Page 1

ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” Òåìàòà "ðîìñêà ïðåñòúïíîñò" íå å áèëà òîëêîâà ïîïóëÿðíà, êîëêîòî â àâãóñòîâñêèòå ñåäìèöè ñëåä ïàðëàìåíòàðíèòå èçáîðè. Èçáîðè, áåëÿçàëè ïîëèòè÷åñêèÿ è îáùåñòâåíèÿ æèâîò ñ ôåíîìåíà "Àòàêà", êîéòî âêàðà â ïóáëè÷íàòà ðå÷ è â ïàðëàìåíòà îòêðîâåíî ðàñèñòêè è êñåíîôîáñêè èäåè. Àíòèðîìñêîòî, àíòèòóðñêî, àíòèñåìèòñêî ãîâîðåíå áåøå ïîäêðåïåíî îò íÿêîëêî ñòåðåîòèïà, çàëàãàíè ãîäèíè íàðåä êàêòî îò áåçîòãîâîðíîñòòà íà ïîëèòèöèòå êúì ïðîáëåìèòå íà ìàëöèíñòâàòà, òàêà è îò ìåäèè è ïîïóëÿðíè ãëàñîâå íà èçâåñòíè ëè÷íîñòè. Íàé-ñòàáèëíèÿò îò òÿõ å çà ò.íàð. "ðîìñêà ïðåñòúïíîñò", êîéòî áåøå "ïîòâúðäåí" îò íÿêîëêî èíöèäåíòà, îêà÷åñòâåíè ñ ëåêà ðúêà êàòî åòíè÷åñêè ñáëúñúöè. Òå çàïî÷íàõà ñ êîíôëèêòà â ñîôèéñêèÿ êâ. "Çàõàðíà ôàáðèêà" ïðåç ìàé, ïðè êîéòî ïî÷èíà ïðîô. Ñòàíèìèð Êàëîÿíîâ è ïðîäúëæèõà ñ áîåâåòå ìåæäó ðîìè è áúëãàðè â Ïëåâåí, Åëèí Ïåëèí è Êîçëîäóé. Ðåàêöèèòå ïî òåçè ñëó÷àè, áåç äà ñà ïîäïëàòåíè ñ ïðîó÷âàíå íà ôàêòèòå, îòíîâî çàòâúðäèõà øèðîêî ðàçïðîñòðàíåíîòî ìíåíèå, ÷å âèíîâíè çà êîíôëèêòèòå ñà ðîìèòå è ÷å ðîìñêàòà ïðåñòúïíîñò åñêàëèðà. Çàòîâà è ïëàêàòèòå â Ïëåâåí "Áúëãàðèÿ çà áúëãàðèòå" èëè ïðèçèâèòå "Ñìúðò çà öèãàíèòå" åäâà ëè èçíåíàäâàò íÿêîãî.  êðàê ñúñ ñúáèòèÿòà, îò êîàëèöèÿ "Àòàêà" îáÿâèõà, ÷å ùå ïðîâåäàò àíêåòà ïî âñåêè ñëó÷àé íà öèãàíñêî íàñèëèå íàä áúëãàðè è ñúîáùèõà çà ïðîó÷âàíå, ñïîðåä êîåòî â ñëó÷àèòå íà íàïàäåíèÿ íàä áúëãàðè èìà îòêàç îò ñòðàíà íà âëàñòèòå äà ñå íàìåñâàò è äúðæàâàòà å àáäèêèðàëà îò çàäúëæåíèÿòà ñè. Çàòîâà äåïóòàòèòå îò êîàëèöèÿòà ðåøèõà äà âúçðîäÿò èäåÿòà íà ëèäåðà íà "Ïîäêðåïà" Êîíñòàíòèí Òðåí÷åâ îò ìèíàëîòî ëÿòî çà ñúçäàâàíå íà ãâàðäèÿ çà ñàìîðàçïðàâà ñ ðîìèòå. "Àòàêà" çàïî÷íà ðàáîòà ïî çàêîíîïðîåêòà çà äîáðîâîëíèòå îòðÿäè, êîèòî äà îâëàäåÿò "åòíè÷åñêàòà ïðåñòúïíîñò". "Èíöèäåíòèòå ñà îò êðèìèíàëåí õàðàêòåð", çàÿâè çàì.-ïðåäñåäàòåëÿò íà "Àòàêà" Äèìèòúð Ñòîÿíîâ ïî ïîâîä êîíôëèêòèòå â Ïëåâåí, Åëèí Ïåëèí è Êîçëîäóé, "íî äîêîëêîòî ñòàâà âúïðîñ çà íàïàäåíèå íàä áúëãàðè, îñúùåñòâåíè ñàìî îò öèãàíè, ïðîáëåìúò ñå îêàçâà åòíè÷åñêè." Ðàçëè÷íèòå ãëàñîâå - íàïðèìåð íà áèâøèÿ äèðåêòîð íà Íàöèîíàëíà ñëóæáà "Ïîëèöèÿ" ãåí. Âàñèë Âàñèëåâ, ÷å ïîäîáíè ñòðóêòóðè ñà ïðîòèâîêîíñòèòóöèîííè èëè íà ïðåäñòàâèòåëè íà Öåíòúðà çà èçñëåäâàíå íà äåìîêðàöèÿòà, ÷å ïðåñòúïíîñòòà â Áúëãàðèÿ íàìàëÿâà, íå áÿõà ÷óòè. Äà äèñêóòèðàò â êëóá "Îáåêòèâ" äàëè å êîðåêòíî äà ñå ãîâîðè çà "ðîìñêà ïðåñòúïíîñò", êàêâà å âèíàòà íà ìåäèèòå çà çàòâúðæäàâàíåòî íà ñòåðåîòèïà, ÷å ðîìèòå ñà ïðåñòúïíèöè è êàêâî ìîæå äà ñå íàïðàâè, çà äà ñå èçêîðåíè òîçè ñòåðåîòèï ïîêàíèõìå ïúðâèÿ çàì.-ãëàâåí ðåäàêòîð íà â. "24 ÷àñà" Áîðèñëàâ Çþìáþëåâ, ïúðâèÿ çàì.ãëàâåí ðåäàêòîð íà â. "Òðóä" Íèêîëà Êèöåâñêè è ïðåäñåäàòåëÿ íà Áúëãàðñêèÿ õåëçèíêñêè êîìèòåò Êðàñèìèð Êúíåâ. 10 ÎÁÅÊÒÈÂ

ÑÚÙÅÑÒ ÏÐÅÑÒÚÏ

Íèêîëà Êèöåâñêè, ïúðâè çàì.-ãëàâåí ðåäàêòîð íà â. "Òðóä"

