Issuu on Google+

ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ”

Êàðèêàòóðèòå ëè ñà îðúæèåòî íà Âòîðàòà ñòóäåíà âîéíà? Îò åäèí ìåñåö ñâåòúò å âúâëå÷åí âúâ Âòîðà ñòóäåíà âîéíà, ÷èåòî îðúæèå ñà êàðèêàòóðèòå. Òðèíàäåñåò äóøè âå÷å çàãèíàõà ïðè ïðîòåñòèòå, à êàòîëè÷åñêèÿò ñâåùåíèê Àíäðåà Ñàíòîðî áåøå óáèò â Òóðöèÿ. Åäâà ëè äàòñêèÿò õóäîæíèê Êðèñòîôåð Öèëåð å ïîäîçèðàë êàêâî ùå ïðåäèçâèêàò íåãîâèòå ðèñóíêè íà ïðîðîêà Ìîõàìåä. Áîìáàòà èçáóõíà ñúñ çàêúñíèòåë, òúé êàòî âåñòíèê “Þëàíä ïîñòåí” å ïóáëèêóâàë òâîðáèòå îùå ïðåäè ïåò ìåñåöà íà 30 ñåïòåìâðè ìèíàëàòà ãîäèíà. Ñêàíäàëúò îáà÷å ñå ðàçðàçè â êðàÿ íà ÿíóàðè, ñïîðåä íÿêîè ñúâñåì íå ñïîíòàííî. Èìàìúò Àáó Ëàáåí áåøå èçêëþ÷åí îò ïðàâèòåëñòâåíàòà êîìèñèÿ çà èíòåãðàöèÿ â Äàíèÿ çàðàäè ñúìíåíèÿ çà íàñúñêâàíå íà ïðîòåñòèòå èç ìþñþëìàíñêèÿ ñâÿò, à äâèæåíèåòî íà èñëÿìñêèòå äóõîâíèöè â ñòðàíàòà íà Õàìëåò áåøå îãðàíè÷åíî. Ïîñëàíèöèòå íà åâðîïåéñêèòå ñòðàíè â ìþñþëìàíñêè äúðæàâè, âêëþ÷èòåëíî è íÿêîè íàøè, áÿõà ïðèâèêàíè çà îáÿñíåíèÿ. Òÿõíàòà ðåàêöèÿ áåøå ðàçëè÷íà - åäíè èçðàçèõà ñúæàëåíèå è îñúäèõà ñîáñòâåíèòå ñè ìåäèè çàðàäè ïðåïå÷àòâàíåòî íà êàðèêàòóðèòå, äðóãè òâúðäî îòêàçàõà äà ñå ìåñÿò â ðàáîòàòà íà ñâîáîäíàòà ïðåñà. Ñáëúñúêúò èìà äâà ïëàñòà. Åäèíèÿò å ìåæäó äâåòå öèâèëèçàöèè, õðèñòèÿíñêàòà è èñëÿìñêàòà. Äðóãèÿò å îáà÷å â ñàìèÿ äåìîêðàòè÷åí ñâÿò è òîé ñå îòðàçè â ïðîòèâîðå÷èâèòå ðåàêöèè íà äèïëîìàòè, ïðàâèòåëñòâà è æóðíàëèñòè.

4 ÎÁÅÊÒÈÂ

Ôðåíñêèÿò è ðóñêèÿò ïðåçèäåíò îñúäèõà ïóáëèêàöèèòå, äîêàòî äàòñêèÿò ïðåìèåð Àíäåðñ Ôîê Ðàñìóñåí îòêàçà äà ñå èçâèíè íà ìþñþëìàíèòå, à èòàëèàíñêèÿò ìèíèñòúð Ðîáåðòî Êàëäåðîëè äîðè ïðèçîâà ïàïà Áåíåäèêò ÕVI äà îáÿâè íîâ êðúñòîíîñåí ïîõîä çà çàùèòà íà ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî êàòî îñíîâîïîëàãàùà öåííîñò íà äåìîêðàöèÿòà.  ñïèñàíèå “Øïèãåë” àâòîðúò íà áåñòñåëúðà “Çàùî íå ñúì ìþñþëìàíèí”, èíäèåö, æèâååù â ÑÀÙ, çàÿâè, ÷å îòñòúïêèòå ïðåä ìîõàìåäàíñêèÿ ñâÿò ùå îçíà÷àâàò íà÷àëî íà èñëÿìèçàöèÿòà íà Åâðîïà. Ìåäèèòå â Åâðîïà ñå âúçïðîòèâèõà ñðåùó ïîëèòèöèòå, à Ìåæäóíàðîäíàòà ôåäåðàöèÿ íà æóðíàëèñòèòå îñúäè èäåÿòà íà åâðîêîìèñàðÿ ïî ïðàâîñúäèåòî è ñèãóðíîñòòà Ôðàíêî Ôðàòèíè äà ñå èçãîòâè ìåäèåí êîäåêñ. Íàé-òèðàæíèÿò èðàíñêè âåñòíèê íà ñâîé ðåä îáÿâè êîíêóðñ çà êàðèêàòóðè, çà äà ïðîâåðè íàèñòèíà ëè å áåçãðàíè÷íà òúðïèìîñòòà íà åâðîïåéöèòå êúì ïîäèãðàâàòåëíîòî òðåòèðàíå íà âñÿêà òåìà. Èìà ëè “äîáðè” è “ëîøè” âúâ Âòîðàòà ñòóäåíà âîéíà? Êîé ÿ ïðåäèçâèêà? È êàêúâ â êðàéíà ñìåòêà ùå áúäå èçõîäúò îò íåÿ? Íà òàçè òåìà ïîêàíèõìå äà ðàçãîâàðÿò çàìåñòíèê-ïðåäñåäàòåëÿ íà ÁÕÊ Éîíêî Ãðîçåâ, äèðåêòîðà íà â. “Íîâèíàð” Ìèðîñëàâ Áîðøîø, êîéòî ïðåïå÷àòà êàðèêàòóðèòå, è àðàáèñòà äîö. ä-ð Ïàâåë Ïàâëîâè÷ îò Ñîôèéñêèÿ óíèâåðñèòåò “Ñâ. Êëèìåíò Îõðèäñêè”.


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” Ñêàíäàëúò ñ êàðèêàòóðèòå íà Ìîõàìåä ñáëúñêà äâà âúçãëåäà çà ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî. Íÿêîè ìåäèè è ïîëèòèöè â Åâðîïà ãè íàðåêîõà ïðîâîêàöèÿ, à äðóãè çîâàò çà íîâ êðúñòîíîñåí ïîõîä. Êîé ñïîðåä âàñ èìà ïðàâî?

