Page 1

Ñ îòäåëÿíåòî íà ×åðíà ãîðà îò Ñúðáèÿ ñàìîîïðåäåëåíèåòî íà Áàëêàíèòå ñòàíà ãðîòåñêà

ÏÎÁÅÑÍßËÀ ÄÅÌÎÊÐÀÖÈß Àëáåíà ØÊÎÄÐÎÂÀ, äèðåêòîð íà BIRN, Áàëêàíñêàòà ìðåæà çà ðàçñëåäâàùè ðåïîðòàæè çà Áúëãàðèÿ

Ä

âå Ñúðáèè? Ìîæå è òðè Áîñíè, îñåì Áúëãàðèè èëè 43 ãðàäîâå-äúðæàâè âìåñòî Õúðâàòèÿ, â çàâèñèìîñò äàëè äîïèòâàíèÿòà àäðåñèðàò èíòåðåñèòå íà åòíè÷åñêèòå îáùíîñòè, ìåñòíèòå âëàñòè èëè ñîáñòâåíèöèòå íà ðèáîëîâíè ëîäêè. Íà òåðèòîðèÿ, íà êîÿòî èêîíîìèêàòà íå ðàáîòè, ïîëèòè÷åñêàòà êóëòóðà å çàñòîïîðåíà íÿêúäå ïðåäè Äæîí Ëîê, à óâàæåíèåòî êúì ÷îâåøêèòå ïðàâà è äîñòîéíñòâî âàðèðà ñïîðåä òîâà çà êîãî ñòàâà äóìà, ïðàâèëàòà íà ëèáåðàëíèòå äåìîêðàöèè ïîíÿêîãà äàâàò îñîáåíè ðåçóëòàòè. Òàêà å è ñ ïðàâîòî íà ñàìîîïðåäåëåíèå. Îò àòðèáóò íà äåìîêðàöèÿòà òî ïîñòåïåííî çàïî÷íà äà ñå ïðåâðúùà â ïàíäåìèÿ íà Áàëêàíèòå, âúçïîëçâàéêè ñå îò âñÿêà ñëàáîñò íà êîíöåïöèÿòà çà íàöèîíàëíè äúðæàâè. Çàùî êàòàëîíöèòå ãëàñóâàõà â ñðåäàòà íà þíè òàçè ãîäèíà çà ïî-ãîëÿìà íåçàâèñèìîñò â ðàìêèòå íà Èñïàíèÿ? Òå ãîâîðÿò ðàçëè÷åí åçèê, èìàò ðàçëè÷íà êóõíÿ (êîåòî çà òÿõ å ðàâíîñèëíî íà ðàçëè÷íà ðåëèãèÿ) è èñòîðè÷åñêè ñà áèëè æåðòâà íà ñèñòåìàòè÷íà äèñêðèìèíàöèÿ â ðàìêèòå íà êðàëñòâîòî. Ìîòèâèòå èì çà ñåãàøíîòî ãëàñóâàíå îáà÷å áÿõà ïðàãìàòè÷íè: ïðåç ïîñëåäíèòå äåñåòèëåòèÿ ðàéîíúò èì ïðåóñïÿâà â ñðàâíåíèå ñ îñòàíàëèòå ïðîâèíöèè è ïîâèøåíàòà àâòîíîìèÿ ùå èì äàäå äîñòúï äî ïî-ãîëÿìà ÷àñò îò ïëàùàíèòå îò ñàìèòå òÿõ äàíúöè, êàêòî è óïðàâëåíèå íà òðàíñïîðòíàòà èíôðàñòðóêòóðà è ïî-ñàìîñòîÿòåëíà èìèãðàöèîííà è òðóäîâà ïîëèòèêà.

