Page 1

Ìàñîâîòî ó÷èëèùå è îáðàçîâàíèåòî íà äåöà ñ óâðåæäàíèÿ Ìàíóåëà ÌÀÍËÈÕÅÐÎÂÀ

Í

îâàòà ó÷åáíà ãîäèíà âúâ Ôðàíöèÿ å ïî-ðàçëè÷íà çà äåöàòà ñ ôèçè÷åñêè óâðåæäàíèÿ. Âñúùíîñò ñòàâà äóìà çà ïúðâîòî ïðèëîæåíèå íà çàêîíà, ïðèåò íà 11 ôåâðóàðè 2005 ã. Òåêñòúò ïðåäâèæäà ïî-äîáðà èíòåãðàöèÿ íà òåçè äåöà â îáùåñòâåíèòå ó÷èëèùà.  äåéñòâèòåëíîñò îò çàêîíà äî ðåàëíîñòòà èìà äúëúã ïúò. Òàçè êðà÷êà âñå îùå íå å èçâúðâÿíà îò Ìèíèñòåðñòâîòî íà îáðàçîâàíèåòî. Ñúñ ñèãóðíîñò èçïèòàíèåòî çà äåöàòà ñ ôèçè÷åñêè óâðåæäàíèÿ, òåõíèòå ðîäèòåëè è ó÷èòåëèòå å îãðîìíî. Âñå îùå ëèïñâàò íåîáõîäèìèòå êàäðè, äîñòàòú÷íà èíôîðìèðàíîñò, êàêòî è ïîäãîòîâêà íà ó÷èòåëèòå. Êðèñòèÿí Êàðàí å îò Àñîöèàöèÿòà íà ïàðàëèçèðàíèòå âúâ Ôðàíöèÿ, òîé îòãîâàðÿ çà ó÷èëèùíèÿ æèâîò: “Ó÷èëèùåí æèâîò” å ñúçäàäåí, çà äà ïîäïîìàãà åêèïèòå ïî åäèí èëè äðóã íà÷èí. Äà ïîìàãà íà äåòåòî èëè íà þíîøàòà â åæåäíåâèåòî - õðàíåíå, òîàëåò, ïðèäâèæâàíå, íî íå è â ïåäàãîãè÷åñêè àñïåêò. Íà òîâà íèâî ëèïñâà èíôîðìèðàíîñò. À íÿêîè äåöà èìàò íóæäà òî÷íî îò òàêàâà ïîìîù. Êàäðèòå íå ñà îáó÷åíè ñïåöèàëíî çà òîâà. Õîðàòà, êîèòî ðàáîòÿò çà íàøàòà àñîöèàöèÿ, ñà îò ìåäèêî-ñîöèàëíàòà ñôåðà - ïñèõîëîçè, ó÷èòåëè. Òå ïî ïðèíöèï ñà ìîòèâèðàíè îò ðàáîòàòà ñè.” Ó÷èòåëèòå íå ñà ïîäãîòâåíè äà ïðèåìàò â êëàñîâåòå ñè äåöà ñ ôèçè÷åñêè óâðåæäàíèÿ è çàòîâà íå ðÿäêî îòêàçâàò äà ãî íàïðàâÿò. Òàêúâ å îïèòúò íà Îëèâèÿ, êîÿòî å òðÿáâàëî äà âîäè èñòèíñêà áèòêà, çà äà çàïèøå äúùåðÿ ñè çà ïîñåùåíèå íà åäèí ÷àñ äíåâíî â íàé-áëèçêîòî äî äîìà é ó÷èëèùå. Äúùåðÿ é Íàîìè å íà 8 ãîäèíè è èìà äâèãàòåëíè ïðîáëåìè, íî âúïðåêè òîâà íÿìà íóæäà îò ïîìîù, çà äà ñå ïðèäâèæâà: Îëèâèÿ ñïîäåëÿ: “Çà äà ñå ïðîìåíÿò íåùàòà, çà ùàñòèå íàñêîðî áå ñúçäàäåí îðãàí, êîéòî ñå áîðè ñðåùó äèñêðèìèíàöèÿòà è çà ðàâåíñòâî. À àç ïðîñòî èñêàõ äà áúäå ïðèëîæåíî ïðàâîòî íà ðàâåí øàíñ çà ìîÿòà äúùåðÿ. “Îëèâèÿ íå å èñêàëà äúùåðÿ é äà õîäè ïúëíîöåííî íà ó÷èëèùå, à äà ðàáîòè ñàìî åäèí ÷àñ íà äåí ñúñ ñâîèòå âðúñòíèöè, êîèòî òÿ òàêà èëè èíà÷å ïîçíàâà. Ñ äðóãè äóìè ìàéêàòà èñêà äà çàïî÷íå ïðîãðåñèâíîòî èíòåãðèðàíå íà äåòåòî. Ñïîðåä Îëèâèÿ ðåàêöèÿòà íà ó÷èëèùåòî ñå äúëæè íà ñòðàõ îò íåèçâåñòíîòî, íà ñòðàõ îò ïðèëàãàíåòî íà íåùî íåîáè÷àéíî, ñòðàõ è îò ðàçëè÷íîòî. Äåöàòà è ïî-ãîëåìèòå ìëàäåæè ñ ôèçè÷åñêè óâðåæäàíèÿ âîäÿò ñðàâíèòåëíî íîðìàëåí æèâîò. Òå ñå áîðÿò çà òîâà äà æèâåÿò ñ âðúñòíèöèòå ñè, äà ñïîäåëÿò îáùèòå ñè òàéíè ïðåç ìåæäó÷àñèÿòà, äà ïðàâÿò ñúùèòå ùóðîòèè êàòî îñòàíàëèòå. È íàé-âàæíîòî äà ñà ñàìîñòîÿòåëíè, à íå íÿêîé âúçðàñòåí ïîñòîÿííî äà õîäè ñëåä òÿõ.

