òåçè óñëóãè ìîãàò äà ñå ïðåäîñòàâÿò îò èíñòèòóöèèòå è èçâúí òåðèòîðèÿòà èì. Èíñòèòóöèîíàëíòà ãðèæà ùå áúäå ñàìî åäíà îò ôîðìèòå â øèðîêàòà ìðåæà îò ñîöèàëíè óñëóãè,

(Ïðîäúëæàâà íà ñòð.34) ÎÁÅÊÒÈÂ 23


Áúëãàðèÿ, ëþáîâ ìîÿ! ßíà Äîìóñ÷èåâà

Ê

îãàòî æèâååø â ÷óæáèíà, íèêàê íå å òðóäíî äà ïîçàáðàâèø åçèêà ñè è äà çàãóáèø ïîãëåä íàä ñúáèòèÿòà â ðîäèíàòà. Âåñòíèöè íà áúëãàðñêè èìà ñàìî â èíòåðíåò, êíèãèòå ñà ðÿäêîñò, ðàçãîâîðèòå ñúñ ñúíàðîäíèöè åêñöåíòðè÷íè ñëó÷àè. Ïîëåêà ðå÷íèêîâèÿò òè çàïàñ ñå ñìàëÿâà, çàïúâàø ñå â òúðñåíå íà ïîäõîäÿùàòà äóìà, íà åçèêà òè - ú-ú-ú- èçñêà÷àò ñàìî äóìè íà ìåñòíèÿ åçèê. Ïîíÿêîãà äîðè çàïî÷âàø äà çàâàëâàø “ð”. Òî÷íî òîâà íå ñå å ñëó÷èëî ñ Æàí Ñîëîìîíîâ â êíèãàòà ìó “Áúëãàðñêî íàøåñòâèå âúâ Âèëôðàíø”1. Íåêà êàæåì: çà 15 ãîäèíè âúâ Ôðàíöèÿ óìåíèÿòà ìó äà ðàçêàçâà íà áúëãàðñêè çà áúëãàðè ñà ñå çàïàçèëè. Åìèãðàíò, æóðíàëèñò, èçäàòåë, ïðåïîäàâàòåë è ïðåâîäà÷ âúâ ôðåíñêèÿ ×åðâåí êðúñò, Æàí Ñîëîìîíîâ å çàáåëåæèì è ñ îùå åäíî - íåêëèøèðàíà ïðåäàíîñò êúì Áúëãàðèÿ. Ïðåç 2004 ã., ïîäãîíåí îò ñòðàñòòà ñè äà ñå ðîâè â êîøîâåòå íà áóêèíèñòèòå, èçäèðâà áðîåâå íà Le petit journal îò íà÷àëîòî íà 20 âåê, â êîèòî ñà îòðàçåíè íîâèíè îò Áúëãàðèÿ, è çà 3 ìàðò ãè èçïðàùà íà Âîåííîèñòîðè÷åñêèÿ íè ìóçåé. Ãîäèíà ïî-êúñíî èçäàâà êíèãàòà ñè. Çà òåçè, êîèòî áÿãàò îò Áúëãàðèÿ ïî èêîíîìè÷åñêè ïðè÷èíè, îáùåñòâîòî íè å ñâèêíàëî äà ïîëçâà äâà ñòåðåîòèïà: èëè ìèÿò ÷èíèèòå íà çàïàäíÿöèòå, èëè áåðàò ïàðèòå îò äúðâåòàòà îùå ñ ïðèñòèãàíåòî ñè. Ïî-ñêîðî êúì ïúðâèòå ñïàäàò ãåîðèòå íà Ñîëîìîíîâ. Íèùî íå ñå äàâà äàðîì íà åìèãðàíòà. Íî: “Èìà ïðîäàâà÷è íà âåñòíèöè, ìåõàíèöè ïî ãàðàæè, ìèÿ÷è íà ÷èíèè, ãëàâíî ïî ñòðîåæèòå è êúäå ëè íå îùå. Ñòèãà ñàìî

