Issuu on Google+

Æèòåéñêàòà ëîãèêà èçèñêâà, êîãàòî íåùàòà íå âúðâÿò äîáðå, äà ñå ïðåäïðèåìàò ïðîìåíè. Ñëåä êàòî ïðåç 2004 ã. êîìèñèÿ îò âèñîêîïîñòàâåíè ñëóæèòåëè îò öÿë ñâÿò êîíñòàòèðà íóæäàòà îò ðåôîðìè çà ïîäîáðÿâàíå íà ñèñòåìàòà çà ïðàâà íà ÷îâåêà â ÎÎÍ, íà 15 ìàðò 2006 ã. Îáùîòî ñúáðàíèå çàêðè Êîìèñèÿòà íà ÎÎÍ çà ïðàâàòà íà ÷îâåêà (Êîìèñèÿòà), à íà íåéíî ìÿñòî ñúçäàäå Ñúâåò íà ÎÎÍ çà ïðàâàòà íà ÷îâåêà (Ñúâåòà). Íà 9 ìàé áÿõà èçáðàíè íåãîâèòå ÷ëåíîâå.

ÙÅ ÂÚÇÑÒÀÍÎÂÈ ËÈ ÍÎÂÈßÒ ÑÚÂÅÒ ÇÀ ÏÐÀÂÀÒÀ ÍÀ ×ÎÂÅÊÀ ÐÅÏÓÒÀÖÈßÒÀ ÍÀ ÎÎÍ? Áîéêî ÁÎÅÂ

 ÊÀÊÂÎ ÑÅ ÑÚÑÒÎßÒ ÏÐÎÌÅÍÈÒÅ?  ñðàâíåíèå ñ Êîìèñèÿòà íîâèÿò Ñúâåò ùå ñå ñúñòîè îò ïî-ìàëêî ÷ëåíîâå (47 âìåñòî 53). Òå òðÿáâà äà ïîëó÷àò ãëàñîâåòå íà íàé-ìàëêî 96 äúðæàâè, ò.å. ïîâå÷å îò ïîëîâèíàòà îò âñè÷êè ÷ëåíîâå íà Îáùîòî ñúáðàíèå íà ÎÎÍ, à íå êàêòî äîñåãà îò ïîæåëàëèòå äà ó÷àñòâàò â ãëàñóâàíåòî ÷ëåíîâå íà Èêîíîìè÷åñêèÿ è ñîöèàëåí ñúâåò, â êîéòî ñà ïðåäñòàâåíè 54 äúðæàâè. Çà ïúðâè ïúò å ïîñòàâåíî èçèñêâàíå ïðè èçáîðà íà ÷ëåíîâåòå íà Ñúâåòà äà ñå âçèìà ïðåäâèä òåõíèÿò ïðèíîñ çà óòâúðæäàâàíåòî è çàùèòàòà íà ïðàâàòà íà ÷îâåêà, êàêòî è ïóáëè÷íèòå èì îáåùàíèÿ è àíãàæèìåíòè çà òîâà. Ñúùî òàêà çà ïúðâè ïúò å ïðåäâèäåíà âúçìîæíîñò çà èçêëþ÷âàíå íà ÷ëåíîâå íà Ñúâåòà, êîèòî ñà îòãîâîðíè çà ñåðèîçíè íàðóøåíèÿ íà ïðàâàòà íà ÷îâåêà. Ïðåèçáèðàíåòî íà ÷ëåíîâåòå å âúçìîæíî ñàìî âåäíúæ , à íå êàêòî äîñåãà íåîãðàíè÷åíî. 18 ÎÁÅÊÒÈÂ

Ñúâåòúò ùå ñå îò÷èòà äèðåêòíî ïðåä Îáùîòî ñúáðàíèå, à íå ïðåä Èêîíîìè÷åñêèÿ è ñîöèàëåí ñúâåò. Îñâåí òîâà, çà ðàçëèêà îò Êîìèñèÿòà, êîÿòî çàñåäàâàøå åäèí ïúò ãîäèøíî â ïðîäúëæåíèå íà øåñò ñåäìèöè, íîâèÿò îðãàí ùå èìà íå ïî-ìàëêî îò òðè ñåñèè íà ãîäèíà è ùå çàñåäàâà íå ïî-ìàëêî îò äåñåò ñåäìèöè. Ñúâåòúò ùå ðàçãëåæäà ïåðèîäè÷íî ñïàçâàíåòî íà ñòàíäàðòèòå çà ïðàâà íà ÷îâåêà ïî öåëèÿ ñâÿò, à íå ñàìî â èçáðàíè ñòðàíè.

