Issuu on Google+

ÏÎ ÑÂÅÒÀ

“Ãàçà å çàòâîð. Íà íèêîãî íå å ïîçâîëåíî äà ñå äâèæè. Âå÷å âñè÷êè ãëàäóâàìå” Ïàòðèê ÊÎÊÁÚÐÍ, Ãàçà

Ã

àçà óìèðà. Èçðàåëñêàòà îáñàäà íà ïàëåñòèíñêàòà òåðèòîðèÿ å òîëêîâà ñòåãíàòà, ÷å æèòåëèòå é ñà íà ðúáà íà ãëàäóâàíåòî. Ïî áðåãîâåòå íà Ñðåäèçåìíî ìîðå ñå ðàçèãðàâà ñòðàøíà òðàãåäèÿ, ïðåíåáðåãâàíà îò ñâåòà çàðàäè âîéíèòå â Ëèâàí è Èðàê. Ðàçðóøåíî å öÿëî îáùåñòâî. 1.5 ìèëèîíà ïàëåñòèíöè ñà çàòâîðåíè íà íàé-íàñåëåíîòî ïàð÷å çåìÿ â ñâåòà. Èçðàåë å ñïðÿë öÿëàòà òúðãîâèÿ. Äîðè íà ðèáàðèòå å çàáðàíåíî äà ñå îòäàëå÷àâàò îò áðåãà è òå ñà ïðèíóäåíè äà ãàçÿò âúâ âîäàòà è íàïðàçíî äà ñå îïèòâàò äà õâàíàò ðèáà ñ ìðåæè, õâúðëåíè íà ðúêà. Ìíîãî õîðà óìèðàò îò âñåêèäíåâíèòå èçðàåëñêè íàïàäåíèÿ, èçâúðøåíè ïî ñóøà èëè ïî âúçäóõ. Îò 25 þíè íàñàì ñà áèëè óáèòè 262 ÷îâåêà, à 1200 ñà áèëè ðàíåíè, êàòî 60 îò òÿõ ñà ñ îòðÿçàíè ðúöå èëè êðàêà, êàçà ä-ð Äæóìà àë-Ñàêà, äèðåêòîð íà îñòàíàëàòà ïî÷òè áåç ëåêàðñòâà áîëíèöà “àë-Øèôà” â Ãàçà. Îò ðàíåíèòå 64 ñà äåöà, à 26 ñà æåíè. Òîçè êúðâàâ êîíôëèêò ïîëó÷àâà ñúâñåì ìàëêà ÷àñò îò âíèìàíèåòî, îòäåëåíî îò ìåäèèòå íà âîéíàòà â Ëèâàí. Íà 25 þíè å âçåò çà çàëîæíèê èçðàåëñêèÿò âîéíèê Ãèëàä Øàëèò, à äâàìà äðóãè âîéíèöè ñà áèëè óáèòè îò ïàëåñòèíñêèòå àêòèâèñòè, èçïîëçâàëè òóíåë, çà äà èçëÿçàò îò Èâèöàòà Ãàçà. Âúâ âñåêèäíåâíèêà “Ààðåö” Ãèäåîí Ëåâè êàçâà, ÷å â îòãîâîð íà ïàëåñòèíñêèòå äåéñòâèÿ èçðàåëñêàòà àðìèÿ íåóäúðæèìî ñå ðàçâèëíÿëà èç Ãàçà, áåç äà èìà äðóãà äóìà äà ñå îïèøå ïîâåäåíèåòî é, êàòî çàïî÷íàëà áåçðàçáîðíî äà óáèâà, ðàçðóøàâà, áîìáàðäèðà è âçðèâÿâà. Âñúùíîñò, èçðàåëñêàòà àðìèÿ èçâúðøâà ïîâòîðíà îêóïàöèÿ íà Ãàçà, ñëåä êàòî íåéíè âîéñêè è òàíêîâå èäâàò è ñè îòèâàò, êîãàòî ñè ðåøàò. Ìèíàëàòà ñåäìèöà â ñåâåðíèÿ ðàéîí íà Øàéõàéå ñà áèëè çàâçåòè íÿêîëêî êúùè, êúäåòî èçðàåëñêè âîéíèöè îñòàíàëè ïåò äíè. Êîãàòî ñå îòòåãëèëè, çàä ãúðáà ñè îñòàâèëè 22 óáèòè ïàëåñòèíöè, òðè ðàçðóøåíè êúùè è èçðàâíåíè ñúñ çåìÿòà ìàñëèíåíè, ëèìîíåíè è áàäåìîâè ãîðè÷êè. Øåéñåò è åäíà ãîäèøíèÿò ôåðìåð Ôóàä àë-Òóáà, êîéòî ïðèòåæàâà ôåðìà òàì, ðàçêàçâà: “Òå äîðè ðàçðóøèõà 22 îò ï÷åëíèòå ìè êîøåðè è óáèõà ÷åòèðè îâöå.” Ñëåä òåçè äóìè ìúæúò òúæíî ïîñî÷âà åäíî ïîëå, ñ íàáðàçäåíà îò áóëäîçåðèòå ïÿñú÷íî êàôÿâà ïðúñò, êúäåòî ëåæàò íà êóï÷èíè îñòàíêè îò äúðâåòà è ñ÷óïåíè êëîíè ñ ïîâÿõâàùè ëèñòà. Íàáëèçî íÿêàêâà æúëòà êîëà ñòîè çàáó÷åíà íà ïðåäíèöàòà ñè íàñðåä êóï áåòîííè áëîêîâå, êîèòî äîñêîðî ñà ïðåäñòàâëÿâàëè ìàëêà êúùà. Ñèíúò íà Ôóàä, Áàõðå àë-Òóáà, îïèñâà ïåòäíåâíèÿ ñè àðåñò â åäíà ñòàÿ, êúäåòî èçðàåëñêèòå âîéíèöè çàòâîðèëè íåãî è áëèçêèòå ìó, êîèòî çà äà îöåëåÿò áèëè ïðèíóäåíè äà ïèÿò âîäà îò ðèáàðíèê: “Ñíàéïåðèñòèòå çàåõà ïîçèöèè ïî ïðîçîðöèòå è ñòðåëÿõà ïî âñåêè, êîéòî ñå ïðèáëèæåøå”, ðàçêàçâà ÷îâåêúò. “Òå óáèõà ìîÿ ïåòäåñåò è øåñò

