Issuu on Google+

ÏÎ ÑÂÅÒÀ

Eâðîïåéñêèòå äúðæàâè äà ðàòèôèöèðàò Êîíâåíöèÿòà íà ÑÅ ñðåùó òðàôèêà íà õîðà 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234 123456789012345678901234

À

ìíåñòè Èíòåðíåøúíúë è Àíòèñëåéâúðè Èíòåðíåøúíúë ïðèçîâàâàò 46-òå ñòðàíè-÷ëåíêè íà Ñúâåòà íà Åâðîïà äà ñòàíàò âúçìîæíî íàé-áúðçî ÷àñò îò Êîíâåíöèÿòà çà äåéñòâèå ñðåùó òðàôèêà íà ÷îâåøêè ñúùåñòâà. Êîíâåíöèÿòà áåøå îòâîðåíà çà ïîäïèñ íà 16-17 ìàé âúâ Âàðøàâà, Ïîëøà, ïî âðåìå íà òðåòàòà ñðåùà íà âúðõà íà ãëàâèòå íà äúðæàâèòå è ïðàâèòåëñòâàòà íà ñòðàíèòå-÷ëåíêè íà ÑÅ. "Òàçè êîíâåíöèÿ å êðèòè÷íà ñòúïêà íàïðåä â çàùèòàòà íà ïðàâàòà íà õîðàòà, ñòàíàëè æåðòâà íà òðàôèê. Òîâà å ïúðâîòî ìåæäóíàðîäíî ñïîðàçóìåíèå, ÷èÿòî öåë å äà îñèãóðè ìèíèìóì ñòàíäàðòè çà òàêàâà çàùèòà. Ñ ïðèåìàíåòî íà Êîíâåíöèÿòà ÑÅ äåìîíñòðèðà îôèöèàëíî ïðèçíàâàíå íà íóæäàòà ïðàâèòåëñòâàòà äà îñèãóðÿò çàùèòà è ïîäêðåïà íà âñè÷êè õîðà, ñòàíàëè æåðòâà íà òðàôèê", êàçà Ìåðè Êúíèéí, äèðåêòîð íà Àíòèñëåéâúðè Èíòåðíåøúíúë. "Êàêòî áå ïðèçíàòî â òàçè íîâà êîíâåíöèÿ, òðàôèêúò íà õîðà å íàðóøåíèå íà ïðàâàòà íà ÷îâåêà è îáèäà íà ÷îâåøêîòî äîñòîéíñòâî. Êîíâåíöèÿòà èçèñêâà äúðæàâèòå, êîèòî ÿ ðàòèôèöèðàò, äà âçåìàò ìåðêè, èíäèâèäóàëíè è êîëåêòèâíè, çà äà ïðåäîòâðàòÿò òðàôèêà, äà ïðåñëåäâàò îòãîâîðíèòå çà íåãî è äà ïðåäïðèåìàò ñïåöèôè÷íè ìåðêè çà çàùèòà è ñïàçâàíå ïðàâàòà íà õîðàòà, æåðòâè íà òðàôèê", êàçà Äæèë Õàéíå, ïðàâåí ñúâåòíèê íà Àìíåñòè Èíòåðíåøúíúë. Êîíâåíöèÿòà íà Ñúâåòà íà Åâðîïà çà äåéñòâèå ñðåùó òðàôèêà íà ÷îâåøêè ñúùåñòâà ðàçøèðÿâà ñïåêòúðà íà äåôèíèöèÿòà íà ÎÎÍ çà òðàôèêà íà õîðà (óñòàíîâåíà â Ïðîòîêîëà îò Ïàëåðìî), çà äà âêëþ÷è âúòðåøíèÿ òðàôèê â ãðàíèöèòå íà åäíà äúðæàâà è òðàôèêà, êîéòî íåâèíàãè âêëþ÷âà îðãàíèçèðàíè êðèìèíàëíè ãðóïè. Êîíâåíöèÿòà îñèãóðÿâà ðàìêà çà ïîâèøåíà çàùèòà íà ÷îâåøêèòå ïðàâà íà õîðàòà, ñòàíàëè æåðòâà íà òðàôèê, êàòî èçèñêâà îò ñòðàíèòå, ïðèåëè äîêóìåíòà, äà âçåìàò îïðåäåëåíè ìåðêè, âêëþ÷èòåëíî:  äåéíîñòè, ÷èÿòî öåë å äà ïðåäîòâðàòÿò òðàôèêà è äà ïðåñëåäâàò îíåçè, êîèòî ñà îòãîâîðíè çà íåãî;  äà ïðèåìàò ïðîöåäóðè çà èäåíòèôèöèðàíå íà õîðà, ñòàíàëè æåðòâè íà òðàôèê è äà äàäàò ãàðàíöèè, ÷å îñíîâíàòà çàäà÷à å ïîåòà îò îáó÷åíè è êâàëèôèöèðàíè õîðà;

