Issuu on Google+

ÃÅÒÀÒÀ ÍÀ ÁÚËÃÀÐÈß Ìèõàèë ÈÂÀÍΠ“Ôàêóëòåòà”, “Ôèëèïîâöè” è “Àáèñèíèÿ” â Ñîôèÿ, “Ñòîëèïèíîâî” è “Øåêåð ìàõàëà” â Ïëîâäèâ, “Íàäåæäà” â Ñëèâåí, “Õóìàòà” è “Ìîìèí áðîä” â Ëîì, “Ìàêñóäà” âúâ Âàðíà, “Êîìëóêà” â Áóðãàñ, “Ìàõàëàòà” â Êàçàíëúê, “Òîêàéòî” â Ïàçàðäæèê, “Èãëèêèòå” â Äîáðè÷, “Ìàõàëàòà” â ßìáîë, “Ðåïóáëèêà” â Õàñêîâî, “Èçòîê” â Êþñòåíäèë - òîâà å ñàìî ÷àñò îò óæàñÿâàùàòà ãåîãðàôèÿ íà ãåòàòà íà Áúëãàðèÿ. Áåç äà ñå îìàëîâàæàâàò áåäíîñòòà, ëîøèòå æèëèùíè óñëîâèÿ è íåðàçâèòàòà òåõíè÷åñêà è ñîöèàëíà èíôðàñòðóêòóðà â ðåäèöà ñåëñêè ðåãèîíè òóê ñòàâà äóìà çà ãðàäñêè òåðèòîðèè. Ãåòàòà ñà õàðàêòåðíè çà ãðàäîâåòå. Òîâà ñà îáøèðíè îáîñîáåíè êâàðòàëè, ìàñîâî çàñòðîåíè ñ ïðåíàñåëåíè ïàÿíòîâè ñãðàäè (â íàéìèçåðíèòå èì ÷àñòè - ñ “áèäîíâèëè”), â ãîëÿìà ÷àñò áåç êàêâàòî è äà å êàíàëèçàöèÿ, âîäîïðîâîä è äîðè áåç åëåêòðè÷åñòâî, ñ óëèöè áåç íàñòèëêè è ÷åñòî ïúòè áåç èçëàç íà óëèöà, áåç óëè÷íî îñâåòëåíèå, áåç òåëåôîííà ìðåæà, áåç àäåêâàòíà ñîöèàëíà ñòðóêòóðà äåòñêè, îáðàçîâàòåëíè, ëå÷åáíè è êóëòóðíè çàâåäåíèÿ, áåç çåëåíè ïëîùè.  ãåòàòà æèâåÿò ïðåäèìíî ðîìè, íî íå âñè÷êè ñå ñàìîîïðåäåëÿò òàêà. Òèïè÷åí ïðèìåð å Ïëîâäèâ.  îáùèíàòà ïî âðåìå íà ïðåáðîÿâàíå ñå ñàìîîïðåäåëÿò êàòî ðîìè ñàìî îêîëî 5 õèëÿäè, äîêàòî â ãåòàòà íà ãðàäà æèâåÿò îêîëî 40 õèëÿäè. Çàòîâà â Ïëîâäèâ ìîæå äà ÷óåòå èçðàçà “ìàëöèíñòâà íà ãåòàòà”. Ãåòîòî å èçîëèðàí ñâÿò ñúñ ñâîè îáùåñòâåíè îòíîøåíèÿ, ñúñ ñâîè ïðàâèëà. Êîãàòî æèâååùèÿò â íåãî èçëåçå íàâúí, òîé îòèâà â äðóã - ðàçëè÷åí - “ãîëÿì” ñâÿò, êúäåòî â ìíîãî ñëó÷àè ìó å òðóäíî äà ñå ïðèñïîñîáè, êúäåòî òîé íå ñå ÷óâñòâà ñèãóðåí. Òîâà ìîòèâèðà íàãëàñà çà âðúùàíå êúì óáåæèùåòî íà ìàêàð è ìèçåðíèÿ, íî ñâîé ñâÿò, êîåòî íÿêîè ñïåêóëàòèâíî ïðåäñòàâÿò êàòî ñòðåìåæ êúì ñàìîèçîëàöèÿ. (Ó íàñ íå ñå çíàå, ÷å ïîâå÷åòî ðîìè â Áúëãàðèÿ íå ñà ìîáèëíè - îêîëî òðè ÷åòâúðòè îò òÿõ íèêîãà íå ñà íàïóñêàëè íàñåëåíîòî ìÿñòî, êúäåòî ñà ñå ðîäèëè.) Ìíîçèíñòâîòî â êâàðòàëèòå òúíå â ìèçåðèÿ, íî â íÿêîè ãåòà èìà è áîãàòàøêè êúùè - ñêúïî ïîñòðîåíè ñ äåìîíñòðàòèâåí ðàçêîø - â ïî-ëè÷íàòà ÷àñò íà êâàðòàëà - òàì, êúäåòî òîé ãðàíè÷è ñ “ãîëåìèÿ” ñâÿò.  