ãîäèøåí ñúñåä Ôàòè Àáó Ãþìáóç, èçëÿçúë ñàìî çà äà ñè íàïúëíè âîäà”. Ïîíÿêîãà èçðàåëñêàòà àðìèÿ äàâà ïðåäóïðåæäåíèå ïðåäè äà ðàçðóøè íÿêîÿ êúùà. Íàé-óæàñÿâàù çà ïàëåñòèíöèòå å íåïîçíàòèÿò ãëàñ ïî ìîáèëíèÿ èì òåëåôîí, êîéòî êàçâà, ÷å èìàò ïîëîâèí ÷àñ, çà äà íàïóñíàò äîìà ñè, ïðåäè òîé äà å óäàðåí îò áîìáà èëè ñíàðÿä. Òàçè ïðèñúäà íÿìà ïðàâî íà îáæàëâàíå. Ãàçà è íàñåëåíèåòî é ñà óíèùîæàâàíè íå ñàìî îò íàïàäåíèÿòà íà èçðàåëñêàòà àðìèÿ. Ñïîðåä îìàëîâàæàâàùàòà ôàêòèòå ïðîçà íà äîêëàä íà Ñâåòîâíàòà áàíêà, ïóáëèêóâàí ìèíàëèÿ ìåñåö, Çàïàäíèÿò áðÿã è Èâèöàòà Ãàçà ñà èçïðàâåíè ïðåä “Ãîäèíà íà áåçïðåöåäåíòíà èêîíîìè÷åñêà ðåöåñèÿ. Ïðåç 2006 ã. ðåàëíèòå äîõîäè ìîæå äà ñïàäíàò ñ áëèçî åäíà òðåòà, à áåäíîñòòà äà çàñåãíå äî äâå òðåòè îò íàñåëåíèåòî.” Áåäíîñò â òîçè ñëó÷àé îçíà÷àâà äîõîä îò ïî-ìàëêî îò äâà äîëàðà íà äåí íà ãëàâà îò íàñåëåíèåòî. Îò÷àÿíèåòî ñå âèæäà íàâñÿêúäå. Ïðåñòúïíîñòòà íàðàñòâà. Õîðàòà ñà ãîòîâè íà âñè÷êî, çà äà íàõðàíÿò ñåìåéñòâàòà ñè. Èçðàåëñêèòå âîéñêè íàâëåçëè â èíäóñòðèàëíàòà çîíà íà Ãàçà, çà äà ÿ ïðåòúðñÿò çà òóíåëè è èçãîíèëè ïàëåñòèíñêàòà ïîëèöèÿ. Ñëåä êàòî ñè òðúãíàëè, áèëè çàìåñòåíè íå îò ïîëèöàè, à îò êðàäöè è îáèðäæèè. Ñàìî â åäèí äåí îò ñåäìèöàòà ñå âèæäàò òðè ìàãàðåøêè êàðóöè, íàòîâàðåíè ñ ìåòàëåí ñêðàï îò îñòàíêèòå íà ôàáðèêè, êúäåòî íÿêîãà ñà ðàáîòèëè õèëÿäè õîðà. “Òîâà å íàé-ëîøàòà ãîäèíà çà íàñ îò 1948 ã. íàñàì (òîãàâà ïúðâèòå ïàëåñòèíñêè áåæàíöè äîøëè â Ãàçà)”, êàçà ä-ð Ìàãåä Àáó-Ðàìàäàí, áèâø îôòàëìîëîã è íàñòîÿù êìåò íà ãðàä Ãàçà. “Ãàçà å åäèí çàòâîð. Íèòî íà õîðàòà, íèòî íà ñòîêèòå å ïîçâîëåíî äà ãî íàïóñêàò. Õîðàòà âå÷å ãëàäóâàò. Òå ñå îïèòâàò äà ïðåæèâÿâàò íà õëÿá è ôàëàôåë, êàêòî è íà íÿêîëêîòî äîìàòè è êðàñòàâèöè, êîèòî îòãëåæäàò ñàìè”. Îò åäíà ñòðàíà èçðàåëñêàòà îêóïàöèÿ è åâðîïåéñêèÿò áîéêîò ñà êîëåêòèâíî íàêàçàíèå çà âñè÷êè â Ãàçà, à îò äðóãà å ìàëêî âåðîÿòíî âúîðúæåíèòå ïàëåñòèíöè äà ñå ðàçêîëåáàÿò â äåéñòâèÿòà ñè. Íà ëåãëî â áîëíèöàòà “Øèôà” ëåæè åäèí ðåøèòåëåí ìëàä ìúæ íà èìå Àëà Õåäæàéðè, êîéòî èìà ðàíè ïî âðàòà, êðàêàòà, ãúðäèòå è ñòîìàõà. “Ìèíàëàòà ñåäìèöà ïîñòàâÿõ ïðîòèâîòàíêîâà ìèíà â Øàéõàéå, êîãàòî áÿõ óëó÷åí îò èçðàåëñêè ñàìîëåò”, ðàçêàçâà ïàëåñòèíåöúò. “Êîãàòî ñå îïðàâÿ, ùå ñå âúðíà ïðè ñúïðîòèâàòà. Çàùî äà ñå ïðèòåñíÿâàì? Àêî óìðà, ùå óìðà êàòî ìú÷åíèê è ùå îòèäà â Ðàÿ”. Äîêàòî èêîíîìèêàòà âñå ïîâå÷å è ïîâå÷å ñå ñðèâà, ùå èìà ìíîãî ìëàäè ìúæå, êîèòî ùå æåëàÿò äà çàåìàò ìÿñòîòî íà Àëà Õåäæàéðè. Òúé êàòî ñà íåîáó÷åíè è çëå âúîðúæåíè, ïîâå÷åòî ùå áúäàò óáèòè. À ïðîäúëæàâàùîòî è äî äíåñ ðàçðóøåíèå íà Ãàçà ùå íàïðàâè ìèðà â Áëèçêèÿ Èçòîê íåâúçìîæåí è çà áúäåùèòå ïîêîëåíèÿ. www.independent.co.uk