 äà ãàðàíòèðàò, ÷å õîðàòà, çà êîèòî îñíîâàòåëíî ñå ïðèåìà, ÷å ñà áèëè îáåêò íà òðàôèê, íå ñà áèëè ïðåìåñòåíè ñðåùó âîëÿòà èì, äîêàòî ïðîöåñúò íà èäåíòèôèêàöèÿ íå å çàâúðøåí è äîêàòî íå èì å ïðåäëîæåíà ïîìîù è çàùèòà;  äà âêëþ÷àò êëàóçà çà ïîìîù è çàùèòà íà âñè÷êè õîðà, çà êîèòî ñ îñíîâàíèå ñå ïðèåìà, ÷å ñà ñòàíàëè æåðòâà íà òðàôèê, êàòî ìèíèìóìúò íà òàçè çàùèòà å: áåçîïàñíî è ñèãóðíî íàñòàíÿâàíå â æèëèùå; ïñèõîëîãè÷åñêà è ñïåøíà ìåäèöèíñêà ïîìîù; ïðåâîäà÷åñêè óñëóãè; èíôîðìàöèÿ çà ïðàâàòà èì; êîìïåíñàöèÿ. Òàçè ïîìîù ìîæå äà íå å îñíîâàíà íà âîëÿòà èì äà ñâèäåòåëñòâàò â îáâèíåíèÿ ñðåùó îòãîâîðíèòå çà òîâà, ÷å ñà ñòàíàëè îáåêò íà òðàôèê;  äà ðàçðåøàò ïðèñúñòâèåòî íà õîðàòà, æåðòâè íà òðàôèê, â äúðæàâàòà, êúäåòî ñà îòêðèòè çà ïåðèîä íå ïî-ìàëêî îò 30 äíè, êîéòî å äîñòàòú÷åí çà òÿõ, çà äà çàïî÷íàò äà ñå âúçñòàíîâÿâàò, äà èçáÿãàò îò âëèÿíèåòî íà îíåçè, ÷èèòî æåðòâè ñà ñòàíàëè è äà íàïðàâÿò èíôîðìèðàí èçáîð çà ñâîåòî áúäåùå, à â îïðåäåëåíè ñèòóàöèè (êîãàòî ïðåñòîÿò èì å íåîáõîäèì ëè÷íî çà òÿõ è/èëè çà ñúòðóäíè÷åñòâîòî èì â ðàçñëåäâàíå èëè ïîâäèãàíå íà îáâèíåíèÿ) äà èì ñå äàäàò íîâè ðàçðåøèòåëíè çà ïðåñòîé;  äà ãàðàíòèðàò, ÷å âñÿêî ðåïàòðèðàíå íà ÷îâåê, ñòàíàë æåðòâà íà òðàôèê, å èçâúðøåíî ñ îãëåä íà íåãîâèòå èëè íåéíèòå ïðàâà, áåçîïàñíîñò è äîñòîéíñòâî;  äà ãàðàíòèðàò, ÷å õîðàòà, ñòàíàëè æåðòâè íà òðàôèê, èìàò äîñòúï äî êîìïåíñàöèè çà íàðóøåíèåòî íà ÷îâåøêèòå èì ïðàâà, íà êîèòî ñà áèëè ïîäëîæåíè. Êîíâåíöèÿòà ñúùî òàêà îïðåäåëÿ íåçàâèñèìî òÿëî îò åêñïåðòè, êîèòî äà íàáëþäàâàò ïðèëàãàíåòî è ñïàçâàíåòî é îò äúðæàâèòå, êîèòî ñà ÿ ïðèåëè è ðàòèôèöèðàëè. ***** Åâðîïåéñêàòà êîíâåíöèÿ ñðåùó òðàôèêà íà õîðà å îòêðèòà çà ïîäïèñ íå ñàìî çà ñòðàíè-÷ëåíêè íà ÑÅ, íî è çà äðóãè äúðæàâè - Êàíàäà, ßïîíèÿ, Ìåêñèêî, ÑÀÙ è äð., êîèòî ñà âçåëè ó÷àñòèå â ñúñòàâÿíåòî é. Âåäíàãà ñëåä êàòî Êîíâåíöèÿòà âëåçå â ñèëà (ñëåä äåñåò ðàòèôèêàöèè), Ñúâåòúò íà Åâðîïà ìîæå äà ïîêàíè è äðóãè ñòðàíè, êîèòî íå ñà íåãîâè ÷ëåíêè, ñúùî äà ÿ ïðèåìàò. www.amnesty.org ÎÁÅÊÒÈ 27


ÏÎ ÑÂÅÒÀ Èðàê:

Àìåðèêàíñêèòå êîíòðîëíè ïóíêòîâå ïðîäúëæàâàò äà óáèâàò

Í

åñïîñîáíîñòòà íà àìåðèêàíñêèòå ñèëè â Èðàê äà ïðèâåäàò â äåéñòâèå îñíîâíè ìåðêè çà ñèãóðíîñò îêîëî êîíòðîëíèòå ïóíêòîâå âîäè äî áåçñìèñëåíàòà ñìúðò íà öèâèëíè äâå ãîäèíè, ñëåä êàòî ïîäîáíè ãðåøêè áÿõà èäåíòèôèöèðàíè è ïðèçíàòè. Óáèéñòâîòî ïðåç ìàðò íà èòàëèàíñêèÿ îôèöåð Íèêîëà Êàëèïàðè íà êîíòðîëåí ïóíêò â Áàãäàä, ÿðêî ïîä÷åðòà òîçè ïðîâàë. Ñëåä ïàäàíåòî íà Áàãäàä, Õþìàí Ðàéòñ Óî÷ èçðàçè çàãðèæåíîñòòà ñè ïðåä àìåðèêàíñêèòå âîåííîêîìàíäâàùè çà ìíîãîòî óáèéñòâà íà öèâèëíè ïî êîíòðîëíèòå ïóíêòîâå. Êîìàíäâàùèòå ñà îòãîâîðèëè, ÷å ñà èäåíòèôèöèðàëè ìíîæåñòâî ïðîáëåìè â ïðîöåäóðèòå íà êîíòðîëíèòå ïóíêòîâå è ñà íàïðàâèëè íåîáõîäèìèòå ñòúïêè, çà äà ãè ïîïðàâÿò.  äîêëàäà ñè îò îêòîìâðè 2003 ã. "Ñúðöà è óìîâå" ÕÐÓ ïîäêàíè àìåðèêàíñêèòå âîåííè â Èðàê äà âçåìàò äîïúëíèòåëíè ìåðêè, çà äà ìàðêèðàò êîíòðîëíèòå ïóíêòîâå ïî-äîáðå ñúñ ñâåòëèíè è ãîëåìè òàáåëè íà àðàáñêè, äà èíèöèèðàò îáùåñòâåíà êàìïàíèÿ, êîÿòî äà èíôîðìèðà èðàê÷àíèòå çà ïîäõîäÿùîòî ïîâåäåíèå îêîëî ïóíêòîâåòå è äà îñèãóðè ïîñòîÿííîòî ïðèñúñòâèå íà ïðåâîäà÷è è âîéíèöè, âëàäååùè àðàáñêè. "Àðìèÿòà òðÿáâà íåçàáàâíî äà íàïðàâè îñíîâíèòå ñòúïêè, çà äà îñèãóðè áåçîïàñíîñòòà íà öèâèëíèòå, êàêòî è íà àìåðèêàíñêèòå âîéíèöè ïðè êîíòðîëíèòå ïóíêòîâå," êàçà Ìàðêî Ãàðëàñêî, ñòàðøè âîåíåí àíàëèçàòîð íà ÕÐÓ. "Ôàêòúò, ÷å âîéíèöèòå, êîèòî ñòîÿò íà ïîñò ïðè êîíòðîëíèòå ïóíêòîâå ñà â ðèñê íå å èçâèíåíèå çà áåçäåéñòâèåòî ïî ïðîáëåìà. Òåçè ðèñêîâå íå òðÿáâà äà ñå ïðåõâúðëÿò íà öèâèëíèòå." Óáèéñòâîòî íà êîíòðîëåí ïóíêò íà èòàëèàíñêèÿ îôèöåð îò ðàçóçíàâàíåòî ïîêàçâà, ÷å àðìèÿòà âñå îùå íå å âçåëà îñíîâíè ïðåäïàçíè ìåðêè çà çàùèòà íà öèâèëíè. Íà 2 ìàé Ïåíòàãîíúò ïóáëèêóâà ðàçñëåäâàíå çà ñìúðòîíîñíàòà ñòðåëáà ïî Íèêîëà Êàëèïàðè, êîéòî áåøå çàñòðåëÿí ïðè àìåðèêàíñêè êîíòðîëåí ïóíêò, êîãàòî åñêîðòèðàøå èòàëèàíñêà ðåïîðòåðêà äî ëåòèùåòî, ñëåä êàòî òÿ áåøå îñâîáîäåíà îò îòâëåêëèòå ÿ ïðåäè âðåìå èðàêñêè âúñòàíèöè. Àìåðèêàíñêîòî âîåííî ðàçóçíàâàíå ñâàëè îáâèíåíèÿòà îò àìåðèêàíñêèÿ ïåðñîíàë, ó÷àñòâàë â ñòðåëáàòà, íî ïîêàçà, ÷å àðìèÿòà íå å óñïÿëà äà ïðèëîæè óðîöèòå, íàó÷åíè îò äâóãîäèøíîòî ñòîåíå íà ïîñò ïî ïóíêòîâåòå. Êîíòðîëíèòå ïóíêòîâå ïðåäñòàâëÿâàò çàïëàõà êàêòî çà âîéíèöèòå, êîèòî ãè îáñëóæâàò, òàêà è çà öèâèëíèòå, êîèòî ìèíàâàò ïðåç òÿõ. Àìåðèêàíñêàòà