ãîëÿìàòà ñè ÷àñò ðîìñêàòà èíòåëèãåíöèÿ íå æèâåå â ãåòîòî - òÿ ñå å ïðèñïîñîáèëà (”èíòåãðèðàëà”) íàâúí îò íåãî, îñòàâàéêè ñ íåèçëå÷èìàòà ðàíà îò òîâà, ÷å òî ñúùåñòâóâà ñúâñåì íàáëèçî. Òàêà æèâåÿò áëèçî 400 õèëÿäè ÷îâåøêè ñúùåñòâà â Áúëãàðèÿ. Âúïðîñúò å - òîâà äîêîãà ùå ïðîäúëæàâà? Ïðàâèòåëñòâàòà ïðåç 90-òå ãîäèíè îáðúùàõà ãðúá íà òàçè ìðà÷íà êàðòèíà è íå ïðàâåõà íèùî ñúùåñòâåíî íåùàòà äà ñå ïðîìåíÿò. Òîâà áåçäåéñòâèå êîíòðàñ-

òèðàøå ñ ïî-íàòàòúøíîòî óñëîæíÿâàíå íà ïðîáëåìèòå. Áåäíîñòòà ñðåä ðîìèòå ñå çàäúëáî÷àâàøå, óñëîâèÿòà íà æèâîò â ðîìñêèòå êâàðòàëè ñå âëîøàâàõà. Ðîìèòå â ñåëàòà îñòàíàõà áåç ïîìèíúê è òîâà ïðåäèçâèêà âúòðåøíà ìèãðàöèÿ. ×àñò îò òÿõ ñå ïðèäâèæèõà êúì ãîëåìèòå ãðàäîâå, ñúçäàâàéêè ñóáãåòà îò áèäîíâèëè êúì óñòàíîâèëèòå ñå âå÷å òðàäèöèîííî ãåòà. Íå ìîæå äà ñå êàæå, ÷å íåùàòà íå ñà ñå çíàåëè. Ïóáëèêóâàíè ñà íÿêîëêî çàäúëáî÷åíè ïðîó÷âàíèÿ*, îòíàñÿùè ñå äî ðîìñêàòà îáùíîñò â Áúëãàðèÿ, â êîèòî äèàãíîçàòà å ïîñòàâåíà - è çà îáðàçîâàíèåòî, è çà çäðàâíîòî ñúñòîÿíèå, è çà áåäíîñòòà è çà æèëèùíèòå óñëîâèÿ. È, êîåòî å ìíîãî âàæíî - çà íåîáõîäèìîñòòà äà ñå ñòèìóëèðà èìóííàòà ñèñòåìà íà ðîìñêàòà îáùíîñò, äà ñå àêòèâèðàò íåéíèòå ñîáñòâåíè ñèëè çà ðàçâèòèå. ÏÐÅÇ ÏÎÑËÅÄÍÈÒÅ 6-7 ÃÎÄÈÍÈ ÍÀÑÒÚÏÈ ÏËÀÕÎ ÐÀÇÄÂÈÆÂÀÍÅ Òî áå ïðåäèçâèêàíî â ãîëÿìà ñòåïåí îò ïðîöåñà íà ïðèñúåäèíÿâàíå êúì ÅÑ, íî è îò îñúçíàòàòà â íÿêîè îáùèíè íåòúðïèìîñò êúì ñúùåñòâóâàùîòî ïîëîæåíèå äâà ïðîåêòà ïî ÔÀÐ çà 6,5 ìèëèîíà åâðî â øåñò îáùèíè è ñïîðàäè÷åí (íå âèíàãè óñïåøåí) îïèò íà ìåñòíè ðúêîâîäñòâà è îáùåñòâåíè îðãàíèçàöèè çà ðåãóëèðàíå, áëàãîóñòðîéñòâî è ñòðîèòåëñòâî â Ñîôèÿ, Ëîì, Ñòàðà Çàãîðà, Ïàçàðäæèê, Êþñòåíäèë, Êàçàíëúê è Ïëîâäèâ. Íà òîçè ôîí ïðèåìàíåòî ïðåç ìàðò îò ïðàâèòåëñòâîòî íà “Íàöèîíàëíà ïðîãðàìà çà ïîäîáðÿâàíå íà æèëèùíèòå óñëîâèÿ íà ðîìèòå â Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ çà ïåðèîäà 2005 - 2015 ãîäèíà” áè òðÿáâàëî äà ïîðîäè î÷àêâàíåòî, ÷å èçïúëíèòåëíàòà âëàñò ïðåìèíàâà â àêòèâíà ïîçèöèÿ.  