Ïîëîæåíèåòî íà äåöàòà ñ ôèçè÷åñêè óâðåæäàíèÿ âúâ Âåëèêîáðèòàíèÿ å áëèçêî äî êàòàñòðîôàëíîòî. Ïðàâèòåëñòâîòî áå ðåøåíî äà èíòåãðèðà íà âñÿêà öåíà òåçè äåöà. Êëàñè÷åñêîòî ìàñîâî ó÷èëèùå îáà÷å íå å ãîòîâî äà ãè ïðèåìå. Äîêëàä, êîéòî ðàçãëåæäà ïðîáëåìà, áå ïóáëèêóâàí ïðåç ëÿòîòî. Îáó÷åíèåòî íà äåöàòà ñ ôèçè÷åñêè èëè óìñòâåíè óâðåæäàíèÿ íå å àäàïòèðàíî. Òîâà å ñòàíîâèùåòî íà ïàðëàìåíòàðíàòà êîìèñèÿ ïî îáðàçîâàíèåòî. Òåçè äåöà âúâ Âåëèêîáðèòàíèÿ ñà åäèí ìèëèîí è 500 õèëÿäè.  ñúùîòî âðåìå áðîÿò íà ñïåöèàëèçèðàíèòå ó÷èëèùà å íàìàëÿë äðàñòè÷íî - îò 1000 íà 139. Çàòâàðÿíåòî èì ñå äúëæè íà ïîëèòèêàòà íà ïðàâèòåëñòâîòî - äåöàòà ñúñ ñïåöèàëíè îáðàçîâàòåëíè íóæäè, êàêòî ãëàñè îôèöèàëíàòà òåðìèíîëîãèÿ, äà áúäàò èíòåãðèðàíè â îáùèòå êëàñîâå. Ñïîðåä êàáèíåòà òîâà å íàé-äîáðèÿò íà÷èí òåçè äåöà äà çàâúðøàò óñïåøíî ó÷èëèùå. Ïðîáëåìúò å, ÷å ðåñóðñèòå çà òîçè òèï îáó÷åíèå ñà òâúðäå îãðàíè÷åíè. Íà îñòðîâà, êàêòî è âúâ Ôðàíöèÿ, ëèïñâà ïîäãîòîâêà çà ïðåïîäàâàòåëèòå. Äðóã ïðîáëåì å, ÷å îáùåñòâåíèòå ó÷èëèùà òðÿáâà äà ðåãèñòðèðàò äîáðè ðåçóëòàòè, çà äà áúäàò äîáðå êëàñèðàíè è ôèíàíñèðàíè. Äîêëàäúò íà ïàðëàìåíòàðíàòà êîìèñèÿ ïî îáðàçîâàíèåòî áå ïðèâåòñòâàí îò àñîöèàöèèòå íà äåöàòà ñ ôèçè÷åñêè óâðåæäàíèÿ, êîèòî ïîáúðçàõà äà ïðèçîâàò çà ïðåðàçãëåæäàíå íà ïðàâèòåëñòâåíàòà ïîëèòèêà. Ó íàñ çíà÷èòåëåí áðîé äåöà ñ óâðåæäàíèÿ îñòàâàò â êúùè. Äðóãè ïîñåùàâàò ñïåöèàëèçèðàíèòå ó÷èëèùà.  ïîñëåäíèòå íÿêîëêî ãîäèíè ñå ãîâîðè çà èíòåãðèðàíî îáó÷åíèå íà äåöàòà ñúñ ñïåöèàëíè îáðàçîâàòåëíè ïîòðåáíîñòè â ìàñîâèòå ó÷èëèùà. Ñðåä ïúðâèòå ñòúïêè íà èíòåãðàöèÿ å ïðèåìàíåòî íà öÿë êëàñ íà äåöà ñ óâðåäåí ñëóõ â ñòîëè÷íîòî ó÷èëèùå “Ñòîþ Øèøêîâ” . Ïî ìíåíèå íà ðîäèòåëè, êîèòî ñà áëàãîäàðíè íà äèðåêòîðêàòà Áîðÿíà Òîïîëñêà, òîâà å åäèí îò íàé-ñïîëó÷ëèâèòå íà÷èíè çà ïðèåìàíå íà ñëàáî ÷óâàùè èëè íå÷óâàùè äåöà â ìàñîâî ó÷èëèùå.  ðåçóëòàò íà òîçè åêñïåðèìåíò ïðåäè íÿêîëêî ãîäèíè, äíåñ â ó÷èëèùåòî ñå îáó÷àâàò îêîëî 25 äåöà ñ óâðåäåí ñëóõ â äâå ïàðàëåëêè. Èìà è åäèíè÷íî èíòåãðèðàíè äåöà â ðàçëè÷íèòå êëàñîâå. Îáó÷åíèåòî îò ïúðâè äî ÷åòâúðòè êëàñ ñå âîäè îò ó÷èòåë ñóðäîïåäàãîã è ðåñóðñåí ó÷èòåë ñïåöèàëèñò. Àíãëèéñêè, ôèçè÷åñêî, ðèñóâàíå è èíôîðìàöèîííè òåõíîëîãèè ñå ïðåïîäàâàò îò ó÷èòåëèòå íà ìàñîâàòà ó÷åáíà ïðîãðàìà. Ïðè òàçè ôîðìà íà èíòåãðàöèÿ ó÷åíèöèòå ñ óâðåäåí ñëóõ íå ñå îáó÷àâàò ñ äàêòèëíà èëè ìèìèêî æåñòîâà ðå÷. Äåöàòà ñå íàó÷àâàò äà îò÷èòàò ïî óñòàòà. Çà äà ãè ïîäïîìîãíàò, ó÷èòåëèòå ñúîáðàçÿâàò ïðåïîäàâàíèÿ ìàòåðèàë ñúñ çðèòåëíèÿ àíàëèçàòîð. Ïðîäúëæàâà íà ñòð. 29 ÎÁÅÊÒÈ 15