ÎÁÅÊÒÈÂ 35


ÏÎ ÑÂÅÒÀ 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234

Èçðàåë / Ëèâàí:

Óìèøëåíî ðàçðóøåíèå èëè “êîñâåíè âðåäè”? Èçðàåëñêè àòàêè ñðåùó öèâèëíà èíôðàñòðóêòóðà

“Öèâèëíîòî íàñåëåíèå â Ëèâàí è â ñåâåðåí Èçðàåë ãóáè íàéìíîãî â òîçè áåçñìèñëåí öèêúë îò íàñèëèå...  òîçè êîíôëèêò öèâèëíèòå òðÿáâàøå äà áúäàò ïîùàäåíè, íî òîâà íå ñå ñëó÷è.” ßí Èíãëúíä, çàìåñòíèê -ãåíåðàëåí ñåêðåòàð íà ÎÎÍ çà ÷îâåøêè ïðîáëåìè

Ì

åæäó 12 þëè è 14 àâãóñò ñå îñúùåñòâè ìàùàáíà âîåííà êîíôðîíòàöèÿ ìåæäó Õèçáóëà è Èçðàåë, âñëåäñòâèå íà ïëåíÿâàíåòî íà äâàìà èçðàåëñêè âîéíèöè è óáèâàíåòî íà äðóãè îò ñòðàíà íà Õèçáóëà, ïî âðåìå íà òðàíñ ãðàíè÷íî ñòúëêíîâåíèå ìåæäó ëèâàíñêàòà ãðóïèðîâêà è èçðàåëñêàòà àðìèÿ.  ïîñëåäâàëèòå âîåííè äåéñòâèÿ Èçðàåë èçâúðøè àòàêè ñðåùó Ëèâàí ïî ñóøà, âúçäóõ è ìîðå, ñ êîèòî ïðè÷èíè ñìúðòòà íà õèëÿäà ÷îâåêà. Õèçáóëà èçñòðåëÿ õèëÿäè ðàêåòè ñðåùó ñåâåðåí Èçðàåë è äîâåäå äî ñìúðòòà íà ÷åòèéðåñåò öèâèëíè. Õèëÿäè ñåìåéñòâà â Ëèâàí è Èçðàåë áÿõà èçñåëåíè.  íàñòîÿùåòî ñè èçñëåäâàíå Àìíåñòè Èíòåðíåøúíúë íàêðàòêî ïðåäñòàâÿ ñâîÿòà ïúðâè÷íà ïðåöåíêà è çàãðèæåíîñò çà ìàùàáíîòî ðàçðóøåíèå íà öèâèëíàòà èíôðàñòðóêòóðà â Ëèâàí ïî âðåìå íà êîíôëèêòà. Ñúáðàíàòà èíôîðìàöèÿ å îñíîâàíà íà ñâåäåíèÿ îò ïúðâà ðúêà, äàäåíè îò ïðåäñòàâèòåëè íà îðãàíèçàöèÿòà, ïîñåòèëè Ëèâàí, íà èíòåðâþòà ñ ìíîæåñòâî æåðòâè íà àòàêèòå, íà îôèöèàëíè èçÿâëåíèÿ è ïðåñ êîìþíèêåòà, íà äèñêóñèè ñ ÎÎÍ, ñ ïðåäñòàâèòåëè íà ïðàâèòåëñòâàòà íà Èçðàåë è Ëèâàí, êàêòî è ñ ðàçãîâîðè ñ èçðàåëñêè è ëèâàíñêè íåïðàâèòåëñòâåíè îðãàíèçàöèè. Âåäíàãà ñëåä çàïî÷âàíåòî íà êîíôëèêòà, Àìíåñòè Èíòåðíåøúíúë èçïðàòè ñâîè ïðåäñòàâèòåëè êàêòî â Èçðàåë, òàêà è â Ëèâàí, è ïóáëè÷íî ïðèçîâà èçðàåëñêîòî ïðàâèòåëñòâî è Õèçáóëà äà ñïàçâàò ïðèíöèïèòå íà ìåæäóíàðîäíîòî õóìàíèòàðíî ïðàâî. ×ëåíîâå íà Àìíåñòè Èíòåðíåøúíúë è íåéíè ïîääðúæíèöè ïî ñâåòà îðãàíèçèðàõà êàìïàíèè çà ïðåêðàòÿâàíå íà îãúíÿ, ïðèçîâàâàõà çà áåçîïàñíî ïðèäâèæâàíå íà ïîñòàâåíèòå â áåçèçõîäíî ïîëîæåíèå öèâèëíè è íååäíîêðàòíî ñà ïîäêàíÿëè Èçðàåë è Ëèâàí äà ñå ñúãëàñÿò íà ðàçñëåäâàíå, ïðîâåäåíî îò íåçàâèñèì è áåçïðèñòðàñòåí îðãàí, çà äà ñå óñòàíîâè ìîäåëúò íà íàïàäåíèÿòà êàêòî íà Èçðàåë, òàêà è íà Õèçáóëà. Óìèøëåíî ðàçðóøåíèå èëè “êîñâåíà âðåäà”? Ïî âðåìå íà ïðîäúëæèëèòå ïîâå÷å îò ÷åòèðè ñåäìèöè ñóõîïúòíè è âúçäóøíè áîìáàðäèðîâêè ñðåùó Ëèâàí îò èçðàåëñêèòå âúîðúæåíè ñèëè, èíôðàñòðóêòóðàòà íà ñòðàíàòà áå ïîäëîæåíà íà ðàçðóøåíèå ñ êàòàñ-