ÇÀ ÄÐÅÁÍÀÒÀ ÐÎÌÑÊÀ ÏÐÅÑÒÚÏÍÎÑÒ ÍÈÊÎÉ Ó ÍÀÑ ÍÅ ÂÎÄÈ ÑÒÀÒÈÑÒÈÊÀ ÒÐßÁÂÀ ÄÀ ÑÅ ÑÚÇÄÀÄÀÒ ÑÏÅÖÎÒÐßÄÈ, ÊÎÈÒÎ ÄÀ ÂÎÄßÒ ÐÎÌÑÊÈÒÅ ÄÅÖÀ ÍÀ Ó×ÈËÈÙÅ, ÍÎ ÍÅ Ñ ÒÎßÃÈ ÈËÈ ÄÐÓÃÈ ÑÐÅÄÑÒÂÀ, À ×ÐÅÇ ÌÅÕÀÍÈÇÌÀ ÍÀ ÈÊÎÍÎÌÈ×ÅÑÊÀÒÀ ÏÐÈÍÓÄÀ Íå ñàìî ìîæåì, íî è ñìå äëúæíè äà ãîâîðèì çà ðîìñêà ïðåñòúïíîñò è ñìå äëúæíè äà ÿ èçñëåäâàìå, çà äà íå ñòèãíåì äî äðóãàòà êðàéíîñò, êîÿòî áúðêàìå ñ ðîìñêà ïðåñòúïíîñò - ñ íàñàæäàíå íà óáåæäåíèåòî, ÷å ðîìèòå ñà ïðåñòúïíèöè. Òðÿáâà äà ðàçäåëÿìå äâåòå íåùà - ðîìñêàòà ïðåñòúïíîñò è ðîìèòå ñà ïðåñòúïíèöè, áúëãàðñêà ïðåñòúïíîñò è áúëãàðèòå ñà ïðåñòúïíèöè. Íîðìàëíî íåùî â íàóêàòà çà ïðåñòúï-


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ”

ÒÂÓÂÀ ËÈ ÐÎÌÑÊÀ ÏÍÎÑÒ Â ÁÚËÃÀÐÈß? ëåíèÿòà å äà ñå èçñëåäâà ñïåöèôèêàòà íà ïðåñòúïëåíèÿòà, èçâúðøâàíè îò ðàçëè÷íèòå åòíîñè è íàöèîíàëíîñòè. Àêî ñå çíàå êàêâà å òÿ, áè ìîãëî ïîëåñíî äà áúäàò íàìåðåíè è îòñòðàíåíè ïðè÷èíèòå. Íå ìîæå äà íå ñå âçåìà ïðåäâèä è åòíè÷åñêèÿò ïðîèçõîä íà ëèöåòî, êîåòî èçâúðøâà ïðåñòúïëåíèåòî. Àêî èñêàìå äà íàïðàâèì òàêà, ÷å öèãàíèòå ó íàñ äà íå áúäàò çàêëåéìÿâàíè êàòî ïðåñòúïíèöè, òðÿáâà äà íå ñå ñòðàõóâàìå îò ïîíÿòèåòî "öèãàíñêà ïðåñòúïíîñò", êàêòî íå áè òðÿáâàëî äà ñå ñðàìóâàìå îò ïîíÿòèÿòà "áúëãàðñêà" èëè "àëáàíñêà" ïðåñòúïíîñò. Òàêúâ áè òðÿáâàëî äà áúäå ïîäõîäúò è òîé íå íàðóøàâà íè÷èè ïðàâà. Àêî ãîâîðèì íå çà åòíîñè, à çà èçâúðøèòåëè è æåðòâè íà ïðåñòúïëåíèåòî, ìíîãî ÿñíî å, ÷å òðÿáâà ïúðâî äà áúäàò çàùèòåíè ïðàâàòà íà æåðòâèòå íà ïðåñòúïëåíèåòî. Íå ìîãà äà îòãîâîðÿ äàëè â ìîìåíòà èìà åñêàëèðàùà ðîìñêà ïðåñòúïíîñò èëè íå, çàùîòî íå ðàçïîëàãàì ñ äàííèòå çà òîâà. Ñìÿòàì îáà÷å, ÷å àêî îñòàíàò òàêà íåùàòà â äúðæàâàòà, ùå èìà åñêàëèðàùà ðîìñêà ïðåñòúïíîñò è ïðîáëåìúò ñ íåÿ ùå ñòàâà âñå ïî-ãîëÿì ïî åäíà ìíîãî ïðîñòà ïðè÷èíà: ó íàñ ñå ñìåíÿ ñòðóêòóðàòà íà íàñåëåíèåòî ïîðàäè íàìàëåíàòà ðàæäàåìîñò â äðóãèòå åòíè÷åñêè ãðóïè, óâåëè÷àâà ñå ðàæäàåìîñòòà è ñúîòâåòíî ïðîöåíòúò íà ðîìèòå â íàñåëåíèåòî. Íàðàñòâàíåòî íà ðîìñêàòà ïðåñòúïíîñò å åäèí ìåõàíè÷åí ïîêàçàòåë. Èìà îáà÷å è âòîðè ïîêàçàòåë, êîéòî å ìíîãî ïî-ñòðàøåí - ÷å ãîëÿìà ÷àñò îò òîâà íàñåëåíèå â êðàéíà ñìåòêà å îñòàíàëî èçâúí ïîãëåäà íà äúðæàâàòà. Ïðåäè 20 ãîäèíè ìíîãî ïî-ãîëÿìà ÷àñò îò ðîìñêèòå äåöà áÿõà îáõâàíàòè â ó÷èëèùàòà, ïîëó÷àâàõà íîðìàëíî âúçïèòàíèå, ðàáîòåõà â íîðìàëíà ñðåäà è ñå ÷óâñòâàõà êàòî íîðìàëíè õîðà, âèæäàõà áúäåùåòî ñè êàòî íîðìàëíè ãðàæäàíè. Ñåãà íÿìà ó÷èëèùå, â êîåòî äà ñå âîäè ñúçíàòåëíà ïîëèòèêà äåöàòà ïîñåùàâàò ÷àñîâåòå, äà ñå òúðñè îòãîâîðíîñò íà ðîäèòåëèòå, ÷å äåöàòà èì íå ñà òàì. Îáùåñòâîòî, çàïî÷âàéêè îò Ïðîäúëæàâà íà ñòð. 14

Áîðèñëàâ Çþìáþëåâ, ïúðâè çàì.-ãëàâåí ðåäàêòîð íà â. "24 ÷àñà"

ÃÎËßÌÀ ×ÀÑÒ ÎÒ ÖÈÃÀÍÈÒÅ ÂÑÚÙÍÎÑÒ ÍßÌÀÒ ÄÐÓÃÎ ÏÐÅÏÈÒÀÍÈÅ Â ÍÀØÈ ÄÍÈ, ÎÑÂÅÍ ÊÐÀÆÁÈÒÅ È ÈÇÌÀÌÈÒÅ ÊÐÈÌÈÍÀËÍÀÒÀ ÑÒÐÀÍÈÖÀ ÁÈ ÌÎÃËÀ ÄÀ ÁÚÄÅ ÍÀÏÚËÍÅÍÀ ÂÑÅÊÈ ÄÅÍ Ñ ÏÐÅÑÒÚÏËÅÍÈß, ÈÇÂÚÐØÅÍÈ ÑÀÌÎ ÎÒ ÖÈÃÀÍÈ Íîðìàëíî å äà ñå ãîâîðè çà öèãàíñêà ïðåñòúïíîñò, òÿ ñúùåñòâóâà. Íå ìîæåì äà ñè çàòâàðÿìå î÷èòå ïðåä íåÿ. Êðàæáàòà íà ñåëñêîñòîïàíñêà ïðîäóêöèÿ, çà êîÿòî ãîâîðåøå ãîñïîäèí Êèöåâñêè, å óæàñÿâàùî ÿâëåíèå. Öåëè ñåëà, îáëàñòè â