ÊÀÊÂÈ ÑÀ ÖÅËÈÒÅ ÍÀ ÏÐÎÌÅÍÈÒÅ? Ñ ïðîìåíèòå ÎÎÍ öåëè äà îòãîâîðè íà êðèòèêèòå çà íåïðîôåñèîíàëèçúì è çà çàãóáåíî äîâåðèå â ðàáîòàòà íà äîñåãàøíàòà Êîìèñèÿ, çàðàäè êîèòî òÿ ïîñòåïåííî çàãóáè ìîðàëíèÿ ñè àâòîðèòåò êàòî äâèãàòåë çà ïðàâàòà íà ÷îâåêà ïî ñâåòà. Ïî äóìèòå íà ãåíåðàëíèÿ ñåêðåòàð íà îðãàíèçàöèÿòà Êî-


ôè Àíàí, òÿ “õâúðëÿ ñÿíêà âúðõó ðåïóòàöèÿòà íà ÎÎÍ êàòî öÿëî.” Ïðè÷èíèòå çà îáâèíåíèÿòà â íåïðîôåñèîíàëèçúì ñå äúëæàò íà íåïðàâèëíî èçáðàíàòà è âîäåíà ïîëèòèêà íà Êîìèñèÿòà ñëåä êðàÿ íà Ñòóäåíàòà âîéíà. Äîêàòî â ïúðâèòå äåñåòèëåòèÿ íà ñâîÿòà ðàáîòà òÿ áåøå çàåòà ñúñ ñúäúðæàíèåòî íà ìåæäóíàðîäíèòå äîãîâîðè çà ïðàâà íà ÷îâåêà è íå âçèìàøå îòíîøåíèå ïî òÿõíîòî ïðèëàãàíå, ñëåä íà÷àëîòî íà 90-òå ãîäèíè ñå çàå èçêëþ÷èòåëíî ñ ïðèëàãàíåòî íà ïðàâàòà. Ïðè òîâà â öåíòúðà íà íåéíîòî âíèìàíèå ñà âñè÷êè ïðàâà. Êúì òÿõ ñå îòíàñÿò êàêòî ïîëèòè÷åñêèòå, ãðàæäàíñêèòå, ñîöèàëíèòå, èêîíîìè÷åñêèòå è êóëòóðíèòå ïðàâà, òàêà è ïðàâîòî íà ñàìîîïðåäåëåíèå, èêîíîìè÷åñêî è ñîöèàëíî ðàçâèòèå è ïðàâàòà íà ìàëöèíñòâàòà, êîèòî ñå ðàçâèâàò ïðåç 90-òå ãîäèíè. Íåâúçìîæíîñòòà äà ñå àäàïòèðà îðãàíèçàöèîííî êúì ïîëèòè÷åñêèòå ïðîìåíè áëîêèðà ðàáîòàòà é. Òÿ íå ñúóìÿ äà îòãîâîðè ñâîåâðåìåííî è àäåêâàòíî âúâ âñè÷êè ñëó÷àè (ãîäèøíî ñå ïîëó÷àâàò îêîëî 50 000 æàëáè), îñîáåíî ïî îòíîøåíèå íà ìíîæåñòâî ãðàæäàíñêè êîíôëèêòè ïî ñâåòà. Ïúðâîíà÷àëíî ðåøåíèÿòà íà çàòðóäíåíèÿòà ñå ñúñòîÿõà â íåêîîðäèíèðàí èçáîð íà ìíîãîáðîéíè ðàïîðòüîðè, íàáëþäàòåëè è ðàáîòíè ãðóïè. Îðãàíèçàöèîííîòî ðàçðàñòâàíå ñå îêàçà íååôåêòèâíî, òúé êàòî êîíñòàòàöèèòå çà íàðóøåíèÿ íå âîäåõà äî ñàíêöèè.

