Page 1

Íà 11 îêòîìâðè â Áðþêñåë áå ïðåäñòàâåíî ìàùàáíî èçñëåäâàíå íà òåìà "Òåëåâèçèÿòà â Åâðîïà: çàêîíîäàòåëíà ðàìêà, ïðàêòèêè è íåçàâèñèìîñò", ïðîåêò, îñúùåñòâÿâàí â ïðîäúëæåíèå íà äâå ãîäèíè îò Åâðîïåéñêàòà ïðîãðàìà çà íàáëþäåíèå è ïîäêðåïà (EUMAP) íà Èíñòèòóò Îòâîðåíî îáùåñòâî.  ðàìêèòå íà áëèçî 2000 ñòðàíèöè ïðîó÷âàíåòî ðàçãëåæäà ðàçâèòèåòî íà òåëåâèçèÿòà â äâàäåñåò åâðîïåéñêè ñòðàíè, â òîâà ÷èñëî â äúðæàâè îò Åâðîïåéñêèÿ ñúþç, â ñòðàíè-êàíäèäàòêè è â ïîòåíöèàëíè òàêèâà - îò Âåëèêîáðèòàíèÿ äî Òóðöèÿ è îò Ðóìúíèÿ äî Ôðàíöèÿ. Òî ïðåäñòàâÿ ïîäðîáåí àíàëèç íà ðàçïðîñòðàíÿâàíåòî íà òåëåâèçèîííè ïðîãðàìè è äàâà êîíêðåòíè ïðåïîðúêè çà äåéñòâèå íà íàöèîíàëíèòå ïðàâèòåëñòâà, ìåæäóíàðîäíèòå îðãàíèçàöèè è íà âñè÷êè äðóãè çàèíòåðåñîâàíè. Ñåäìèöè ñëåä ïðåäñòàâÿíåòî äåáàòèòå â Áúëãàðèÿ, ñâúðçàíè ñ òîâà, êàêâà å òåëåâèçèÿòà, êîÿòî ãëåäàìå, âñå îùå ïðîäúëæàâàò.

Ç

à ìíîçèíñòâîòî îò õîðàòà â Åâðîïà òåëåâèçèÿòà ñè îñòàâà îñíîâåí èçòî÷íèê çà èíôîðìàöèÿ, íåçàâèñèìî îò äèíàìè÷íîòî íàñòúïëåíèå íà íîâèòå òåõíîëîãèè. Åäíîâðåìåííî ñ òîâà â åâðîïåéñêè ìàùàá ñå çàáåëÿçâà òåíäåíöèÿ, äåìîíñòðèðàíà îò ñòðàíà íà îáùåñòâåíèòå òåëåâèçèîííè îïåðàòîðè, äà äîïóñêàò êîìïðîìèñè ñ êà÷åñòâîòî íà ïðîãðàìàòà, çà äà ñå íàëîæàò â êîíêóðåíöèÿòà ñè ñ êîìåðñèàëíèòå êàíàëè. Òàçè òåíäåíöèÿ âúðâè íàðåä ñ ïðîäúëæàâàùè îïèòè íà ïðàâèòåëñòâà è ïîëèòè÷åñêè ïàðòèè äà çàïàçÿò êîíòðîëà ñè âúðõó îáùåñòâåíèòå åëåêòðîííè ìåäèè, è å ñúïúòñòâàíà îò ðàçâèòèåòî íà ïðîöåñ íà ìåäèéíà êîíöåíòðàöèÿ íà ÷àñòíè êàïèòàëè â òåëåâèçèÿòà (íÿêîè îò êîèòî ñà ñ ÿñíà ïîëèòè÷åñêà öåë è îðèåíòàöèÿ). Âñè÷êî òîâà ïîñòàâÿ ïîä ñåðèîçíà çàïëàõà îñíîâíàòà ðîëÿ íà òåëåâèçèÿòà êàòî ñòúëá íà äåìîêðàöèÿòà. Ñúùîòî âàæè ñ îùå ïî-ãîëÿìà ñèëà çà ñòðàíèòå â ïðåõîä, êúäåòî îáùåñòâåíèòå åëåêòðîííè ìåäèè íÿêàê ñè âñå îùå íå íàìèðàò íàé-âåðíèÿ ïúò, çà äà îòãîâîðÿò íà âèñîêèòå î÷àêâàíèÿ íà àóäèòîðèÿòà. Îò èçñëåäâàíåòî ñòàâà ÿñíî, ÷å â îáùîåâðîïåéñêè ìàùàá ïàçàðíèòå ìåõàíèçìè ñàìè ïî ñåáå ñè íå ìîãàò è íå áèâà äà îïðåäåëÿò áúäåùåòî íà îáùåñòâåíèòå åëåêòðîííè ìåäèè. Äóàëèñòè÷íàòà ñèñòåìà, ïðåäïîëàãàùà íàëè÷èåòî íà îáùåñòâåíè è òúðãîâñêè îïåðàòîðè, å ñúùåñòâåí åëåìåíò îò äåìîêðàöèÿòà, âàæíà ÷àñò îò åâðîïåéñêàòà ïîëèòè÷åñêà è êóëòóðíà èäåíòè÷íîñò.  òîçè ñìèñúë íà ïðåäåí ïëàí èçëèçà âúïðîñúò ñ îðãàíèòå çà ìåäèéíà ðåãóëàöèÿ, êîèòî îñâåí íàïúëíî íåçàâèñèìè èíñòèòóöèè, ñëåäâà äà ðàçïîëàãàò ñ äîñòàòú÷íî ðåñóðñè è ðàçøèðåíè ïðàâîìîùèÿ, çà äà ìîãàò åôåêòèâíî äà ñëåäÿò ïðåäñòàâÿíåòî íà îïåðàòîðèòå è ñòåïåíòà, äî êîÿòî òå ñå ñúîáðàçÿâàò ñúñ çàêîíîäàòåëñòâîòî è óñëîâèÿòà íà ëèöåíçèðàíå. Íàðåä ñ òîâà î÷àêâàíèÿòà êúì îáùåñòâåíèòå åëåêòðîííè ìåäèè ïðîäúëæàâàò äà âúðâÿò â ïîñîêà íà ñúçäàâàíåòî íà ìåõàíèçìè çà ãàðàíòèðàíå íà