öèçìà. “Ïèøåøå òàêà, ÷å îñòàâÿøå çà íàñ ñàìîâúçâèøàâàùà íè èçìàìà”, êàçâà íåìñêèÿò ïèñàòåë, à â ãîð÷èâèíàòà ìó ïðîçèðà êîñâåíà èäåíòèôèêàöèÿ ñ íåãî, Ôèëîñîôà, Ó÷èòåëÿ... Êúì “ñëó÷àÿ Õàéäåãåð” Ãþíòåð Ãðàñ ñå âðúùà-îòèâà è â êíèãàòà “Ìîåòî ñòîëåòèå”(1999).  òðè ïîñëåäîâàòåëíè ðàçêàçà (äåéñòâèåòî ñå ðàçâèâà ïî âðåìå íà ïðîòåñòèòå â Áåðëèí ñðåùó âîéíàòà âúâ Âèåòíàì ïðåç 1966 ã.), ëè÷íîñòòà íà Ìàðòèí Õàéäåãåð âëèçà ìîùíî, ìíîãîïëàíîâî, ðàçãëåæäàíà â êëþ÷à “êîé êîå å!”.  òåçè ðàçêàçè Ãþíòåð Ãðàñ íàðè÷à áåëåæèòèÿ ôèëîñîô “øàìàí”. Çà íåãîâîòî îãðîìíî âëèÿíèå âúðõó ñåáå ñè ãåðîÿò ìó ïðèçíàâà: “Âäèøâàõ Õàéäåãåð è ïðîñâåòëåí êðà÷åõ ïî íåãîâèÿ ïúò ïðåç ïîëåòî “îòõâúðëÿéêè êàòî “çàáðàâåíîñò íà áèòèåòî” âñè÷êî áëèçêî è äåëíè÷íî, îñîáåíî ïîëèòèêàòà”12.  òàçè ëèòåðàòóðíî áëåñòÿùà õðîíèêà èìà òàêúâ åïèçîä. Åâðåéñêèÿò ïîåò Ïàóë Öåëàí ñëåä ïðîäúëæèòåëíà áîëåñò ïðèñòèãà âúâ Ôðàéáóðã. Ïðåîäîëÿâàéêè ïúðâîíà÷àëíàòà ñè íåðåøèòåëíîñò, âñå ïàê ñå ñðåùà ñ Ôèëîñîôà, ÷èåòî ïðîáëåìàòè÷íî ìèíàëî äîòîãàâà ãî âúçïèðàëî. Ïðî÷èòà íÿêîëêî ñâîè ñòèõîòâîðåíèÿ, “àëà äà ñå ôîòîãðàôèðà çàåäíî ñ Õàéäåãåð - òîâà Ïàóë Öåëàí íå ïîæåëà”. ßñíî å çàùî.  ñúùàòà êíèãà Ãþíòåð Ãðàñ îáîáùàâà èçâåñòíàòà áëèçîñò íà ôèëîñîôà äî ðåæèìà íà ôþðåðà, ñúñ äóìèòå: “Íåãîâîòî “ìúë÷àíèå çàñòëà âñè÷êè çëîäåÿíèÿ...” (ñòð.173) Î÷åâèäåí çà ÷èòàòåëÿ å ôàêòúò, ÷å Ïðîôåñîðúò å àëòåð-åãî íà Ãþíòåð Ãðàñ. Ñúâúðøåíî íå ñëó÷àéíè ñà äóìèòå íà ãåðîÿ ìó çà îáðàòèòå íà íåãîâèòå èçáîðè è çà òîâà êîëêî ãîð÷èâà å öåíàòà èì. Èíà÷å êàçàíî, Ïðîôåñîðúò å õóäîæåñòâåíà âåðñèÿ íà èçâèíåíèåòî íà ïèñàòåëÿ ïðåä ñâåòà. Êàêòî êàçàõ â íà÷àëîòî, “Ìîåòî ñòîëåòèå” è ïî-ñåòíåøíàòà ìó íîâåëà “Ðà÷åøêàòà” ñà ïðîíèçàíè îò ãúð÷îâåòå íà ñúâåñòòà ìó. Îáðàçèòå íà Ó÷èòåëÿ, Çúáîëåêàðÿ, Ïðîôåñîðà, Æóðíàëèñòà îò “Òàãåñöàéòóíã” ïî÷òè êàòî â ïñèõèàòðè÷åí ñåàíñ èçâàæ-