36 ÎÁÅÊÒÈÂ

òðîôàëíè ðàçìåðè. Èçðàåëñêèòå ñèëè ñðèíàõà ìíîæåñòâî ñãðàäè, êàòî ïðåâúðíàõà öåëè êâàðòàëè â ðàçâàëèíè, à ìíîæåñòâî ãðàäîâå è ñåëà äîáèõà ïðèçðà÷åí âèä, ñëåä êàòî òåõíèòå æèòåëè èçáÿãàõà îò áîìáàðäèðîâêèòå. Ãëàâíè ïúòèùà, ìîñòîâå è áåíçèíîñòàíöèè áÿõà íàïúëíî âçðèâåíè. Öåëè ñåìåéñòâà áÿõà óáèòè ïî âðåìå íà âúçäóøíèòå óäàðè ñðåùó äîìîâåòå èì èëè ñðåùó ïðåâîçíèòå ñðåäñòâà, ñ êîèòî ñà áÿãàëè îò âúçäóøíèòå íàïàäåíèÿ íàä òåõíèòå ñåëà. Ìíîæåñòâî ëèâàíöè îñòàíàõà ñúñ ñåäìèöè ïîãðåáàíè ïîä ðàçâàëèíèòå íà ñâîèòå êúùè, òúé êàòî äîñòúïúò íà ×åðâåíèÿ êðúñò è íà äðóãè ñïàñèòåëíè îðãàíè äî çàñåãíàòèòå ðàéîíè áå âúçïðåïÿòñòâàí îò íåïðåêúñíàòèòå èçðàåëñêè óäàðè. À ñåãà, äîðè è ñëåä ïðåêðàòÿâàíåòî íà âîåííèòå äåéñòâèÿ, êîãàòî ñòîòèöèòå õèëÿäè ëèâàíñêè áåæàíöè çàïî÷âàò äà ñå çàâðúùàò ïî äîìîâåòå ñè, òå ñà èçïðàâåíè ïðåä îïàñíîñòòà îò íåèçáóõíàëè ìèíè. Âúâ âðåìåòî ìåæäó 12 þëè è 14 àâãóñò èçðàåëñêèòå âúçäóøíè ñèëè îñúùåñòâèõà ïîâå÷å îò 7000 âúçäóøíè àòàêè ñðåùó 7000 ëèâàíñêè öåëè.  ñúùîòî âðåìå, ôëîòúò èçâúðøè îùå 2500 äîïúëíèòåëíè áîìáàðäèðîâêè. Íàïàäåíèÿòà, ìàêàð è øèðîêî ìàùàáíè, áÿõà êîíöåíòðèðàíè â îïðåäåëåíè ðàéîíè. Îñâåí ÷îâåøêèòå æåðòâè, ñòèãàùè äî 1183 óáèòè, åäíà òðåòà îò êîèòî äåöà, 4054 ðàíåíè è 970 000 èçñåëåíè ëèâàíöè, æåñòîêî çàñåãíàòà áå è öèâèëíàòà èíôðàñòðóêòóðà. Ïî ïðèáëèçèòåëíàòà îöåíêà íà ëèâàíñêîòî ïðàâèòåëñòâî ñà áèëè ÷àñòè÷íî èëè íàïúëíî ðàçðóøåíè 31 “æèçíåíîâàæíè îáåêòè” (êàòî ëåòèùà, ïðèñòàíèùà, âîäîïðîâîäè è êàíàëèçàöèè, êàêòî è åëåêòðîñòàíöèè), êàêòî è îêîëî 80 ìîñòà è 94 ïúòèùà. Çàñåãíàòè ñà ïîâå÷å îò 24 áåíçèíîñòàíöèè è îêîëî 900 òúðãîâñêè ïðåäïðèÿòèÿ. Áðîÿò íà íàïúëíî ðàçðóøåíèòå æèëèùíè ñãðàäè, îôèñè è ìàãàçèíè íàäõâúðëÿ 30 000. Ïî âðåìå íà èçðàåëñêèòå íàïàäåíèÿ äâå äúðæàâíè áîëíèöè, â Áèíò Æáåéë è â Ìåéñ àë-Äæåáåë, ñà ñðèíàòè äî îñíîâè, à òðè äðóãè ñà ñåðèîçíî ïîâðåäåíè. Ïðàòåíèöèòå íà Àìíåñòè Èíòåðíåøúíúë â þæåí Ëèâàí äîêëàäâàò, ÷å â ðàçëè÷íèòå ñåëà ìîäåëúò å ïîäîáåí: óëèöèòå, îñîáåíî ãëàâíèòå, ñà íàáðàçäåíè îò àðòèëåðèéñêè êðàòåðè.  íÿêîè ñëó÷àè ñå ðàçïîçíàâàò ïîïàäåíèÿ îò êàñåòú÷íè áîìáè. Íÿêîè êúùè ñà áèëè îïðåäåëÿíè çà ìèøåíè íà ïðåöèçíî íàñî÷âàíè ñíàðÿäè è âñëåäñòâèå íà òîâà ñà íàïúëíî èëè ÷àñòè÷íî ðàçðóøåíè. Ïðè ëèïñàòà íà åëåêòðè÷åñòâî è íåâúçìîæíîñòòà çà äîñòàâêà íà õðàíà è äðóãè ïðîäóêòè â ñåëàòà, ðàçðóøàâàíåòî íà ñóïåðìàðêåòè è áåíçèíîñòàíöèè å èçèãðàëî îñíîâíà ðîëÿ â ïðèíóäèòåëíîòî áÿãñòâî íà Ãîâîðèòåëèòå íà èçðàåëñêîòî ïðàâèòåëñòâî íàñòîÿâàò, ÷å ïîçèöèèòå íà Õèçáóëà è ïîäêðåïÿùèòå ãè ñúîðúæåíèÿ ñà áèëè ìèøåíèòå, à âðåäàòà, íàíåñåíà âúðõó öèâèëíàòà èíôðàñòðóêòóðà å ñëó÷àéíà èëè â ðåçóëòàò