Ìèðîñëàâ Áîðøîø “ÊÀÐÈÊÀÒÓÐÈÒÅ ÁŸÕÀ ÓÏÎÒÐÅÁÅÍÈ”

Éîíêî Ãðîçåâ “ÀÊÒÈÂÍÈÒÅ ÀÊÒÜÎÐÈ Â ÑÊÀÍÄÀËÀ ÍÅ ÑÀ ÌÅÄÈÈÒÅ”

Ìèðîñëàâ Áîðøîø: Ìåäèèòå, ïóáëèêóâàëè òåçè êàðèêàòóðè, ñà â ïîçèöèÿòà íà îáâèíÿåìè. Äàâàì ñè ñìåòêà, ÷å ñëó÷âàùîòî ñå â ïîñëåäíèòå íÿêîëêî äíè å, õàéäå äà íå êàçâàì òúðñåí åôåêò, íî ñúñ ñèãóðíîñò îáñëóæâà ìíîãî èíòåðåñè: èêîíîìè÷åñêè è ïîëèòè÷åñêè. Òî íå ïðåäèçâèêà ðåàëåí äåáàò çà ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî. Òåçàòà, ÷å åäíà ðåëèãèÿ ñå èçïðàâÿ ñðåùó äðóãà, å ìíîãî ïîãðåøíà. Çàä íåÿ ñå êðèÿò ëè÷íè, ëîáèñòêè è ãåîïîëèòè÷åñêè èíòåðåñè. Âîëÿòà íà âñåêè òâîðåö äà èçðàçÿâà ïîçèöèÿòà ñè áèëî ñ êàðèêàòóðè, ñ ïå÷àòíî ñëîâî èëè ïî äðóã íà÷èí, íå ìîæå äà áúäå íàðóøàâàíà. Ñìÿòàì, ÷å ïðåïå÷àòâàíåòî íà òåçè êàðèêàòóðè â Áúëãàðèÿ å ñâîáîäà íà ñëîâîòî â äâîåí ñìèñúë - ïúðâî, ÷å ãè ïîêàçâàìå, è âòîðî, ÷å èíôîðìèðàìå áúëãàðñêàòà ïóáëèêà çà íåùî, êîåòî ñå å ñëó÷èëî. Ìíîãî ïîêàçàòåëíî å, ÷å â äèñêóñèÿòà âëÿçîõà ïîëèòèöèòå. Áúëãàðñêèÿò ïðåìèåð ñè ïîçâîëè äà ïîäíåñå ôîðìà íà èçâèíåíèå. Íå âèæäàì çàùî ïîëèòèöèòå â ðàçëè÷íè äúðæàâè ñå èçâèíÿâàò çà ïóáëèêóâàíåòî íà òåçè êàðèêàòóðè. Àç äîðè íå ñìÿòàì, ÷å èçîáðàæåíèÿòà íà Ìîõàìåä áèõà ïðåäèçâèêàëè òîëêîâà ñåðèîçåí êîíôëèêò. Òå ñúùåñòâóâàò îò âåêîâå è ñà ôàêò â ìóçåèòå â èñëÿìñêèÿ ñâÿò. Íåî÷àêâàíî ïîâÿâàíåòî íà òàêèâà èçîáðàæåíèÿ ïî ìíîãî ñòðàíåí íà÷èí ïðåäèçâèêà êîíôëèêò. Ïàâåë Ïàâëîâè÷: Ã-í Áîðøîø ïðåäñòàâè çàïàäíàòà ãëåäíà òî÷êà. Àç ñúì ñúãëàñåí ñ íåãî. Çàïàäúò å èçðàáîòèë ñâîè êðèòåðèè çà ñâîáîäà íà ñëîâîòî è çà èíäèâèäóàëíè ñâîáîäè. Òåçè êðèòåðèè ñà âàëèäíè è òðÿáâà äà áúäàò óâàæàâàíè êàêòî îò Çàïàäà, òàêà è îò Èçòîêà. Äðóã å âúïðîñúò çà îíîâà, êîåòî íàðè÷àòå “ïðîâîêàöèÿ” èëè “íîâ êðúñòîíîñåí ïîõîä”. Òåçè òåðìèíè äîáðå îòðàçÿâàò ãëåäíàòà òî÷êà íà èñëÿìà êúì òîâà ïðåäèçâèêàòåëñòâî. Ïðåç ïîñëåäíèòå äåñåòèíà ãîäèíè ñå ñïåêóëèðà ìíîãî ñ ò. íàð. ñáëúñúê ìåæäó öèâèëèçàöèèòå. Òåçè òåðìèíè îòðàçÿâàò òúêìî òàçè ïðîáëåìàòèêà. Çà ìåí êàòî èñòîðèê íà èñëÿìà ÑÁËÚÑÚÊ ÌÅÆÄÓ ÖÈÂÈËÈÇÀÖÈÈÒÅ ÍßÌÀ, ÈÌÀ ÏÐÎÏÀÑÒ

Äîö. Ïåòúð Ïàâëîâè÷ “ÍÈÅ ÍÅ ÌÎÆÅÌ ÄÀ ÍÀÑÀÄÈÌ ÍÀ ÈÇÒÎÊÀ ÑÂÎÈÒÅ ÖÅÍÍÎÑÒÈ”

Òîâà, êîåòî ðàçáèðàìå êàòî èíäèâèäóàëíè ñâîáîäè, èíäèâèäóàëíè ïðàâà, íà Çàïàä å èçðàáîòåíî â ðåçóëòàò íà âåêîâåí ïðîöåñ íà ïðåõîä îò ñðåäíîâåêîâíèÿ ìîäåë êúì ìîäåðíîñòòà, êîéòî ðàæäà ïðåäÎÁÅÊÒÈ 5