ÎÁÅÊÒÈÂ 11


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” 

Ñëèâåíñêî ñ öèãàíè ñå ïðåïèòàâàò ñàìî îò òîâà è òîâà íå å äðåáíà ïðåñòúïíîñò. Ðàçêàçàõà ìè, ÷å èìà îïðåäåëåíè êëàíèöè, êîèòî èçêóïóâàò ñàìî êðàäåíè æèâîòíè, äðóã ïîñòðîèë äâà õîòåëà íà "Çëàòíè ïÿñúöè", íÿêàêúâ ÷îâåê, êîéòî ðúêîâîäè òåçè öèãàíè. Ðàçáèðà ñå, íå ïî-ìàëêî ãàíãñòåðè èìà è ñðåä áúëãàðèòå, íî íàòðàï÷èâîòî å, ÷å ãîëÿìà ÷àñò îò öèãàíèòå âñúùíîñò íÿìàò äðóãî ïðåïèòàíèå â íàøè äíè, îñâåí êðàæáèòå. Òåçè ò.íàð. "áîãàòè öèãàíè" ñå çàíèìàâàò ñàìî ñ èçìàìè. Òîâà íå ñà áåäíè õîðà, òå ñå çàíèìàâàò ñàìî ñ èçìàìè. Êîíåêðàäöèòå îò Ñëèâåí, äæåá÷èéñòâîòî - òîâà ñà ôàêòè, òîâà ñúùåñòâóâà. Äðóã âúïðîñ å êàêâà å ïðè÷èíàòà çà òîâà íåùî. Îñíîâíàòà ïðè÷èíà çà òîâà å, ÷å öèãàíèòå íàèñòèíà ñà îñòàâåíè áåç ðàáîòà. Íå ïîçíàâàì ÷îâåê, êîéòî äà å íàåë öèãàíèí íà ðàáîòà èëè êîéòî áè íàåë. Ïî åäíî âðåìå âúâ âåñòíèêà èìàõìå òðèìà ñòàæàíòè-öèãàíè è ñúùî ãè ãëåäàõìå ñ ïîäîçðåíèå. Îòòóê íàòàòúê ðàçáèðà ñå, ÷å ùå êðàäàò. Êîå å ïúðâîïðè÷èíàòà - ÷å ãè ãîíÿò îò ðàáîòà, çàùîòî êðàäàò, èëè êðàäàò, çàùîòî ãè ãîíÿò îò ðàáîòà, íå çíàì è íÿìà íèêàêâî çíà÷åíèå. Íî å ôàêò, ÷å öèãàíñêà ïðåñòúïíîñò ñúùåñòâóâà. Àç ëè÷íî ìðàçÿ äóìàòà "ðîìè", çàùîòî òîâà å íÿêàêúâ íîâîãîâîð, âúâåäåí, çà äà íå ñå íàðè÷àò íåùàòà ñ èñòèíñêèòå èì èìåíà. Âèíàãè ñà áèëè öèãàíè, èçâåäíúæ ñà ïðîèçâåäåíè â "ðîìè". Òîâà ñúùî ìíîãî äðàçíè áúëãàðèòå è ñå ïîÿâÿâàò òàêèâà ÿâëåíèÿ êàòî "Àòàêà" è èçîáùî íàöèîíàëèñòè÷åñêè...

Êàêâà å ðîëÿòà íà ìåäèèòå çà ñúçäàâàíåòî íà ñòåðåîòèïà, ÷å ðîìèòå ñà ïðåñòúïíèöè? Íå ìîãà äà ñå ñúãëàñÿ, ÷å ìåäèèòå ñà äîïðèíåñëè çà ñúçäàâàíå íà ñòåðåîòèï, ïîçîâàâàéêè ñå íà åòíè÷åñêàòà ïðèíàäëåæíîñò íà èçâúðøèòåëèòå íà ïðåñòúïëåíèÿ, çàùîòî òîâà îçíà÷àâà äà òâúðäèì, ÷å ìåäèèòå ñúîáùàâàò íåèñòèíà. Èìàøå òàêúâ óêëîí äà ñå ïèøå çà öèãàíè, êîéòî, ñïîðåä ìåí, å äîñòà îòøóìÿë, íî êðèìèíàëíàòà ñòðàíèöà áè ìîãëà äà áúäå íàïúëíåíà âñåêè äåí ñ ïðåñòúïëåíèÿ, èçâúðøåíè ñàìî îò öèãàíè. ×åñòî ïúòè èçõâúðëÿìå ÷àñò îò èíôîðìàöèÿòà, çà äà íå ïðåëèâàìå îò òàêèâà öèãàíñêè ïðåñòúïëåíèÿ è òî óæàñÿâàùè. Äà ñå ïðèïèøå íà ìåäèèòå ñâðúõðîëÿ çà ñúçäàâàíå íà åäèí ñòåðåîòèï íå å ðåàëíî. Æèâîòúò å òàêúâ, öèãàíñêàòà ïðåñòúïíîñò ñå âèæäà, òÿ íå å ñàìî ïðîåêöèÿ â ïå÷àòà èëè òåëåâèçèÿòà.  òåëåâèçèÿòà ñà äîñòà ëèáåðàëíè, ðÿäêî ñúîáùàâàò åòíè÷åñêàòà ïðèíàäëåæíîñò. Âåñòíèöèòå íàèñòèíà ãî ïðàâÿò ïî-÷åñòî, íî íå ìîãà äà ïðèåìà òàêàâà õèïåððîëÿ íà ïå÷àòà. Öèãàíèòå â Áúëãàðèÿ ñà îêîëî ïåò ïðîöåíòà, à èçâúðøâàò 25 ïðîöåíòà îò ïðåñòúïëåíèÿòà. Òîâà å äîñòàòú÷íî, 12 ÎÁÅÊÒÈÂ

çà äà ñå ñúçäàäå ñóáåêòèâíîòî óñåùàíå çà ãîëÿìà öèãàíñêà ïðåñòúïíîñò.