äà íå ñå íàëàãà äà ïðåâèâà ãðúá è äà ñåðâèëíè÷è ïðåä êëèåíòà. Í. Â. Êëèåíòúò ìîæå è äà å Öàð, íî áúëãàðèíúò âñå îùå íàìèðà çà óíèçèòåëíî äà èçãîâîðè öåëèÿ áóêåò îò çàäúëæèòåëíè ëþáåçíîñòè ñðåùó ïîðú÷êàòà íà åäíî êàôå”. Ïðîñòèòóòêà, ïèñàòåë ñ àôèíèòåò êúì êó÷åøêè êîíñåðâè, êëèñàð, êîìóòî íå ñå ïîëàãàò ïî÷èâíè äíè, ñåìåéñòâî ïðåõðàíâàùî ñå îò ïðåïðîäàäåí áîêëóê, ìíèìà öèãàíêà ãàäàòåëêà, ïëî÷êàäæèè ïðåä êóõíÿòà çà áåäíè, âåí÷àëà ñå çà åäíîòî ãðàæäàíñòâî æåíà, õóäîæíèê, îòêàçàë ñå îò áúëãàðñêîòî ñè èìå, èçìàìíèê íà äðåáíî è íåðåàëèçèðàí ïðîãðàìèñò ñà ñàìî íÿêîè îò ãåðîèòå íà Ñîëîìîíîâ, ñúâñåì èñòèíñêè õîðà. Ñòàð áðîé íà áúëãàðñêè âåñòíèê ãè ïðèâëè÷à íåóäúðæèìî. Ñëó÷àéíî äî÷óòà ðîäíà ðå÷ å àáñîëþòåí ïîâîä çà çàïîçíàíñòâî, ñïîäåëÿíå è ïðèÿòåëñòâî. Áóòèëêà Àñåíîâãðàäñêà ãðîçäîâà è òåíäæåðà øêåìáå-÷îðáà ïðåäèçâèêâàò âúçòîðã. Àâòîðúò öåëè íå äà çàáàâëÿâà (íî è òîâà ïðàâè äîáðå), à äà çàïîçíàå ñ ðåàëíîñòèòå íà åìèãðàíòñêèÿ æèâîò. Ïîâå÷å êàòî ðàçêàç íà ìàñà è ñ ïî-ìàëêî äîêóìåíòàëíîñò, Áúëãàðñêîòî íàøåñòâèå ñå ÷åòå áúðçî. Ñúâñåì ïðîôåñèîíàëíî îáà÷å àâòîðúò ñïåñòÿâà íðàâîó÷èòåëíèòå êîìåíòàðè êúì òåçè ñâîè ñúíàðîäíèöè, ñ ïî-ìàëêî êúñìåò îò íåãî, íî ñúùî ñ òîëêîâà âîëÿ çà ïî-äîáúð æèâîò, äîâåëà ãè äî óíèçèòåëíè ñèòóàöèè. Òîâà ñà õîðà, èçãðàäèëè æèâîò â Áúëãàðèÿ è âèäåëè ãî äà ïðîïàäà ïî âðåìå íà ïðåõîäà, ïðîôåñèèòå èì îáåçöåíåíè, äîñòîéíñòâîòî èì âòîðîñòåïåííî íà ãëàäà. Èìåííî òî å åäíî îò íåùàòà, êîèòî îáåäèíÿâàò ãåðîèòå íà Ñîëîìîíîâ. Äðóãèòå: ëè÷íîòî ïîçíàíñòâî ñ àâòîðà, ëèïñàòà íà îáåçñúð÷åíèå, îòëè÷èòåëíèÿò áúëãàðñêè òàðèêàòëúê è ëåêî ïðåçðåíèå êúì çàïàäíÿöèòå. Âñå ïàê ñàìî íà íàøåíåö áè õðóìíàëî äà îïàêîâà òåíäæåðà ñ áîðù è íîâîãîäèøíà áàíèöà ñ êúñìåòè â ñàê, çà äà ãè ïðåíåñå òîïëè ïðåç ôðåíñêîøâåéöàðñêàòà ãðàíèöà. È ñàìî áúëãàðèí áè ñå ïîäèãðàë íà ñòúïèñâàíåòî íà ìèòíè÷àðèòå.