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” ñòàâàòà çà èíäèâèäà êàòî íîñèòåë íà ñóâåðåíèòåòà. Àêî ñåãà îòïðàâèì ïîãëåä íà èçòîê, ùå âèäèì, ÷å òàì íåùàòà ñòîÿò ïî ñúâñåì ðàçëè÷åí íà÷èí. Íîñèòåë íà ñóâåðåíèòåòà è íà èäåíòè÷íîñòòà òàì å îáùíîñòòà, ãðóïàòà. Òàçè îáùíîñò ñå èäåíòèôèöèðà ñ ïðîðîêà Ìîõàìåä. Åòî çàùî îòïðàâÿíåòî íà îáèäà ñðåùó ïðîðîêà Ìîõàìåä å ðàâíîñèëíî íà îáèäà ñðåùó îáùíîñòòà. Îòòàì èäâà è íåéíàòà ðåàêöèÿ. Âòîðàòà âàæíà îñîáåíîñò íà èñëÿìà å, ÷å òîé íå ðàçäåëÿ ñâåòñêîòî îò äóõîâíîòî. Çà íåãî âñåêè ïîëèòè÷åñêè àêò ïðîèçòè÷à íåèçáåæíî îò ðåëèãèîçíàòà íàãëàñà.  òîçè êîíòåêñò ñúáèòèÿòà îò ïîñëåäíèòå íÿêîëêî ãîäèíè ïðåäñòàâëÿâàò çà èñëÿìà ïðîâîêàöèÿ ñðåùó ðåëèãèÿòà èëè “êðúñòîíîñåí ïîõîä”. Çà ìþñþëìàíñêèÿ íàáëþäàòåë âñè÷êè äåéñòâèÿ íà Çàïàäà ïðîèçòè÷àò îò ðåëèãèîçíà ïîçèöèÿ. Òå ñà ïîëèòè÷åñêî ïðîäúëæåíèå è ïîëèòè÷åñêî îðúäèå íà ðåëèãèîçíà ïî ñâîåòî ñúùåñòâî ìîòèâàöèÿ. Íà òîâà ñå äúëæàò è ïðèçèâèòå çà äæèõàä è îíîâà, êîåòî çàïàäíèÿò íàáëþäàòåë âúçïðèåìà êàòî íåîáÿñíèìî èçìåñòâàíå íà ïðîáëåìàòèêàòà êúì îáëàñòòà íà âÿðàòà. Òàêàâà ïðîìÿíà íà àêöåíòèòå å ñòðàííà çà íàñ, çàùîòî å ÿñíî, ÷å êàðèêàòóðèñòèòå íå ñà èçõîæäàëè îò ðåëèãèîçíà ïîçèöèÿ. Íà çàïàä òîâà å àêñèîìàòè÷íî. Íèå ðàçäåëÿìå ðåëèãèÿ îò ïîëèòèêà. Çà èñëÿìà ñúùî òîëêîâà àêñèîìàòè÷íî å åäèíñòâîòî ìåæäó ðåëèãèÿ è ïîëèòèêà. Çà ìþñþëìàíèòå êàðèêàòóðèòå ñðåùó Ïðîðîêà ñà èçðàç íà ðåëèãèîçíà ïîçèöèÿ. Ã-í Áîðøîø îòáåëÿçà, ÷å â öÿëàòà âúëíà îò ïðîòåñòè èìà ïîëèòè÷åñêè äíåâåí ðåä. Äà íå çàáðàâÿìå, ÷å êàðèêàòóðèòå ñà ïóáëèêóâàíè íà 30 ñåïòåìâðè 2005 ã., à âúëíàòà îò ïðîòåñòè çàïî÷íà äà íàáèðà ñèëà åäâà ïðåç ÿíóàðè 2006 ãîäèíà. ßâíî å, ÷å òîâà å ïîëèòè÷åñêà ïîðú÷êà. Íÿêîé æåëàå ôîêóñúò íà ìåäèéíîòî âíèìàíèå äà áúäå èçìåñòåí îò åäíà ïðîáëåìàòèêà êúì äðóãà. Äðóãàòà ïðîáëåìàòèêà å âúïðîñíèÿò ñêàíäàë ñ êàðèêàòóðèòå íà ïðîðîêà Ìîõàìåä, êîéòî äúëæèì íå òîëêîâà íà êàðèêàòóðèñòèòå, êîëêîòî íà îòäåëíè ïîëèòè÷åñêè ñèëè, èìàùè ñâîèòå èíòåðåñè íà Èçòîê, â èñëÿìà. Éîíêî Ãðîçåâ: Àêî ïîãëåäíåì èñòîðè÷åñêè êàêâî ñòàâà ñ îñíîâíèòå ïðàâà ïî âðåìå íà êðèçà, âåäíàãà ùå íè íàïðàâè âïå÷àòëåíèå, ÷å èíñòèíêòèâíàòà ðåàêöèÿ íà ñúâðåìåííèöèòå º å äà ïðèåìàò, ÷å ñèòóàöèÿòà å óíèêàëíà è ïîçâîëÿâà èëè èçèñêâà ïî-ãîëåìè îãðàíè÷åíèÿ íà îñíîâíèòå ñâîáîäè. Îò äèñòàíöèÿòà íà âðåìåòî îáà÷å áàëàíñúò îáèêíîâåíî èçãëåæäà äîñòà ïî-ðàçëè÷åí. Èìà îïàñíîñò è ñåãàøíàòà êðèçà äà íè îòõâúðëè îò âåðíèÿ áàëàíñ ïîðàäè îñòðîòàòà ñè. Îùå ïîâå÷å, ÷å òóê áàëàíñúò å ìåæäó îñíîâíè ïðàâà: ñâîáîäà íà ñëîâîòî è ïðàâîòî íà ìèðíî èçïîâÿäâàíå íà ðåëèãèÿ, áàëàíñ, êîéòî è â ïîñïîêîéíè âðåìåíà å òðóäåí. Ñòðóâà ìè ñå îáà÷å, ÷å êîëêîòî ïî-ìàëêî ãåíåðàëèçèðàìå ïðîáëåìà, àêî íå ãî ïðåäñòàâÿìå êàòî ñáëúñúê íà öèâèëèçàöèè, à êàòî ñáëúñúê íà êîíêðåòíè äåéñòâàùè ëèöà ñ òåõíèòå êîíêðåòíè èíòåðåñè è ìîòèâàöèè, ùå ñìå ïî-áëèçêî äî èñòèíàòà. Êîíôëèêúò î÷åâèäíî å ðåçóëòàò îò äúëãî íàòðóïâàíî 6 ÎÁÅÊÒÈÂ

ÓÑÅÙÀÍÅ ÇÀ ÍÅÑÏÐÀÂÅÄËÈÂÎÑÒ ÎÒ ÑÒÐÀÍÀ ÍÀ ÌÞÑÞËÌÀÍÑÊÈß ÊÚÌ ÇÀÏÀÄÍÈß ÑÂßÒ è àêî òðÿáâà äà èìà ðåàêöèÿ íà íåùî, òîâà å îöåíêà íà öÿëîñòíàòà ïîëèòèêà, à íå íà ãðàíèöèòå íà ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî. Çàùîòî, àêî èíòåðïðåòèðàìå ïóáëèêàöèÿòà íà êàðèêàòóðèòå â åäèí âåñòíèê ñ îãðàíè÷åíà àóäèòîðèÿ â íåìþñþëìàíñêà ñòðàíà îò ãëåäíà òî÷êà íà ñòàíäàðòèòå çà ñâîáîäà íà ñëîâîòî, ïîäîáíà ïóáëèêàöèÿ, ìàêàð è ñèëíî ïðîâîêàòèâíà, íå èçëèçà èçâúí ðàìêèòå íà äîïóñòèìîòî.

Ìåäèèòå ëè ïðåäèçâèêàõà ñêàíäàëà, èëè òå áÿõà èçïîëçâàíè êàòî ñðåäñòâî? Éîíêî Ãðîçåâ: Íå, íå ìåäèèòå ñà âèíîâíè çà ðàçäóõâàíåòî íà ñêàíäàëà. Òîâà, ÷å ïóáëèêàöèÿ ñ îáèäíî ðåëèãèîçíî ñúäúðæàíèå â åäèí ñðàâíèòåëíî ìàëúê äàòñêè âåñòíèê ñòàíà äîñòîÿíèå íà ìþñþëìàíèòå â öåëèÿ èñëÿìñêè ñâÿò, î÷åâèäíî íå å áèëî íèòî öåë, íèòî î÷àêâàíî ðàçâèòèå îò äàòñêèÿ âåñòíèê. Äðóãè ñà áèëè àêòèâíèòå àêòüîðè, òå ñà è ðåëèãèîçíè äåéöè, è ïîëèòèöè. Èìà äîñòàòú÷íî èíôîðìàöèÿ çà òîâà, ÷å êàðèêàòóðèòå ñà èçïîëçâàíè ñúçíàòåëíî è öåëåíàñî÷åíî, çà äà áúäå ïðîâîêèðàíà ìàñîâà ðåàêöèÿ â ìþñþëìàíñêèÿ ñâÿò. Ìèðîñëàâ Áîðøîø: Íå ìè ñå èñêà äà âÿðâàì, ÷å òåçè àâòîðè ñà óïîòðåáåíè, íî óïîòðåáåíè ñúñ ñèãóðíîñò áÿ��à òåõíèòå òâîðáè. Âñè÷êî, êîåòî ñå ñëó÷è, å áèëî â ñëóæáà íà íÿêîãî. Íèå â “Íîâèíàð” íàñêîðî ïóáëèêóâàõìå êàðèêàòóðè íà àâòîðè ìþñþëìàíè, êîèòî äîñòà èðîíè÷íî, äîðè íà ìîìåíòè ãðóáî ïðåäñòàâÿò Èñóñ. Ðåöèïðî÷íîñòòà, êîÿòî ñå òúðñè ñ òîçè ñêàíäàë äà ñå ïðîòèâîïîñòàâÿò äâà ñâÿòà, î÷åâèäíî å â ñëóæáà íà íÿêîãî. Îò ãåîïîëèòè÷åñêà ãëåäíà òî÷êà òîâà ìîæå äà áúäå ñâúðçàíî ñ ÿäðåíàòà ïðîãðàìà íà Èðàí, îïèòúò äà áúäå ñïðÿíà òÿ è äà ñå íàëîæàò ñàíêöèè, âêëþ÷èòåëíî è ñèëîâè, âîåííè, çà êàêâèòî âå÷å ñå ÷óâàò ïðåäëîæåíèÿ. Åäíà îò âåðñèèòå å, ÷å Èðàí íàðî÷íî ïðåäèçâèêà òîçè ñêàíäàë, çà äà ïîêàæå ñèëàòà ñè è äà äåìîíñòðèðà äîêúäå ìîæå äà äîâåäå íàòèñêúò ñðåùó íåãî. Öåëèÿò êîíôëèêò ñå äúëæè íà íåçíàíèåòî è â ãîëÿìà ñòåïåí íà íåðàçáèðàíåòî íà îñíîâèòå è ïðåäñòàâèòå íà ðàçëè÷íèòå öèâèëèçàöèè, âêëþ÷èòåëíî ðàçëè÷íèòå ðåëèãèè, è êîå áè çàñåãíàëî òåõíèòå òàáóòà. Ïðåäïîëàãàì, ÷å íèêîé îò íàñ íå áè æåëàë äà îáèäè íèòî åäèí ìþñþëìàíèí.  ñúùîòî âðåìå íèå èìàìå ñâîè ñâîáîäè, êîèòî ñà âàæíè çà íàñ è êîèòî íå áèõìå èñêàëè äà æåðòâàìå â èìåòî íà òîâà. Ìåäèèòå íå ïðåäèçâèêàõà òîçè ñêàíäàë. Òîé áåøå ïðåäèçâèêàí îò äðóãè õîðà. Ñìÿòàì îáà÷å, ÷å ïî òåçè âúïðîñè òðÿáâà äà ñå ãîâîðè ìíîãî äåëèêàòíî. Äîðè àç, ÷îâåêúò, êîéòî ðàçðåøè ïóáëèêóâàíåòî íà òåçè êà-