Êàê îöåíÿâàòå èäåÿòà çà ñïåöîòðÿäè, êîèòî äà ïàçÿò áúëãàðñêèòå ãðàæäàíè îò ðîìñêèòå íàáåçè - êàòî ðàñèçúì èëè ãðèæà çà ñèãóðíîñòòà íà íàñåëåíèåòî? Èäåèòå çà ñïåöîòðÿäèòå íàèñòèíà ñà ãëóïîñòè, íî ñïîðåä ìåí å íàïúëíî ðàçóìíî è íåîáõîäèìî äà èìà ïîëñêà ñòðàæà, ïîëèöåéñêà îõðàíà ïîñòîÿííî âúâ âñÿêî ñåëî. Èìà ìåñòà, êúäåòî ñ êèëîìåòðè íå ìîæåø äà âèäèø ïðåäñòàâèòåë íà âëàñòòà, ñåëàòà ñà èçîñòàâåíè, íÿìà ïîëèöèÿ, íÿìà íèùî. Îò äðóãà ñòðàíà, òîâà ñúçäàâà çàåòîñò è å ïîëåçíî, ìîæå è öèãàíè äà èìà â òàçè ñòðàæà, äîðè áè áèëî ÷óäåñíî, çà äà íÿìà ðàñèñòêè ñïåêóëàöèè. Íå ìîæå äà èìà ñåëî áåç ïîëèöèÿ. Òîâà å íà÷èí çà ñúçäàâàíå íà ñóáåêòèâíîòî óñåùàíå çà ñèãóðíîñò íà õîðàòà, êîèòî æèâåÿò â ñåëàòà èëè ìàëêèòå ãðàäîâå. Íà öèãàíèòå òðÿáâà äà èì ñå íàìåðè ðàáîòà è äà èìàò îáðàçîâàíèå, çà êîåòî ãîâîðè ãîñïîäèí Êèöåâñêè. Òðÿáâà äà èìà ôîðìà íà ñóáñèäèðàíà çàåòîñò, çàùîòî òîâà æèâååíå íà ïîìîùè äîïúëíèòåëíî ãè ðàçâðàùàâà. Õóáàâî å ÷îâåê äà èìà ðàáîòà, äà ïîëó÷àâà çàïëàòà è äà æèâåå íîðìàëíî. Äðóãîòî ìíîãî ìàðãèíàëèçèðà - äà ñòîè ïðåä áàíêîìàòà - êîãà ùå ìó ïðåâåäàò ïàðèòå è äà ïðàâè äåöà, ñ êîèòî äà âçåìà ïîìîùè. Òîâà íå å ïðàâèëíà ñîöèàëíà ïîëèòèêà. Ïî ìîèòå ñïîìåíè îò ñîöèàëèçìà âñè÷êè öèãàíè áÿõà íÿêúäå íà ðàáîòà. Ðàçáèðà ñå, òîâà áåøå ñêðèòà áåçðàáîòèöà, íî áåøå äîáðå çà òÿõíîòî ñåáåóñåùàíå - õîäåõà íà ðàáîòà, êóïóâàõà ñè êîñòþìè, æèâååõà íîðìàëíî. Ñåãà ñúùèòå õîðà ãè âèæäàì àáñîëþòíî äåãðàäèðàëè, ïèÿíè ïî öÿë äåí.

Êàêâî å ðåøåíèåòî íà ïðîáëåìà ñ èçîëàöèÿòà íà ðîìèòå îò îáùåñòâîòî? Òðÿáâà äà ñå íàìåðè íÿêàêâà ôîðìà íà çàåòîñò, äîðè è ïîääúðæàíà îò äúðæàâàòà. Òðÿáâà äà ñå íàìàëè òÿõíîòî îòäåëÿíå. Ñïîðåä ìåí, â Åâðîïåéñêèÿ ñúþç ñà ìíîãî ñåãðåãèðàíè - êîëêî áúëãàðè åìèãðàíòè èìà è êîëêî öèãàíè? Âðúùàò ãè ñúñ ñàìîëåòè. Àêî íà öèãàíèòå ñå ïîçâîëè äà ñå ðàçñåëÿò â Ñåâåðíà Åâðîïà, êàêòî íà áúëãàðèòå íåãëàñíî ñå ïîçâîëÿâà â Èñïàíèÿ, êîèòî èçäúðæàò áëèçêèòå ñè òóê... Òàçè âúçìîæíîñò ñå îòêàçâà íà öèãàíèòå è ãè âðúùàò ïðèíóäèòåëíî ïî ðàñîâà ïðè÷èíà. Èçîáùî íå ãè ïóñêàò, êàòî ãè âèäÿò ÷åðíè.


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ”

Êðàñèìèð Êúíåâ, ïðåäñåäàòåë íà ÁÕÊ

ÄÀÍÍÈÒÅ ÏÎÊÀÇÂÀÒ, ×Å ÍÅ ÏÎÂÅ×Å ÎÒ 10-15 ÏÐÎÖÅÍÒÀ ÎÒ ÐÎÌÑÊÀÒÀ ÎÁÙÍÎÑÒ ÑÀ ÂÚÂËÅ×ÅÍÈ Â ÍßÊÀÊÚ ÂÈÄ ÏÐÅÑÒÚÏÍÀ ÄÅÉÍÎÑÒ ÒÎÂÀ Å ÌÀÐÃÈÍÀËÈÇÈÐÀÍÎ ÌÀËÖÈÍÑÒÂÎ È ÂÚÇÌÎÆÍÎÑÒÈÒÅ ÄÀ ÁÚÄÅ ÎÁÅÊÒ ÍÀ ÍÀÊÀÇÀÒÅËÍÀ ÐÅÏÐÅÑÈß ÑÀ ÌÍÎÃÎ ÏÎ-ÃÎËÅÌÈ Ïîíÿòèåòî çà ðîìñêà ïðåñòúïíîñò å íåÿñíî. Ðîìèòå êàòî õîðà îò âñè÷êè äðóãè åòíè÷åñêè îáùíîñòè èçâúðøâàò ïðåñòúïëåíèÿ. Äàííèòå îò íàöèîíàëíàòà ñòàòèñòèêà çà îñúäåíèòå ëèöà î÷åðòàâàò åäèí ñïåöèôè÷åí ïðîôèë íà ïðåñòúïëåíèÿòà, êîèòî èçâúðøâàò ðîìèòå, çà ðàçëèêà íàïðèìåð îò ïðîôèëà íà ïðåñòúïëåíèÿòà, êîèòî èçâúðøâàò áúëãàðèòå, êîéòî å ìàëêî ïî-ðàçëè÷åí. Òåçè äàííè ïîêàçâàò, ÷å ðîìèòå ñà ñâðúõïðåäñòàâåíè â òàêèâà ïðåñòúïëåíèÿ, ñâúðçàíè ñúñ çåìåäåëñêà ïðîäóêöèÿ, êðàæáè, îòâëè÷àíèÿ íà ïðåâîçíè ñðåäñòâà è ò.í., íî ãëàâíî ñ êðàæáèòå. Òàì ñà ïðåäñòàâåíè ñ ïîãîëÿì äÿë, îòêîëêîòî å ñðåäíèÿò äÿë íà èçâúðøèòåëèòå íà òåçè ïðåñòúïëåíèÿ â Áúëãàðèÿ.  äðåáíèòå êðàæáè ñå ïðåäñòàâÿò ñ îùå ïî-ãîëÿì äÿë. Íî â îáùåñòâîòî ïîíÿòèåòî çà ðîìñêà ïðåñòúïíîñò ñå óïîòðåáÿâà â ïî-øèðîê ñìèñúë - íà êðèìèíàëèçàöèÿ íà öÿëàòà ðîìñêà îáùíîñò, êîåòî å àáñîëþòíî íåäîïóñòèìî. Õîðàòà, êîèòî ãî óïîòðåáÿâàò, êàòî ÷å ëè íÿìàò ïðåäñòàâà çà òîâà, êàêâî ïðåäñòàâëÿâà ïðåñòúïíîñòòà â åäíî îáùåñòâî è âúçìîæíî ëè å èçîáùî åäíà åòíè÷åñêà ãðóïà äà áúäå êðèìèíàëíà ïî ñâîÿòà ñúùíîñò. Ïðè âñè÷êè èç÷èñëåíèÿ êàêúâ äÿë îò ðîìèòå áèõà ìîãëè äà ñå çàíèìàâàò ñ èçâúðøâàíå íà ïðåñòúïëåíèÿ äàííèòå ïîêàçâàò, ÷å íå ïîâå÷å îò 10-15 ìàêñèìóì 20 ïðîöåíòà îò òàçè îáùíîñò ñà âúâëå÷åíè â íÿêàêúâ âèä ïðåñòúïíà äåéíîñò. Êîãàòî ñòàâà äóìà çà îñúäåíè ëèöà, ïðî-

