Page 1

“Äåñåòèëåòèåòî íà ðîìñêîòî âêëþ÷âàíå” â äíåâíèÿ ðåä íà ìåäèèòå è îáùåñòâîòî Èçñëåäâàíå íà Öåíòúðà çà íåçàâèñèìà æóðíàëèñòèêà ïðåäñòàâÿ ïðèñúñòâèåòî íà ðîìñêàòà òåìà â ÷åòèðè âñåêèäíåâíèêà è äåñåò òâ-ïðåäàâàíèÿ

Í

à 17 àïðèë Öåíòúðúò çà íåçàâèñèìà æóðíàëèñòèêà (ÖÍÆ) ïðåäñòàâè ðåçóëòàòèòå îò èçñëåäâàíåòî “Âêëþ÷âàíå è âúçäåéñòâèå íà “äåñåòèëåòèåòî íà ðîìñêîòî âêëþ÷âàíå” â äíåâíèÿ ðåä íà ìåäèèòå è îáùåñòâîòî”. Ïðåä ïóáëèêà îò òðèéñåòèíà äîöåíòè ïî æóðíàëèñòèêà, òåõíè ñòóäåíòè è ïðîôåñèîíàëíè ÍÏÎ-äåéöè àâòîðèòå, ìåæäó êîèòî èçâåñòíèòå èìåíà íà ïðåïîäàâàòåëè îò Ôàêóëòåòà ïî æóðíàëèñòèêà Âåñåëà Òàáàêîâà, Ñíåæàíà Ïîïîâà, Ìàðèÿ Íåéêîâà, Ãåîðãè Ëîçàíîâ, ðàçêàçàõà çà ðåçóëòàòèòå îò òðóäà ñè. Ïàðàäîêñàëíî, à àêî íå å, å ñèìïòîì íà íåùî ìíîãî ëîøî, ÷å íà ïðåäñòàâÿíåòî íà èçñëåäâàíå çà ðîìèòå â ìåäèèòå èìàøå ñàìî åäèí ðîì.  ïðîäúëæåíèå íà òðè ìåñåöà - îò 15 þíè äî 15 ñåïòåìâðè 2005 ã. - àâòîðèòå ñà íàáëþäàâàëè ñúäúðæàíèåòî íà 4 öåíòðàëíè âñåêèäíåâíèêà è íà 10 ïîïóëÿðíè òåëåâèçèîííè ïðåäàâàíèÿ1, çà äà îòãîâîðÿò íà âúïðîñà êàê ïðèñúñòâà ðîìñêàòà òåìà â íàé-÷åòåíèòå âåñòíèöè è â íàé-ãëåäàíèòå ïðåäàâàíèÿ. Äðóã àìáèöèîçåí âúïðîñ, êîéòî èçñëåäîâàòåëèòå ñè çàäàâàò å “èìà ëè ðåñóðñ è æåëàíèå æóðíàëèñòè÷åñêàòà îáùíîñò äà ñå âêëþ÷è ïðîôåñèîíàëíî â äåáàòèòå çà ðîìñêîòî âêëþ÷âàíå, äà áúäå ìúäúð ïîñðåäíèê è óáåäèòåëåí çàùèòíèê íà ðàâíèòå âúçìîæíîñòè, íà ãðàæäàíñêèòå ïðàâà è ñâîáîäè?”

1 Âåñòíèöèòå ñà: “Ìîíèòîð”, “Íîâèíàð”, “Ñåãà”, “Òðóä”. Òåëåâèçèîííèòå ïðåäàâàíèÿ ñà: “Øîóòî íà Ñëàâè”, “bTV ðåïîðòåðèòå” è “Ñåèçìîãðàô” íà áTV; “Òåìà”/“Íà 4 î÷è” è “Êîðèòàðîâ live” íà Íîâà òåëåâèçèÿ; “Ïàíîðàìà” è “Ïàìåò áúëãàðñêà” íà ÁÍÒ; “Àòàêà”íà Ò “ÑÊÀÒ”.