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” ðèêàòóðè, íå ñìÿòàì, ÷å çàä ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî òðÿáâà äà áúäàò ñêðèâàíè ìíîãî íåùà è ñ íåÿ äà áúäåø îïðàâäàí. ÍÈÊÎÃÀ ÍÅ ÁÈÕ ÑÅ ÈÇÂÈÍÈË ÇÀ ÒÎÂÀ, ×Å ÑÚÌ ÏÓÁËÈÊÓÂÀË ÒÅÇÈ ÊÀÐÈÊÀÒÓÐÈ Ìîãà äà ïîäíåñà ñâîèòå èçâèíåíèÿ, àêî íÿêîé ñå å ïî÷óâñòâàë çàñåãíàò. Ñìÿòàì, ÷å ìåäèèòå â åâðîïåéñêèòå äúðæàâè ñ äåìîêðàòè÷íè öåííîñòè òðÿáâàøå äà íàïðàâÿò ïóáëèêàöèèòå. Îò ñïèñúêà íà èçäàíèÿòà, êîèòî ñà îòïå÷àòàëè òåçè êàðèêàòóðè, ñå âèæäà, ÷å òîâà ñà íàé-ãîëåìèòå åâðîïåéñêè âåñòíèöè. Ïàâåë Ïàâëîâè÷: Íÿìà çàùî äà áúäàò ïîäíàñÿíè èçâèíåíèÿ. Íå ìèñëÿ, ÷å ÷ðåç êàðèêàòóðèòå å ïðåñëåäâàíà öåëòà íÿêîé äà áúäå îáèäåí. Çà ìåí å ïðèòåñíèòåëåí íàäïèñúò “Ìîõàìåä” ïîä èçîáðàçåíèòå ëèêîâå. Àêî òîçè íàäïèñ ãî íÿìàøå, òå ìîæåõà äà ìèíàò çà Àáäóë Õàìèä II èëè êîéòî è äà å ìþñþëìàíñêè ëèäåð. Çàùî ïðèñúñòâà òîçè íàäïèñ? Çà ìåí òîé ïîñòàâÿ íà ïðåäåí ïëàí âúïðîñà äàëè âñå ïàê íå å èìàëî íÿêàêúâ óìèñúë, íÿêàêâà ïðåäíàìåðåíîñò. Òðóäíî ìè å äàì îòãîâîð íà ïîäîáåí âúïðîñ. Ïî-ñêîðî ãî ïîñòàâÿì êàòî òåìà çà ðàçìèñúë. Ã-í Áîðøîø âúâåäå òåçàòà “Èðàí”. Êàê ðåàãèðà Èðàí? Îáúðíåòå âíèìàíèå, ÷å íàé-ãîëåìèÿò âåñòíèê òàì îáÿâè êîíêóðñ çà êàðèêàòóðè ïî òåìàòà íà õîëîêîñòà, íî íå çà îêàðèêàòóðÿâàíå íà Õðèñòîñ èëè íà õðèñòèÿíñòâîòî. Òîâà íå å ñëó÷àéíî. Ñïîðåä ìåí òåçè, êîèòî ñà èçìèñëèëè òåìàòà, ñà íàÿñíî êîÿ å îñíîâíàòà öåííîñò íà Çàïàäà - èíäèâèäóàëíàòà ñâîáîäà è ÷îâåøêèÿò æèâîò. Êàðèêàòóðèòå ñðåùó õîëîêîñòà ñà íàñî÷åíè òúêìî ñðåùó ÷îâåøêèÿ æèâîò - îñíîâíîòî ÷îâåøêî ïðàâî. Íÿêîé äîáðå å ïðåìåðèë ñèëàòà íà îòãîâîðà, òàêà ÷å äà áúäå çàñåãíàò íàé-áîëåçíåíî Çàïàäúò - è òî ïî ñúùèÿ íà÷èí, ïî êîéòî èñëÿìñêàòà îáùíîñò ñå ÷óâñòâà çàñåãíàòà îò êàðèêàòóðèòå ñðåùó Ìîõàìåä. Òàì å íàêúðíåíà îáùíîñòòà è íåéíîòî ÷óâñòâî çà îáùíîñòíà èäåíòè÷íîñò, à òóê ñå öåëè äà ñå íàêúðíè ÷óâñòâîòî çà èíäèâèäóàëíîòî ïðàâî è èíäèâèäóàëíàòà èäåíòè÷íîñò êàòî âîäåùà öåííîñò íà çàïàäíàòà êóëòóðà.

Íå íàïîìíÿ ëè òîçè ñêàíäàë çàïëàõèòå ñðåùó íîáåëîâèÿ ëàóðåàò Ñàëìàí Ðóøäè ïðåäè îêîëî 20 ãîäèíè çà íåãîâèòå “Ñàòàíèíñêè ñòðîôè”? Ìèðîñëàâ Áîðøîø: Îòêàêòî òå÷å òîçè äåáàò, àç ñå îïèòâàì äà ãî èçêàðàì îò ïëîñêîñòòà íà ïðîòèâîïîñòàâÿíåòî ìåæäó õðèñòèÿíñêàòà ðåëèãèÿ è èñëÿìà, çàùîòî òîçè ñïîð å áåçñìèñëåí. Âñÿêà ðåëèãèÿ èìà ñâîèòå öåííîñòè. Òðÿáâà äà èìà äîñòàòú÷íî ïîçíàíèå âúðõó òàáóòàòà, êîèòî íàëàãàò ðåëèãèèòå, è äîñòàòú÷íà òîëå-