34 ÎÁÅÊÒÈÂ

Òåëåâ êîÿòî

ïðîçðà÷íîñòòà íà ðàçõîäèòå è íàé-âå÷å ùî ñå îòíàñÿ äî íà÷èíèòå, ïî êîèòî òå èçïîëçâàò îáùåñòâåíèòå ôîíäîâå. È ñúùåâðåìåííî ïðîãðàìèòå èì ñëåäâà äà áúäàò ïðèâåäåíè â ïúëíî ñúîòâåòñòâèå ñ îáùåñòâåíèòå èì çàäúëæåíèÿ. Ïî îòíîøåíèå íà òúðãîâñêèòå îïåðàòîðè îòêðèò ïðîäúëæàâà äà ñòîè âúïðîñúò ñ ïðîçðà÷íîñòòà íà ìåäèéíàòà ñîáñòâåíîñò, êàêòî è òîçè ñúñ çàäúëáî÷àâàùèÿ ñå ïðîöåñ íà ïðîôàíèçàöèÿ íà ñúäúðæàíèåòî è òàáëîèäíîñò íà íîâèíàðñêèòå ïðîãðàìè. À êîëêîòî äî ïðîáëåìèòå íà ìàëöèíñòâàòà è åòíè÷åñêèòå ãðóïè è òÿõíîòî îòðàçÿâàíå ïî òåëåâèçèÿòà, èçâîäèòå íà èçñëåäâàíåòî - ïðè òîâà â îáùîåâðîïåéñêè ìàùàá - êàòåãîðè÷íî ñî÷àò, ÷å îïåðàòîðèòå îñòàâàò äëúæíèöè íà îáùåñòâîòî, òúé êàòî ïîêàçâàò òâúðäå ïåñòåëèâà, åäíîñòðàí÷èâà è íåïðåäèçâèêâàùà îñîáåí èíòåðåñ ñðåä àóäèòîðèÿòà êàðòèíà, êîÿòî îòäåëÿ ïðåêàëåíî øèðîêî ìÿñòî çà òðàäèöèîííè ñòåðåîòèïè, íåãàòèâíè íàãëàñè è ñïåêóëàöèè. Êúäå ñòîè Áúëãàðèÿ ñðåä òåçè ïðîöåñè è òåíäåíöèè? Îòãîâîðúò å ïîâå÷å îò î÷åâèäåí, êîãàòî ñå ïîãëåäíàò ôàêòèòå: íåïåðôåêòíà ìåäèéíà ðåãóëàòèâíà ðàìêà, ñ îùå ïîâå÷å ïðîáëåìè îêîëî ïðèëàãàíåòî é, òåëåâèçèÿ, ÷èÿòî ïðîãðàìà ïðîäúëæàâà äà òúðñè èñòèíñêèÿ ñè âèä, çà äà óñïåå äà îòãîâîðè íà îáùåñòâåíèòå ïîòðåáíîñòè, âèñîêà ñòåïåí íà íåïðîçðà÷íîñò íà ìåäèéíàòà ñîáñòâåíîñò è ñèëíà ìîíîïîëèçàöèÿ íà ïàçàðà îò ñòðàíà íà îòäåëíè èãðà÷è, ìíîãî òåëåâèçèîííè ïðîãðàìè ñ òâúðäå àíàëîãè÷íî ñúäúðæàíèå, ìàëêî ðàçñëåäâàùà æóðíàëèñòèêà è ïî÷òè ïúëíî îòñúñòâèå íà ïðîãðàìè çà åòíè÷åñêèòå ãðóïè. Íà ïðàêòèêà åäèíñòâåíîòî èçêëþ÷åíèå òóê ñà ïðîãðàìèòå íà òóðñêè åçèê íà ÁÍÐ (íî íà êúñè è ñðåäíè âúëíè è êîé ëè ãè ñëóøà), 10-ìèíóòíèÿ åæåäíåâåí áþëåòèí íà ÁÍÒ (èçëú÷âàí â 17.00 è îòòàì ñ èçêëþ÷èòåëíî íèñêà ñòåïåí íà ãëåäàåìîñò), ñåäìè÷íèòå ïðåäàâàíèÿ íà òåëåâèçèÿ "Ðîäîïè" â Êúðäæàëè, îïèòâàùè ñå äà äîñòèãíàò äî òóðñêîòî íàñåëåíèå â ðåãèîíà, è ìåñ-