30 ÎÁÅÊÒÈÂ

Çàùî ìàêåäîíöèòå, õúðâàòèòå è ñëîâåíöèòå íàïóñíàõà Þãîñëàâèÿ ïðåç 1991 ã.? Çàùîòî èì îìðúçíà äà áúäàò åêñïëîàòèðàíè â èíòåðåñ íà åãîòî íà ñðúáñêèÿ äåëíè÷åí íàöèîíàëèçúì. Íÿêîè îò òÿõ ãîâîðåõà ðàçëè÷íè åçèöè, èçïîâÿäâàõà ðàçëè÷íè ðåëèãèè è â íà÷àëîòî íà 90-òå òîäèíè íà ìèíàëèÿ âåê âÿðâàõà â ñâîèòå èêîíîìèêè, íî íàé-âå÷å ñòåïåíòà íà íåïîíîñèìîñò êúì ñúðáèòå áåøå äîñòèãíàëà ñâîÿòà êóëìèíàöèÿ. Çàùî êîñîâñêèòå àëáàíöè èñêàò äà ñå îòäåëÿò îò Ñúðáèÿ? Çàùîòî èçïîâÿäâàò äðóãà ðåëèãèÿ, ãîâîðÿò äðóã åçèê, èìàò äðóãè îáè÷àè, à ÏÎËÈÒÈ×ÅÑÊÈÒÅ ÑÚÁÈÒÈß ÐÀÇÏÀËÈÕÀ ÒÀÊÀÂÀ ÍÅÒÚÐÏÈÌÎÑÒ ÌÅÆÄÓ ÄÂÀÒÀ ÅÒÍÎÑÀ ÷å êúì 2005 ã. íèòî åäèí îò òÿõ íå áè ïîíåñúë äà áúäå óïðàâëÿâàí îò äðóãèÿ.  ×åðíà ãîðà æèâåÿò 32 % ñúðáè, à ìíîçèíñòâîòî îò 43 % ÷åðíîãîðöè ãîâîðè îáù åçèê è èçïîâÿäâà îáùà ðåëèãèÿ ñ òÿõ. Èêîíîìèêàòà íà ñòðàíàòà å íåçíà÷èòåëíî ïî-äîáðà îò ñðúáñêàòà, íàðîäúò áåøå ëîÿëåí êúì ðåæèìà íà Òèòî, à ñëåä òîâà è êúì Ìèëîøåâè÷ ïî÷òè äî íåãîâîòî ïàäàíå. Ñåðèîçåí àíòàãîíèçúì ìåæäó åòíîñèòå íå å èìàëî îò Ïúðâàòà ñâåòîâíà âîéíà, à ïîñëåäíîòî íàïðåæåíèå îò 1997 ã. áåøå èç÷åçíàëî êúì êðàÿ íà ìèíàëàòà ãîäèíà. Çàùî òîãàâà ×åðíà ãîðà ïîèñêà äà ñå îòäåëè îò Ñúðáèÿ? Çàùîòî íå îäîáðÿâà ïîëèòèêàòà íà ñåãàøíîòî ñðúáñêî ïðàâèòåëñòâî äà óêðèâà îò Õàãà Ðàòêî Ìëàäè÷. Õì. Ñïðàâåäëèâî. Ñåãà âå÷å øîòëàíäöèòå ðàçïîëàãàò ñ ïðåöåäåíò, àêî ñëó÷àéíî ðåøàò äà ñå îòäåëÿò îò Âåëèêîáðèòàíèÿ ïîðàäè åñòåòè÷åñêà íåïîíîñèìîñò êúì Âèêòîðèÿ Áåêúì. ×åðíà ãîðà å ñâúðçàíà ñúñ Ñúðáèÿ ïî åäèí èëè äðóã


íà÷èí îò XIV â. íàñàì.  ðàçëè÷íè ïåðèîäè îò èñòîðèÿòà òÿ å ñðàâíèòåëíî àâòîíîìíà îáëàñò â ñðúáñêîòî êðàëñòâî, óáåæèùå çà ñðúáñêèòå áëàãîðîäíèöè ñëåä ïîðàæåíèåòî ïðè Êîñîâî ïîëå è íåçàâèñèì àíêëàâ â Îòîìàíñêàòà èìïåðèÿ, ðàçïîëîæåí âúðõó ìíîãî ïîìàëêà òåðèòîðèÿ, îòêîëêîòî å äíåøíàòà ðåïóáëèêà. Ïîñëåäíèÿò ñåðèîçåí êîíôëèêò ìåæäó ÷åðíîãîðöè è ñúðáè å îòïðåäè îêîëî 100 ãîäèíè.  ïåðèîäà îêîëî Ïúðâàòà ñâåòîâíà âîéíà, áîðåùè ñå äà óäúðæàò äîáèòàòà ïðåç 1878 ã. íåçàâèñèìîñò, îêîëî ïîëîâèíàòà îò