ðàíòíîñò ñïðÿìî òÿõ, çà äà íå ñå íàêúðíÿâàò öåííîñòèòå íà õîðàòà, êîèòî èçïîâÿäâàò ñúîòâåòíàòà ðåëèãèÿ. Íàä ðåëèãèîçíàòà ñâîáîäà è óáåæäåíèåòî ñòîè çàêîíúò. Áèõ ïðèåë è äîðè àäìèðèðàë âñÿêà ôîðìà íà ïðîòåñò ñðåùó ïîäîáíè êàðèêàòóðè, êîÿòî å â ðàìêèòå íà çàêîíà, çàùîòî òÿ çàñÿãà õîðà è òåõíèòå ïðåäñòàâè çà ñâåòà. Íå ïðèåìàì îáà÷å âàðâàðñêè àêòîâå. Íå ïðèåìàì äà ñå ïàëÿò ïîñîëñòâà çàðàäè òîâà, ÷å íÿêîé, ñïàçèë ñîáñòâåíèòå ñè ïðèíöèïè è çàêîíèòå íà ñîáñòâåíàòà ñè äúðæàâà, å ïóáëèêóâàë êàðèêàòóðèòå. Ùî ñå îòíàñÿ äî Ñàëìàí Ðóøäè, èìà ìíîãî òàêèâà ñëó÷àè. Ïîñëåäíèÿò íàé-ïðåñåí ïðèìåð å ñ Îðõàí Ïàìóê è íåãîâàòà êíèãà çà ãåíîöèäà íàä àðìåíöèòå. Ñðåùó íåãî çàïî÷íà ïðîöåñ, íî íàêðàÿ òîé áåøå îïðàâäàí. Îáà÷å òîé îòäàâíà íå æèâåå â Òóðöèÿ, à â äðóãà äúðæàâà, êúäåòî ñå ïîÿâè êíèãàòà. Äîðè â åäíà ñâåòñêà äúðæàâà êàòî Òóðöèÿ òîé ìîæå áè íÿìàøå äà èìà âúçìîæíîñò äà ïóáëèêóâà êíèãàòà ñè, äà íå ãîâîðèì çà âîäåùè ñå îò ðåëèãèîçíè êàíîíè ñòðàíè. Ñìÿòàì, ÷å ïîäîáíè íåùà òðÿáâà äà áúäàò ðåøàâàíè ìíîãî äåëèêàòíî. Âñè÷êè ïðîáëåìè, êîèòî âúçíèêâàò îêîëî ïîäîáåí ñïîð, íå òðÿáâà äà ïîðàæäàò âîëÿ çà êîíòðàðåàêöèÿ. Äíåñ (äèñêóñèÿòà ñå ïðîâåäå íà 13 ôåâðóàðè ò. ã. áåë. ðåä.) èçëÿçîõà äâå êàðèêàòóðè çà õîëîêîñòà è íèå ùå ãè ïóáëèêóâàìå, çàùîòî òîâà å íîâèíà â ãëîáàëåí ìàùàá. Õóáàâî å õîðàòà äà âèäÿò êàêâà å ðåàêöèÿòà íà äðóãèòå. Âñÿêà ãðóáà ðåàêöèÿ ñïðÿìî òåçè êàðèêàòóðè ùå áúäå îñúæäàíà îò íàñ òî÷íî ïî íà÷èíà, ïî êîéòî îñúäèõìå èðàíñêàòà ðåàêöèÿ. Ïàâåë Ïàâëîâè÷: Àêî ïðèåìåì òåçàòà çà èðàíñêèÿ ôàêòîð êàòî âîäåù çà ïîñëåäíèÿ ñêàíäàë ñ êàðèêàòóðèòå, òîãàâà ìîæåì äà òúðñèì íåùî îáùî ìåæäó òÿõ è ñëó÷àÿ ñúñ Ñàëìàí Ðóøäè ïðåç 1988 ã. Ïðè Ðóøäè ñòàâàøå äóìà çà ïðåïðàòêè êúì îïðåäåëåíè òåêñòîâå îò ðàííîèñëÿìñêàòà òðàäèöèÿ, êîèòî ïî ïðèíöèï ñúùåñòâóâàò. Îò âåê è ïîëîâèíà íàñàì ó÷åíèòå îðèåíòàëèñòè òâúðäå ìíîãî ñà ãè ðàçèñêâàëè è ñà ïèñàëè â ñúîòâåòíèòå íàó÷íè ñïèñàíèÿ è êíèãè, íî íå ñà ïðåäèçâèêàëè ñúùèÿ òèï ïðîòåñò îò ñòðàíà íà Èçòîêà, çàùîòî, ïðåäïîëàãàì, íèêîé íå ñå å çà÷èòàë âúâ âúïðîñíèòå ïóáëèêàöèè. Åäíî íàó÷íî ñïèñàíèå èìà ìíîãî îãðàíè÷åí êðúã ÷èòàòåëè. Ñàëìàí Ðóøäè èìàøå íåùàñòèåòî äà âúâåäå òåçè òåêñòîâå â õóäîæåñòâåíàòà ëèòåðàòóðà è òå ñòàíàõà îïàñíè, çàùîòî ïðèäîáèâàõà ìíîãî ïî-ãîëÿìà ïîóëÿðíîñò. Ïðåç 1988 ã. Ðóøäè â “Ñàòàíèíñêè ñòðîôè” íå íàïðàâè íåùî, êîåòî äà å èçðè÷íî çàáðàíåíî â áîæåñòâåíèÿ çàêîí. Íàïðîòèâ, íåãî ãî èìàìå â òðàäèöèÿòà, â îïèñàíèÿòà íà Ìîõàìåä è íåãîâîòî æèòèå. Äîêàòî òóê ñ êàðèêàòóðèòå ñå çàñÿãà áàçèñåí, äàäåí ÷ðåç øàðèàòà èìïåðàòèâ ñðåùó èçîáðàæåíèåòî. Íàèñòèíà èìà ìþñþëìàíñêè èçîáðàæåíèÿ íà Ìîõàìåä, íî òå ñà íàïðàâåíè èçâúí ñåìèòñêèÿ êóëòóðåí êîíòåêñò. Òåçè èçîáðàæåíèÿ ñà ãëàâíî èðàíñêè è òóðñêè. Àðàáñêî-ñåìèòñêàòà ñðåäà êàíîíè÷íî çàáðàíÿâà èçîáðàæåíèåòî íà Ïðîðîêà è ñòðèêòíî ñïàçâà òàçè çàáðàíà. ÎÁÅÊÒÈ 7