öåíòúò å íå ïîâå÷å îò 4-5 ïðîöåíòà îò ðîìñêîòî íàñåëåíèå çà ãîäèíà ñðåä ò.íàð. "êðèìèíàëåí êîíòèíãåíò". Ðàçáèðà ñå, âúâ âñè÷êè îáùåñòâà èìà ðàçëèêà ìåæäó îñúäåíèòå, ðåãèñòðèðàíèòå è èçâúðøåíèòå ïðåñòúïëåíèÿ. Íî â áúëãàðñêàòà íàóêà èìà äîñòàòú÷íî îöåíêè çà òåçè ñúîòíîøåíèÿ è òå íå ñà ïî-ðàçëè÷íè îò òåçè âúâ âñÿêî äðóãî îáùåñòâî. Ñïåöèàëíî âíèìàíèå òðÿáâà äà îáúðíåì íà åâåíòóàëíîòî ó÷àñòèå íà ðîìèòå â ñêðèòàòà ïðåñòúïíîñò è â ïðåñòúïíîñòòà, çà êîÿòî îáèêíîâåíèòå õîðà íå ñúîáùàâàò - ïðåñòúïíîñòòà íà ò.íàð. "áåëè ÿêè÷êè", ïðåñòúïëåíèÿòà ñðåùó íàðîäíîòî ñòîïàíñòâî, êàêòî ñå íàðè÷àõà åäíî âðåìå, ïðè êîèòî íÿìà æåðòâè èëè ïîíå íå ñà âèäèìè è íå ìîãàò äà ñúîáùÿò çà èçâúðøåíè ñïðÿìî òÿõ ïðåñòúïëåíèÿ. Èìà ñåðèîçíè îñíîâàíèÿ äà ñå ïðåäïîëàãà, ÷å äåëúò íà ðîìèòå â òîçè âèä ïðåñòúïíîñò å ìíîãî ïî-ìàëúê, îòêîëêîòî â íàêàçàíàòà ïðåñòúïíîñò. Òîâà å åäíî ìàðãèíàëèçèðàíî ìàëöèíñòâî, âúçìîæíîñòèòå äà áúäå îáåêò íà íàêàçàòåëíà ðåïðåñèÿ ñà ìíîãî ïî-ãîëåìè ïîðàäè òîâà, ÷å òîâà ñà áåäíè, îòõâúðëåíè õîðà, âúçìîæíîñòèòå äà ñå èçïîëçâàò ñðåùó òÿõ íåçàêîííè ñðåäñòâà çà ðàçñëåäâàíå ñà ìíîãî ïî-ãîëåìè. Âúçìîæíîñòèòå èì äà ñè íàìåðÿò êâàëèôèöèðàíè àäâîêàòè ñà ìíîãî ïî-ìàëêè. Ïî òàçè ïðè÷èíà òå ñå îñúæäàò è ñå çàëàâÿò ïî-÷åñòî, à ïðåñòúïëåíèÿòà - ãðàäèíñêèòå è äîìàøíèòå êðàæáè, ïî-ëåñíî ñå ðàçêðèâàò. Ïðè âñè÷êè ñëó÷àè íÿìà íèêàêâî îñíîâàíèå äà ãîâîðèì çà åñêàëèðàùà ðîìñêà ïðåñòúïíîñò â Áúëãàðèÿ, òúé êàòî ïðåñòúïíîñòòà ó íàñ çà ïîñëåäíèòå 4-5 ãîäèíè îáùî å íàìàëÿëà, ñïîðåä Ìèíèñòåðñòâîòî íà âúòðåøíèòå ðàáîòè, Öåíòúðà çà èçñëåäâàíå íà äåìîêðàöèÿòà... Íàé-ìàëêî 80% îò ðîìñêîòî íàñåëåíèå íå å êðèìèíàëíî ïðîÿâåíî, òî ïðåæèâÿâà êàêòî ìîæå, áåç äà íàðóøàâà çàêîíà. Äðóã å âúïðîñúò, ÷å äåëúò íà îñúäåíèòå ëèöà ñðåä ðîìèòå å ïî-ãîëÿì, îòêîëêîòî å òåõíèÿò îòíîñèòåëåí äÿë ñðåä íàñåëåíèåòî. Íî òîé íèêîãà íå å òî÷åí ïîêàçàòåë çà äåëà íà èçâúðøåíèòå ïðåñòúïëåíèÿ, òúé êàòî ñå ñúäÿò îïðåäåëåíè õîðà. Ïîìèñëåòå çàùî áîñîâåòå íà ìàôèÿòà íå ñà â çàòâîðà è ïðèëîæåòå òîâà ìèñëåíå ñ îáðàòåí çíàê, çà äà âèäèòå çàùî òå ñà â çàòâîðà. Èìà ïîëèòè÷åñêè ôàêòîðè, êîèòî äîâåäîõà äî òîçè áóì íà êðèìèíàëèçàöèÿ íà òîâà íàñåëåíèå - âëèçàíåòî íà "Àòàêà" ñ åäíà àíòèðîìñêà ðèòîðèêà â ïàðëàìåíòà è ìèñëÿ, ÷å ãîëÿìà ÷àñò îò ãëàñîâåòå çà íåÿ áÿõà òúêìî çàðàäè òîâà. Ñìÿòàì îáà÷å, ÷å è íÿêîè ìåäèè äîïðèíåñîõà çà òîâà. Ìíîãî îò òÿõ èìàò ñèñòåìíà ïðàêòèêà äà ñúîáùàâàò åòíè÷åñêàòà ïðèíàäëåæíîñò íà èçâúðøèòåëÿ ñàìî êîãàòî òîé å ðîì èëè íåáúëãàðèí. È òúé êàòî â îáùåñòâîòî ñå å ñòèãíàëî äî òàêàâà èçîëàöèÿ ìåæäó áúëãàðèòå è ðîìèòå, ÷å òå íå æèâåÿò è íå ðàáîòÿò çàåäíî, âïå÷àòëåíèÿ çà òîâà, êàêâè ñà ðîìèòå ñè ñúçäàâàìå êàòî ïðî÷åòåì âåñòíèêà. È ïî÷òè âñåêè ïúò, êîãàòî å íàïèñàíî çà ðîì, ñòàâà äóìà çà èçâúðøåíî ïðåñòúïëåíèå èëè çà áåçðåäèöè. Âåñòíèêúò íÿìà äà íàïèøå êàêúâ å æèâîòúò â åäíà ðîìñêà ìàõàëà è îò êàêâî æèâåÿò òåçè Ïðîäúëæàâà íà ñòð. 15 ÎÁÅÊÒÈ 13