Òå îáà÷å èìàò ïðîáëåì äà óáåäÿò êàêòî ìåæäóíàðîäíàòà îáùíîñò, òàêà è ñîáñòâåíèòå ñè ãðàæäàíè, ÷å äåéñòâèÿòà èì öåëÿò íåùî ïîâå÷å îò òðàéíî ñúñðåäîòî÷àâàíå íà èêîíîìè÷åñêàòà è ïîëèòè÷åñêàòà âëàñò â ñâîè ðúöå. Ñðåäíèÿò è äðåáíèÿò áèçíåñ â ðåïóáëèêàòà, êîèòî ñà òðàäèöèîííî ñâúðçàíè ñúñ Ñúðáèÿ è çàâèñèìè îò íåéíèòå ïàçàðè, î÷àêâàò äà ïîñòðàäàò îò ðàçäåëÿíåòî. Íåïðàâèòåëñòâåíèòå îðãàíèçàöèè â ×åðíà ãîðà òâúðäÿò, ÷å óïðàâëÿâàùèòå íå ïðàâÿò íèùî äà èçãðàæäàò äúðæàâíè èíñòèòóöèè, çàùîòî òîâà

ÆÈÒÅËÈÒÅ ÍÀ ÌÀËÊÎÒÎ ÏËÀÍÈÍÑÊÎ ÊÐÀËÑÒÂÎ ÈÑÊÀÒ ÑÚÞÇ Ñ ÁÅËÃÐÀÄ

ÑÀÌÎ ÁÈ ÎÃÐÀÍÈ×ÈËÎ ÒßÕÍÀÒÀ ÁÅÇÎÒ×ÅÒÍÀ ÂËÀÑÒ

Ñúðáèÿ îáà÷å ïî îíîâà âðåìå íå å íà âúëíà äîïèòâàíèÿ. Íàðîäíîòî ñúáðàíèå íà ×åðíà ãîðà ãëàñóâà çà ïðèñúåäèíÿâàíå ñëåä äîñòà áðóòàëíî èçâèâàíå íà ðúöå - àêò, êîéòî àíòàãîíèçèðà öÿëîòî íàñåëåíèå íà ×åðíà ãîðà, äîðè îíåçè ïðåäïîëàãàåìè 50 %, êîèòî ïî ïðèíöèï ïîäêðåïÿò ñúþçà. Äåçîðãàíèçèðàíèòå îïèòè çà ïðîòåñòè ñà ïîòóøåíè íàáúðçî è îòòîãàâà äîïðåäè ìåñåö ìàëêîòî ïàð÷å êðàéáðåæèå îêîëî Áóäâà è Êîòîð íà Àäðèàòèêà è ãîëåìèÿò ïëàíèíñêè ìàñèâ íà ×åðíà ãîðà, â êîéòî ñå íàìèðà íàé-äúëáîêèÿò êàíüîí â Åâðîïà, ñà äúðæàâíî ñâúðçàíè ñ Áåëãðàä. Îòíîøåíèÿòà ìåæäó åòíîñèòå â îáëàñòòà, à ñúùî è ìåæäó îáëàñòòà è Ñúðáèÿ èìàò ñâîèòå äîáðè è ëîøè ïåðèîäè ïðåç ãîäèíèòå, íî êàòî öÿëî æèòåëèòå íà ×åðíà ãîðà îñòàâàò ëîÿëåí ïîääðúæíèê è ïàðòíüîð