20 ÎÁÅÊÒÈÂ

Îò öåëèÿ ïîòîê èíôîðìàöèÿ, ïóáëèöèñòèêà è øîó, êîéòî âåñòíèöèòå è òåëåâèçèèòå ñà èçñèïàëè âúðõó ÷èòàòåëÿ è çðèòåëÿ, àâòîðèòå ñà îò÷ëåíèëè 375 åäèíèöè (ïóáëèêàöèè è ìîäóëè îò ïðåäàâàíèÿ), ñâúðçàíè ñ ðîìèòå. Îò òÿõ 340 ñà âúâ âåñòíèöèòå, à 35 â íàáëþäàâàíèòå åìèñèè. Åòî îñíîâíèòå íàõîäêè íà ïðîó÷âàíåòî:  ïî÷òè äâå òðåòè (59%) îò ïóáëèêàöèèòå ðîìèòå çàåìàò öåíòðàëíî ìÿñòî, ðîìñêà òåìà ñå å ïîÿâÿâàëà âúâ âñåêè òðåòè áðîé íà “Òðóä” è âúâ âñåêè ïåòè íà “Ìîíèòîð” è “Íîâèíàð”. Çíà÷èòåëíî ïî-ðÿäêî òÿ å ïðèñúñòâàëà â òåëåâèçèîííèòå ïðåäàâàíèÿ - â 5% îò âñåêèäíåâíèòå êîìåíòàðè íà Âîëåí Ñèäåðîâ ïî “ÑÊÀÒ”, â ïî-ìàëêî îò 2% îò âñåêèäíåâíîòî “Øîó íà Ñëàâè” è ïåò ïúòè çà òðèòå ìåñåöà (1,3%) â ñóòðåøíîòî ïðåäàâàíå íà “Íîâà òåëåâèçèÿ” “Êîðèòàðîâ live”.  äðóãèòå ïðåäàâàíèÿ òàçè òåìà ïðàêòè÷åñêè ëèïñâà. Äàëè òîâà íå å åôåêò îò èç÷åçâàíåòî íà êåâîðêÿíîâàòà “Âñÿêà íåäåëÿ”, êúäåòî ðîìñêàòà òåìà ïî÷òè âñåêè ïúò áåøå åäíà îò âîäåùèòå? Òåìàòèêàòà è ïðîáëåìàòèêàòà, êàêòî ïîäîáàâà íà åäíî ïîñòîÿííî ïðèñúñòâèå, ñà äîáðå ïîçíàòè: ïîëèòèêàòà çàåìà ïî÷òè åäíà òðåòà (28,6%) îò òåìèòå è ïðîáëåìèòå, ñëåä òîâà ñà ïðåñòúïíîñòòà ñ 14,3% è ìåæäóåòíè÷åñêèòå îòíîøåíèÿ ñ 13,1%; ñëåäâàò: ïîâåäåíèåòî íà ïîëèöèÿòà (7,7%), îòíîøåíèÿòà ñ äúðæàâíàòà àäìèíèñòðàöèÿ (7,3%), ïðàâàòà íà ÷îâåêà (7,3%), áèòîâàòà ñôåðà (6,9%). Êàêòî å îáè÷àéíî çà îòäàâíà âúðòÿùèòå ñå òåìè, íàé-âàæíèòå íåùà ñà íàé-ñëàáî çàñòúïåíè: òðóäúò è/èëè áåçðàáîòèöàòà çàåìàò ñàìî 3,1%, à òîâà, îò êîåòî çàâèñè âñè÷êî (ò.å. ïðàâèòåëñòâîòî ñ íåãîâèòå