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” Àäåêâàòíà ëè áåøå ðåàêöèÿòà íà áúëãàðñêèòå ïîëèòèöè ñëåä ïðåïå÷àòâàíåòî íà êàðèêàòóðèòå ó íàñ? Ìèðîñëàâ Áîðøîø: Àêî â òàçè ðåàêöèÿ íå ñå äîëàâÿøå îáèäíà íîòêà, íÿìàøå äà êîìåíòèðàì òîçè âúïðîñ. ÏÐÎÊÐÀÄÍÀ ÑÅ ÎÁÀ×Å ÅÄÍÀ ÌÍÎÃÎ ÒÚÆÍÀ È ÎÁÈÄÍÀ ÍÎÒÊÀ - ÷å ïðåïå÷àòâàíåòî íà òåçè êàðèêàòóðè áè ìîãëî äà ïîâëèÿå íà ïðîöåñà â Ëèáèÿ, ÷å âñåêè, êîéòî ñè ïîçâîëè äà ãè ïóáëèêóâà, ïî íÿêàêúâ íà÷èí âúçäåéñòâà íåãàòèâíî íà ïðîöåñà òàì. Òîâà å èçêëþ÷èòåëíî îáèäíî, çàùîòî â ïðîäúëæåíèå íà øåñò ãîäèíè íèòî åäíî ïðàâèòåëñòâî, íèòî åäíà äèïëîìàöèÿ íå ïîñòèãíàõà íèùî ïî ñëó÷àÿ. Ìîæå áè èçðàçÿâàì ïî-êðàéíî ìíåíèå, êàòî ãè òðåòèðàì êàòî çàëîæíèöè, à íå êàòî ïîäñúäèìè, íî ñëåä øåñò ãîäèíè ïðîòàêàíå íà ïðîöåñà, ïðè î÷åâèäíè äîêàçàòåëñòâà çà òÿõíàòà íåâèííîñò òå ñòàíàõà ðàçìåííà ìîíåòà â ðúöåòå íà åäèí äèêòàòîð.  òîçè ñìèñúë áúëãàðñêèòå ïîëèòèöè è ñåãàøíîòî ïðàâèòåëñòâî ïðîÿâèõà èçêëþ÷èòåëíà íåêîðåêòíîñò êúì áúëãàðñêèòå ìåäèè, ïóáëèêóâàëè êàðèêàòóðèòå. Òå ñå îïèòâàò çàä òîçè ñëó÷àé äà ñêðèÿò íåóñïåõèòå ñè è èçêëþ÷èòåëíî êîëåáëèâàòà ñè è íåàäåêâàòíà ïîçèöèÿ ïî ëèáèéñêèÿ ïðîöåñ. Ïàâåë Ïàâëîâè÷: Çà ìåí ïîëèòè÷åñêàòà ñèëà, ïðåäñòàâëÿâàíà îò ïðåìèåðà Ñåðãåé Ñòàíèøåâ, âèíàãè å èìàëà íàé-íåîáÿñíèìàòà ïîçèöèÿ. Âçåìåòå âîéíàòà â Èðàê, â îòíîøåíèåòî êúì êîÿòî ñå ñòèãíà äî íåëåïàòà ñèòóàöèÿ, êîãàòî ãîëÿìà ÷àñò îò áúëãàðñêîòî îáùåñòâåíî ìíåíèå áåøå ïðîòèâ íåÿ, à íÿìàøå ïîëèòè÷åñêà ñèëà, êîÿòî äà âåðáàëèçèðà òàçè ïîçèöèÿ. ÁÑÏ â òîçè ñìèñúë áåøå íàé-îïîðòþíèñòêàòà ñèëà, êîÿòî íå ïîñìÿ äà çàÿâè ïîçèöèÿ, ìàêàð ÷å ÷ëåíñêèÿò º ñúñòàâ áåøå ÿâíî ïðîòèâ âîéíàòà. Ñïîðåä ìåí ïîëèòè÷åñêèÿò îïîðòþíèçúì è ïðåâðàòíèÿò íàâèê íà áúëãàðñêèÿ ïîëèòèê âèíàãè äà äèðè âèíàòà ó äðóãèÿ, à íå äà ñúçðå ãðåäàòà â ñîáñòâåíîòî ñè îêî, ïðîäúëæàâàò è äî äåíäíåøåí. Ñúâñåì ñïðàâåäëèâà å çàáåëåæêàòà íà ã-í Áîðøîø, ÷å îòíîâî âèíàòà ñå òúðñè äðóãàäå - â ìåäèèòå. Çà ìåí å íåîáÿñíèìî îòêúäå äîéäå èäåÿòà äà ñå èçâèíÿâàìå. Çàùî íàñèëà ñå íàìåñèõìå âúâ âñè÷êî òîâà, ñëåä êàòî íèêîé íå íè å íàìåñâàë?! Òîâà å çàãàäêà è èçäàâà äèïëîìàòè÷åñêà íåêîìïåòåíòíîñò è ëîø ïîëèòè÷åñêè íþõ. Éîíêî Ãðîçåâ: Ñïîðåä ìåí ïðèçèâúò çà âúçäúðæàíå îò ïîñëåäâàùè ïóáëèêàöèè â òàçè ñèòóàöèÿ áåøå ðàçáèðàåì. Çàùèòàòà íà ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî èìà ñìèñúë òîãàâà, êîãàòî ìîæå äà ñå ïîïðå÷è íà àâòåíòè÷íîòî èçðàçÿâàíå, à 8 ÎÁÅÊÒÈÂ

ÑÎËÈÄÀÐÍÎÑÒ Ñ ÄÀÒÑÊÈß ÂÅÑÒÍÈÊ ÌÎÆÅØÅ ÄÀ ÁÚÄÅ ÏÎÊÀÇÀÍÀ È ÏÎ ÄÐÓà ÍÀ×ÈÍ - íå íåïðåìåííî êàòî ñå ïðàâè ïóáëèêàöèÿ, êîÿòî âå÷å èìà çà öåë íå òîâà, êîåòî å èçîáðàçåíî, îñîáåíî ïðè ïîëîæåíèå ÷å å ñòàíàëî ÿñíî ñ êàêâà îáèäà ñå âúçïðèåìà.

Òîçè ñïîð â êðàéíà ñìåòêà ùå ïîìîãíå ëè çà ïî-ãîëÿìà òîëåðàíòíîñò è ðàçáèðàíå ìåæäó äâàòà ìèðîãëåäà õðèñòèÿíñêèÿ è ìþñþëìàíñêèÿ, èëè ùå íàâðåäè íà “ìèðíîòî èì ñúâìåñòíî ñúùåñòâóâàíå”, êàêòî ñå êàçâàøå ïî âðåìå íà Ñòóäåíàòà âîéíà? Ïàâåë Ïàâëîâè÷: Ïðîäúëæàâàìå äà êîïàåì ïðîïàñòòà, çà êîÿòî ãîâîðèõ â íà÷àëîòî. Ïðîáëåìúò ñ êàðèêàòóðèòå ÿ çàäúëáî÷àâà. Íå ìîæå äà èìà âçàèìíî ðàçáèðàòåëñòâî, à ñàìî íÿêàêâè ïîâúðõíîñòíè êîíòàêòè. Èìàì ÷óâñòâîòî, ÷å âñÿêà ñòðàíà ñòîè íà ðúáà íà ïðîïàñòòà è êðåùè, áåç äà ñè äàâà ñìåòêà, ÷å äðóãàòà ñòðàíà ñúùî êðåùè. Âçàèìíîòî êðåùåíå ñå ñáëúñêâà, áåç äà äàâà ðåçóëòàò. Òàêà ÷å êîëêîòî äà îáÿñíÿâàìå è äà ñå èçâèíÿâàìå îòòóê íàòàòúê, òîâà â íèêàêúâ ñëó÷àé íÿìà äà ïîìîãíå íà ðàçáèðàòåëñòâîòî, çàùîòî Èçòîêúò ãëåäà íà íàñ ïðåç ñúâñåì äðóãà ïðèçìà. Òðÿáâà äà îñòàâèì Èçòîêà íà Èçòîêà è Çàïàäà íà Çàïàäà, à àêî èìà ïðåäñòàâèòåëè íà èñëÿìà íà Çàïàä, òå äà ñå ñúîáðàçÿâàò ñúñ çàïàäíàòà êóëòóðà, ñúñ ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî, ñ ðàçäåëåíèåòî ìåæäó öúðêâàòà è äúðæàâàòà, ñ ïðàâîòî ïðèìåðíî íà Ôðàíöèÿ äà áúäå ñâåòñêà äúðæàâà è äà çàáðàíÿâà ðåëèãèîçíèòå ñèìâîëè â ñâîèòå ó÷èëèùà. Òîâà å åñòåñòâåíî, êàêòî åñòåñòâåíî å Èçòîêúò äà èìà ñâîåòî ïðàâî íà öèâèëèçàöèîíåí èçáîð, êîéòî òîé å íàïðàâèë îòäàâíà. Íèå íå ìîæåì îáà÷å äà íàó÷èì Èçòîêà íà ñâîèòå öåííîñòè èëè äà ìó ãè íàñàäèì. Êîëêîòî è ñòðàííî äà èçãëåæäà çàáóëâàíåòî íà ìþñþëìàíêàòà, òÿ ùå ïðîäúëæè äà ãî ïðàâè, òà àêî ùå âñè÷êè àìåðèêàíñêè è åâðîïåéñêè ïîáîðíè÷êè çà æåíñêè ïðàâà äà îòèäàò â Èðàê è äà îáÿñíÿâàò êîëêî å õóáàâî æåíàòà äà áúäå îñâîáîäåíà îò ïðåäðàçñúäúöè. Òîâà ùå äîâåäå îòíîâî äî êàâãà, çàùîòî ãîâîðèì íà ðàçëè÷íè öèâèëèçàöèîííè åçèöè. ÏÎÂÚÐÕÍÎÑÒÍÎ ÐÀÇÁÈÐÀÌÅ ÄÓÌÈÒÅ ÑÈ, ÍÎ ÍÅ ÂÍÈÊÂÀÌÅ Â ÑÌÈÑÚËÀ ÍÀ ÒÅÇÈ ÄÓÌÈ Ñìèñúëúò íà èçêàçà íà ñêàíäàëíèòå êàðèêàòóðè å åäèí è çà Çàïàäà òîé å ïîëèòè÷åñêè, íî íà Èçòîê ïðîá-