ÏÎ ÑÂÅÒÀ

Íàä Äàðôóð òåãíå ñòðàõúò îò ïîðåäíîòî êëàíå

Ð

àøà Èáðàõèì Àäàì è íåéíèòå äåöà ìîæå áè ùå óìðàò - òî÷íî êîãàòî òÿ ñè å ïîìèñëèëà, ÷å ñåìåéñòâîòî é å íàìåðèëî ñïàñåíèå. 38-ãîäèøíàòà ìàéêà íà ÷åòèðè äåöà å åäíà îò ïîñëåäíèòå èçáÿãàëè îò áîìáèòå íà ñóäàíñêîòî ïðàâèòåëñòâî, õâúðëåíè ïî òåõíèòå äîìîâå. Ñåãà òÿ ñå íàìèðà â åäèí îò ïðàøíèòå è çàïóñíàòè áåæàíñêè ëàãåðè, îñåÿëè òåðèòîðèÿòà íà Äàðôóð. Æåíàòà ñåäè, óâèòà â íÿêîãàøíàòà ñè ñâåòëî ÷åðâåíà äðåõà “òîá”, èçáåëÿëà îò ïÿñú÷íèÿ âÿòúð, êîéòî ïðîäóõâà ëàãåðà àë-Ñàëààì, íàìèðàù ñå â ïîêðàéíèíèòå íà ãðàä åë-Ôàøåð. Ðàøà å åäíà îò 50 000-òå ÷îâåêà, êîèòî ïðåç ïîñëåäíèÿ ìåñåö ñà áèëè ïðèíóäåíè äà ñå íàòúï÷àò â ëàãåðèòå çà “èçñåëåíè”, íàáðîÿâàùè 2.5 ìèëèîíà áåçäîìíè æåíè, äåöà è ìúæå, âúâëå÷åíè â êîíôëèêò, ïðîäúëæàâàù âå÷å òðè ãîäèíè, íî áåç èçãëåä çà ñêîðîøåí êðàé. Çàñåãà. Çàùîòî ïåðñïåêòèâàòà çà òåçè ëàãåðè å íàïúëíî áåçíàäåæäíà. Äîñåãà â òÿõ ñà áèëè ïîñå÷åíè íàé-ìàëêî 300 000 ÷åðíîêîæè àôðèêàíñêè ôåðìåðè îò ïðàâèòåëñòâîòî â Êàðòóì è íåãîâèòå àðàáñêè ïúëíîìîùíèöè èëè ìèëèöèÿòà “Äæàíäæàèéä”, ÷èåòî èìå îçíà÷àâà “äÿâîëèòå íà êîíñêè ñåäëà”. Åäèí îò óáèòèòå å ñúïðóãúò íà Ðàøà, Àäàì, à ó÷àñòòà íà îñòàíàëèòå îöåëåëè ìîæå äà áúäå òîëêîâà óæàñíà, ÷å äà íàäõâúðëè ãðàíèöèòå íà âúîáðàæåíèåòî. Íåîòäàâíà Êàðòóì óâåäîìè 7000-òà âîéñêà íà Àôðèêàíñêèÿ ñúþç, îò÷àÿíî îïèòâàùà ñå äà çàùèòàâà áåæàíñêèòå ëàãåðè, ÷å òðÿáâà äà íàïóñíå Äàðôóð â êðàÿ íà ìåñåö ñåïòåìâðè, êîãàòî ìàíäàòúò é ñâúðøâà. Ñóäàí íå ñå ïîä÷èíè íà ðåçîëþöèÿòà íà ÎÎÍ, ñïîðåä êîÿòî åäíà óñúâúðøåíñòâàíà 20 000-íà àðìèÿ îò ñèíè êàñêè òðÿáâàøå äà ñå çàåìå ñ áåçîïàñíîñòòà íà íàñåëåíèåòî. Âìåñòî âîéíèöè íà ÎÎÍ, ñóäàíñêîòî ïðàâèòåëñòâî èçïðàùà 10 000 îò ñâîèòå áîéöè â ðàéîí, çà êîéòî íàáëþäàòåëèòå íà ÷îâåøêèòå ïðàâà ñå ñòðàõóâàò, ÷å òàçè âîéñêà ùå áúäå åäíî áðóòàëíî “îêîí÷àòåëíî ðåøåíèå”.  ñèòóàöèÿ, îïðåäåëåíà îò ÎÎÍ êàòî “íàé-ëîøàòà ñâåòîâíà õóìàíèòàðíà êàòàñòðîôà”, îòäàâíà îòðè÷àíèÿò îò àðàáñêîòî ïðàâèòåëñòâî â Êàðòóì ãåíîöèä ìîæå áè òåïúðâà ïðåäñòîè. Çà Ðàøà è äåöàòà é îöåëÿâàíåòî å íåñèãóðíî. Íèêîé íå çíàå êîëêî äúëãî ñåìåéñòâîòî ùå ñå íàìèðà â áåçîïàñíîñò. Ñóäàíñêîòî ïðàâèòåëñòâî èçâúðøâà ñâîèòå áåçî÷ëèâè ìàøèíàöèè ïðåä î÷èòå íà ñâåòà. Íåîòäàâíà, ïî âðåìå íà ñâîÿòà òðèäíåâíà âèçèòà, ñïå-