ÇÀÙÎ ÊÎÌÈÑÈßÒÀ ÇÀÃÓÁÈ ÃËÀÑÓÂÀÍÎÒÎ É ÄÎÂÅÐÈÅ? Çàãóáåíîòî äîâåðèå ñå äúëæè íà ôàêòà, ÷å â ìíîãî ñëó÷àè äúðæàâèòå-÷ëåíêè äîïðèíàñÿõà çà íåàäåêâàòíèòå ïîçèöèè íà Êîìèñèÿòà, âîäåíè îò ñâîÿ ïîëèòè÷åñêè èíòåðåñ. Òàêà íàïðèìåð, ìíîãî äúðæàâè ïîñòàâÿõà àêöåíò âúðõó ñîöèàëíèòå è èêîíîìè÷åñêè ïðàâà, êàêòî è âúðõó ïðàâîòî íà ðàçâèòèå, ïðè êîèòî îòãîâîðíîñòòà å íåÿñíà è ëåñíî ìîãàò äà áúäàò èçáÿãâàíè íåáëàãîïðèÿòíè ïîëèòè÷åñêè ïîñëåäèöè (Êóáà å ðåêîðäüîð ïî ïðåäëîæåíè ðåçîëþöèè, îòíàñÿùè ñå äî òàêèâà ïðàâà). Òîâà ïðîòèâîðå÷è íà æåëàíèåòî íà ïîâå÷åòî áîãàòè äúðæàâè âíèìàíèåòî äà áúäå íàñî÷åíî êúì ïîëèòè÷åñêèòå è ãðàæäàíñêè ïðàâà è äà íå áúäàò òîëåðèðàíè ïðàâèòåëñòâàòà, êîèòî íå ãè ñïàçâàò.  íà÷àëîòî íà òîâà äåñåòèëåòèå Êîìèñèÿòà ñå ïðåâúðíà â àðåíà íà êîíôëèêòè. Äîâåðèåòî â ðàáîòàòà é áåøå ðàçêëàòåíî è çàðàäè èçáîðíàòà é ïðîöåäóðà, êîÿòî ïîçâîëÿâàøå äúðæàâè ñ ëîøà ðåïóòàöèÿ ïî îòíîøåíèå íà ïðàâàòà íà ÷îâåêà äà ñòàâàò íåéíè ÷ëåíîâå. Ðóñèÿ,

êîÿòî å êðèòèêóâàíà çà ïîëîæåíèåòî â ×å÷åíèÿ, áåøå íåèçìåííî ÷ëåí íà Êîìèñèÿòà îò íåéíîòî ñúçäàâàíå. Êèòàé, êîéòî èçâúðøâà íàé-ìàëêî äâå òðåòè îò âñè÷êè èçâåñòíè íàä 1500 åêçåêóöèè íà ãîäèíà, ñúùî áåøå ÷ëåí. Ñóäàí, Êóáà, Ëèáèÿ, Çèìáàáâå ñà ñðåä áèâøèòå ÷ëåíîâå íà Êîìèñèÿòà, êîèòî ñà äèñêðåäèòèðàíè çàðàäè îòãîâîðíîñòòà íà òåõíèòå ïðàâèòåëñòâà çà ìàñîâè íàðóøåíèÿ íà ïðàâàòà. Òîëåðèðàíåòî íà ÷ëåíñòâîòî íà òåçè äúðæàâè ïðåäèçâèêà îáâèíåíèÿ â ïîääúðæàíå íà äâîéíè ñòàíäàðòè. Çàãóáâàéêè äîâåðèå â ìåõàíèçìèòå íà ÎÎÍ çà çàùèòà ïðàâàòà íà ÷îâåêà, ìíîãî äúðæàâè è íåïðàâèòåëñòâåíè îðãàíèçàöèè íàñî÷èõà âíèìàíèåòî ñè êúì ðåãèîíàëíè îðãàíèçàöèè çà çàùèòà íà ïðàâàòà íà ÷îâåêà.