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ”  ñëó÷àÿ ñ êàðèêàòóðèòå è ñ âñè÷êè äðóãè íåùà, êîèòî ïðàâèì âúâ âåñòíèöèòå è åëåêòðîííèòå ìåäèè, ñìèñúëúò å äà ïîêàçâàìå. Ñìÿòàì, ÷å åäèí ïðîáëåì ìîæå äà ñå èçîñòðè ìíîãî ïîâå÷å, àêî íå áúäå ïîêàçàí, îòêîëêîòî àêî áúäå. Íå çíàì äàëè òîçè ïðîáëåì ùå íàìåðè ñâîåòî ðåøåíèå ìåæäó öèâèëèçàöèèòå íà Èçòîêà è Çàïàäà, íî çà ìåí ïîêàçâàíåòî ìó å ñòúïêà êúì ðåøàâàíåòî. Íåïîêàçâàíåòî ìó ãî ïîñòàâÿ â ñôåðàòà íà òîâà äðóãè õîðà çà ñâîè èíòåðåñè äà óïîòðåáÿâàò òîçè êîíôëèêò.

Äà ïðèåìåì, ÷å ïúðâîíà÷àëíèÿò ñìèñúë íà îðèãèíàëíèòå êàðèêàòóðè, ïóáëèêóâàíè â êðàÿ íà ñåïòåìâðè ìèíàëàòà ãîäèíà, å áèë ïîëèòè÷åñêè. Îòòóê íàòàòúê îáà÷å ïðåïå÷àòêèòå â òîçè äúëúã ñïèñúê îò èçäàíèÿ, âêëþ÷èòåëíî è â “Íîâèíàð”, íÿìàõà ëè ïî-ñêîðî òúðãîâñêè ñìèñúë?  íàøàòà öèâèëèçàöèÿ âèäÿõìå êàê åäèí óïðåê, èçêàçàí îò Âàòèêàíà ïî ïîâîä êíèãàòà íà Äàí Áðàóí “Øèôúðúò íà Ëåîíàðäî”, ïðåâúðíà ðîìàíà â áåñòñåëúð. Èðàíñêè ìþñþëìàíè çàïàëèõà êðúñò ñðåùó äàòñêîòî ïîñîëñòâî â Òåõåðàí â çíàê íà ïðîòåñò ñðåùó êàðèêàòóðèòå íà Ìîõàìåä. Ñíèìêà: Ïðåñôîòî-ÁÒÀ ëåìúò ðåçîíèðà ïî ñúâñåì äðóã íà÷èí - ðåëèãèîçíî. Íå áèõ ìîãúë äà ñå âìúêíà â êîæàòà íà åäèí ìþñþëìàíèí è äà êàæà êàê òî÷íî ìèñëè òîé. Äîðè òóê îáÿñíÿâàì íåùàòà òàêà, êàêòî íèå íà Çàïàä ðàáîòèì ñ ôåíîìåíèòå íà èñòîðèÿòà è êóëòóðàòà, èçïîëçâàéêè çà öåëòà íàøà ìåòîäîëîãèÿ. È òúé êàòî 20 ãîäèíè ñå çàíèìàâàì ñ òàçè ïðîáëåìàòèêà, ñìÿòàì, ÷å ïðîïàñòòà å íåïðåîäîëèìà. Ìèðîñëàâ Áîðøîø: Òîâà, êîåòî ïðàâÿò ïîëèòèöèòå è ðåëèãèÿòà, å äà îáîáùàâàò: äîáðî, çëî, ïðàâèëíî, íåïðàâèëíî. Öåëòà íà åäíà ìåäèÿ, êàêòî àç ÿ ðàçáèðàì, å íå äà òå êàðà äà âúçïðèåìåø íåùî ïî îïðåäåëåí íà÷èí, à äà òè äàâà çíàíèå çà òîâà íåùî.  òîçè ñìèñúë ìàãèÿòà íà æóðíàëèñòèêàòà å äà òå íàêàðà äà çíàåø. Îòòàì íàòàòúê êàê ùå ãî îöåíèø, êàê ùå ãî ïðèåìåø, êàê ùå ãî âêàðàø â òâîÿ ñâÿò, å êà÷åñòâî íà èíäèâèäà, íà ãðóïàòà, íà äàäåíà îáùíîñò, íî òîâà íå å ðàáîòà íà ìåäèèòå.

Ìèðîñëàâ Áîðøîø: Åäèí êîíôëèêò èìà ëÿâà è äÿñíà ðúêà. Åäíàòà ñå íàðè÷à ïîëèòèêà, à äðóãàòà áèçíåñ. Èìà ëè ïòè÷èÿò ãðèï òúðãîâñêè õàðàêòåð? Äà, âå÷å ñå ïîÿâèõà ôëàíåëêè, êîèòî òðåòèðàò òåìàòà. Îò âñåêè êîíôëèêò ìîæå äà ñå ïðàâè áèçíåñ, à îò íàé-ãîëåìèòå êîíôëèêòè ñå ïðàâè íàé-ãîëÿì áèçíåñ. Íèêîé íå å çàñòðàõîâàí îò òîâà, ÷å íÿêîè ùå ñïå÷åëÿò ÷ðåç êîíôëèêòà. Î÷åâèäíî è ïðè òîçè êîíôëèêò ùå èìà òàêèâà õîðà. Ìåäèèòå ïîêàçàõà êîíôëèêòà, íî íå òúðñåõà ñåíçàöèÿòà, íå òúðñåõà óâåëè÷åíèå íà òèðàæà, íå òúðñåõà èçâåñòíîñòòà. Êîãàòî ìè ïðåäëîæèõà òàçè òåìà, àç ñè äàäîõ ñìåòêà åäèíñòâåíî, ÷å òîâà å êîíôëèêò, êîéòî çàñÿãà ñâåòà è ÷å òîé òðÿáâà äà áúäå ïîêàçàí íà Áúëãàðèÿ. Éîíêî Ãðîçåâ: Ùå ìè ñà äà âÿðâàì, ÷å ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî å óíèâåðñàëíà êàòåãîðèÿ, êîÿòî èìà ïîòåíöèàëà äà ïðåñêî÷è ðåëèãèîçíèòå ðàçãðàíè÷åíèÿ. Îöåíÿâàíåòî íà ñâîáîäàòà íà ñëîâîòî îáà÷å ìèíàâà ïðåç ïðèåìàíåòî íà òîâà, ÷å äðóãèÿò ìîæå äà å ðàçëè÷åí. À ïðèåìàíåòî íà ðàçëè÷èåòî ìèíàâà åäèíñòâåíî ïðåç îïîçíàâàíåòî ìó. Òîâà áè áèëî è îïòèìèñòè÷íîòî ÷åòåíå íà òàçè êðèçà. ÎÁÅÊÒÈ 9