28 ÎÁÅÊÒÈÂ

àðìèÿ íàðè÷à òèïà êîíòðîëåí ïóíêò, êúäåòî å áåøå óáèò Êàëèïàðè "áëîêèðàùà ïîçèöèÿ". Òîâà ñà êîíòðîëíè ïóíêòîâå, êúäåòî âîåííèòå ÷àñòè ñå îïèòâàò äà îòïðàòÿò ïðåâîçíèòå ñðåäñòâà, áåç äà ãè ïðåòúðñâàò. Ñïîðåä àìåðèêàíñêîòî ðàçóçíàâàíå, âúïðîñíàòà âîåííà ÷àñò å áèëà îáó÷åíà íà òàêòè÷åñêèòå ïðîöåäóðè ïî îïåðàöèè ïî âðåìå íà ïîñò, íî òîçè íàáîð ïðîöåäóðè "íå îñèãóðÿâà èíñòðóêöèè çà áëîêèðàùè ïîçèöèè." "Íÿìà äîêàçàòåëñòâî, ÷å âîéíèöèòå ñà áèëè îáó÷åíè äà èçïúëíÿâàò áëîêèðàùè ïîçèöèè, ïðåäè äà âñòúïÿò â àêòèâíà âîåííà äëúæíîñò," ïðèçíàâà Ïåíòàãîíúò â ñâîÿ äîêëàä. Ðàçñëåäâàíåòî å äîêàçàëî, ÷å âìåñòî äà ñëåäâà ïèñìåíèòå óêàçàíèÿ, âîåííàòà ÷àñò å èçïîëçâàëà íåôîðìàëíè ïðîöåäóðè, êîèòî ñ òå÷åíèå íà âðåìåòî ñà áèëè ïðåäàâàíè îò ïîäåëåíèå íà ïîäåëåíèå. Âñúùíîñò, ñïîðåä ðàçñëåäâàíåòî, òàçè ÷àñò âúîáùå íå å áèëà îáó÷åíà â ñúîòâåòíèòå ïðîöåäóðè, çà äà äåéñòâà íà áëîêèðàù êîíòðîëåí ïóíêò. "Äà ñå èçïîëçâàò íåîáó÷åíè âîéñêè çà äåëèêàòíè îïåðàöèè êàòî òåçè ïî êîíòðîëíèòå ïóíêòîâå, å íàïúëíî áåçñìèñëåíî," êàçà Ãàðëàñêî. "Òåçè ïðàêòèêè ïîñòàâÿò àìåðèêàíñêèòå âîåííè è èðàêñêèòå öèâèëíè â ðèñê." Ïðåïîðúêèòå íà àìåðèêàíñêèÿ âîåíåí äîêëàä îòðàçÿâàò ìíîãî ïðîáëåìè, êîèòî ÕÐÓ å äèñêóòèðàëà ñ âîåííîêîìàíäâàùèòå â Èðàê íåïîñðåäñòâåíî ñëåä ïàäàíåòî íà Áàãäàä ïðåç 2003 ã. Åäèí ñòðàøè îôèöåð îò òðåòà ïåõîòíà äèâèçèÿ êàçàë ïðåä ÕÐÓ, ÷å âàæíîñòòà äà ñå èçïîëçâàò çíàöè è áàðèåðè, çà äà ñå çàáàâÿò ïðåâîçíèòå ñðåäñòâà å åäèí îò óðîöèòå íà âîéíàòà, êîèòî ñà áèëè ïðèëîæåíè, çà äà ñå íàìàëÿò öèâèëíèòå æåðòâè. Âúïðåêè òîâà, ñïîðåä àìåðèêàíñêèÿ äîêëàä, ïðåç íîùòà, êîãàòî Êàëèïàðè áåøå óáèò, âîåííàòà ÷àñò, êîÿòî ñå íàìèðàëà íà êîíòðîëíèÿ ïóíêò, íå å èçïîëçâàëà îçíà÷åíèÿ, êîèòî äà ïðåäóïðåæäàâàò êîëèòå äà íàìàëÿâàò, íèòî ñà áèëè èçïîëçâàíè ãóìåíè ãúðáèöè çà çàáàâÿíå íà ñêîðîñòòà. Òåçè óðåäè ñà ëåñíîïðåíîñèìè è íå å òðóäíî äà áúäàò ïîñòàâÿíè, êîãàòî ñå îòêðèâà íîâ êîíòðîëåí ïóíêò. Äîêëàäúò å ïðåïîðú÷àë ïðåìèíàâàíåòî ïðåç îáó÷èòåëíà ïðîãðàìà, êîÿòî äà ïîêàçâà íà èðàê÷àíèòå êàê äà ñå äúðæàò íà êîíòðîëíè ïóíêòîâå, à îò âîéíèöèòå ñå èçèñêâà äà çà÷èòàò ïåðñïåêòèâàòà íà øîôüîðèòå è êàêâî òå áèõà ìîãëè äà âèæäàò, êàêòî è äà èçïîëçâàò "ïî-äðóæåëþáåí êúì øîôüîðèòå ñèãíàë." Ñïîðåä äîêëàäà íà Ïåíòàãîíà, â íîùòà íà ñòðåëáàòà ïðîöåäóðèòå, êîèòî å òðÿáâàëî äà áúäàò