12 13

äàò âåäíúæ è îùå è ïàê îñòðèòå òðúíè íà ïðåìúë÷àíàòà îò ïèñàòåëÿ â ãîäèíèòå âèíà. È âñå ïàê, èìà ëè âèíà Ãþíòåð Ãðàñ? Ùå ïîâòîðÿ ÷àñò îò âå÷å êàçàíîòî. Íà ïåòíàéñåò ãîäèíè êàòî ÷ëåí íà “Õèòëåðþãåíä” áúäåùèÿò ïèñàòåë ïîæåëàâà äîáðîâîëíî äà ñëóæè íà ïîäâîäíèöà. Äâå ãîäèíè ïî-êúñíî áèâà ïîâèêàí íà òðóäîâà ïîâèííîñò â äèâèçèÿòà “Ôðèäñáåðã” êðàé Äðåçäåí. Òàì ìëàäèÿò Ãðàñ ñëóæèë äî ïðîëåòòà íà 1945 ã., êîãàòî åëèòíàòà ÷àñò ñå ïðåäàëà íà íàñòúïâàùàòà ñúâåòñêà àðìèÿ. Äîêàòî åäèí õëàïàê, âëÿçúë âúâ Âàôåí ÑÑ, íå å óáèë íèêîãî, òî äóõîâíèòå ëèäåðè íà íåãîâîòî ñòîëåòèå, êàêòî è íà ïðåäõîäíîòî, ñà èçâúðøâàëè äðóãè, äóõîâíè, íðàâñòâåíè, õóìàíèòàðíè “óáèéñòâà”. Äèñêâàëèôèöèðàëè ñà êëàñè÷åñêèòå ïîíÿòèÿ çà åâðîïåéñêèÿ ÷îâåê; ñàìîîïèÿíÿâàëè ñå îò çà÷åíàòà îò òÿõ ñàìèòå òåðìèíîëîãèÿ íà ìîäåðíîñòòà, ïðèäàâàëè ñà ïîðÿäú÷íîñò è ïðèëè÷èå íà îòâðàòèòåëíè ÿâëåíèÿ è ôàêòè. “Îò äâåòå ñòðàíè íà Àòëàíòèêà ñå íàòúêâàìå íà åäíè è ñúùè òåìè íà àíòè-Ïðîñâåùåíèåòî, íà êðèòèêàòà êúì ðîëÿòà íà îáîáùàâàùèÿ èíòåëåêòóàëåö”, êàçâà Þðãåí Õàáåðìàñ.13 Ïðåòåíöèèòå íà õóìàíèòàðíèòå íàóêè ñå ñïóêâàò êàòî ïðàçíè áàëîíè. Ïîïóëÿðíà ñòàâà âñå ïîâå÷å âèçèÿòà çà òåõíè÷åñêàòà, ÷îâåêîíåíàâèñòíà ïðàêòèêà. Óòâúðæäàâà ñå òåñíîãðúäàòà âîëÿ çà âëàñò. Ôèëîñîôñêèòå ìàéñòîðè íà ìèñúëòà, èíòåëåêòóàëöèòå, ïîñðåäíèöèòå íà ñìèñúëà ïðîèçâåæäàò ñàìîçàëúãâàùè ñå äèñêóðñè, äîâåëè íà ïðàêòèêà äî ëèöåìåðíàòà ðåòîðèêà, çàä êîÿòî ìîæå äà ñå ñêðèÿò êàêòî