ïðîãðàìàòà èçðè÷íî ñå ñïîìåíàâà, ÷å â íåÿ ñà ïîëçâàíè ðåçóëòàòè îò äâå ïðåäøåñòâàùè ðàçðàáîòêè, ïîðàäè êîåòî íåêà íàêðàòêî äà ñå ñïðåì âúðõó òÿõ. Ïúðâàòà å ìàùàáíî ïðîó÷âàíå ïî ëèíèÿ íà ÔÀÐ íà óðáàíèçàöèÿòà è æèëèùàòà íà ðîìñêèòå êâàðòàëè â Áúëãàðèÿ, ïðèåòî îò Ìèíèñòåðñòâîòî íà ðåãèîíàëíîòî ðàçâèòèå è áëàãîóñòðîéñòâîòî ïðåç 2003 ã.  ðàçðàáîòêàòà å àíàëèçèðàíî ñúñòîÿíèåòî íà ðîìñêèòå êâàðòàëè â 88 íàñåëåíè ìåñòà ñ íàñåëåíèå îêîëî 400 õèëÿäè äóøè. Äàäåíè ñà êîëè÷åñòâåíèòå èçìåðåíèÿ íà ñúùåñòâóâàùîòî ïîëîæåíèå: ìíîãîáðîéíè íåîòãîâàðÿùè íà íèêàêâè ñòàíäàðòè æèëèùà (íàä 90% îò îáèòàòåëèòå íà ñîôèéñêèÿ êâàðòàë “Ôàêóëòåòà” íàïðèìåð æèâåÿò ïðè íåïðèåìëèâè æèëèùíè óñëîâèÿ); ëèïñâàùà èëè çëå ïîääúðæàíà óëè÷íà ìðåæà è èíôðàñòðóêòóðà; ëèïñâàùè * Âæ. Èëîíà Òîìîâà , “Öèãàíèòå â ïðåõîäíèÿ ïåðèîä”, 1995 ã.

ÎÁÅÊÒÈÂ 29


ñãðàäè íà îáùåñòâåíî îáñëóæâàíå; ïðè îòñúñòâèåòî íà êîíòðîë - ñòèõèéíî ñòðîèòåëñòâî íà íåçàêîííè ñãðàäè (â íÿêîè êâàðòàëè íåçàêîííîòî ñòðîèòåëñòâî å 100%), êàòî â ìíîãî ñëó÷àè ñå ñòðîè áåç äà ñå ñïàçâàò ñòðîèòåëíè, ñàíèòàðíè è õèãèåííè íîðìè, êîåòî îáåçñìèñëÿ ïîñëåäâàùè ñòúïêè çà óçàêîíÿâàíå; íåçàêîííè âêëþ÷âàíèÿ êúì èíôðàñòðóêòóðàòà, êàòî ñëåäñòâèå è îò íåçàêîííîòî ñòðîèòåëñòâî; íèñêà êóëòóðà íà îáèòàâàíå. Ñïåöèàëíî âíèìàíèå ñå îáðúùà íà êëþ÷îâèòå âúïðîñè, ñâúðçàíè ñ íåèçÿñíåíàòà ñîáñòâåíîñò íà çåìÿòà è ñ ëèïñàòà íà àêòóàëåí êàäàñòúð è íà ïîäðîáíè óñòðîéñòâåíè ïëàíîâå, áåç êîèòî å íåâúçìîæíî äà ñå ïðåäïðèåìàò êàêâèòî è äà áèëî çàêîííè äåéñòâèÿ çà òðàéíî ïîäîáðÿâàíå íà æèëèùíèòå óñëîâèÿ. Îòáåëÿçâà ñå, ÷å Çàêîíúò çà óñòðîéñòâî íà òåðèòîðèÿòà å íåïðèëîæèì çà ïîâå÷å îò 70% îò îáîñîáåíèòå ðîìñêè êâàðòàëè. Âúçìîæíî å ïðèëàãàíåòî ìó ñàìî íà îñíîâàòà íà ïðèåòè ñïåöèôè÷íè ïðàâèëà è íîðìè è ÿñåí ïðàâåí ñòàòóò