îò èçïîëçâàíåòî íà öèâèëíîòî íàñåëåíèå êàòî “÷îâåøêè ùèò” îò ñòðàíà íà Õèçáóëà. Âúïðåêè òîâà ìîäåëúò è îáõâàòúò íà íàïàäåíèÿòà, êàêòî è áðîÿò íà öèâèëíèòå æåðòâè è ðàçìåðúò íà ïðåäèçâèêàíîòî ðàçðóøåíèå, êàðàò ïîäîáíè èçÿâëåíèÿ äà çâó÷àò êóõî è íåóáåäèòåëíî. Äîêàçàòåëñòâàòà ïðåäïîëàãàò, ÷å øèðîêî ìàùàáíîòî ðàçðóøåíèå íà îáùåñòâåíè ñãðàäè, åëåêòðî-

öèàëíèÿò ïðàòåíèê íà ÅÑ Ïåêà Õààâèñòî å âèäÿë êàê â ðåãèîíàëíàòà ñòîëèöà íà Ñåâåðåí Äàðôóð ñå òîâàðÿò ñàìîëåòè Àíòîíîâ-20 ñ áîìáè, ïîäãîòâåíè çà íàïàäåíèå. Ñóäàíñêèòå âîåííè ïóñêàò áîìáèòå îò òîâàðíè ñàìîëåòè. Íàáëþäàòåëè íà ÷îâåøêèòå ïðàâà ñà ñòàíàëè ñâèäåòåëè êàê áëèçî äî Êóëêóë åäíà æåíà è ñåäåì äåöà ñà áèëè ðàíåíè, êîãàòî îò åäèí Àíòîíîâ áèëà õâúðëåíà áîìáà. Çà äà ñïëàøè õóìàíèòàðíèòå àãåíöèè, Êàðòóì ãè ïîäëàãà íà òîðìîç. Íîðâåæêèÿò ñúâåò çà áåæàíöèòå, åäíà îò îñíîâíèòå íåïðàâèòåëñòâåíè îðãàíèçàöèè, ðàáîòåùè â ðåãèîíà, íå å áèëà äîïóñíàòà â ëàãåðà Êàëìà, Þæåí Äàðôóð. Íÿêîëêî õóìàíèòàðíè ðàáîòíèöè ñà áèëè àðåñòóâàíè çà ñúáèðàíå íà èíôîðìàöèÿ çà èçíàñèëâàíèÿ è ïðîÿâè íà ñåêñóàëíî íàñèëèå. Ïðåç ïîñëåäíèòå ñåäìèöè ñà áèëè óáèòè îñåì õóìàíèòàðíè ðàáîòíèöè. Ìíîãî õóìàíèòàðíè àãåíöèè êàòî “Save the Children UK” íàïúëíî ñà ñå èçòåãëèëè îò ðàéîíà. À Îêñôàì å çàòâîðèëà äâà îò îôèñèòå ñè áëèçî äî Êåáêàáèà. Ñïîðåä õóìàíèòàðíèòå ðàáîòíèöè ïîëîæåíèåòî ñòàâà âñå ïî-íåñòàáèëíî è å èçâúíðåäíî òðóäíî äà ñå îñúùåñòâÿâà äåéíîñò òàì. Àêî âîéñêèòå íà Àôðèêàíñêèÿ ñúþç ñè òðúãíàò, ñèòóàöèÿòà â Äàðôóð îùå ïîâå÷å ùå ñå âëîøè.  òåðèòîðèÿ, êúäåòî ÀÑ å îñèãóðÿâàë òðè ïàòðóëà íà ñåäìèöà, ñëåä êàòî òå ñà áèëè íàìàëåíè íà åäèí íà ñåäìèöà, èçíàñèëâàíèÿòà ñà ñå óâåëè÷èëè îò ÷åòèðè íà äâåñòà íà ìåñåö. À â ëàãåðà íà Ðàøà â àë-Ñàëààì åäíà ïðåãúðáåíà ñòàðèöà íà èìå Ôàòèìà ñå îãëåæäà, îòâàðÿ áåççúáàòà ñè óñòà è êàòî ïîñî÷âà îáâåòðåíèÿ ëàãåð ñ æàëêèòå ñè çàñëîíè îò ïðåãúíàòè êëîíè, è ñå ïðîâèêâà: “Òâúðäå ñòàðà ñúì çà òîâà. Íî ùå ñå ïðèáåðà âêúùè - íÿìà äà óìðà òóê, â íÿêàêúâ äàëå÷åí è î÷óæäåí ëàãåð.” Òúæíîòî å, ÷å ìîæå áè òÿ áåçêðàéíî ãðåøè. Ñïîðåä åäèí îöåëÿë îò ïðåäèøíè êëàíåòà ïðîáëåìèòå íà Äàðôóð çàïî÷íàëè, êîãàòî àðàáèòå äîøëè è íàïàäíàëè ñåëèùàòà íà ìåñòíèòå æèòåëè: “Êàçâàò, ÷å íèå ñìå ðîáè, êîèòî òå òðÿáâà äà ïðåìàõíàò îò Ôóð. Èñêàò äà íè óáèÿò, çàùîòî ñìå ÷åðíè. À òàçè çåìÿ ïðèíàäëåæè íà ïëåìåòî Ôóð è íà äðóãè ìàëöèíñòâåíè îáùíîñòè, íî òå êàçâàò íå, çåìÿòà Ôóð å àðàáñêà.” Äðóã îöåëÿë äîáàâÿ: “ Äàðôóð èìàìå ïîãîâîðêà: êó÷åòî ñè ëàå, íî êàìèëàòà íå ìó îáðúùà âíèìàíèå. Íèå ñìå êó÷åòî, à ñâåòúò å êàìèëàòà.” öåíòðàëè, öèâèëíè äîìîâå è èíäóñòðèàëíè ñãðàäè å áèëî óìèøëåíî è å ïðåäñòàâëÿâàëî ñúùåñòâåíà ÷àñò îò âîåííàòà ñòðàòåãèÿ íà èçðàåëñêàòà àðìèÿ, à íå “êîñâåíà âðåäà” èëè ñëó÷àéíî ïðåäèçâèêàíà ùåòà âúðõó öèâèëíè èëè öèâèëíà ñîáñòâåíîñò, â ðåçóëòàò îò öåëåíåòî âúâ âîåííè ìèøåíè.