ÏÎ ÑÂÅÒÀ

Ïèñìî íà ÕÐÓ äî ìèíèñòúðà íà îòáðàíàòà íà ÑÀÙ ïî ïîâîä "Îáùàòà äîêòðèíà çà îïåðàöèè ïî çàäúðæàíå"

Â

ïèñìî äî ìèíèñòúðà íà îòáðàíàòà íà ÑÀÙ Äîíàëä Ðúìñôåëä Õþìàí Ðàéòñ Óî÷ ïðîòåñòèðà ñðåùó ïðåäëîæåíèòå îò Ïåíòàãîíà óêàçàíèÿ, êîèòî ùå ëåãàëèçèðàò íåçàêîííàòà ïîëèòèêà íà âîåííèòå äà çàäúðæàò "âðàæåñêè áîéöè" áåç çàùèòàòà íà Æåíåâñêèòå êîíâåíöèè. Äà ñå îòðè÷àò ïðàâàòà íà çàùèòà îò Æåíåâñêèòå êîíâåíöèè íà õîðà, êîèòî ñà çàäúðæàíè âúâ âîéíàòà ñðåùó òåðîðèçìà å ðåøåíèå, êîåòî å íàïúëíî çàêîíîâî íåñúñòîÿòåëíî è ïðåäñòàâëÿâà ðàäèêàëíî îòêëîíåíèå îò ñòàíäàðòèòå, êîèòî òðàäèöèîííî ñà âîäåëè àìåðèêàíñêèòå âîåííè îïåðàöèè. Òî ïîñòàâÿ àìåðèêàíñêèòå âîåííîñëóæåùè è öèâèëíè, çàäúðæàíè îò âðàæåñêè ñèëè, â ïî-ãîëÿì ðèñê îò ìàëòðåòèðàíå. "Îáùàòà äîêòðèíà çà îïåðàöèè ïî çàäúðæàíå": îáùà ïóáëèêàöèÿ 3-63" å ÷åðíîâà íà äîêóìåíò îò 23 ìàðò 2005 ã., êîéòî ïðåòåíäèðà, ÷å ïðåäñòàâëÿâà "àâòîðèòåòíè íàñîêè" ñ ïðåäèìñòâî ïðåä âñè÷êè çàïîâåäè çà ïîâåäåíèå íà âîåííèòå ïî âðåìå íà âúîðúæåíè êîíôëèêòè. Àêî äåéñòâà ñïîðåä êëàóçèòå íà òîçè äîêóìåíò, àìåðèêàíñêèÿò âîåíåí ïåðñîíàë ìîæå äà èçâúðøè ñåðèîçíè íàðóøåíèÿ íà Æåíåâñêèòå êîíâåíöèè è ðèñêóâà äà áúäå ïðåñëåäâàí çà âîåííè ïðåñòúïëåíèÿ. Íàïðèìåð, äà áúäå ñúäåí ÷îâåê íå ïî ïðèåòèòå ïðîöåäóðè, ñëåä êàòî íåçàêîííî ìó å îòêàçàí ñòàòóò íà âîåíåí çàòâîðíèê, å ñåðèîçíî íàðóøåíèå íà ÷ëåí 130 íà Òðåòàòà Æåíåâñêà êîí-