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” Ïðîäúëæàâà îò ñòð. 11 åäíè óæêèì ïàçàðíè ïðîáëåìè ñå ðàçäåëè, à ðîìèòå îñòàíàõà íàñòðàíè îò òåçè ïðîöåñè è íà ïðàêòèêà ñúçäàäîõà åäíà ïàðàëåëíà èêîíîìèêà, êîÿòî ðàæäà òàçè ïðåñòúïíîñò. Îò ñòàòèñòèêèòå ùå ñå âèäè, ÷å àêî òóð÷èíúò ïî ïðîèçõîä ó íàñ èçâúðøâà åäíî ïðåñòúïëåíèå, áúëãàðèíúò - ìîæå áè 1,2 íà ãëàâà îò íàñåëåíèåòî (òîâà ñà äàííè, êîèòî ñúñ ñèãóðíîñò íå ñà òî÷íè), ðîìèòå - 2 è íàãîðå. Òåçè öèôðè ùå ïðîäúëæàâàò äà âúðâÿò íàãîðå ïðè ïîëîæåíèå, ÷å òåçè õîðà íå ñà èíòåãðèðàíè â îáùåñòâîòî. Äðóãîòî íåùî, êîåòî ðàáîòè çà òîâà å, ÷å ãîëÿìà ÷àñò îò ðîìñêàòà ïðåñòúïíîñò îñòàâà íàñòðàíè îò íàêàçàòåëíèÿ ïðîöåñ, òúé êàòî èçãëåæäà ïðåêàëåíî äðåáíà. Äà ñå âîçèø áåç áèëåò â òðîëåÿ ó íàñ íå å ïðåñòúïëåíèå, à å àäìèíèñòðàòèâíî íàðóøåíèå è ñå íàêàçâà ñ ãëîáà, íî â Àìåðèêà è Àíãëèÿ å ïðåñòúïëåíèå. Áîðáàòà ñ ãîëÿìàòà ïðåñòúïíîñò çàïî÷âà îò áîðáàòà ñ ìàëêàòà. Çà òîçè òèï ðîìñêà ïðåñòúïíîñò íèêîé ó íàñ íå âîäè ñòàòèñòèêà. Çà êðàæáàòà íà ñåëñêîñòîïàíñêà ïðîäóêöèÿ îáèðà ñå áîñòàí, ãðàäèíàòà ñ ÷åðåøèòå, êóêóðóçà, õîðàòà ñå æàëâàò íà êìåòà - ñúùî íå ñå âîäè ïîëèöåéñêà ñòàòèñòèêà, çàùîòî ïîëèöèÿòà òðÿáâà äà îò÷èòà íåðàçêðèòè ïðåñòúïëåíèÿ. Òàçè ïðåñòúïíîñò èçãëåæäà ìàëêà, íî âñúùíîñò å ãîëÿìà, çàùîòî âîäè êúì òàêîâà âúçïèòàíèå - äíåñ ìîãà äà îòêðàäíà êî÷àí öàðåâèöà è äà æèâåÿ, à íàêðàÿ âîäè êúì ìèñúëòà: íÿìàì êàêâî äà ÿì, çíà÷è òðÿáâà äà êðàäà! À òîâà, ÷å íå âñè÷êè ðîìè ñà ïðåñòúïíèöè, å òàêà è íèå íå ìîæåì äà ãîâîðèì çà öèãàíèòå êàòî çà ïðåñòúïíèöè.

Êîðåêòíî ëè å äà ãîâîðèì çà ðîìñêà ïðåñòúïíîñò, ñëåä êàòî Íàêàçàòåëíèÿò êîäåêñ íå ïðàâè ðàçëèêà ìåæäó åòíè÷åñêèÿ ïðîèçõîä íà èçâúðøèòåëèòå íà ïðåñòúïëåíèÿ? Ïðåäïîëàãàì, ÷å âàøàòà òåìà å ïðåäèçâèêàíà äîíÿêúäå îò ïîÿâàòà è âëèçàíåòî íà "Àòàêà" â ïàðëàìåíòà. Ïðîáëåìúò å, ÷å àêî íå çàïî÷íå íàðè÷àíåòî íà ðîìñêàòà ïðåñòúïíîñò ñ íåéíîòî èìå, íåéíîòî îñìèñëÿíå è íàé-âàæíîòî - íåéíàòà ïðåâåíöèÿ, ùå äîéäå ãîëÿìàòà êâàëèôèêàöèÿ "ðîìèòå ñà ïðåñòúïíèöè" è òîãàâà ùå ñòàíàò íåùà, êîèòî íå ñà ñòàâàëè â áúëãàðñêèòå çåìè îò ìíîãî âðåìå. Îïàñíîñòòà äà ñå ïîëó÷è îáùîòî êëåéìî, ÷å öèãàíèòå íå ðàáîòÿò, èäâà îò ïðåîáëàäàâàùàòà ÷àñò. Ñúîáùàâàíåòî íà åòíè÷åñêàòà ïðèíàäëåæíîñò íà èçâúðøèòåëèòå íà ïðåñòúïëåíèÿ â ìåäèèòå å âàæíî â ìíîãî ñëó÷àè. Îñâåí òîâà âèíàãè, êîãàòî áúëãàðèí å èçâúðøèë íàñèëèå ñïðÿìî öèãàíèí, ñå 14 ÎÁÅÊÒÈÂ

ñúîáùàâà, à äðóãîòî å àáñîëþòíî ïîäðàçáèðàùî ñå. Ðîìñêàòà ïðåñòúïíîñò ñå êðèìèíàëèçèðà, íå çíàì äàëè ìîæå äà ñå ïðèëîæè òîâà ïîíÿòèå, ïîñêîðî ñå äåìîíèçèðà... Íåùàòà, êîèòî ñòàíàõà ïðåç ïîñëåäíèòå íÿêîëêî ìåñåöà, ñâúðçàíè ñ ìàñîâè ñáëúñúöè ìåæäó öèãàíè è áúëãàðè, íå ñà ïëîä íà âúçíèêâàíåòî è íÿìàò íèùî îáùî ñ "Àòàêà", à ñ íåùî äðóãî, êîåòî â êðèìèíîëîãèÿòà ñå íàðè÷à ïðàã íà òúðïèìîñò. Êîãàòî òîçè ïðàã ñå ïðåìèíå, íàñåëåíèåòî çàïî÷âà äà ñå ñàìîîðãàíèçèðà. Ïðè ëèïñàòà íà äúðæàâà, çàùîòî íåéíàòà ðîëÿ å äà âúâåæäà ðåä è ñïðàâåäëèâîñò, åäíà èëè äðóãà ãðóïà âçåìà ñïðàâåäëèâîñòòà â ñâîè ðúöå, êîåòî å ìíîãî ñòðàøíî, çàùîòî ñòàâà ìíîãî ãîëÿìà íåñïðàâåäëèâîñò. Òóê å ãîëåìèÿò ïðîáëåì - òîçè ïðàã íà òúðïèìîñòòà å ïðåìèíàò íà îòäåëíè ìåñòà, óòðå ùå áúäå ïðåìèíàò íà äðóãè è òîâà âîäè êúì ãîëåìè êîíôëèêòè.

