Page 1

Ïî ñëåäèòå íà ñêðèòàòà êàìåðà... Éîðäàíêà ÁÅÊÈÐÑÊÀ

Î

òåêâàùè â ñúçíàíèåòî òðîãàòåëíè èñòîðèè íà ìàéêè, ÷èèòî äåöà èìàò ïðîáëåì ñ íàðêîòè÷íàòà çàâèñèìîñò, äèðåêòíè èíòåðâþòà ñ íàðêîçàâèñèìè... È ñêðèòà êàìåðà, çàñíåëà ëåêóâàùè ñå ñ ìåòàäîí ëèöà... Òîâà ñå ñëó÷âà âúâ ôèëìà “Çàâèñèìîñò”.* Íàðåä ñ ðàçêàçàíèòå èñòîðèè èçîáèëñòâàò íåïðåêúñíàòè ñàìîöåëíè è åäíîâðåìåííî äîñòà ñìåëè ìåòàôîðè, ñúçäàâàùè êðàéíî íåãàòèâíà íàãëàñà, çàòâúðæäàâàùà ñòèãìàòèçàöèÿòà â ïðåäñòàâàòà çà íàðêîçàâèñèìèòå, êîèòî íàé-ìàëêî ñå íóæäàÿò îò òîâà. Åäíî áåçêðàéíî ñúïîñòàâÿíå ñòðàíñòâà ìåæäó èñòîðèèòå è êóïèùàòà áîêëóöè, ìà÷êàíè îò âñè÷êîïîãëúùàùà ìåëà÷êà íà íåíóæíè èçõâúðëåíè âåùè. Íèìà òåçè õîðà ñà ïî-ìàëêî ðàâíè îò äðóãè, íèìà òå íÿìàò ñåìåéñòâà, ïðèÿòåëè? Çàñíåòèòå ñúñ ñêðèòà êàìåðà ëèöà, ñà ëåêóâàùèòå ñå ñ ìåòàäîí, îêîëî ñãðàäàòà, êúäåòî ñå ïðîâåæäà ìåòàäîíîâàòà ïðîãðàìà. Ïðè ïðàâåíåòî íà çàïèñà, îáà÷å, ó÷àñòíèöèòå íå ñà çíàåëè, ÷å ñà îáåêò íà íåïðàâîìåðíèòå ñíèìêè è íå ñà äàâàëè ñúãëàñèåòî ñè. Èçëú÷âàíåòî íà ìàòåðèàëà å ñúïðîâîäåíî ñ íàäïèñà “ñêðèòà êàìåðà”, íî íå ñà ïðåäïðèåòè íåîáõîäèìèòå ìåðêè, çà äà áúäå çàïàçåíà â òàéíà ñàìîëè÷íîñòòà íà ó÷àñòíèöèòå. Èçïîëçâàíåòî íà ñêðèòà êàìåðà çà öåëè, êîèòî íå ñà â îáùåñòâåí èíòåðåñ, å â ðàçðåç ñ íîðìèòå íà ïîâåäåíèå, êîèòî ïîñòàâÿ Åòè÷íèÿò êîäåêñ íà áúëãàðñêèòå