ðàçõîäè, ïðîãðàìè è áþäæåò) êðåòà íàêðàÿ ñ åäâà 2,7%. Çà ò.íàð. “èíòåðïðåòàòèâíè òåêñòîâå” àâòîðèòå ïèøàò: “Âîäåùè ñà ïðîáëåìè îò ñôåðèòå íà ïîëèòèêàòà, ïðåñòúïíîñòòà, ìåæäóåòíè÷åñêèòå îòíîøåíèÿ, íî íå è ðåëèãèÿ è äåìîãðàôñêè àñïåêòè; ïðåîáëàäàâàò òåêñòîâå, â êîèòî ñå åêñïîíèðà êîíôëèêò (îñíîâíî ìàëöèíñòâî - ìíîçèíñòâî/äúðæàâà), çíà÷èòåëíè ñà îòíîñèòåëíèòå äÿëîâå çà îòðèöàòåëíîòî îòíîøåíèå êúì ðîìñêèÿ åòíîñ”. Îáðàòíîòî âèæäàìå ïðè “èíôîðìàöèîííèòå òåêñòîâå” - ïîâå÷å îò ïîëîâèíàòà (57,9%) îòðàçÿâàò ñúáèòèÿ îò ñîöèàëíàòà ñôåðà, à äðóãèòå - îò “ëè÷íàòà ñôåðà”. Ñ äðóãè äóìè, â ïúðâèÿ ñëó÷àé æóðíàëèñòèòå ñà îïèñâàëè äåìîíñòðàöèè, ñòà÷êè, ìèíèáóíòîâå è ðàçðóøåíè îò íàâîäíåíèÿòà ðîìñêè êúùè, à âúâ âòîðèÿ åêçîòè÷íè îò ãëåäíà òî÷êà íà “ñðåäíèÿ ÷îâåê” ñúáèòèÿ êàòî øóìíè ñâàòáè, åæáè ìåæäó ðîäîâå, ñáèâàíèÿ è îòâëè÷àíèÿ íà áóëêè. Çà ðîìñêîòî îáðàçîâàíèå, çà äåñåãðåãàöèÿòà, çà çäðàâíèòå ïðîáëåìè òåêñòîâåòå ñå áðîÿò íà ïðúñòèòå íà åäíàòà ðúêà.  60% îò òåêñòîâåòå ïðèñúñòâà êîíôëèêòíà ñèòóàöèÿ, ìíîãî ÷åñòî îò òèïà ìàëöèíñòâî - ìíîçèíñòâî è ìàëöèíñòâî - èíñòèòóöèÿ. Êàêòî ìîæå äà ñå î÷àêâà, ïðåîáëàäàâàùèÿò èíòåðïðåòàòèâåí òîí ñúäúðæà ðàñèñòêè îáåðòîíîâå.  ñèëíî äåìîêðàòè÷íîòî íà ïðúâ ïîãëåä òâúðäåíèå “Çàêîíúò òðÿáâà äà äåéñòâà åäíàêâî çà âñè÷êè”, êîåòî å îáÿñíèòåëíàòà ñõåìà â 42,2% îò ñëó÷àèòå, èìà äèñêðèìèíàöèÿ è òÿ å î÷åâèäíà - ðàâåíñòâîòî ïðåä çàêîíà, êîãàòî ñòàâà äóìà çà òîâà, êîåòî Ñúâåòúò íà Åâðîïà è ìíîæåñòâî äðóãè ìåæäóíàðîäíè îðãàíèçàöèè íàðè÷àò “óÿçâèìè ãðóïè” - ñå ïîñòèãà ñ íååäíàêâî, ñ ïðåôåðåíöèàëíî òðåòèðàíå. Âïðî÷åì, â åäíà ïåòà îò ñëó÷àèòå òîâà âå÷å ñè å ïðîáèëî ïúò - â 19,3% îò òåêñòîâåòå îáÿñíèòåëíàòà èäåîëîãèÿ å “íóæíè ñà ïðåôåðåíöèàëíè ðåøåíèÿ çà ðîìèòå”. Íî ÿ èìà è èäåîëîãèÿòà íà àãðåñèâíîòî êàïèòóëàíòñòâî - â 16,6% îò ñëó÷àèòå èíòåðïðåòàöèÿòà å â ñòèëà “äúðæàâàòà å áåçñèëíà äà ñå ñïðàâè ñ ðîìèòå”. Àêî äúðæàâàòà íå å ñïîñîáíà íà òîâà, êîé ìîæå äà ãî íàïðàâè? ßâíî íÿêàêâè ïàðàäúðæàâíè îáðàçóâàíèÿ, äåéñòâàùè íàñèëñòâåíî. È íàêðàÿ - ñàìî â åäèí îò âñåêè ïåò òåêñòà å çàÿâåíî ïîëîæèòåëíî îòíîøåíèå êúì ðîìèòå. Èçñëåäâàíåòî ïîêàçâà, ÷å íÿìà íèùî íîâî ïîä ñëúíöåòî. Ïðåäè ïåò ãîäèíè â èçñëåäâàíåòî íà Áúëãàðñêàòà ìåäèéíà êîàëèöèÿ è ÁÕÊ “Åòíè÷åñêèòå ìàëöèíñòâà â ïå÷àòà” áåøå íàïðàâåí èçâîäúò, ÷å “ùî ñå îòíàñÿ äî äâåòå íàé-ãîëåìè ìàëöèíñòâåíè ãðóïè ó íàñ - òóðöèòå è öèãàíèòå - âåñòíèêàðñêîòî âíèìàíèå ñå ñúñðåäîòî÷àâà âúðõó ïîëèòè÷åñêèòå ñúáèòèÿ - çà ïúðâèòå, è âúðõó êðèìèíàëíàòà è ñîöèàëíàòà òåìà - çà âòîðèòå”2. Áåøå êàçàíî ñúùî 2 Åòíè÷åñêèòå ìàëöèíñòâà â ïå÷àòà, ÁÕÊ, Ñîôèÿ, 2002, ñòð. 4, äîñòúïíî íà http://www.bghelsinki.org/ index.php?module= resources&lg=bg&id=17