íà òåðèòîðèÿòà è æèëèùàòà. Íà îñíîâàòà íà íàïðàâåíèÿ àíàëèç ñå ïðàâÿò ðåäèöà ïðåïîðúêè âúâ âðúçêà ñ èçðàáîòâàíåòî è îñúùåñòâÿâàíåòî íà íîâà æèëèùíà ïîëèòèêà, êàêòî è óïðàâëåíñêà ñòðàòåãèÿ çà îñúùåñòâÿâàíåòî é. Àêòèâíîòî ó÷àñòèå íà ðîìñêàòà îáùíîñò ñå ðàçãëåæäà êàòî íåîáõîäèìî óñëîâèå. Êàòî ïúðâîñòåïåííè ñà ôîðìóëèðàíè çàäà÷èòå: - äà ñå ñïðå íåçàêîííîòî ñòèõèéíî çàñåëâàíå â ðîìñêèòå êâàðòàëè; - äà ñå àêòóàëèçèðàò èëè èçðàáîòÿò íîâè êàäàñòðàëíè êàðòè è ïîäðîáíè óñòðîéñòâåíè ïëàíîâå çà êâàðòàëèòå, îò÷èòàùè êîíêðåòíàòà îáñòàíîâêà, ñ öåë äà áúäàò çàïàçåíè è óçàêîíåíè âúçìîæíî íàé-ãîëÿì áðîé ñãðàäè, êîèòî äà áúäàò ïðèâåäåíè â ðàçóìíè ñðîêîâå â ñúîòâåòñòâèå ñúñ ñòðîèòåëíèòå íîðìè. (Êóðñèâúò å ìîé.) Äðóãàòà öèòèðàíà â ïðàâèòåëñòâåíàòà ïðîãðàìà ðàçðàáîòêà å ïóáëèêóâàíèÿ ïðåç 2005 ã. îò Ïðîãðàìàòà íà ÎÎÍ çà ðàçâèòèå (ÏÐÎÎÍ) ïðîåêò íà “Íàöèîíàëíà ïðîãðàìà çà ïîäîáðÿâàíå íà æèëèùíèòå óñëîâèÿ â ãðàäñêà ñðåäà íà åòíè÷åñêèòå ìàëöèíñòâà â íåðàâíîñòîéíî ïîëîæåíèå”, â êîéòî ñà èçïîëçâàíè íÿêîè îò ðåçóëòàòèòå îò ïðîó÷âàíåòî ïî ëèíèÿòà íà ÔÀÐ. Êàòî îñíîâåí ïðèíöèï â ïðîåêòà ñå ôîðìóëèðà: “Îáíîâÿâàíåòî íà ñúùåñòâóâàùèòå êâàðòàëè ïðåäñòàâëÿâà îïòèìàëíèÿò ïîäõîä ÷ðåç ïîäîáðÿâàíå íà èíôðàñòðóêòóðàòà, ïîäîáðÿâàíå êà÷åñòâîòî íà æèëèùàòà â ðàìêèòå íà ðåãóëàöèîííèòå ïëàíîâå è îñèãóðÿâàíå íà ñèãóðíî âëàäååíå íà æèëèùàòà ïðè àáñîëþòíî ìèíèìàëíîòî èì ðàçðóøàâàíå è ïðåìåñòâàíå íà æèòåëèòå èì.” Âïîñëåäñòâèå îáà÷å â ðàçðàáîòêàòà íà ÏÐÎÎÍ íà òîçè ïðèíöèï ñå èçíåâåðÿâà. Ïðåäëàãà ñå äåòàéëíî ðàçðàáîòåíà ïðàêòè÷åñêà ñõåìà, â êîÿòî àêöåíòúò ñå ïîñòàâÿ âúðõó ñóáñèäèðàíî æèëèùíî ñòðîèòåëñòâî. Ïðåäëàãà ñå çà äåñåòãîäèøåí ñðîê (äî2015 ã.) äà ñå ïðåäâèäè íåìàëêàòà ñóìà îò 1,259 ìëðä. ëåâà, îò êîèòî 919,25 ìëí. (73%) çà æèëèùà. Çà ðåãóëàöèÿ (óïðàâëå30 ÎÁÅÊÒÈÂ