ìåäèè. Ïîäîáíî äåëî ñå îïðåäåëÿ êàòî íåìîðàëíî è íååòè÷íî è îò ïðîôåñèîíàëèñòèòå äîêóìåíòàëèñòè. Îò èçëú÷åíîòî íå ñòàâà ÿñíî, ÷å òîâà, êîåòî ñå èíæåêòèðà å ìåòàäîí, à ñå ñúçäàâà ïîäâåæäàùî óñåùàíå çà ïðèåìàíå íà ïîðåäíàòà äîçà íàðêîòèê. Âúâåæäàíåòî â çàáëóæäåíèå å èíòåðåñåí ïîõâàò, íî â òîçè ñëó÷àé âîäè äî ïîâòîðíî íàðóøàâàíå íà Åòè÷íèÿ êîäåêñ. Ëèöàòà íà ôèëìèðàíèòå ó÷àñòíèöè ñå âèæäàò ñúâñåì ÿñíî, íà ìåñòà äîðè îñòàâàò îòêðèòè, à ñàìîëè÷íîñòòà èì - íåçàùèòåíà. Âúðõó î÷èòå íà íÿêîè îò ëèöàòà å ïîñòàâåíà ÷åðíà ëåíòà, êîÿòî íå èçïúëíÿâà ïðåäíàçíà÷åíèåòî ñè. Èìà ìîìåíòè âúâ ôèëìà, êîãàòî êàìåðàòà ñå ïðèáëèæàâà â áëèçúê êàäúð è, âúïðåêè ÷åðíàòà ëåíòà, êîÿòî ïîêðèâà ñàìî î÷èòå èì, òå ìîãàò äà áúäàò ðàçïîçíàòè áåç íèêàêâî óñèëèå, çàùîòî âñè÷êè äðóãè îòëè÷èòåëíè áåëåçè (íîñ, óøè, áðàäè÷êà, óñòíè) îñòàâàò íåçàêðèòè. Ëåíòàòà å ïîñòàâåíà òàêà, âñå åäíî ó÷àñòíèöèòå èìàò ÷åðíè ñëúí÷åâè î÷èëà. Áåçñïîðåí å ôàêòúò, ÷å ñëúí÷åâèòå î÷èëà íå ïðàâÿò ÷îâåê íåðàçïîçíàâàåì. * Ïðîäóöåíòñêà êúùà “Àðò Óèíað” å ñúçäàëà òîçè ôèëì ïî äåéñòâèòåëíè ñëó÷àè. Àâòîð è ïðîäóöåíò å Áèëÿíà Òðàÿíîâà, ðåæèñüîð å Äåÿí Ðóñåâ, îïåðàòîðè - Ðóìåí Âàñèëåâ, Âàíüî Ãåîðãèåâ è Ðîñåí Äàñêàëîâ. Ïðåìèåðàòà ìó ñå å ñúñòîÿëà â Äîìà íà êèíîòî. Çàáåëÿçàí íà òàçè ïðåìèåðà, äîêóìeíòàëíèÿò ôèëì áèâà èçëú÷åí äâóêðàòíî è ïî “Êàíàë 1” íà ÁÍÒ