Äåìîíèçèðàò ëè ìåäèèòå ðîìèòå êàòî ñúîáùàâàò åòíè÷åñêèÿ ïðîèçõîä íà êðèìèíàëíî ïðîÿâåíèòå ëèöà? Ñòàòèñòèêàòà çà èçâúðøèòåëèòå íà ïðåñòúïëåíèÿ áè òðÿáâàëî äà áúäå ïðèëîæåíà è êúì âåñòíèöèòå äà âèäèòå íèå çà êàêâî ïèøåì. Ñïîðåä òàçè ñòàòèñòèêà èçëèçà, ÷å îêîëî 25 ïðîöåíòà îò íàêàçàíèòå ïðåñòúïëåíèÿ ñà èçâúðøåíè îò ðîìè, â íèêàêúâ ñëó÷àé ñòî ïðîöåíòà îò ïðåñòúïëåíèÿòà, çà êîèòî ðàçêàçâàìå, íå ñà ðîìñêè. Çà Ìèòþ Î÷èòå, çà êîéòî ïèøåì âñåêè äåí, å ïðåäåëíî ÿñíî, ÷å å áúëãàðèí è áè áèëî ñìåøíî äà ïèøåì çà áúëãàðèíà Ìèòþ Î÷èòå. Íî êîãàòî ïèøåì çà ðîìèòå, òîâà îáèêíîâåíî èìà îòíîøåíèå êúì ïðåñòúïëåíèåòî. Òèïè÷íî öèãàíñêî ïðåñòúïëåíèå å îãðàáâàíåòî íà âëàê íà ãàðàòà, 95 ïðîöåíòà îò òåçè ïðåñòúïëåíèÿ ñå èçâúðøâàò ñàìî îò öèãàíè. Ãîâîðèì èìåííî çà òîçè òèï öèãàíñêà ïðåñòúïíîñò, êîéòî å òèïè÷åí. Òèïè÷íàòà áúëãàðñêà ïðåñòúïíîñò â ìîìåíòà ñà íàðêîòèöèòå, êðàæáèòå íà àâòîìîáèëè, èêîíîìè÷åñêàòà ïðåñòúïíîñò, êîðóïöèÿòà - êîÿòî ìîæå áè å è òèïè÷íî òóðñêà, òàêà ÷å èìà òèïè÷íè ïðåñòúïíîñòè. Åäíà îò òÿõ å òîâà, êîåòî ñòàâà âñÿêà âå÷åð íà 3-4 ãàðè â Ñîôèÿ è íà îùå äåñåòèíà â äúðæàâàòà. Êîãàòî ãîâîðèì çà ïðåñòúïíîñòòà íà "áåëèòå ÿêè÷êè" îùå ïî-ìàëêî ìîæå äà áúäå îáâèíÿâàíà ïðåñàòà è â ÷àñòíîñò ìåäèèòå çà ïðèñòðàñòåí ïîäõîä. Îôèöèàëíàòà ñòàòèñòèêà íàèñòèíà íå õâàùà òåçè ïðåñòúïëåíèÿ, íî èìà äðóãè íà÷èíè íà èçìåðâàíå íà ðàâíèùåòî íà êîðóïöèÿòà è èêîíîìè÷åñêèòå ïðåñòúïëåíèÿ, êîèòî ìåäèèòå îòðàçÿâàò ìíîãî óñïåøíî è îáèëíî. Åòíè÷åñêàòà ïðèíàäëåæíîñò å î÷åâèäíà ïî ïðîñòàòà ïðè÷èíà, ÷å íèòî åäèí ðîì




ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” íå ìîæå äà èçòî÷è ìèíèñòåðñòâî, ìàêàð ÷å òåî-

ðåòè÷íî è íà ïðàêòèêà áè ìîãúë äà ó÷àñòâà â ïðèâàòèçàöèîííà ñäåëêà. Íÿìà çàùî äà áúäàò îáâèíÿâàíè ìåäèèòå. Èìà åäíà îáùåñòâåíà íàãëàñà, ÷å èìà ãîëÿìà ðîìñêà ïðåñòúïíîñò, ñúãëàñåí ñòå ñ òîâà, è èìà äðóãà íàãëàñà, ÷å èìà ãîëÿìà êîðóïöèÿ ñðåä áúëãàðñêèòå óïðàâëÿâàùè. Òåçè íàãëàñè ñå ñúçäàâàò îò îòðàæåíèåòî íà ñâåòà ïðåç ìåäèèòå. Ìåäèèòå âèæäàò òîçè ñâÿò òàêúâ è ãî ïîêàçâàò òàêúâ, òîâà å íà÷èíúò èì íà áîðáà ñ òåçè ÿâëåíèÿ, à êàêâî ñå âúðøè îò óïðàâëåíèåòî íà äúðæàâàòà, å ñúâñåì äðóãà òåìà. Èäåÿòà çà ñïåöîòðÿäè, êîèòî äà ïàçÿò áúëãàðñêèòå ãðàæäàíè îò ðîìñêèòå íàáåçè å ïúëíà ãëóïîñò. Òðÿáâà äà ñå ñúçäàäàò ñïåöîòðÿäè, êîèòî äà âîäÿò ðîìñêèòå äåöà íà ó÷èëèùå, íî íå ñ òîÿãè èëè äðóãè ñðåäñòâà, à ÷ðåç ìåõàíèçìà íà èêîíîìè÷åñêàòà ïðèíóäà. Äà ñå ïîäêðåïÿò òåçè ðîìñêè ðîäèòåëè, êîèòî èñêàò äåöàòà èì äà èçðàñíàò îáðàçîâàíè, äà áúäàò ñàíêöèîíèðàíè äðóãèòå, êîèòî íå èñêàò òîâà. Èçâåñòíî å, ÷å åäíà îãðîìíà ÷àñò îò ðîìñêîòî íàñåëåíèå ïîëó÷àâà ïîìîùè - íå ñàìî äåòñêè, íî è ïîìîùè çà ñîöèàëíî ñëàáè è ò.í. Òîâà íå âàæè ñàìî çà ðîìèòå. Áè òðÿáâàëî äà ñå ãëåäà íà âñè÷êè ãðàæäàíè íà ñòðàíàòà êàòî íà ðîäèòåëè è å ñúâñåì íîðìàëíî ðîäèòåëè, ÷èåòî äåòå íå ïîñåùàâà ó÷èëèùå, äà áúäàò çàïèòàíè çà êàêâî ïîëó÷àâàò òåçè ñîöèàëíè ïîìîùè. ×àøàòà ñ ìëÿêî è áàíè÷êà çà äåöàòà, çà äà áúäàò íàõðàíåíè, å ìíîãî ìàëêî, òðÿáâà äà ñå ìèñ-