èçèÿòà, ãëåäàìå òíàòà òåëåâèçèÿ "ÐÎÌÀ" âúâ Âèäèí, êîÿòî îñèãóðÿâà íîâèíè è ðåïîðòàæè çà ðîìñêèÿ êâàðòàë "Íîâ ïúò". Îòòóê ÿñíî ñå íàëàãà èçâîäúò, ÷å îòðàçÿâàíåòî íà åòíè÷åñêèòå ðàçëè÷èÿ, íà "äðóãèÿ", îñòàâà âúíøåí åëåìåíò çà áúëãàðñêèòå ðàäèî è òåëåâèçèîííè ñòàíöèè. È îùå ïî-òðåâîæíî å îáñòîÿòåëñòâîòî, ÷å â ñúùåñòâóâàùèÿ ñè âèä, ñèëíî îãðàíè÷åíîòî êàòî ïðîãðàìíî âðåìå ðåäàêöèîííî ñúäúðæàíèå íà òåçè ïðåäàâàíèÿ è òÿõíîòî êà÷åñòâî íå ñà â ñúñòîÿíèå äà ïðèâëè÷àò íèòî ìàñîâàòà, íèòî ñïåöèôè÷íàòà àóäèòîðèÿ. Çàäúëáî÷åíîòî ïðåäñòàâÿíå íà åòíè÷åñêèòå ãðóïè, âñåêèäíåâíèòå èì ãðèæè è ïðîáëåìè íàïúëíî ñà îòñòúïèëè ìÿñòî íà ñåíçàöèîííîñòòà èëè øàáëîíà íà èíñòèòóöèèòå, çàíèìàâàùè ñå ñ òÿõ. È íå å ó÷óäâàùî, ÷å èíà÷å âñå ïî-íàâëèçàùèòå â îñòàíàëèòå ïðîãðàìè ñúâðåìåííè ðåäàêöèîííè ïðèíöèïè - áåçïðèñòðàñòíîñò, íåçàâèñèìîñò, òî÷íîñò è ïëóðàëèçúì íà ãëåäíèòå òî÷êè - ïðè òåçè ïðîãðàìè ïðîñòî îòñúñòâàò. Åëåêòðîííèòå ìåäèè âñå îùå íå ðàçáèðàò åòíè÷åñêèòå ãðóïè, ÷èèòî ïðåäñòàâèòåëè êàòî ïðàâèëî íå íàìèðàò ìÿñòî â ðåäàêöèîííèòå èì åêèïè. À øèðîêî ïðèëàãàíàòà èäåÿ äà ñå îðãàíèçèðàò ñïåöèàëèçèðàíè ïðåäàâàíèÿ çà òåçè ãðóïè ñÿêàø îáðè÷à öÿëàòà èäåÿ ñ îòðàçÿâàíåòî íà ðàçëè÷èÿòà íà ïðîâàë. Âìåñòî äà ïðèñúñòâàò êàòî èíòåãðàëíà ÷àñò îò îáùèòå ïðîãðàìè, ïðåäñòàâÿùè îñíîâíèòå âúïðîñè îò äíåâíèÿ ðåä íà áúëãàðñêîòî îáùåñòâî, êúäåòî òåçè ïðîáëåìè ñà íà ïðåäåí ïëàí, ñïåöèàëèçèðàíèòå ïðåäàâàíèÿ äèðåêòíî ãè îòïðàùàò â íèøàòà íà íåãëåäàåìîñòòà - è ñúùåâðåìåí-

