Page 1

ËÎØÈÒÅ ÌÎÌ×ÅÒÀ. ÑÏÎ “Êèíîòî íå ìîæå äà ïðîìåíè ñâåòà. Ìîæå ñàìî äà ðàçäâèæè çàñòîÿëèÿ âúçäóõ â îáùåñòâîòî”, êàçà ïîëñêèÿò ðåæèñüîð Àíäæåé Âàéäà, êîãàòî ìó âðú÷âàõà ïî÷åòíàòà “Çëàòíà ìå÷êà” çà öÿëîñòíî òâîð÷åñòâî íà 56-ÿ ìåæäóíàðîäåí êèíîôåñòèâàë â Áåðëèí. Äîêàçàòåëñòâî çà ïðàâîòàòà ìó äîéäå ñàìî íÿêîëêî äíè ïî-êúñíî. Åäèí ôèëì íå ñàìî ÷å ñå îïèòà, íî íàèñòèíà ðàçäâèæè çàñòîÿëèÿ âúçäóõ â îáùåñòâîòî. Äàëè ùå èìà ðåàëíè ïîñëåäèöè å îùå ðàíî äà ñå êàæå. Íàé-âåðîÿòíî íå ðàäèêàëíè. Íî òàêà èëè èíà÷å ïëàñòîâåòå ñà ðàçìåñòåíè. Ñòàâà äóìà çà “Ïúòÿò êúì Ãóàíòàíàìî” íà áðèòàíñêèòå ðåæèñüîðè Ìàéêúë Óèíòúðáîòúì è Ìàò Óàéòêðîñ. “Åäíî å ñèãóðíî - êàçâà â íà÷àëîòî íà ôèëìà Áóø îò òåëåâèçèîííèÿ åêðàí. - Òîâà ñà ëîøè ìîì÷åòà.” Ëîøèòå ìîì÷åòà ñà Ðóõåë, Àçèô è Øàôèê, íà âúçðàñò îêîëî 20, ðîäåíè â èìèãðàíòñêè ìþñþëìàíñêè ñåìåéñòâà áëèçî äî Ëîíäîí. Òå òðúãâàò êúì Àôãàíèñòàí, çà äà ïðèñúñòâàò íà ñâàòáàòà íà ñâîé ïðèÿòåë. Äåéñòâèåòî ñå ðàçâèâà â êðàÿ íà ñåïòåìâðè 2001 ã. Òåðîðèñòè÷íèòå àêòîâå â ÑÀÙ ñà âå÷å ôàêò, àäìèíèñòðàöèÿòà íà Áóø ñå ãîòâè äà îòâúðíå íà óäàðà ñ óäàð è äà çàïî÷íå òàêà íàðå÷åíàòà “âîéíà íà òåðîðà”. Ñàìî ÷å íàøèòå ãåðîè íå ñå èíòåðåñóâàò îò ïîëèòèêà. Àêî ÷åòàò âåñòíèöè, ðàçãëåæäàò ïðåäèìíî ñïîðòíèòå ñòðàíèöè, à êàêâî ñòàâà ïî ñâåòà ðàçáèðàò íàéâå÷å îò ðàïúðèòå. È òàêà - òðèìàòà ïðèÿòåëè îòèâàò â Àôãàíèñòàí. È äîêàòî Ñè Åí Åí ïîêàçâà èñëÿìèñòêè ïðîòåñòíè äåìîíñòðàöèè â Êàðà÷è, íàøèòå ãåðîè ñå ðàçõîæäàò èç âñå îùå ñïîêîéíèòå òúðãîâñêè ÷àñòè íà ãðàäà. Öåëèÿò ôèëì å èçãðàäåí íà òîçè ìîíòàæåí ïðèíöèï - ñáëúñúê íà èãðàëíè ìîìåíòè, ÷àñòè îò èíòåðâþòà ñ äåéñòâàùèòå ëèöà è äîêóìåíòàëíà êàðòèíà îò ñâåòîâíèòå òåëåâèçèîííè êàíàëè. Êîãàòî Ðóõåë, Àçèô è Øàôèê ñòèãàò Êàíäàõàð, çàïî÷âà àìåðèêàíñêîòî íàïàäåíèå íàä Àôãàíèñòàí. Òîãàâà ìîì÷åòàòà îïèòâàò äà ñå âúðíàò â Ïàêèñòàí, íî ïîïàäàò ìåæäó ôðîíòîâåòå. Ïúðâî ñà ïëåíåíè îò Ñåâåðíèÿ àëèàíñ, ñëåä òîâà ïðåäàäåíè íà àìåðèêàíöèòå.  êðàéíà ñìåòêà äúëãîòî èì ïúòóâàíå çàâúðøâà â Ãóàíòàíàìî, àìåðèêàíñêà áàçà â Êóáà, êúäåòî õîðàòà íà Áóø çàäúðæàò çàïîäîçðåíè â ñúòðóäíè÷åñòâî íà Àë Êàéäà. “Êîãàòî æèâååø â Àíãëèÿ, ñè ìèñëèø, ÷å àìåðèêàíöèòå ñà îêåé”, êàçâà åäèí îò ãåðîèòå. Íî â Ãóàíòàíàìî àìåðèêàíöèòå íèêàê íå ñà ëþáåçíè ñ ìîì÷åòàòà. Äúðæàò ãè ñ ÷óâàëè íà ãëà20 ÎÁÅÊÒÈÂ