ëè çà ñúçäàâàíåòî íà óñëîâèÿ çà ðîìñêèòå äåöà è çà âñè÷êè äåöà â ïðîáëåìíè ñåìåéñòâà äà õîäÿò íà ó÷èëèùå, ñåìåéñòâàòà äà ïîëó÷àò èíòåðåñ çà òîâà. Òðÿáâà äà ñå íàëîæè ãðàæäàíñêîòî ñúçíàíèå è ãðàæäàíñêèòå ïðàâèëà íàâñÿêúäå è ïîâñåìåñòíî ñ öèâèëèçîâàíè è çàêîííè ñðåäñòâà. Ìíîãî ïîâå÷å íåùà òðÿáâà äà ñå íàïðàâÿò, òúé êàòî ñàìàòà ïðåñòúïíîñò ìîæå äà áúäå ïðåäèçâèêàíà îò äâà ñîöèàëíè ôàêòîðà - âñåêè åäèí çà ñåáå ñè èëè âñè÷êè îáùî. Òîâà å ðàáîòà çà åäíà ìíîãî ñåðèîçíà ïðîãðàìà. Íå çíàì çàùî ó íàñ îò äåñåò ãîäèíè ñå ãîâîðè çà òàçè öèãàíñêà ïðåñòúïíîñò, çà òúðïèìîñòòà è íåòúðïèìîñòòà ìåæäó áúëãàðè è ðîìè, çà ó÷åíåòî íà òîëåðàíòíî îòíîøåíèå, íî äîñåãà íå å êàçàíî êàêâè ñà ïðè÷èíèòå, ñòåïåíóâàíè îò åäíî äî 50, êîèòî ïðîèçâåæäàò òàçè ïðåñòúïíîñò è êàêâè ùå áúäàò ìåðêèòå, êîèòî ùå äîâåäàò äî îòñòðàíÿâàíå íà ïðè÷èíèòå. Àêî çàïî÷íåì îò ðàçáèðàíåòî íà äðóãèÿ, êàòî ìèíåì ïðåç ñîöèîëîãèÿòà è íåãîâèÿ íà÷èí íà æèâîò, ïðåç äðóãèòå íàóêè çà âúâåæäàíå íà ðåä â îáùåñòâîòî è çà ñòðîåæ íà äúðæàâàòà, ìîæå áè ùå ïîñòèãíåì íÿêàêâè îïðåäåëåíè è ïî-ãîëåìè óñïåõè. Âêëþ÷èòåëíî è ïðè ñîöèàëèçìà íå ñå îòäàâàøå äîñòàòú÷íî çíà÷åíèå íà íàðîäîïñèõîëîãèÿòà. Âêàðâàø ãî â åäèí áëîê, òîé íå ìîæå äà æèâåå ïî òîçè íà÷èí - âëåçå ñ êîíÿ, èçâàäè ïàðêåòà, èçãîðè ãî è ðàçáè ïðîçîðöèòå. Çíà÷è òðÿáâà äà ñå íàïðàâè íåùî äðóãî. Êàêâî å òî, ìîæåì äà ðàçáåðåì, ñàìî àêî ðàçáåðåì õîðàòà.

Ïðîäúëæàâà îò ñòð. 13 îáèêíîâåíè õîðà, òúé êàòî òîâà íå å íåùî, êîåòî å àòðàêòèâíî çà åäíà ìåäèÿ. Òàêà ñå íàñëàãâà ñòåðåîòèïúò, ÷å åäâà ëè íå âñè÷êè ðîìè ñà ïðåñòúïíèöè. Íàøèòå èçñëåäâàíèÿ ïîêàçâàò, ÷å ïîâå÷å îò 80 ïðîöåíòà îò õîðàòà â Áúëãàðèÿ âÿðâàò, ÷å å òàêà.  ìîìåíòà â áúëãàðñêèòå çàòâîðè èìà îêîëî 11 õèëÿäè çàòâîðíèöè, îò òÿõ îêîëî 2000-2500 ñà ðîìè. Òîâà îçíà÷àâà 2 000 òåæêè ïðåñòúïëåíèÿ, ìíîãî îò êîèòî ñà èçâúðøåíè ñðåùó áúëãàðè, íàé-÷åñòî îáèêíîâåíè è âçëîìíè êðàæáè. Àêî èñêàòå äà îïèøåòå ðîìñêè ïðåñòúïëåíèÿ è äà íàçîâåòå èìåòî íà èçâúðøèòåëÿ ðîì, ìîæå äà íàïèøåòå 2 õèëÿäè èñòîðèè âúâ âåñòíèêà, â êîèòî èçâúðøèòåëÿò å ðîì è òàêà äà çàïúëíèòå êðèìèíàëíàòà ñòðàíèöà çà öÿëà ãîäèíà. Îñòàíàëèòå ïðåñòúïëåíèÿ îáà÷å ñà èçâúðøåíè îò áúëãàðè. Àêî íå íàïèøåì íèùî çà òÿõ, ÷èòàòåëÿò îñòàâà ñ âïå÷àòëåíèå, ÷å ñàìî ðîìèòå èçâúðøâàò ïðåñòúïëåíèÿ. À ïðåñòúïíîñòòà íà "áåëèòå ÿêè÷êè" ïîäêóïèòå, êîðóïöèÿòà, èçòåçàíèÿòà â ïîëèöèÿòà, êðèìèíàëíèòå ïðèâàòèçàöèîííè è âñÿêàêâè äðóãè ñäåëêè íå ñà íåùà, êîèòî ìîãàò äà ñå õâàíàò â ñòàòèñòèêàòà ïî êàêúâòî è äà áèëî íà÷èí íå ñàìî â Áúëãàðèÿ è òå íå ñà èçâúðøåíè îò ðîìè.

Èäåÿòà çà ñúçäàâàíå íà äîáðîâîëíè îòðÿäè áåøå åäíà ïîëèòè÷åñêà ïðîâîêàöèÿ è íÿìà ñìèñúë òÿ äîðè äà ñå îáñúæäà, òúé êàòî ñ îãëåä íà íàìàëÿâàùàòà ïðåñòúïíîñò ñúçäàâàíåòî íà äîïúëíèòåëíà ñèëà çà áîðáà ñ ïðåñòúïíîñòòà å áåçñìèñëåíî. Èìàìå îïèò îò äîáðîâîëíèòå îòðÿäè ïî âðåìåòî íà ñîöèàëèçìà, êúäåòî õîðàòà ñå çàïèñâàõà íå çàùîòî ãè áåøå ñòðàõ îò ïðåñòúïíîñòòà èëè çàùîòî òÿ áåøå ãîëÿìà, à çàùîòî èìàøå íÿêàêâè èçãîäè. Êîãàòî ãîâîðèì çà áîðáàòà ñ ïðåñòúïíîñòòà, òðÿáâà äà ñè äàäåì ÿñíà ñìåòêà ñ êàêâî ñå áîðèì. Áúëãàðèÿ å îòíîñèòåëíî ñèãóðíà ñòðàíà. Èìà ìàñîâà èñòåðèÿ, ÷å ïðåñòúïíîñòòà å ãîëÿìà, íî å ôàêò, ÷å ïî âñÿêàêâè ñòàòèñòè÷åñêè ìåòîäè å ñðåä íèñêèòå â Åâðîïà, ñåäåì ïúòè ïî-íèñêà îòêîëêîòî â ÑÀÙ, òðè ïúòè ïî-íèñêà, îòêîëêîòî â Óíãàðèÿ. Íÿìà îáùåñòâî, êîåòî äà ñå å ïðåáîðèëî ñ ïðåñòúïíîñòòà è íå å âúçìîæíî äà èìà îáùåñòâî, â êîåòî äà íÿìà ïðåñòúïíîñò. Òîâà íå îçíà÷àâà, ÷å ïðåñòúïíèöèòå íå òðÿáâà äà ñå ïðåñëåäâàò è íàêàçâàò. Êîãàòî ñòàâà äóìà çà ðîìñêà ïðåñòúïíîñò, ïðåäëîæåíèÿòà íà "Àòàêà" è íà ÂÌÐÎ áÿõà îáîñíîâàíè ñ òîâà, ÷å èìà åñêàëèðàùà ðîìñêà ïðåñòúïíîñò è ñïåöèàëíèòå îòðÿäè äà áúäàò íàñî÷åíè ñïåöèàëíî êúì íåÿ. ÎÁÅÊÒÈ 15

Съществували ромска престъпност в България?  

Темата "ромската престъпност" не е била толкова популярна, колкото в августовските седмици след парламентарните избори.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you