Ñïèñúê íà ìåäèèòå, îòïå÷àòàëè êàðèêàòóðèòå íà Ìîõàìåä Äàòà

Èìå

Ñòðàíà

Áðîé êàðèêàòóðè

30. 9. 2005 ã. Þëàíäñ ïîñòåí

Äàíèÿ

12

7. 11. 2005 ã. Ôðàíêôóðòåð àëãåìàéíå öàéòóíã 9. 11. 2005 ã. Åâåíèìåíòóë öèëåè 7. 1. 2006 ã. Åêñïðåñåí

Ãåðìàíèÿ

1

Äàòà

Èìå

2. 2. 2006 ã. Íåøúíúë áèçíåñ ðèâþ 2. 2. 2006 ã. Åë Ïàèñ

Ñòðàíà

Áðîé êàðèêàòóðè

Íîâà Çåëàíäèÿ 1 Èñïàíèÿ

2. 2. 2006 ã. Íþ Éîðê ñúí

ÑÀÙ

2

Ãðåíëàíäèÿ

3

Ðóìúíèÿ Øâåöèÿ

2 2

2. 2. 2006 ã. Çåðìèòñÿã 3. 2. 2006 ã. Äå Ñòàíäàðä

Áåëãèÿ

12

7. 1. 2006 ã. Êâåëïîñòåí

Øâåöèÿ

2

3. 2. 2006 ã. Õåò Ôîëê

Áåëãèÿ

íîâè

7. 1. 2006 ã. GT

Øâåöèÿ

2

3. 2. 2006 ã. Äå Ìîðãåí

Áåëãèÿ Áåëãèÿ

10. 1. 2006 ã. Ìàãàçèíåò

Íîðâåãèÿ

12

3. 2. 2006 ã. Õåò Íþçáëàä

10. 1. 2006 ã. Äàãáëàäåò

Íîðâåãèÿ

12

3. 2. 2006 ã. Ìåéë åíä ãàðäèúí ÞÀÐ

2

22. 1. 2006 ã. Áðþñåëñ æóðíàë

Áåëãèÿ

12

31. 1. 2006 ã. DV

Èñëàíäèÿ

6

3. 2. 2006 ã. Ðèâúðñàéä ïðåñ åíòúðïðàéç 3. 2. 2006 ã. Ëèáåðî

ÑÀÙ Èòàëèÿ

1 12

3. 2. 2006 ã. Ëà Ïàäàíèÿ

Èòàëèÿ

12

3. 2. 2006 ã. SME

Ñëîâàêèÿ

12

3. 2. 2006 ã. Ëüî Äåâîàð

Êàíàäà

1

4. 2. 2006 ã. Ìëàäà ôðîíòà äíåñ 4. 2. 2006 ã. Ñàðàâàê òðèáþí

×åõèÿ Èíäîíåçèÿ

12 1

4. 2. 2006 ã. Êðèñò÷úð÷ ïðåñ

Íîâà Çåëàíäèÿ 2

4. 2. 2006 ã. Äîìèíèîí ïîñò

Íîâà Çåëàíäèÿ 12

4. 2. 2006 ã. Ðæå÷ïîñïîëèòà

Ïîëøà

2

ÑÀÙ

1

Àâñòðàëèÿ ×åõèÿ

1 4

31. 1. 2006 ã. Äè Òàãåñöàéòóíã

Ãåðìàíèÿ

2

1. 2. 2006 ã. Ôðàíñ ñîàð

Ôðàíöèÿ

12+1 íîâà

1. 2. 2006 ã. Ëüî Ìîíä

Ôðàíöèÿ

1

1. 2. 2006 ã. Áåðëèíåð öàéòóíã Ãåðìàíèÿ

12

1. 2. 2006 ã. Äè Âåëò

Ãåðìàíèÿ

12

1. 2. 2006 ã. Ìàäæàð õèðëàï

Óíãàðèÿ

1. 2. 2006 ã. Äå Ôîëêñêðàíò

Õîëàíäèÿ

12

1. 2. 2006 ã. NRC Õàíäåëñáëàä 1. 2. 2006 ã. Åëçåâèåð

Õîëàíäèÿ Õîëàíäèÿ

12 12

4. 2. 2006 ã. Ôèëàäåëôèÿ èíêóàéðúð 5. 2. 2006 ã. Áðèçáåéí êóðèúð ìåéë 5. 2. 2006 ã. Íåäåëíè ñâåò

1. 2. 2006 ã. Ñòàìïà

Èòàëèÿ

12

1. 2. 2006 ã. Ïóáëèêî

Ïîðòóãàëèÿ

4

1. 2. 2006 ã. Åë ïåðèîäèêî äè Êàòàëóíèÿ 1. 2. 2006 ã. Åë Ìóíäî

Èñïàíèÿ Èñïàíèÿ

12 12

1. 2. 2006 ã. Áëèê

Øâåéöàðèÿ

1. 2. 2006 ã. Ëüî Òàí

Øâåéöàðèÿ

2. 2. 2006 ã. Ëüî Ñîàð

Áåëãèÿ

2. 2. 2006 ã. Íîâèíàð

Áúëãàðèÿ

12

6. 2. 2006 ã. Àë-Õóðèà

Éåìåí

2. 2. 2006 ã. Ìîíèòîð

Áúëãàðèÿ

6

7. 2. 2006 ã. Ðåâèñòà âåæà

Áðàçèëèÿ

4

2. 2. 2006 ã. Ëèáåðàñèîí

Ôðàíöèÿ

2

2. 2. 2006 ã. Òàãåñøïèãåë

Ãåðìàíèÿ Èðëàíäèÿ

1

ÑÀÙ Âåëèêîáðè-

1

2. 2. 2006 ã. Äåéëè ñòàð

7. 2. 2006 ã. Äåíâúð Ðîêè ìàóíòèéí íþç 7. 2. 2006 ã. Ãåúð ðèä

2. 2. 2006 ã. Êîðèåðå äåëà ñåðà 2. 2. 2006 ã. Ðåïóáëèêà

Èòàëèÿ Èòàëèÿ

2 2

8. 2. 2006 ã. Øàðëè Õåáäî

Ôðàíöèÿ

Ëüî Ïàðèçèåí

Ôðàíöèÿ

2. 2. 2006 ã. Àë-Øèõàí

Éîðäàíèÿ

3

Íåïñàáàäøàã

Óíãàðèÿ

2. 2. 2006 ã. Àë-Ìåõâàð

Éîðäàíèÿ

3

24 ÷àñà

Øâåéöàðèÿ

10 ÎÁÅÊÒÈÂ

íîâè

5. 2. 2006 ã. Ôèäæè äåéëè ïîñò Ôèäæè

12

6. 2. 2006 ã. Éåðóñàëåì ïîñò

Èçðàåë

12

6. 2. 2006 ã. PETA òàáëîèä

Èíäîíåçèÿ

10

6. 2. 2006 ã. Ñèâîäíÿ

Óêðàéíà

òàíèÿ

11 12+1 íîâà


Карикатурите ли са оръжието на Втората студена война?