âèòå, ïîäëàãàò ãè íà äúëãè ðàçïèòè è íå÷îâåøêè ìú÷åíèÿ. “Íèå ñìå íà ïúò äà õâàíåì ëîøèòå ìîì÷åòà” - êàçâà Áóø ïî òåëåâèçèÿòà. “Ñåãà âå÷å âèå ñòå ñîáñòâåíîñò íà àìåðèêàíñêàòà ïåõîòà”, êðåùè íà÷àëíèêúò íà ëàãåðà. “Íå ñìå ñîáñòâåíîñò íà ÑÀÙ” - îòâðúùàò ìîì÷åòàòà, íî êîé ëè ãè ÷óâà. Èñòîðèÿòà å íàïúëíî èñòèíñêà, îáÿâèõà Óèíòúðáîòúì è Óàéòêðîñ â Áåðëèí. Òÿ ñå îñíîâàâà íà äúëãè èíòåðâþòà ñ ó÷àñòíèöèòå â íåÿ, çàïèñàíè íà ïîâå÷å îò 600 ñòðàíèöè. À ó÷àñòíèöèòå ñà ñàìèòå ìîì÷åòà îò ôèëìà. Òîâà íå ñà àðòèñòè. Òîâà ñà ñúùèòå õîðà, êîèòî ñà áèëè â Ãóàíòàíàìî - òå ðàçêàçâàò ñîáñòâåíèòå ñè ïðåæèâåëèöè è ãè ðàçãðàâàò ïðåä êàìåðàòà. Íèùî â òîçè ôèëì íå å èçìèñëåíî, òâúðäÿò àâòîðèòå. “Íå ñúì ïðèâúðæåíè÷êà íà Áóø íèòî íà íåãîâàòà âîéíà ñðåùó òåðîðà, íî íå ìèñëèòå ëè, ÷å àìåðèêàíöèòå ñà ïðåäñòàâåíè ïðåêàëåíî êàðèêàòóðíî, ÷å ðàáîòèòå ñàìî ñ ÷åðíîáÿëîòî?”, ïîïèòà íà ïðåñêîíôåðåíöèÿòà â Áåðëèí ôðåíñêà æóðíàëèñòêà. “Íÿìàõ íèêàêâî íàìåðåíèå äà ïðàâÿ îáîáùåíèÿ îò ðîäà íà “àìåðèêàíöèòå ñà òàêèâà è òàêèâà”, òîâà ñà ñïîñîáèòå íà Áóø îòâúðíà Óèíòúðáîòúì. - Ìîÿò ôèëì íå å ìåòàôîðà. Åäèíñòâåíîòî êîåòî èñêàõ, å äà ðàçêàæà èñ-