íî ÷óæäè íà îáùàòà àóäèòîðèÿ (íàèâèñòè÷íè, áåçñìèñëåíè è øàáëîíèçèðàíè) è ÷óæäè íà ïðåäñòàâèòåëèòå íà òåçè ãðóïè - è êàòî ïðîáëåìàòèêà, è êàòî ñðåäñòâà çà èçðàçÿâàíå. Èçâîäèòå, âàëèäíè êàêòî â îáùîåâðîïåéñêè, òàêà è â òåñåí áúëãàðñêè êîíòåêñò, íàëàãàò ìíåíèåòî, ÷å ïîäõîäúò âåðîÿòíî òðÿáâà äà âúðâè êúì äîêóìåíòàëíîòî ïðåäñòàâÿíå íà ïðîáëåìèòå íà ðàçëè÷íîñòòà, è â òîçè ñìèñúë íà ðåãóëàòîðíî íèâî ñëåäâà äà ñå ïîòúðñÿò ðàçóìíè êâîòè (à è áþäæåòè) çà ïðîãðàìíî âðåìå ïî òåçè ïðîáëåìè. È àêî îáùåñòâåíèòå îïåðàòîðè ñëåäâà äà ïîëó÷àò òåçè êâîòè êàòî ñâîå îñíîâíî çàäúëæåíèå, íåîáõîäèìî å èçðàáîòâàíåòî íà ñïåöèàëíè áîíóñè (ïî-íèñêè ëèöåíçèîííè òàêñè èëè äîïúëíèòåëíî ðåêëàìíî âðåìå íà ÷àñ) çà ÷àñòíèòå åëåêòðîííè ìåäèè, êîèòî ïðèåìàò çà ñâîå ðåäàêöèîííî çàäúëæåíèå îòðàçÿâàíåòî íà òàçè ïðîáëåìàòèêà. Äèñêóñèÿòà ïî ïðåäñòàâÿíåòî íà áúëãàðñêèÿ äîêëàä çà ñúñòîÿíèåòî íà òåëåâèçèÿòà â Áúëãàðèÿ, â òîâà ÷èñëî è çà íà÷èíèòå, ïî êîèòî îáùåñòâåíèòå è ÷àñòíèòå åëåêòðîííè ìåäèè îòðàçÿâàò ïðîáëåìèòå ñ ðàçëè÷íîñòòà, å íàñðî÷åíà çà 9 äåêåìâðè 2005 ã. Àâòîð íà äîêëàäà å Àñÿ Êàâðúêîâà, ìåäèåí þðèñò è ïðîãðàìåí äèðåêòîð â Èíñòèòóò Îòâîðåíî îáùåñòâî, Ñîôèÿ, à ðåäàêòîð íà èçñëåäâàíåòî (êàêòî çà Áúëãàðèÿ, òàêà è çà öÿëîñòíîòî ñúñòîÿíèå íà òåëåâèçèÿòà â Åâðîïà) å Äàíàèë Äàíîâ, ðúêîâîäèòåë íà ïðîåêòè ïî ïðàêòè÷åñêî îáó÷åíèå çà æóðíàëèñòè è ïðîãðàìåí äèðåêòîð íà Öåíòúð çà ðàçâèòèå íà ìåäèèòå, Ñîôèÿ.

Äàíàèë ÄÀÍÎÂ

ÎÁÅÊÒÈÂ 35

Телевизията, която гледаме  

Публикация на списание "Обектив", брой 126 от 2005г. автор Данаил Данов

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you