Àóøâèö, òàêà è Ãóëàã. À Ãþíòåð Ãðàñ â ñâîèòå ðîìàíè, íîâåëè è õðîíèêè ðàçêàçâà çà òîâà êàê õëàïàöè êàòî íåãî ñå âäèøâàëè âúçäóõà íà ïîåòè è ôèëîñîôè è ñå îìàãüîñâàëè îò Ñèëàòà, Íàñèëèåòî, Òåõíèêàòà. Ìå÷òàåëè ñà äà ïðî÷èñòÿò ñâåòà îò áþðãåðñêàòà ïëåñåí, îò ãíèëèÿ èìïåðèàëèçúì , áåçðîäíèòå áàíêåðè, çà äà äàäàò øàíñ íà áåäíèòå, óíèçåíèòå è îñêúðáåíèòå.

“Ìîåòî ñòîëåòèå“(1999), ñòð. 98 Ibid., ñòð.271

Ìàñîâîòî ó÷èëèùå è îáðàçîâàíèåòî íà äåöà ñ óâðåæäàíèÿ Ïðîäúëæàâà îò ñòð. 15 Ó÷åíèöèòå èìàò âúçìîæíîñò çà äîïúëíèòåëíè çàíèìàíèÿ, â êîèòî ñå èçÿñíÿâàò ïîíÿòèÿ, ïèøàò ñå ñú÷èíåíèÿ. Êàòî öÿëî îáà÷å ìàñîâîòî ó÷èëèùå îñòàâà íåäîñòúïíî íàé-âå÷å çà äåöà ñ ôèçè÷åñêè óâðåæäàíèÿ, çàùîòî ó÷èëèùíèòå ñãðàäè ñà áåç àñàíñüîð. Ñòúëáèùàòà è ñåðâèçíèòå ïîìåùåíèÿ íå ñà ïðèãîäåíè çà òÿõ, à ëèïñâà è ñïåöèàëèçèðàí òðàíñïîðò äî ó÷èëèùå. Òåçè

äåöà ïîëó÷àâàò îáðàçîâàíèåòî ñè â êúùè è ïî òîçè íà÷èí îñòàâàò èçîëèðàíè ñîöèàëíî. Ïîñëåäèöà îò òîâà å òÿõíàòà íåêîíêóðåíòíîñïîñîáíîñò è íåóìåíèå äà ñå ñïðàâÿò ñ åëåìåíòàðíè íåùà â æèâîòà. Ñúùîòî ñå îòíàñÿ è çà äåöàòà ñ ëåêè óìñòâåíè óâðåæäàíèÿ, êîèòî ó÷àò â ïîìîùíè ó÷èëèùà ïî ñïåöèàëíè ïðîãðàìè. Ñïåöèàëèçèðàíîòî îáó÷åíèå ïî-êúñíî èì ïðåäëàãà ìíîãî îãðàíè÷åí ïðîôåñèîíàëåí èçáîð. ÎÁÅÊÒÈ 29

Масовото училище и образованието на деца с увреждания  

Публикация на списание Обектив, брой 135 от 2006г., автор Мануела Манхилерова

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you