Ñïîðåä òâúðäåíèÿòà íà íÿêîè îò çàñåãíàòèòå ëèöà è äî äíåñ èìà õîðà, ïîçíàòè è íåïîçíàòè, êîèòî ãè ñðåùàò è èçðàçÿâàò íåãàòèâèçìà ñè êúì òÿõ è çäðàâîñëîâíèÿ èì ïðîáëåì - íàðêîòè÷íà çàâèñèìîñò.  ðåçóëòàò íà èçëú÷âàíåòî íà ôèëìà, ïî òîçè áåçîòãîâîðåí è íåîáìèñëåí íà÷èí, åäèí îò ó÷àñòíèöèòå å ïðåòúðïÿë ñåðèîçíè íåèìóùåñòâåíè âðåäè, èçðàçÿâàùè ñå íå ñàìî â ñðàì è îïîçîðÿâàíå íà ÷åñòòà è äîñòîéíñòâîòî ìó, à òàêà ñúùî è ñà ïðåäèçâèêàëè øîêèðàù ïîâðàò â äîòîãàâà áåçîáëà÷íèòå ìó ñåìåéíè îòíîøåíèÿ. Âñëåäñòâèå íà èçëú÷åíèÿ ìàòåðèàë è íàêúðíÿâàíåòî íà íåïðèêîñíîâåíîñòòà íà ëè÷íèÿ ìó æèâîò, íåãîâàòà áðåìåííà ïðèÿòåëêà ãî íàïóñêà è àáîðòèðà. Òàêàâà ðàçâðúçêà, ðåçóëòàò îò íåñúîáðàçèòåëíîñòòà è áåçõàáåðèåòî íà àâòîðèòå, ïðåäèçâèêâà äúëáîê è íåïîïðàâèì ñòðåñ ó íåãî. Ñ òîçè àêò ëåêîìèñëåíî å ïîðóãàíî îñíîâíîòî ÷îâåøêî ïðàâî, ïðîâúçãëàñåíî îò Êîíñòèòóöèÿòà íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ, à èìåííî íåïðèêîñíîâåíîñòòà íà ëè÷íèÿ æèâîò íà ãðàæäàíèòå. Áåçîòãîâîðíîòî îòíîøåíèå íà àâòîðèòå å íåçàêîííà íàìåñà â ëè÷íèÿ æèâîò íà ïîñòðàäàëèòå è ïîñåãàòåëñòâî âúðõó ÷åñòòà, äîñòîéíñòâîòî è äîáðîòî èì èìå. Ãðóáîòî ïîãàçâàíå íà ëè÷íàòà èì íåïðèêîñíîâåíîñò ÷ðåç ïóáëè÷íîòî ïîêàçâàíå íà ôàêòè îò ëè÷íèÿ èì æèâîò, çà êîåòî òå íå ñà äàâàëè ñúãëàñèåòî ñè, ïîêàçâà ëèïñàòà íà ïðîôåñèîíàëèçúì è íååòè÷íà çëîóïîòðåáà ñ ëè÷íîñòòà èì. Äðóã ôàêòîð, êîéòî ñî÷è íàðóøàâàíåòî íà êîíñòèòóöèîííî ïðîâúçãëàñåíîòî ïðàâî, å ëèïñàòà íà îáùåñòâåí èíòåðåñ ïðè çàñíåìàíåòî íà ëåêóâàùèòå ñå ñ ìåòàäîí, íàìèðàùè ñå îêîëî ñãðàäàòà, â êîÿòî ñå ïðîâåæäà ìåòàäîíîâàòà ïðîãðàìà. Ñëåäîâàòåëíî, íÿìà çàêîíîóñòàíîâåíà ïðè÷èíà äà áúäàò îòêðèòè è ëåñíîðàçïîçíàâàåìè ëèöàòà èì.  Çàêîíà çà çàùèòà íà ëè÷íèòå äàííè èç÷åðïàòåëíî ñà èçáðîåíè ñëó÷àèòå, êîãàòî îáðàáîòâàíåòî íà ëè÷íè äàííè å äîïóñòèìî.  òîçè ñëó÷àé íèòî åäíî îò òÿõ íå å íàëèöå. Íàïðîòèâ, äîðè ñúùèÿò çàêîí çàáðàíÿâà îáðàáîòâàíå íà ëè÷íè äàííè, êîèòî ñå îòíàñÿò äî ëè÷íîòî çäðàâå. Êàòî ñå ïðåäîñòàâÿò íà øèðîêàòà ïóáëèêà ëè÷íèòå äàííè, ñâúðçàíè ñúñ çäðàâåòî íà ôèëìèðàíèòå ëèöà, ñå íàðóøàâà òàçè çàáðàíà. Ñ áåçîòãîâîðíèòå ñè è íåïðîôåñèîíàëíè äåéñòâèÿ àâòîðèòå íà ôèëìà íàðóøàâàò è ðàçïîðåäáèòå íà Åâðîïåéñêàòà êîíâåíöèÿ çà çàùèòà ïðàâàòà íà ÷îâåêà è îñíîâíèòå ñâîáîäè (ÅÊÏ×). ÅÊÏ× çàêðèëÿ ïðàâîòî íà íåïðèêîñíîâåíîñò íà “ëè÷íèÿ æèâîò” - îáùî ïîíÿòèå, êîåòî îáõâàùà ôèçè÷åñêàòà è ìîðàëíà íåïðèêîñíîâåíîñò íà ëè÷íîñòòà. Èìåííî òîâà ïðàâî îáà÷å å íàðóøåíî, ñëåä êàòî, áåç ñúãëàñèåòî íà ó÷àñòíèöèòå, òå ñà áèëè ôèëìèðàíè è íå å áèëà ïîëîæåíà íåîáõîäèìàòà ãðèæà çà ñúõðàíÿâàíå íà ñàìîëè÷íîñòòà èì. Ïî òîçè íà÷èí ôàêòè îò ëè÷íèÿ èì æèâîò ñà áèëè ãðóáî èçëîæåíè íà ïîêàç è íåïðèêîñíîâåíîñòòà èì å ïîãàçåíà.