íà Áåëãðàä. Çàòîâà êîãàòî ïðåç 1997 ã. òîãàâàøíèÿò ïðåìèåð íà ×åðíà ãîðà Ìèëî Äæóêàíîâè÷ îáðúùà ãðúá íà Ìèëîøåâè÷, ãîëÿìà ÷àñò îò íàñåëåíèåòî - âñè÷êè ñ èçêëþ÷åíèå íà áîñíåíöèòå - ñà â øîê. Òîâà å íà÷àëîòî íà ïîëÿðèçàöèÿòà âúòðå â ðåïóáëèêàòà ìåæäó æåëàåùèòå íåçàâèñèìîñò è òåõíèòå îïîíåíòè.  ñïîðà ïîìåæäó èì îáà÷å íÿìà ÿñíî äîìèíèðàùà ïîçèöèÿ è çàòîâà, êîãàòî ðåæèìúò â Áåëãðàä ïàäà ïðåç 2000 ã., íåùàòà óòèõâàò. Äîêàòî óïðàâëÿâàùèòå íå ãè ðàçïàëâàò îòíîâî ñ èäåÿòà ñè çà ðåôåðåíäóì. Ïîíåæå èäåÿòà çà ñàìîñòîÿòåëíîñò òîëêîâà î÷åâèäíî å äâèæåíà îò âëàñòòà, ïîääðúæíèöèòå íà ñúþç ñúñ Ñúðáèÿ îáâèíÿâàò ÷åñòî Äæóêàíîâè÷ â íàìåðåíèÿ äà óïðàâëÿâà ×åðíà ãîðà êàòî ÷àñòíà ôèðìà. Òðÿáâà äà ñå ïðèçíàå, ÷å îñíîâàíèÿòà èì ñà ïîäêðåïÿíè îò òâúðäåíèÿòà íà íÿêîëêî åâðîïåéñêè ïîëèöèè, ÷å ìàëêàòà ïëàíèíñêà ðåïóáëèêà å îñíîâåí èçòî÷íèê íà íåëåãàëíî âíåñåíè öèãàðè â Åâðîïåéñêèÿ ñúþç. Äæóêàíîâè÷, åñòåñòâåíî, ñî÷è äúðæàâíè÷åñêè àðãóìåíòè çàä äåéñòâèÿòà ñè - âúçìîæíîñòòà ×åðíà ãîðà, êîÿòî å 17 ïúòè ïî-ìàëêà îò Ñúðáèÿ, äà èçïîëçâà ïîòåíöèàëà ñè íà òóðèñòè÷åñêè îáåêò, çà äà ñå èçìúêíå îò èêîíîìè÷åñêîòî áëàòî ïðåäè Ñúðáèÿ. Òîé è ìèíèñòðèòå ìó ñå ïîçîâàâàò íà âå÷å ïîñòèãíàòèÿ íàïðåäúê, íàïðèìåð ðúñòà íà áðóòíèÿ âúòðåøåí ïðîäóêò è íàìàëÿâàíåòî íà áåçðàáîòèöàòà, ñî÷åéêè ìàëêèÿ ðàçìåð íà íîâàòà äúðæàâà êàòî ïðåäèìñòâî, à íå íåäîñòàòúê.