ÓÑÏÅÕ ÈËÈ ÏÐÎÂÀË Å ÐÅØÅÍÈÅÒÎ ÇÀ ÍÎÂÈß ÑÚÂÅÒ? Ðåøåíèåòî çà ðåôîðìà â ñèñòåìàòà íà ÎÎÍ çà ïðàâà íà ÷îâåêà ïðåäèçâèêâà ðàçëè÷íè êîìåíòàðè. Ñïîðåä äèïëîìàòèòå, êîèòî äîãîâàðÿõà ðåçîëþöèÿòà çà ñúçäàâàíåòî íà Ñúâåòà, òîé å óñïåõ. Äîâîäèòå çà òîâà ñà, ÷å íîâèÿò îðãàí ïîäîáðÿâà íÿêîè îò íåäîñòàòúöèòå íà Êîìèñèÿòà. Ñïîðåä ãåíåðàëíèÿ ñåêðåòàð Êîôè Àíàí, Ñúâåòúò íå å “ïåðôåêòíîòî” ðåøåíèå, íèòî ïúê îòãîâàðÿ íà âñè÷êè èçðàçåíè òðåâîãè. Àíàí îáà÷å âÿðâà, ÷å äúðæàâèòå ìîãàò äà äîïðèíåñàò ñúñ ñâîÿòà àíãàæèðàíîñò çà óñïåõà íà íîâèÿ îðãàí. Ïîäîáíà å è ïîçèöèÿòà íà Õþìàí ðàéòñ óî÷ è Àìíåñòè èíòåðíåøúíúë. Íà äðóãèÿ ïîëþñ ñà ÑÀÙ. Àìåðèêàíöèòå, çàåäíî ñ Èçðàåë, Ìàðøàëîâèòå îñòðîâè è Ïàëàó, îòêàçàõà äà ïîäêðåïÿò ðåçîëþöèÿòà çà ñúçäàâàíåòî íà Ñúâåòà è íå ñå êàíäèäàòèðàõà çà ÷ëåíñòâî â íåãî. Ñïîðåä òÿõ ïðåäëîæåíàòà ðåôîðìà íå ñúäúðæà ãàðàíöèè çà òîâà, ÷å â íîâèÿ îðãàí íÿìà äà ïîïàäíàò èëè äà âëèÿÿò äúðæàâè ñ ëîøà ðåïóòàöèÿ ïî îòíîøåíèå íà ïðàâàòà íà ÷îâåêà. Çàñåãà ÑÀÙ ùå íàáëþäàâàò ðàáîòàòà íà Ñúâåòà. Àêî òîé äîêàæå àíãàæèðàíîñòòà ñè êúì ïðàâàòà íà ÷îâåêà, òå íå èçêëþ÷âàò âúçìîæíîñòòà äà ñå êàíäèäàòèðàò çà ÷ëåíñòâî äðóãàòà ãîäèíà. Öåíòðàëíàòà äèëåìà â ïðàâàòà íà ÷îâåêà å ìåæäó îñèãóðÿâàíåòî íà òÿõíîòî ïðèçíàâàíå è ñïàçâàíå îò äúðæàâèòå. Ðåøåíèåòî íà òàçè äèëåìà å ñâúðçàíî âèíàãè ñ ïîëèòè÷åñêè îòñòúïêè. Íàäåæäèòå íà ïðàâîçàùèòíèöèòå ïî ñâåòà ñà, ÷å ñ âúïðîñíèòå îòñòúïêè íÿìà äà áúäàò äèñêðåäèòèðàíè ïðàâàòà. ÎÁÅÊÒÈ 19


Ще възстанови ли новият съвет за правата на човека репутацията на ООН?