íèå íà òåðèòîðèèòå) ñå ïðåäëàãàò ñàìî 9,83 ìëí. Íå ñà ïëàíèðàíè äåéñòâèÿ ïî óçàêîíÿâàíå íà ñúùåñòâóâàùè ñãðàäè. Èç÷èñëåíèÿòà ñà íàïðàâåíè íà êàëïàê âúðõó âñè÷êè îêîëî 400 õèëÿäè äóøè, æèâååùè âúâ âñè÷êè 88 íàñåëåíè ìåñòà, âêëþ÷åíè â èçñëåäâàíåòî ïî ÔÀÐ, è íå ñà îáîñíîâàíè ñ íàïðàâåíè â îáùèíèòå ðàç÷åòè çà íåîáõîäèìèòå ñðåäñòâà. Ïðåäëàãà ñå 40% îò ñðåäñòâàòà äà áúäàò îñèãóðåíè îò äúðæàâíèÿ áþäæåò, 30% îò Åâðîïåéñêèÿ ñúþç, 17% îò îáùèíèòå (âêëþ÷èòåëíî ñòîéíîñòòà íà îáùèíñêèòå òåðåíè è èçãðàæäàíåòî íà ñîöèàëíà èíôðàñòðóêòóðà), 13% îò äðóãè èçòî÷íèöè. Íàïðàâåíî å ðàçïðåäåëåíèå ïî ãîäèíè: ïðåç 2005 ã. - 2,98 ìëí., ïðåç 2006 ã. - 52,03 ìëí., ïðåç 2007 ã. 101,78 ìëí. è ò. í. ÏÎÄÕÎÄÚÒ ÍÀ ÏÐÎÎÍ ÏÐÎÒÈÂÎÐÅ×È ÍÀ ÏÎÄÕÎÄÀ  ÐÀÌÊÎÂÀÒÀ ÏÐÎÃÐÀÌÀ ÇÀ ÐÀÂÍÎÏÐÀÂÍÎ ÈÍÒÅÃÐÈÐÀÍÅ ÍÀ ÐÎÌÈÒÅ Â ÁÚËÃÀÐÑÊÎÒÎ ÎÁÙÅÑÒÂÎ Â òîçè äîêóìåíò è äîñåãà å îòðàçåíà â íàé-ãîëÿìà ñòåïåí ãëåäíàòà òî÷êà íà ðîìñêàòà îáùíîñò â Áúëãàðèÿ. Åòî êàêâî ïèøå â Ðàìêîâàòà ïðîãðàìà: “Öåëòà å ãîëÿìà ÷àñò îò ñúùåñòâóâàùèÿ æèëèùåí ôîíä â ðîìñêèòå êâàðòàëè äà ñå óçàêîíè â ñúùåñòâóâàùèòå ìó ôîðìè è ðàçìåðè è âëàäåëöèòå äà ñå ñäîáèÿò â íàé-êðàòúê ñðîê ñ äîêóìåíòè çà ñîáñòâåíîñò. Çàåäíî ñ òîâà å íåîáõîäèìî äà ñå ïîäîáðè è æèëèùíèÿò ôîíä, íî íå òîëêîâà ÷ðåç èçãðàæäàíåòî íà ñêúïîñòðóâàùè æèëèùà, à ÷ðåç ôîðìè íà ïîäïîìàãàíå (ôèíàíñîâî-êðåäèòíè, ñ ìàòåðèàëè, ñ ïàðöåëè è äð.) íà õîðàòà, êîèòî ñàìè æåëàÿò äà ïîäîáðÿò æèëèùíèòå ñè óñëîâèÿ. Íóæíî å äà èìà öåëåâà äúðæàâíà ñóáñèäèÿ çà áëàãîóñòðîÿâàíåòî íà ðîìñêèòå êâàðòàëè.” Íåêà ñåãà äà ïðåìèíåì êúì òåêñòà íà ïðàâèòåëñòâåíàòà ïðîãðàìà.  íåéíàòà óâîäíà ÷àñò å íàïðàâåí îáåêòèâåí àíàëèç íà ñúñòîÿíèåòî íà æèëèùíèòå óñëîâèÿ íà ðîìèòå â Áúëãàðèÿ. Ôîðìóëèðàíèòå îñíîâíà öåë, î÷àêâàíè ðåçóëòàòè è ïðèîðèòåòè íå ïðåäèçâèêâàò âúçðàæåíèÿ. Ïîñëåäîâàòåëíîñòòà íà èíâåñòèöèîííèòå ìåðêè ñëåäâàò ÿñíî ëîãèêàòà íà äåéñòâèòåëíèòå íóæäè, òàêà êàêòî áÿõà êîíñòàòèðàíè îùå â ïðîó÷âàíåòî ïî ÔÀÐ. Ñúùîòî ìîæå äà ñå êàæå è çà ìåðêèòå çà ïîäêðåïà. Ïîä÷åðòàâà ñå, ÷å ñå ïîñòàâÿ àêöåíò âúðõó ãðàäñêèòå ðàéîíè. Òîâà âàæíî, êîåòî ëèïñâà îáà÷å â ïðîãðàìàòà, ñà ìåðêè è ñúîòâåòíî ñðåäñòâà ïî