 ñëåäâàíè ïðè êîíòðîëíè ïóíêòîâå (ìàêàð è íå ïðè áëîêèðàùè ïîçèöèè), âêëþ÷âàò "ñèãíàëíà ëèíèÿ, ïðåäóïðåäèòåëíà ëèíèÿ, ñòîï-ëèíèÿ, çîíà çà îáèñê è çîíà çà íàáëþäåíèå."  äîêëàäà ñå êàçâà ñúùî, ÷å âîåííèòå ÷àñòè, êîèòî ñå íàìèðàò íà êîíòðîëíèòå ïóíêòîâå, òðÿáâà äà èìàò îáîðóäâàíå, êîåòî âêëþ÷âà "ïðåäóïðåäèòåëíè çíàöè, òðèúãúëíèöè, ïúòíè êîíóñè è äð." Î÷åâèäíî íèòî åäèí îò òåçè óðåäè çà ñèãíàëèçàöèÿ íå ñà áèëè èçïîëçâàí â íîùòà íà ñòðåëáàòà. Äîêàòî íÿêîè îò ïðîöåäóðèòå çà ñòàíäàðòíè êîíòðîëíè ïóíêòîâå å áèë ñëåäâàíè, ìíîãî äðóãè, êîèòî ñà ìîãëè äà ïðåäîòâðàòÿò ñìúðòòà íà Êàëèïàðè, íå ñà.  îòäåëåí äîêëàä íà èòàëèàíñêîòî ïðàâèòåëñòâî, ïóáëèêóâàí íà 3 ìàé, ñå ïîòâúðæäàâàò ìíîãî îò ðàçêðèòèÿòà íà àìåðèêàíñêèÿ äîêëàä, íî â íÿêîè äåòàéëè ôàêòèòå ñå ðàçìèíàâàò. Êàòî îñîáåíî âàæíà å î÷åðòàíà íåñïîñîáíîñòòà íà àìåðèêàíñêèòå ñèëè äà çàïàçÿò è äîêóìåíòèðàò ìÿñòîòî çà ñúáèðàíå íà äîêàçàòåëñòâà, êàêòî è ñâîåâîëíîòî óíèùîæà-