Êàäð îò ôèëì

Åêñïåðòè íà ÎÎÍ ïî ÷îâåøêèòå ïðàâà ïðåïîðú÷àõà íà Ñúåäèíåíèòå ùàòè äà çàêðèÿò áàçàòà ñè â Ãóàíòàíàìî, Êóáà, çàêëþ÷àâàéêè, ÷å íàñèëñòâåíîòî õðàíåíå íà çàäúðæàíè â áàçàòà è íÿêîè òåõíèêè çà ðàçïèòè ñà ðàâíîñèëíè íà èçòåçàíèÿ.  ïðîåêòîäîêëàäà îò 38 ñòðàíèöè Âàøèíãòîí å îáâèíåí, ÷å îòêàçâà íà çàòâîðíèöè ïðàâîòî íà ïðîöåñ. Äîêëàäúò å ðåçóëòàò îò 18-ìåñå÷íî ðàçñëåäâàíå ïî ïîðú÷êà íà Êîìèñèÿòà íà ÎÎÍ ïî ïðàâàòà íà ÷îâåêà. Òîé ñå áàçèðà âúðõó ïîêàçàíèÿòà íà áèâøè çàòâîðíèöè, òåõíèòå àäâîêàòè è ñåìåéñòâàòà èì. Îò öåíòðàëàòà íà ÎÎÍ â Íþ Éîðê ïðåäàâà Ôèëèï Áîëîïèîí: “Çàêëþ÷åíèÿòà ñà áåçàïåëàöèîííè: àìåðèêàíñêîòî ïðàâèòåëñòâî òðÿáâà äà çàòâîðè áàçàòà Ãóàíòàíàìî íåçàáàâíî, çàÿâÿâàò äîêëàä÷èöèòå íà ÎÎÍ. Òå êðèòèêóâàò êðàéíîòî èçïîëçâàíå íà ñèëà ïðè òðàíñïîðòèðàíåòî íà çàäúðæàíèòå èëè íàñèëñòâåíîòî õðàíåíå ïî âðåìå íà ãëàäíè ñòà÷êè. Òå-


ÎÐÅÄ ÁÓØ.

ðè ìà Ìàéêúë Óèíòúðáîòúì äîéäå íà ïðåñêîíôåðåíöèÿòà ñúñ ñâîèòå “ëîøè ìîì÷åòà”.

çè àêòîâå ñïîðåä äîêëàäà ñà ðàâíîñèëíè íà ìú÷åíèå. Þðèñòèòå íà ÎÎÍ îòõâúðëÿò ðîëÿòà íà àäìèíèñòðàöèÿòà íà Áóø, êîÿòî ñïîðåä òÿõ ïðåäñòàâëÿâà åäíîâðåìåííî ñúäèÿ, ïðîêóðîð è àäâîêàò îò çàùèòàòà. Îò ÎÎÍ òâúðäÿò, ÷å õîðàòà â Ãóàíòàíàìî ñà íåçàêîííî çàäúðæàíè. Äîêëàä÷èöèòå îò Êîìèñèÿòà çà ïðàâàòà íà ÷îâåêà èçðàçÿâàò áåçïîêîéñòâî îò àìåðèêàíñêèòå óñèëèÿ äà ñå ðàçìèå äåôèíèöèÿòà çà ìú÷åíèå.  äîêëàäà ñå êðèòèêóâà ïðèëàãàíàòà ðåëèãèîçíà äèñêðèìèíàöèÿ è ñå ïîä÷åðòàâà âëîøåíîòî ïñèõè÷íî çäðàâå íà çàäúðæàíèòå. Àâòîðèòå ñà èñêàëè íà íÿêîëêî ïúòè äà ãîâîðÿò ñúñ çàòâîðíèöèòå, êîåòî èì áèëî îòêàçàíî îò àìåðèêàíñêîòî ïðàâèòåëñòâî. Âìåñòî òîâà òå ñà èçïîëçâàëè ñâèäåòåëñòâàòà íà áèâøè çàäúðæàíè èëè àäâîêàòèòå èì. Ñïîðåä Äúðæàâíèÿ äåïàðòàìåíò îáà÷å äîêëàäúò å áàçèðàí íà ñëóõîâå.”