óçàêîíÿâàíåòî íà ÷àñòòà îò æèëèùíèÿ ôîíä, çà êîÿòî òàêîâà óçàêîíÿâàíå å âúçìîæíî. Êàçàíî å ñàìî, ÷å “åäèí îò âúçìîæíèòå ïúòèùà çà ÷àñòè÷íî ðåøàâàíå íà æèëèùíèòå ïðîáëåìè â ðîìñêèòå êâàðòàëè å, ÷ðåç èçìåíåíèÿ â çàêîíîäàòåëñòâîòî äà ñå ïðåäâèäè âúçìîæíîñò çà óçàêîíÿâàíå íà ñúùåñòâóâàùèòå ñòðîåæè ïðè ñòðèêòíî ñïàçâàíå íà îïðåäåëåíè êðèòåðèè è ïðàâíè èçèñêâàíèÿ”. Ïî òîçè íà÷èí ïðèåòèÿ îò ïðàâèòåëñòâîòî äîêóìåíò ñå îòäàëå÷àâà îò Ðàìêîâàòà ïðîãðàìà, îò ïðîó÷âàíåòî ïî ëèíèÿ


íà ÔÀÐ è îò îñíîâíèÿ ïðèíöèï (ìàêàð è íå ïðîêàðàí ïîñëåäîâàòåëíî) â ïðîåêòà íà ÏÐÎÎÍ. Îò ïðîãðàìàòà íå ñòàâà ÿñíî è êàêâè ùå áúäàò ìåõàíèçìèòå íà âçàèìîäåéñòâèå íà ðàçëè÷íèòå îòãîâîðíè èíñòèòóöèè è îðãàíèçàöèè ïðè îñúùåñòâÿâàíåòî íà ìåðêèòå è óñâîÿâàíåòî íà ñðåäñòâàòà. Òîâà íå å ïðàçåí âúïðîñ, òúé êàòî òåçè äíè íàó÷èõìå îò ãëàâíèÿ àðõèòåêò íà Ñîôèÿ, ÷å â ñòîëè÷íàòà îáùèíà íèùî íå ñå çíàå çà ïðîãðàìàòà. Ùî ñå îòíàñÿ äî ôèíàíñîâàòà ÷àñò - çàëîæåíà å ñúùàòà ñóìà, êîÿòî ñå ïðåäëàãà â ïðîåêòà íà ÏÐÎÎÍ 1,26 ìëðä. (èëè ïî-òî÷íî 1,259 ìëðä.). Íå ìîæå äà ñå ïðåìúë÷è, ÷å êîãàòî òÿ áåøå ñúîáùåíà íà îáùåñòâîòî, òîâà ïðåäèçâèêà êðàéíî îòðèöàòåëíè ðåàêöèè, íàñî÷åíè ñðåùó ðîìèòå, Òîâà íàé-ìàëêîòî îçíà÷àâà, ÷å îáîñíîâàâàíåòî é òðÿáâà äà áúäå óáåäèòåëíî. Ñõåìàòà çà îñèãóðÿâàíå íà ñðåäñòâàòà å ñúùàòà êàêòî ïðè ÏÐÎÎÍ - 40% 30% - 17% - 13%. (Òîâà áè òðÿáâàëî äà îçíà÷àâà, ÷å ïðè ïðèåìàíåòî ïðåç ìàðò íà ïðîãðàìàòà îò ïðàâèòåëñòâîòî ìèíèñòúðúò íà ôèíàíñèòå ñå å ñúãëàñèë îò äúðæàâíèÿ áþäæåò äà ñå çàäåëÿò ñðåäíî ïî 50 ìëí. ëâ. ãîäèøíî çà òàçè öåë.) Ðàçïðåäåëåíèåòî ïî ïåðà ñåãà îáà÷å å ñúâñåì ðàçëè÷íî. Ïðåäâèäåíè ñà ìíîãî ïî-ãîëåìè ñóìè çà ðåãóëèðàíå íà òåðèòîðèèòå (êàäàñòúð è ïîäðîáíè óñòðîéñòâåíè ïëàíîâå è âñè÷êî ñâúðçàíî ñ òÿõ) - 110,90 ìëí. è çà òåõíè÷åñêà è ñîöèàëíà èíôðàñòðóêòóðà - 421,80 ìëí. (â ïðîåêòà íà ÏÐÎÎÍ - 274,89 ìëí.). Òåçè óâåëè÷åíèÿ ñà çà ñìåòêà íà æèëèùíîòî ñòðîèòåëñòâî - 532,30 ìëí.. Êàòî îñòàâà äà íå å ÿñíî ïî êàêúâ íà÷èí å ôîðìèðàíà ïúðâîíà÷àëíàòà îáùà ñóìà îò 1,259 ìëðä. ëâ., íåêà íà òîçè åòàï äà ñå äîâåðèì íà ñïåöèàëèñòèòå íàïðàâèëè íåéíàòà ðàçáèâêà. Äà âèäèì ñåãà êàê âñè÷êî òîâà ðàáîòè íà ïðàêòèêà. Íà 11 ìàé ïðàâèòåëñòâîòî ïðèå ïëàí çà äåéñòâèå çà èçïúëíåíèå íà ïðîãðàìàòà çà 2006 ã. è 2007 ã. Ïúðâàòà èçíåíàäà å îò ðàçìåðà íà çàëîæåíèòå â ïëàíà ñóìè. Íåêà íàïîìíèì, ÷å ïî ïðîåêòà íà ÏÐÎÎÍ òðÿáâàøå äà áúäàò îñèãóðåíè çà 2006 ã. - 52,3 ìëí., çà 2007 ã. - 101,78 ìëí. è òîâà å ñúâñåì ëîãè÷íî, òúé êàòî öÿëàòà ñóìà òðÿáâà äà ñå ðàçïðåäåëè îòíîñèòåëíî ðàâíîìåðíî â ðàìêèòå íà äåñåòãîäèøíèÿ ñðîê.  ïëàíà ñà ïðåäâèäåíè çà 2006 ã. ñàìî 300 õèë. Çà 2007 ã. ñóìàòà å ïî-ãîëÿìà - 13 336 500 ëâ., îò êîèòî 82,5%çà ðåãóëèðàíå, 15% çà òåõíè÷åñêà è ñîöèàëíà èíôðàñòðóêòóðà è 186 500 ëâ. çà ñîöèàëíè æèëèùà. (Èíòåðåñíî å êîëêî è êàêâè æèëèùà ìîãàò äà ñå ïîñòðîÿò çà òàçè ñóìà.) Òîâà îçíà÷àâà, ÷å çà äà áúäå èçïúëíåíà ïðîãðàìàòà ïðåç îñåìòå ãîäèíè îò 2008 ã. äî 2015 ã., íà ïðàâèòåëñòâàòà, êîèòî òîãàâà ùå óïðàâëÿâàò, å îñòàâåíî äà óñâîÿò 1 ìèëèàðä è 246 ìèëèîíà ëåâà. Âòîðî - îò ïëàíà ñòàâà ÿñíî, ÷å â ïúëíî ïðîòèâîðå÷èå ñ Ðàìêîâàòà ïðîãðàìà äî 2008 ã. íå ñå ïðåäâèæäàò äåéñòâèÿ ïî óçàêîíÿâàíå íà ñúùåñòâóâàùè æèëèùà (ïðåäâèäåíè ñà ñàìî íÿêîè ïîäãîòâèòåëíè ñòúïêè â òîâà îòíîøåíèå). Òðåòàòà ãîëÿìà èçíåíàäà å, ÷å ñðåäñòâàòà çà ðåãóëèðàíå (11 ìèëèîíà) ñå ïðåäâèæäàò ñïîðåä ïëàíà ñà-

ìî çà îáùèíè, êúäåòî ðîìñêîòî íàñåëåíèå å íàä 10% ñïîðåä ïîñëåäíîòî ïðåáðîÿâàíå. Ïðèâèäíî òîâà èçãëåæäà óáåäèòåëíî, íî âñúùíîñò ïî òîçè íà÷èí âúïðåêè äåêëàðàöèÿòà â ïðîãðàìàòà, ÷å àêöåíòúò ñå ïîñòàâÿ âúðõó ãðàäñêèòå ðàéîíè, ÍÀ ÏÐÀÊÒÈÊÀ ÑÀ ÈÇÊËÞ×ÅÍÈ ÏÎÂÅ×ÅÒÎ ÎÒ ÃÎËÅÌÈÒÅ ÃÅÒÀ  ÃÎËÅÌÈÒÅ ÎÁÙÈÍÈ ÍÀ ÁÚËÃÀÐÈß Çàùîòî ïîðàäè ãîëÿìàòà áàçà íà íàñåëåíèåòî â òåçè îáùèíè, îòíîñèòåëíèÿò äÿë íà ðîìèòå â òÿõ å ìàëúê, âúïðåêè ÷å â àáñîëþòíî èçðàæåíèå èìà ãîëåìè òåðèòîðèàëíè êîíöåíòðàöèè íà ìíîãîáðîéíî ðîìñêî íàñåëåíèå. Êúì òîâà òðÿáâà äà ïðèáàâèì, ÷å íå