ÎÁÅÊÒÈÂ 7




Äî êàêâà ñòåïåí òîâà âìåøàòåëñòâî â ëè÷íèÿ èì æèâîò å áèëî íåîáõîäèìî? Òðÿáâà äà ñúùåñòâóâàò îñîáåíî ñåðèîçíè ïðè÷èíè, çà äà ìîæå íàìåñàòà îò ñòðàíà íà äúðæàâíèòå âëàñòè äà ñå ïðèåìå çà çàêîííà, îò ãëåäíà òî÷êà íà åâðîïåéñêèòå ðàçïîðåäáè. Íî òóê ëèïñâàò òàêèâà.  êîíêðåòíèÿ ñëó÷àé íàìåñàòà è ãðóáîòî ïîðóãàâàíå íà ÷åñòòà è äîñòîéíñòâîòî íà çàñíåòèòå ñúñ ñêðèòà êàìåðà ëèöà íå ñà â “èíòåðåñ íà íàöèîíàëíàòà è îáùåñòâåíàòà ñèãóðíîñò èëè íà èêîíîìè÷åñêîòî áëàãîñúñòîÿíèå íà ñòðàíàòà, çà ïðåäîòâðàòÿâàíå íà áåçðåäèöè èëè ïðåñòúïëåíèÿ, çà çàùèòà íà çäðàâåòî è ìîðàëà èëè íà ïðàâàòà è ñâîáîäèòå íà äðóãèòå”. Ïîíÿòèåòî "íåîáõîäèìîñò" å ñâúðçàíî ñ òîâà çà "äåìîêðàòè÷íî îáùåñòâî". Ñïîðåä ïðàêòèêàòà íà ñúäà, íàðóøàâàíåòî íà ïðàâî, ãàðàíòèðàíî îò êîíâåíöèÿòà, íå ìîæå äà áúäå ðàçãëåæäàíî êàòî "íåîáõîäèìî â åäíî äåìîêðàòè÷-

íîòî îáùåñòâî", àêî òî íå å, ïðîïîðöèîíàëíî íà ïðåñëåäâàíàòà çàêîííà öåë. À çàêîííà öåë â ñëó÷àÿ å òðóäíî äà ñå îáñúæäà, ñëåä êàòî òÿ íå ñúùåñòâóâà. Íåîáõîäèìî å äà ñå îòáåëåæè, ÷å äåéñòâèÿòà íà îòâåòíèêà íå ñå çàùèòàâàò îò êîíñòèòóöèîííî ïðîâúçãëàñåíîòî ïðàâî íà îòâåòíèêà, à èìåííî ñâîáîäàòà íà èçðàçÿâàíå íà ìíåíèå. Ïðè÷èíàòà çà òîâà ñå êðèå çàä íîðìà â áúëãàðñêàòà Êîíñòèòóöèÿ, êîÿòî êàçâà, ÷å “òîâà ïðàâî íå ìîæå äà ñå èçïîëçâà çà íàêúðíÿâàíå íà ïðàâàòà è äîáðîòî èìå íà äðóãèãî”. Ïîäîáíà ëèïñà íà ìèñúë çà íàðóøàâàíåòî íà ïðàâàòà íà ÷îâåêà å íåâúçìîæíî äà îñòàíå íåçàáåëÿçàíà. Áúëãàðñêèÿò õåëçèíêñêè êîìèòåò çàå ñâîÿòà ïîçèöèÿ ïî ñëó÷àÿ è ùå îêàæå ïîñðåäíè÷åñòâî ìåæäó ñòðàíèòå ïî ñïîðà çà ïîñòèãàíå áàëàíñ ìåæäó ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî è ïðàâîòî íà ëè÷åí æèâîò.