òîðèÿòà íà òåçè êîíêðåòíè õîðà. Çàòîâà ïðåäñòàâèõ àìåðèêàíöèòå òàêèâà, êàêâèòî òå ñà ãè âèäåëè â êîíêðåòíàòà ñèòóàöèÿ.” Îáîáùåíèå çà ñâåòà îêîëî íàñ èëè íàèñòèíà ñàìî åäíà êîíêðåòíà èñòîðèÿ å ôèëìúò íà Óíòúðáîòúì òîçè âúïðîñ ðàçäåëè ïðèñúñòâàëèòå íà ôåñòèâàëà æóðíàëèñòè. Íî òàêà èëè èíà÷å ðåæèñüîðúò ïîëó÷è àïëîäèñìåíòè è îò äâàòà ëàãåðà, çàùîòî âñè÷êè ñå îêàçàõà åäèíîäóøíè, ÷å “Ïúòÿò êúì Ãóàíòàíàìî” å îñîáåíî âàæåí çà èñòîðè÷åñêèÿ ìîìåíò. “Àêî ïðåäè ïåò ãîäèíè íÿêîé áåøå ðàçêàçàë çà Ãóàíòàíàìî, ùÿõìå äà ãî îáâèíèì, ÷å ñè èçìèñëÿ. Íî ìåæäóâðåìåííî ñâèêíàõìå ñ ìèñúëòà çà òîçè ëàãåð è èíôîðìàöèÿòà, êîÿòî èäâà îòòàì, ñÿêàø âå÷å íå íè âúëíóâà - êàçà Óèòúðáîòúì. - À òàì âñå îùå èìà çàäúðæàíè íàä 500 äóøè, êîèòî ñà áåç ïðèñúäà. Áóø å ïîñòðîèë ëàãåðà íà òåðèòîðèÿòà íà Êóáà, çàùîòî çàêîíèòå â ÑÀÙ íå ìó ïîçâîëÿâàò äà ñå îòíàñÿ ïî òîçè íà÷èí ñ õîðàòà â ñîáñòâåíàòà ñè ñòðàíà.” Ðóõåë, Àçèô è Øàôèê ñà ïðåêàðàëè òàì 2 ãîäèíè. Ïî íÿêîå âðåìå áðèòàíñêîòî ïðàâèòåëñòâî ñå çàñòúïèëî çà òÿõ è ãè ïóñíàëè. “È äî äíåñ íèêîé íå íè å ïðèçíàë çà íåâèííè, íèêîé íå å äîøúë äà íè ñå èçâèíè” - êàçàõà òå. “Âèæòå ãè, òå ñà ñúâñåì îáèêíîâåíè ìîì÷åòà, õîðà



ÎÁÅÊÒÈÂ 21


Îáðàçîâàíèåòî îñòàâà íåäîñòúïíî çà äåöàòà ñ óìñòâåíè çàòðóäíåíèÿ Ïðîäúëæàâà îò ñòð. 19 äåöàòà. Çà íÿêàêâî ðàâíèùå íà îáðàçîâàíèåòî íå ìîæåëî äà ñòàâà äóìà. Èíà÷å, ñúâñåì ôîðìàëíî, èìà ðàçðàáîòåíè èíäèâèäóàëíè ïëàíîâå çà îáó÷åíèå è îáðàçîâàíèå, ïîïúë-

íåíè àáñîëþòíî åäíàêâî. Åäèí îò âúçïèòàòåëèòå íè ðàçêàçâà ñ ðàäîñò, ÷å ïðåäñòîè ó÷èëèùåòî äà ñå ðåìîíòèðà ñúñ ñðåäñòâà íà ôîíäàöèÿ, êîÿòî äîðè èìàëà çàùèòåí è îäîáðåí ïðîåêò. Âñè÷êè ñå íàäÿâàò çà òîâà äà

êàòî âñè÷êè íàñ” - ïîñî÷è êúì òÿõ íà ïðåñêîíôå ðåíöèÿòà Óèòúðáîòúì. À êîãàòî â êðàÿ íà ôåñòèâàëà òîé è êîëåãàòà ìó Óàéòêðîñ ïîëó÷èõà “Ñðåáúðíà ìå÷êà” çà ðåæèñóðà, äâàìàòà íàñòîÿõà íà ñöåíàòà äà èçëÿçàò è òðèìàòà “àðòèñòè”. Çà ðàçëèêà îò îôèöèàëíî íàòúêìåíèòå êàòî çà ñïåöèàëíà öåðåìîíèÿ ðåæèñüîðè, ãåðîèòå íà ôèëìà ñÿêàø èäâàõà íå îò õîòåëà, êúäåòî å òðÿáâàëî äà ñå îáëåêàò è ñðåøàò ïðèëè÷íî, à ñëèçàõà îò åêðàíà - ñ ðàçìúêíàòè ïàíòàëîíè âîåíåí òèï, ñ øàïêè è øàëîâå - âñå áåëåçè, èçäàâàùè ðåëèãèîçíàòà èì ïðèíàäëåæíîñò.  êðàÿ íà “Ïúòÿò êúì Ãóàíòàíàìî” äâàìà îò òÿõ ïðèçíàâàò, ÷å âñè÷êî ñëó÷èëî ñå ãè å íàêàðàëî äà ñå îáúðíàò ïî-ñåðèîçíî êúì ðåëèãèÿòà. Êîåòî â ñëó÷àÿ îç22 ÎÁÅÊÒÈÂ