å ìàëúê è áðîÿ íà æèâååùèòå â ãåòàòà, êîèòî íå ñà ñà ñå ñàìîîïðåäåëèëè êàòî ðîìè. Èçáðàíèÿò êðèòåðèé óäîâëåòâîðÿâàò 57 îáùèíè îò îáùî 262 ïðåç 2001 ã. Îò òÿõ 22 ñà ñ îáùî íàñåëåíèå ïîä 10 õèëÿäè äóøè (â òîâà ÷èñëî Ïðèìîðñêî - ñ 526 ðîìè èëè ×óïðåíå âúâ Âèäèíñêî - ñúñ 350 ðîìè), è ñàìî â 5 îáùèíè îáùîòî íàñåëåíèå å íàä 30 õèëÿäè Àéòîñ, Áÿëà Ñëàòèíà, Ëîì, Ñàìîêîâ è Ñëèâåí. Õèòðóâàéêè, àâòîðèòå íà ïëàíà (íî è òåçè, êîèòî ñà ãî ïðèåëè) ñà èçêëþ÷èëè îò íåãîâîòî äåéñòâèå ðîìñêèòå ãåòà â Ñîôèÿ, Ïëîâäèâ, Ïàçàðäæèê, Âàðíà, Áóðãàñ, Êþñòåíäèë, Äîáðè÷, Êþñòåíäèë, Õàñêîâî, ßìáîë è ò. í. È íèêàê íå å çà ÷óäåíå, ÷å â åäèí ìåæäèíåí îò÷åò, ïóáëèêóâàí íà ñòðàíèöàòà íà ÍÑÑÅÄÂ, ñ ãîðäîñò ñå ðàïîðòóâà, ÷å êúì 31 ìàé 2006 ã. âå÷å çà 57 íàñåëåíè ìåñòà îò 12 îáùèíè ñ íàä 10% ðîìñêî íàñåëåíèå ñà èçïúëíåíè è äîïúëíåíè êàäàñòðàëíèòå ïëàíîâå. Åòî êàê ïëàíúò îáåçñìèñëÿ ïðîãðàìàòà (èëè ìîæå áè îùå, êîãàòî ñå å ïðèåìàëà ïðîãðàìàòà, ïðåçóìïöèÿòà å áèëà, ÷å òÿ íÿìà äà ñå èçïúëíÿâà îò òîâà ïðàâèòåëñòâî è äàæå - ÷å âúîáùå íÿìà äà ñå èçïúëíÿâà). Åäèíñòâåíîòî ðåàëíî áþäæåòíî óñèëèå çà 2006 ã. îñòàâàò ïðåäâèäåíèòå îò ÌÐÐÁ 60 000 ëâ. çà èçðàáîòâàíå íà ïîäðîáåí óñòðîéñòâåí ïëàí íà êâàðòàëà “Íîâ ïúò” âúâ Âèäèí, êàêòî è 766 672 ëâ. çà óëèöè â Êîòåë, Áðåçíèê (133 ðîìè!), Öåíîâî (368 ðîìè!), Ïëîâäèâ è Ëîì è 67 900 ëåâà çà âîäîïðîâîä â Ðàçãðàä (îòðàçåíè â ìåæäèíåí îò÷åò ïî ëèíèÿ íà Ðîìñêàòà äåêàäà) . Âñåêè ìîæå äà âèäè, ÷å òîâà ñà êàïêè â ìîðåòî, êîèòî íå ìîãàò äà íè óáåäÿò, ÷å â Áúëãàðèÿ âå÷å èìà ïðàâèòåëñòâåíà ïîëèòèêà, íàñî÷åíà êúì ëèêâèäèðàíå íà ðîìñêèòå ãåòà è ðåàëíî ïîäîáðÿâàíå íà æèëèùíèòå óñëîâèÿ íà 400 õèëÿäè áúëãàðñêè ãðàæäàíè. È òàêà âúïðîñúò - òîâà äîêîãà ùå ïðîäúëæàâà, ñè îñòàâà. Ñúâìåñòíà ïóáëèêàöèÿ ñ “Àêàíà” Àâòîðúò áëàãîäàðè íà èíæ. Ïåòêî Æåëÿçêîâ, ïëîäîòâîðíèòå ìíîãîáðîéíè äèñêóñèè ñ êîãîòî ìè ïîìîãíàõà äà ñå îðèåíòèðàì ìàêàð è äî èçâåñòíà ñòåïåí â òàçè íåïðîñòà ìàòåðèÿ. ÎÁÅÊÒÈ 31


Гетата на България