Ïðîäúëæàâà îò ñòð. 3 Íî ñèñòåìíè èëè íå, ìåðêèòå âñå ïàê òðÿáâà äà ñå èçïúëíÿâàò. Òàêà ëè å? Ïî-ãîëÿìàòà ÷àñò îò òÿõ ñà ñúñ ñðîê àâãóñò - ñåïòåìâðè, çà äà âëÿçàò â ïîñëåäíèÿ ðåøàâàù ñåïòåìâðèéñêè äîêëàä. Åòî êàêâî ïèøå â ÍÏÎ äîêëàäà çà òîâà: “Ñòåïåíòà íà èçïúëíåíèå íà ìåðêèòå êúì äàòàòà íà îáîáùàâàíå íà äîêëàäà å íèñêà. Òðóäíî ìîæå äà ñå ïîñî÷è äîðè åäíà, êîÿòî äà å èçïúëíåíà èçöÿëî.” È ïî-íàòàòúê: “Äîðè è èçïúëíåíèåòî èì äà å çàïî÷íàëî èëè äà ñà ÷àñòè÷íî èçïúëíåíè, íàé-÷åñòî êà÷åñòâîòî íà èçïúëíåíèå å íåçàäîâîëèòåëíî.” Îáðàçöîâ ïðèìåð çà ôîðìàëíî èçïúëíåíèå ñà ìåðêèòå, âçåòè çà îòðàçÿâàíå íà ïðåïîðúêàòà, îòíàñÿùà ñå äî êîíñòàòàöèÿòà îòíîñíî ðàáîòàòà íà Êîìèñèÿòà çà çàùèòà îò äèñêðèìèíàöèÿ. “Êîìèñèÿòà çà çàùèòà îò äèñêðèìèíàöèÿ âñå îùå íå ðàçïîëàãà ñ òî÷íèòå ðåñóðñè è íå å íàïúëíî îïåðàòèâíà”, ñà íàïèñàëè åêñïåðòèòå íà ÅÊ.  îòãîâîð ÌÑ å ðåøèë, ÷å äî 30 þëè ñëåäâà äà ñå îáÿâÿò êîíêóðñè è äà ñå íàçíà÷àò íåîáõîäèìèòå êàäðè. Íî åòî êàêâî êîíñòàòèðà ãðàæäàíñêèÿ äîêëàä: “Òàçè ìÿðêà, îáà÷å, ïðåäñòàâëÿâà ìèíèìàëíîòî è äàëå÷ íå èç÷åðïâà íåîáõîäèìîòî çà àäåêâàòíîòî ïîñòèãàíå íà ïîäîáðåíèå â ðàáîòàòà íà êîìèñèÿòà. ...×èñëåíîòî ïîïúëâàíå íà ñúñòàâà áåç èçðàáîòåíè ïðîöåäóðè, ïðàâè-

ëà è ïðàêòèêè çà ðàáîòà ðèñêóâà äà äîâåäå âìåñòî äî ïîâèøàâàíå êàïàöèòåòà é, äî óòåæíÿâàíå íà ñòðóêòóðàòà íà êîìèñèÿòà.” Ñëåä òîâà ðàçáèðàìå, ÷å ñðåäíàòà ðàáîòíà çàïëàòà òàì (523,85 ëâ.) å ìíîãî ïî-íèñêà, îòêîëêîòî â äðóãè ïîäîáíè çâåíà, íàïðèìåð Ðåäàêöèÿ “Íîðìàòèâíè àêòîâå” â ÌÑ (884.25 ëâ.), ÷å ÌÑ å ïîèñêàë ùàòúò è äà áúäå ñúêðàòåí ñúñ 7% è “òîçè áðîé ùàòîâå îïðåäåëÿ êàäðîâè ðåñóðñ íà ÊÇÄ, êîëêîòî íà äâå îòíîñèòåëíî ðàçâèòè ÍÏÎ - íåäîñòàòú÷åí çà íàöèîíàëíàòà èíñòèòóöèÿ çà óòâúðæäàâàíå íà ðàâåíñòâî”. À çà ïîäîáðÿâàíåòî íà êâàëèôèêàöèÿòà íà êàäðèòå ÷åòåì: “Îöåíÿâàíàòà ìÿðêà íå å èç÷åðïàòåëíà è çàùîòî íå ïðåäâèæäà îáó÷åíèå çà êàäðèòå íà ÊÇÄ.  Áúëãàðèÿ åêñïåðòèòå â òàçè îáëàñò ñà åäèíèöè... Ïëàíèðàíîòî îáó÷åíèå èçîáùî íå âêëþ÷âà îáó÷åíèå ïî àíòèäèñêðèìèíàöèîííî ïðàâî”. Ãðàæäàíñêèÿò äîêëàä å íàïèñàí îò àâòîðè è îðãàíèçàöèè, êîèòî îò ãîäèíè íàáëþäàâàò ñúñòîÿíèåòî íà ïðàâàòà íà ÷îâåêà è ïîëîæåíèåòî íà ò.í. “óÿçâèìè ãðóïè”. Äàíî òåêñòúò äà áúäå ïðî÷åòåí è îò ïðàâèòåëñòâåíèòå ÷èíîâíèöè, è îò ÅÊ. À ôàìèëèÿ “Ïðàâà íà ÷îâåêà” ÷ðåç ìåäèéíà êàìïàíèÿ òðÿáâà äà èíôîðìèðà ïóáëèêàòà çà íà÷èíà, ïî êîéòî - çà êîé ëè ïúò - óïðàâëÿâàùèòå ñå îïèòâàò äà õâúðëÿò ïðàõ â î÷èòå íà “Åâðîïà”.