(Ïðîäúëæàâà îò ñòð. 23) êîÿòî ùå âêëþ÷âà: îáùèíñêè ñîöèàëíè óñëóãè, íîâè óñëóãè è ñåãàøíèòå çàâåäåíèÿ è òåõíèÿ ïåðñîíàë.  òàçè ìðåæà îò ñîöèàëíè óñëóãè áèõà ìîãëè äà ñå âêëþ÷àò: äíåâíèòå öåíòðîâå, èçíåñåíèòå óñëóãè, êîíñóëòàöèè, ïñèõîñîöèàëíà ïîìîù, âðåìåííè çàùèòåíè æèëèùà è äîðè ïîäáîð, îáó÷åíèå è êîíòðîë íà ïðèåìíèòå ñåìåéñòâà. Ïúðâèòå êîíêðåòíè ñòúïêè çà ïîñòèãàíå íà èíñòèòóöèîíàëíàòà òðàíñôîðìàöèÿ, òîåñò çà çàìÿíàòà íà ñèñòåìàòà îò çàâåäåíèÿ ñúñ ñèñòåìà îò óñëóãè, òðÿáâà äà áúäàò: - Èçãîòâÿíå íà íàöèîíàëåí ïëàí, êîéòî ùå êëàñèôèöèðà âñè÷êè äîìîâå çà äåöà â åäèí îò òðèòå âúçìîæíè ðåæèìà íà òðàíñôîðìàöèÿ: ïîâèøàâàíå íà êà÷åñòâîòî íà óñëóãèòå è ðàçøèðÿâàíåòî íà àñîðòèìåíòà èì; ñâèâàíå íà äåéíîñòòà íà èíñòèòóöèÿòà è ïðåêðàòÿâàíå íà ïðèåìà; çàêðèâàíå íà äîìà. - Îñâåí êëàñèôèöèðàí, âñåêè äîì òðÿáâà äà áúäå âêëþ÷åí â ðåãèîíàëíè ïðîåêòè çà ðàçâèòèå íà ñòðóêòóðèòå íà íîâè ñîöèàëíè óñëóãè. Îñòàâàíåòî íà äåòñêèòå äîìîâå,

ïî âðåìå íà òðàíñôîðìàöèÿòà èì, èçâúí ñòðóêòóðèòå íà íîâèòå ñîöèàëíè óñëóãè ùå çàñòðàøè ïîñòèãàíåòî íà äåèíñòèòóöèîíàëèçàöèÿòà è ùå çàòðóäíè ðåôîðìàòà. Ìåñòíàòà âëàñò ùå èãðàå âàæíà ðîëÿ â ñòðåìåæà êúì äåöåíòðàëèçàöèÿ è ñúçäàâàíå íà ïàçàð íà ñîöèàëíèòå óñëóãè - Èçãîòâÿíåòî íà ðàáîòíè ïëàíîâå çà âñåêè äîì â ïðîöåñ íà òðàíñôîðìàöèÿ: ïëàí çà äåèíñòèòóöèîíàëèçèðàíåòî íà äåöàòà; çà óïðàâëåíèåòî íà ÷îâåøêèòå ðåñóðñè; îöåíêà íà ñúùåñòâóâàùàòà ìàòåðèàëíà áàçà; ïëàí çà îñòàâàùèòå â äîìà äåöà. - Ôîðìè, çà êîèòî ñå ãîâîðè íàïîñëåäúê â ïðîöåñà íà ðåôîðìàòà â äåòñêèòå èíñòèòóöèè çà äåöà ñ óìñòâåíà èçîñòàíàëîñò. Âñè÷êî òîâà âñå îùå å ñàìî äîáðî ïîæåëàíèå, íî íå è ðåàëíîñò â äåòñêèÿ ñîöèàëåí äîì â ñ. Ìåäâåí. Êîëêîòî ïî-äîáðå ðàçáåðàò ïîñîêàòà íà ïðîìÿíà â äîìà, òîëêîâà ïî-ëåñíî ùå áúäå èçâúðøåíà ðåôîðìàòà â ñîöèàëíèòå óñëóãè â ðåãèîíà.

1. “Áúëãàðñêî íàøåñòâèå âúâ Âèëôðàíø - 16 ãîäèíè ïî-êúñíî”,2005 ã. èçä.ÈÊ “Îãëåäàëî”

34 ÎÁÅÊÒÈÂ


"Златна клетка", "кошара за изолация", но не и дом за деца  

Публикация на списание Обектив, брой 136 от 2006г.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you