www.amnesty.org ÎÁÅÊÒÈÂ 37


ÏÎ ÑÂÅÒÀ 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234

Ì Ì

Íàðóøåíèÿòà íà ìåæäóíàðîäíîòî õóìàíèòàðíî ïðàâî îò Õèçáóëà, ïî âðåìå íà Ëèâàíñêèÿ êîíôëèêò åæäóíàðîäíîòî õóìàíèòàðíî ïðàâî (èëè çàêîíèòå íà âîéíàòà) óñòàíîâÿâà ïîâåäåíèåòî ïî âðåìå íà âîéíà. Ñòðåìè ñå äà çàùèòàâà öèâèëíèòå, êîèòî íå ó÷àñòâàò âúâ âîåííèòå äåéñòâèÿ, êàêòî è ãðàæäàíñêè îáåêòè (ïðåäñòàâëÿâàùè âñè÷êè îáùåñòâåíè ñãðàäè, çàâåäåíèÿ, âîäíè è åëåêòðîöåíòðàëè, êîèòî íå ñà âîåííè îáåêòè). Õèçáóëà å îáâúðçàíà ñ îïðåäåëåíè ïðàâèëà è ïðèíöèïè íà ìåæäóíàðîäíîòî õóìàíèòàðíî ïðàâî. Íÿêîè îò òåçè çàäúëæåíèÿ, âêëþ÷èòåëíî èçèñêâàíåòî çà õóìàííî îòíîøåíèå êúì õîðàòà, êîèòî íå âçèìàò àêòèâíî ó÷àñòèå âúâ âîåííèòå äåéñòâèÿ, ñå ñúäúðæàò â îáùèÿ ÷ëåí íà Æåíåâñêàòà êîíâåíöèÿ îò 1949 ã. Ìåæäóíàðîäíàòà îáùíîñò, âêëþ÷èòåëíî Èçðàåë è Ëèâàí, ñà ïðèåëè è äðóãè ïðèíöèïè è ïðàâèëà, ñâúðçàíè ñ âîåííèòå äåéñòâèÿ. Òåçè ïðàâèëà ñà ïðåäñòàâåíè â äîïúëíèòåëíèÿ ïðîòîêîë îò Æåíåâñêàòà êîíâåíöèÿ îò 1977 ã. Íÿêîè îò ñåðèîçíèòå íàðóøåíèÿ íà ìåæäóíàðîäíîòî õóìàíèòàðíî ïðàâî ïðåäñòàâëÿâàò âîåííè ïðåñòúïëåíèÿ è íà èçâúðøèòåëèòå èì òðÿáâà äà áúäå ïîòúðñåíà êðèìèíàëíà îòãîâîðíîñò. Îñíîâåí ïðèíöèï íà ïðàâèëàòà, óñòàíîâÿâàù ïîâåäåíèåòî íà âðàæäóâàùèòå ñòðàíè, å ðàçãðàíè÷àâàíåòî. Òîâà îçíà÷àâà, ÷å ñðàæàâàùèòå ñå âèíàãè òðÿáâà äà ïðàâÿò ðàçëèêà ìåæäó öèâèëíèòå (öèâèëíîòî íàñåëåíèå è îáåêòè) îò åäíà ñòðàíà è âîåííèòå öåëè îò äðóãà. Îñúùåñòâÿâàíåòî íà íàïàäåíèÿ ñðåùó öèâèëíè è öèâèëíè îáåêòè å íàðóøåíèå íà ìåæäóíàðîäíîòî õóìàíèòàðíî ïðàâî è êîãàòî òîâà ñå ïðàâè óìèøëåíî, ñå èçâúðøâà âîåííî ïðåñòúïëåíèå. Ïîâå÷å îò ÷åòèðè ñåäìèöè Õèçáóëà âñåêèäíåâíî èçñòðåëâàøå ðàêåòè ñðåùó ñåâåðåí Èçðàåë.  