ïîìîãíå è çàìåñòíèê-äèðåêòîðúò íà ó÷èëèùåòî - áèâø äåïóòàò. Ïèòàì ñå ñëó÷âà ëè ñå èíòåãðàöèÿ èçîáùî, êúäå ñå ãóáè êîìóíèêàöèÿòà ìåæäó äâå ìèíèñòåðñòâà - íà ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà è íà îáðàçîâàíèåòî, îòãîâîðíè çà ñúäáàòà íà îêîëî 11 000 äåöà ñ óìñòâåíè çàòðóäíåíèÿ. Êîé è êàê òðÿáâà äà ðàçÿñíè çàêîíè, ïðàâèëíèöè è íàðåäáè íà ñëóæèòåëèòå, çàùî ïèòàò ìåí êàêâî äà íàïðàâÿò è ñà ïî-ñêëîííè äà èçïúëíÿò ïðåïîðúêà íà ÁÕÊ, îòêîëêîòî íà òåõíèòå ðàáîòîäàòåëè êìåòîâåòå è ìèíèñòðèòå. Êîëêî å äúëúã ïúòÿò ìåæäó èçðàáîòâàíåòî íà ïðàâèëíèê è èçìåíåíèå íà çàêîí çà ïðîñâåòàòà, îò åäíà ñòðàíà, è ïðèëàãàíåòî ìó - îò äðóãà? Òðÿáâà ëè öåíàòà íà âñÿêà ïðîìÿíà äà áúäå ëèøàâàíå íà ñëóæèòåëè îò ðàáîòà è íà äåöà îò îáðàçîâàíèå, çà äà ñâèêíàò äà ÷åòàò è èçïúëíÿâàò çàêîíèòå, êîèòî èì äàâàò ïðàâîìîùèÿ è çàäúëæåíèÿ? Êîëêî ñèëîâ òðÿáâà äà å êîíòðîëúò çà èçïúëíåíèå íà èíñòðóêöèè îò ìèíèñòåðñòâà? Çàùî, êîãàòî èçäàâàò äîêóìåíòè, ñëóæèòåëèòå îò ñòîëèöàòà ïîíå âåäíúæ íå ïîìèñëÿò çà òîâà êàê òå íàèñòèíà äà ðàáîòÿò?  êðàéíà ñìåòêà êîëêî äåöà â Áúëãàðèÿ òðÿáâà äà îñòàíàò íåãðàìîòíè è íåîáãðèæåíè, çà äà ñå ñúáóäÿò ñëóæèòåëè íà âèñîêî íèâî, ó÷èòåëè è âúçïèòàòåëè è äà ñïðàò áåçêðàéíèòå ñè îáÿñíåíèÿ çà òîâà êàê äåöàòà ñ óìñòâåíè çàòðóäåíèÿ “íå ìîãàò” è äà ãè íàó÷àò íà íåùî.

íà÷àâà è êúì ïîëèòèêàòà. Çíà÷è ëè òîâà, ÷å ëàãåðúò íà Áóø çà “âîéíà ñðåùó òåðîðà” ïðîèçâåæäà óáåäåíè èñëÿìèñòè? Ôèëìúò íå äàâà îòãîâîð. Óèíòúðáîòúì íè îñòàâÿ â ñôåðàòà íà äîãàäêèòå. Äåí ñëåä ïðåìèåðàòà íà “Ïúòÿò êúì Ãóàòàíàìî” åêñïåðòè îò ÎÎÍ èçëÿçîõà ñ äîêëàä çà ñèòóàöèÿòà â ëàãåðà è ïîèñêàõà çàòâàðÿíåòî ìó. Êîôè Àíàí ïîäêðåïè èñêàíåòî. Åâðîïåéñêàòà êîìèñèÿ ñúùî íàñòîÿ íà Ãóàíòàíàìî äà ñå ñëîæè êðàé. Àäìèíèñòðàöèÿòà íà Áóø âñå îùå óñóêâà. Êèíî è äåéñòâèòåëíîñò ñå ñëèâàò. Çàñòîÿëèÿò âúçäóõ ñå ðàçäâèæâà. Êîè áÿõà âñúùíîñò ëîøèòå ìîì÷åòà? Æàíèíà ÄÐÀÃÎÑÒÈÍÎÂÀ

Лошите момчета. Според Буш.  

Публикация на списание "Обектив", брой 129 от 2006г.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you