 ïîäêðåïà íà ñúìíåíèÿòà äîêëàä íà ÅÑ îò ìèíàëàòà ãîäèíà çàÿâè, ÷å èìà ïðÿêà âðúçêà ìåæäó ïðàâèòåëñòâîòî è îðãàíèçèðàíàòà ïðåñòúïíîñò â ñòðàíàòà. Íî âñå ïàê ×åðíà ãîðà èçáðà ñâîÿòà íåçàâèñèìîñò ñ ðåôåðåíäóì. Óáåæäàâàéêè, ÷å ñòàâà äóìà çà íàöèîíàëíîòî ùàñòèå, ó÷àñòíèöèòå â êàìïàíèÿòà èçâàäèõà íà ïîâúðõíîñòòà ïîçàáðàâåíè ïðîòèâîðå÷èÿ - íå ñàìî ó äîìà, íî è â ðåäèöà ñúñåäíè ñòðàíè. Àêî íÿêîé å èìàë èëþçèè, ÷å ðåôåðåíäóìúò â ×åðíà ãîðà ùå å ïîñëåäíîòî äâèæåíèå â ðàçïàäàíåòî íà áèâøà Þãîñëàâèÿ, òå åäâà ëè ñà òðàÿëè ïîâå÷å îò íÿêîëêî ÷àñà. Îáÿâÿâàíåòî íà îêîí÷àòåëíèÿ ìó ðåçóëòàò ïîäåéñòâà êàòî ñòàðòîâ èçñòðåë ïîíå íà òðè ïðîöåñà.  ñåâåðíèòå ðàéîíè íà ×åðíà ãîðà, çàñåëåíè ñ 45 % ñúðáè, 38 % áîñíåíöè è åäâà 20 % ÷åðíîãîðöè, íàñòúïè çàáåëåæèìà ïîëÿðèçàöèÿ íà åòíè÷åñêà îñíîâà. Íàïðåæåíèåòî â òîçè åòíè÷åñêè ñìåñåí ðàéîí, êîåòî åäâà ñå áåøå óñïîêîèëî ñëåä ïàäàíåòî íà ðåæèìà íà Ìèëîøåâè÷, îòíîâî åñêàëèðà.  ñúùîòî âðåìå â Ñàðàåâî ïðåìèåðúò íà Ðåïóáëèêà Ñðúáñêà, åäíà îò òðèòå åäèíèöè íà Áîñíà è Õåðöåãîâèíà, ðåøè, ÷å å âðåìå ïàê äà ïîèçïîëçâà èäåÿòà çà îòäåëÿíå íà ñúðáèòå â ñàìîñòîÿòåëíà äúðæàâà. Äîêàòî íÿêîè îòêàçàõà äà âçåìàò íàñåðèîçíî äóìèòå ìó, îáÿâÿâàéêè ãè çà ïðåäèçáîðíà êàìïàíèÿ, äðóãè ñå ïðèòåñíèõà, à áàùèòå íà Äåéòúíñêîòî ñïîðàçóìåíèå ñå âáåñèõà.  Áåëãðàä ðåôåðåíäóìúò íå ñàìî ïîäñèëè êðèçàòà íà ñðúáñêîòî íàöèîíàëíî ñàìî÷óâñòâèå, íî è óñëîæíè ïðîáëåìà ñ Êîñîâî. Âúïðåêè ÷å ïúðâîíà÷àëíî ïîñðåùíàõà ëîøàòà íîâèíà ñúñ ñâèâàíå íà ðàìåíå, øèðîê êðúã ïîëèòè÷åñêè ñèëè â Áåëãðàä ñêîðî ñè äàäîõà ñìåòêà, ÷å íå ñè ñòðóâà äà ïîíàñÿò ñàìè âèíàòà çà ñëó÷èëîòî ñå è ÿ ñòîâàðèõà âúðõó î÷åâèäíèÿ âðàã. Äåñåòèíà äíè ìåäèèòå â Ñúðáèÿ áÿõà çàåòè äà îáâèíÿâàò êîñîâñêè, ìàêåäîíñêè, à è ÷åðíîãîðñêè àëáàíöè, ÷å ñà ãëàñóâàëè çà ñàìîñòîÿòåëíîñò íà ×åðíà ãîðà â ñïåöèàëíà êàìïàíèÿ, ñ äàëå÷íàòà öåë äà óëåñíÿò ïúòÿ íà Êîñîâî êúì íåçàâèñèìîñò. Òîâà ñàìî äàäå îùå àðãóìåíòè íà ðàäèêàëèòå â ïðîòåêòîðàòà, êîèòî â ñðåäàòà íà þíè âëÿçîõà â êîàëèöèÿ è íàáðàõà ñìåëîñò îòêðèòî äà çàïëàøàò ñ íàñèëèå, àêî ÓÍÌÈÊ ïîñìåå äà ïðîäúëæè ìàíäàòà ñè â Êîñîâî. Òàêà ÷å - êðàé? Èëè íîâî íà÷àëî? ÎÁÅÊÒÈ 31


Побесняла демокрация  

Публикация на списание "Обектив", брой 133 от 2006г.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you