ïîâå÷åòî ñëó÷àè ïî 100 íà äåí è êúì 240 â êðàÿ íà êîíôëèêòà. Ìíîãî îò òÿõ ñà ïîïàäàëè â ãúñòî íàñåëåíè ðàéîíè, êàòî ñà ðàçðóøèëè ìíîæåñòâî äîìîâå è ñà ðàíèëè öèâèëíè. Ñïîðåä èçðàåëñêèòå âëàñòè îò 3 970 èçñòðåëÿíè ðàêåòè ñðåùó Èçðàåë îò Õèçáóëà, 901 ñà áèëè íàñî÷åíè êúì íàñåëåíè ðàéîíè. Ïî÷òè åäíà òðåòà îò èçðàåëñêîòî íàñåëåíèå èëè êúì äâà ìèëèîíà ÷îâåêà ñà áèëè â îáñåãà íà èçñòðåëÿíèòå îò Ëèâàí ðàêåòè. Èçðàåë çàÿâÿâà, ÷å ïîâå÷åòî îò òÿõ ñà Êàòþøè, êîèòî íå ìîãàò äà áúäàò íàñî÷âàíè ñ òî÷íîñò è ïîðàäè òîâà ñà èçñòðåëâàíè áåç âúçìîæíîñòòà äà áúäàò èçáÿãâàíè öèâèëíè öåëè. Ãåíåðàëíèÿò ñåêðåòàð íà Õèçáóëà Õàñàí Íàñðàëàõ è äðóãè ñòàðøè âîäà÷è íà ãðóïèðîâêàòà çàÿâèõà, ÷å îáñòðåëúò íà ñåâåðåí Èçðàåë å â îòãîâîð íà èçðàåëñêèòå àòàêè ñðåùó öèâèëíè è èíôðàñòðóêòóðàòà íà Ëèâàí è å öåëÿë ñïèðàíåòî íà òåçè íàïàäåíèÿ. Ñòàðøè ïðåäñòàâèòåëè íà Õèçáóëà óâåðèõà Àìíåñòè Èíòåðíåøúíúë, ÷å ïîëèòèêàòà íà ïàðòèÿòà å äà íå èçïîëçâà çà ìèøåíà öèâèëíè è èìåííî ïîðàäè òîâà Õèçáóëà ñìÿòà äà ñïàçâà çàäúëæåíèÿòà ñè ïî ñïîðàçóìåíèåòî, ïîñòèãíàòî ïðåç àïðèë 1996 ã. çà ïîùàäÿâàíåòî íà öèâèëíè ïî âðåìå íà âîåííèòå äåéñòâèÿ íà Èçðàåë â þæåí Ëèâàí. Âúïðåêè òîâà å ÿñíî, ÷å Õèçáóëà ïðèáÿãâà äî àòàêè ñðåùó èçðàåëñêîòî íàñåëåíèå ñ îáÿâåíàòà öåë äà ïðèíóäè Èçðàåë äà ñïðå ñâîèòå äåéñòâèÿ è äà ñå ñòèãíå äî ñèòóàöèÿ, â êîÿòî öèâèëíèòå è îò äâåòå ñòðàíè äà áúäàò ïîùàäåíè. www.amnesty.org

38 ÎÁÅÊÒÈÂ


"Газа е затвор. На никого не е позволено да се движи. Вече всички гладуваме."