òàêà, ÷å “ïî òàêúâ íà÷èí ôîêóñèðàíåòî âúðõó ñúáèòèéíàòà ñòðàíà îò æèâîòà íà ìàëöèíñòâàòà è ïðàêòè÷åñêàòà ëèïñà íà ðåôëåêñèÿ âúðõó ïðîáëåìèòå íà ñúæèòåëñòâîòî ìåæäó ìíîçèíñòâî è ìàëöèíñòâà è âúðõó âñåêèäíåâíèÿ æèâîò íà òåçè ãðóïè å ÷åòâúðòàòà îñîáåíîñò íà òîâà, êîåòî ìîæåì äà íàðå÷åì “áúëãàðñêè ìîäåë” íà âåñòíèêàðñêî îòðàçÿâàíå íà æèâîòà íà ìàëöèíñòâåíèòå ãðóïè ó íàñ”3. Ïîíå íà ïðúâ ïîãëåä èçãëåæäà, ÷å íèùî îñîáåíî íå ñå èçìåíèëî â ìåäèéíèÿ îáðàç íà ðîìñêîòî ìàëöèíñòâî, ñ èçêëþ÷åíèå íà åäíî - ïîÿâàòà íà íîâî, íåñúùåñòâóâàùî ïðåäè ïåò ãîäèíè àãðåñèâíî êñåíîôîáñêî ãîâîðåíå, îëèöåòâîðÿâàíî îò Âîëåí Ñèäåðîâ è äðóãèòå àòàêèñòè.  ìîäåëà íà ðåøàâàíå/íåðåøàâàíå íà “ðîìñêèÿ ïðîáëåì” âìåñòî ïðàêòè÷åñêè ðåøåíèÿ ñìå èçïðàâåíè ïðåä ïîòîöè îò äóìè. Ñàìîâúçïðîèçâåæäàùè ñå ïîòîöè îò äóìè è ïúëíà ëèïñà íà äåéñòâèÿ. Íå áèâà òîâà äà ñå ñõâàùà êàòî óïðåê êúì èíòåðåñíèÿ òðóä íà Öåíòúðà çà íåçàâèñèìà æóðíàëèñòèêà. Ñàìîòî ñõîäñòâî íà ðåçóëòàòèòå å ñèìïòîìúò, à íå òåçè, êîèòî ãî ðàçïîçíàâàò. Ðîìñêèòå ïðîáëåìè íå ñå ðåøàâàò, çàùîòî íÿìà ðîìñêî îáùåñòâåíî äâèæåíèå, êîåòî äà íàëîæè òîâà. Äîêîëêîòî ãî èìà, òî ñå áîðè ïî-ñêîðî çà äðóãè íåùà, îòêîëêîòî äà íàêàðà äúðæàâàòà äåéñòâèòåëíî äà ñå çàíèìàâà ñ “ðîìñêèÿ ïðîáëåì íà Áúëãàðèÿ”. È òúé êàòî íèêîé íå íàòèñêà äúðæàâàòà, òÿ âúðâè ïî ïúòÿ íà íàé-ëåêîòî ñúïðîòèâëåíèå - ïðîèçâåæäà äóìè ñëåä äóìè, ñòðàòåãèè ñëåä ñòðàòåãèè è âå÷å ïî÷òè áåçáðîéíè “Ïëàíîâå çà äåéñòâèå”. Âïðî÷åì, ñåãà ñà íà ìîäà “Ïëàíîâå çà äåéñòâèå” çà èçïúëíåíèå íà “Ñòðàòåãèè”. Òàêúâ å ñëó÷àÿò ñ ðîìñêîòî îáðàçîâàíèå - òàì èìà “Ñòðàòåãèÿ çà îáðàçîâàòåëíà èíòåãðàöèÿ íà äåöàòà è ó÷åíèöèòå îò ìàëöèíñòâàòà”, ïðèäðóæåíà îò “Ïëàí çà äåéñòâèå”. Âñå ïàñ ñúùåñòâóâà íàäåæäàòà, ÷å ìîæå áè ñìå â íà÷àëîòî íà åäíà îïòèìèñòè÷íà ðàçâðúçêà. Ñ 16 ìåñåöà çàêúñíåíèå, íà 27 àïðèë ÌÑ íàé-ñåòíå îäîáðè ïðàâèëíèêà íà Öåíòúðà çà îáðàçîâàòåëíà èíòåãðàöèÿ è îò âòîðàòà ïîëîâèíà íà ãîäèíàòà òîé áè ñëåäâàëî äà çàðàáîòè. Òóê äîðè íå ñå è ãîâîðè - î÷åâèäíî å, ÷å òîâà ñå ïðàâè “çàðàäè Áðþêñåë”. Åäèíñòâåíèÿò âúïðîñ, êîéòî îñòàâà å, êàê ùå ñå ðåøàâàò ãàíãðåíÿñàëèòå îò äúëãî íåëåêóâàíå îáùåñòâåíè ïðîáëåìè, êîãàòî âå÷å íÿìà äà ìîæå äà ñå ðàç÷èòà íà “äîêòîð Áðþêñåë”? Åìèë Êîåí

3

Ïàê òàì, ñòð.5

ÎÁÅÊÒÈÂ 21


"Десетилетието на ромското включване" е дневния ред на медиите и обществото  

Публикация на списание "Обектив", брой 132 от 2006г. автор Емил Коен

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you