Íîâ ïðîåêò íà ÁÕÊ Îò íà÷àëîòî íà àâãóñò 2006 ã. Áúëãàðñêèÿò õåëçèíêñêè êîìèòåò çàïî÷íà ðàáîòà ïî ôèíàíñèðàí îò ÈÓÑÑ (Èíñòèòóò çà óêðåïâàíå íà ñúäåáíàòà ñèñòåìà) ïðîåêò, íàñî÷åí êúì ñúäåáíàòà ïðàêòèêà ïî íàêàçàòåëíè äåëà çà ïðåñòúïëåíèÿ, ñâúðçàíè ñ ïðîèçâîäñòâî, ðàçïðîñòðàíÿâàíå, äúðæàíå èëè ïðåíàñÿíå íà íàðêîòè÷íè âåùåñòâà (÷ë. 354 è ñë., 242 ÍÊ). Óñïîðåäíî ñ íàáëþäåíèÿòà íà òàêèâà äåëà, èçñëåäâàíåòî ùå âêëþ÷è ïðîó÷âàíå íà äîêóìåíòè ïî òÿõ, êàêòî è ïîñåùåíèÿ íà çàòâîðè è çàòâîðíè÷åñêè îáùåæèòèÿ çà èíòåðâþèðàíå íà ëèøåíè îò ñâîáîäà ñ âëåçëè â ñèëà ïðèñúäè çà ïðåñòúïëåíèÿ, ñâúðçàíè ñ íàðêîòè÷íè âå8 ÎÁÅÊÒÈÂ

ùåñòâà. Ïðîåêòúò ñè ïîñòàâÿ çà öåë äà àíàëèçèðà åôåêòèâíîñòòà íà äåéíîñòòà íà ïðàâîïðèëàãàùèòå îðãàíè â ïðîòèâîïîñòàâÿíåòî íà íàðêî-ïðåñòúïëåíèÿòà è äà èçâúðøè àíàëèç è îöåíêà íà ðåçóëòàòà îò íåïîñëåäîâàòåëíàòà çàêîíîäàòåëíàòà ïîëèòèêà â áîðáàòà ñ ïðåñòúïëåíèÿòà, ñâúðçàíè ñ íàðêîòèöè.  ðåçóëòàò íà òîâà, ïðîåêòúò ùå ïîâèøè ãðàæäàíñêèÿ êîíòðîë íàä äåéñòâèÿòà íà ïðàâîïðèëàãàùèòå îðãàíè â ñôåðàòà íà áîðáàòà ñ ðàçïðîñòðàíåíèåòî íà íàðêîòèöè è ùå óâåëè÷è ïðîçðà÷íîñòòà â äåéñòâèÿòà íà îðãàíèòå íà íàêàçàòåëíîòî ïðåñëåäâàíå, ñ îãëåä âúçïðåïÿòñòâàíå íà êîðóïöèîííè ïðàêòèêè.

По следите на скритата камера...  

Публикация на списание Обектив, брой 135 от 2006г., автор Йорданка Бекирска

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you