âåíöèÿ. Íåçàêîííîòî âêàðâàíå â çàòâîðà èëè äåïîðòàöèÿ íà ÷îâåê, ñúñ ñòàòóò "ëèöå, ïîïàäàùî ïîä çàêðèëà", å ñåðèîçíî íàðóøåíèå íà ÷ëåí 147 íà ×åòâúðòàòà Æåíåâñêà êîíâåíöèÿ. Ðåøåíèåòî íà àìåðèêàíñêîòî ïðàâèòåëñòâî îò ÿíóàðè 2002 ã. äà îòõâúðëè ïðèëîæèìîñòòà íà Æåíåâñêèòå êîíâåíöèè â ãëîáàëíàòà âîéíà ñðåùó òåðîðèçìà è äà ñúçäàäå "íîâà êàòåãîðèÿ àðåñòàíòè" å â îñíîâàòà íà øèðîêîðàçïðîñòðàíåíîòî ìàëòðåòèðàíå íà çàäúðæàíè â Èðàê, Àôãàíèñòàí è çàëèâà Ãóàíòàíàìî. Íèå ïðèâåòñòâàìå ìíîæåñòâîòî íîâè ìåðêè, íî ïðåðàáîòåíàòà çàêîíîâà ðàìêà îñòàâà îñíîâåí ïðîáëåì. Òîâà îòêëîíåíèå îò äîñåãàøíîòî ïðàâî, òàêà âêîðåíåíî â îáó÷åíèåòî è ïðàêòèêèòå íà àìåðèêàíñêèòå âúîðúæåíè ñèëè, ñúñ ñèãóðíîñò ùå äîâåäå äî ïî-íàòàòúøíè çëîóïîòðåáè. Îùå ïîâå÷å, ÷å Îáùàòà äîêòðèíà ùå ñúîáùè íà ñâåòà, ÷å Æåíåâñêèòå êîíâåíöèè íå ñà çàêîí, à ïîëèòèêà, êîÿòî ìîæå äà áúäå ïðîìåíÿíà ñïîðåä âêóñîâåòå íà îïðåäåëåíî ïðàâèòåëñòâî. Íåñïàçâàíåòî íà îñíîâíè ïðèíöèïè ùå âíóøè, ÷å êëàóçèòå íà Æåíåâñêèòå êîíâåíöèè ñà îáåêò íà åäíîñòðàííà ìîäèôèêàöèÿ. Íåçàâèñèìî äàëè òîâà ùå ñå îòðàçè íà ïîâåäåíèåòî íà òåðîðèñòè÷íèòå îðãàíèçàöèè, ñúñ ñèãóðíîñò ùå îêàæå ñåðèîçíî âëèÿíèå âúðõó áúäåùèòå âúîðúæåíè êîíôëèêòè ìåæäó äúðæàâè, âîéíèöè è öèâèëíè, çàñåãíàòè îò òÿõ, âêëþ÷èòåëíî è www.hrw.org àìåðèêàíöè. âàíå íà óëèêè îò àìåðèêàíñêèòå âîåííè. Çàïàçâàíåòî íà ìÿñòîòî íà ñòðåëáà çà ñíèìêè è àíàëèç å ìîæåëî äà ïîìîãíå íà àìåðèêàíêàòà àðìèÿ ïîäîáðå äà ðàçáåðå ñòðåëáàòà è äà ïîäîáðè çàùèòàòà íà öèâèëíè. Ñúùî òîëêîâà ïðèòåñíèòåëíî å, ÷å àìåðèêàíñêèòå âîåííè, êîèòî îòãîâàðÿëè çà êîíòðîëíèÿ ïóíêò, óíèùîæèëè äíåâíèêà íà ÷àñòòà, âçåëà ó÷àñòèå â ñòðåëáàòà. Âñè÷êè äîêàçàòåëñòâà â ïîäîáíè ñëó÷àè òðÿáâà äà áúäàò çàïàçâàíè, òàêà ÷å äà ñå íàó÷àò îïðåäåëåíè óðîöè, êîèòî â áúäåùå äà áúäàò ïðèëîæåíè â çàùèòàòà íà öèâèëíè â îïàñíè ñèòóàöèè îêîëî êîíòðîëíèòå ïóíêòîâå. Óíèùîæàâàíåòî íà äîêàçàòåëñòâà ñúùî òàêà ìîæå äà ñå ïðèåìå çà ïðåïÿòñòâàíå íà ïðàâîñúäèåòî, ïî îòíîøåíèå íà äèñöèïëèíàðíè èëè êðèìèíàëíè ðàçñëåäâàíèÿ. ÕÐÓ å ïîäêàíèëà àìåðèêàíñêàòà àðìèÿ äà ïàçè äîêàçàòåëñòâàòà, îòíàñÿùè ñå äî ñåðèîçíè èíöèäåíòè íà êîíòðîëíè ïóíêòîâå, îñîáåíî àêî èìà öèwww.hrw.org âèëíè æåðòâè. ÎÁÅÊÒÈ 29


ÏÎ ÑÂÅÒÀ ÑÀÙ:

Àáó Ãðàèá å ñàìî "âúðõúò íà àéñáåðãà" Ïðåñòúïëåíèÿòà â Àáó Ãðàèá ñà åäèí ïî-ðàçãúðíàò ìîäåë íà çëîóïîòðåáè ñ ìþñþëìàíñêè çàòâîðíèöè ïî ñâåòà, çàÿâè Õþìàí Ðàéòñ Óî÷ â íàâå÷åðèåòî íà ãîäèøíèíàòà îò ïóáëèêóâàíåòî íà ïúðâèòå ñíèìêè íà àìåðèêàíñêè âîéíèöè, ïîäëàãàùè íà áðóòàëíè èçäåâàòåëñòâà çàòâîðíèöè â èðàêñêè çàòâîð. ÕÐÓ ïðåäñòàâè ðåçþìå íà äîêàçàòåëñòâà çà àìåðèêàíñêî ìàëòðåòèðàíå íà àðåñòàíòè â Èðàê, Àôãàíèñòàí è çàëèâà Ãóàíòàíàìî, Êóáà, êàêòî è ïðîãðàìè çà ñåêðåòíè àðåñòè, èçâúðøâàíè îò ÖÐÓ, à ñúùî è "èçâúíðåäíè ïðåäàâàíèÿ è ïðåïðåäàâàíèÿ íà âîåííè çàòâîðíèöè." "Àáó Ãðàèá áå ñàìî âúðõúò íà àéñáåðãà", êàçà Ðèéä Áðîóäè, ñïåöèàëåí ñúâåòíèê íà ÕÐÓ. "ßñíî å, ÷å ìàëòðåòèðàíåòî íà çàäúðæàíè ñå å ñëó÷âàëî íàâñÿêúäå - îò Àôãàíèñòàí äî çàëèâà Ãóàíòàíàìî è äî ìíîæåñòâî çàòâîðè â Òðåòèÿ ñâÿò, êúäåòî ÑÀÙ ñà èçïðàùàëè çàòâîðíèöè. Ìîæå áè, ñúùî òàêà, è íà ìíîãî äðóãè ìåñòà, çà êîèòî íå çíàåì." Òàçè ñåäìèöà ÕÐÓ ïðèçîâà çà íàçíà÷àâàíåòî íà ñïåöèàëåí ïðîêóðîð, êîéòî äà ðàçñëåäâà âèíàòà çà ïðåñòúïëåíèÿòà ñðåùó çàäúðæàíè íà ìèíèñòúðà íà îòáðàíàòà Äîíàëä Ðúìñôåëä è áèâøèÿ äèðåêòîð íà ÖÐÓ Äæîðäæ Òåíåò, êàêòî è íà ãåíåðàë Ðèêàðäî Ñàí÷åñ, áèâøèÿò àìåðèêàíñêè ãëàâíîêîìàíäâàù â Èðàê è ãåíåðàë Äæåôðè Ìèëúð, áèâøèÿò êîìåíäàíò íà çàòâîðíè÷åñêèÿ ëàãåð â çàëèâà Ãóàíòàíàìî. ÕÐÓ îòõâúðëè äîêëàäà íà ãëàâíèÿ âîåíåí èíñïåêòîð Army Inspector General, â êîéòî ñå ñâàëÿ îòãîâîðíîñòòà îò ãåí. Ñàí÷åñ. "Ãåíåðàë Ñàí÷åñ äàäå çåëåíà ñâåòëèíà íà âîéíèöè â Àáó Ãðàèá äà èçïîëçâàò êó÷åòà, çà äà òåðîðèçèðàò àðåñòóâàíè, òå íàïðàâèõà òî÷íî òîâà, è íèå ãî çíàåì," êàçà Áðîóäè. "Äîêàòî òðè ìåñåöà ïîä íîñà ìó õîðàòà ìó ñà íàíàñÿëè òåæêè òåëåñíè ïîâðåäè íà èðàêñêè çàòâîðíèöè, ãåíåðàëúò íå ñè å ìðúäíàë ïðúñòà, çà äà ãè ñïðå." ÕÐÓ ñúùî òàêà èçðàçè çàãðèæåíîñò, ÷å âúïðåêè öÿëàòà âðåäà, êîÿòî å áèëà íàíåñåíà îò ñêàíäàëà ñúñ çëîóïîòðåáè ñðåùó çàòâîðíèöè, ÑÀÙ íå ñà ñïðåëè äà èçïîëçâàò íåçàêîííè ìåòîäè çà ïðèíóäèòåëíî ðàçïèòâàíå. Ïðåç ÿíóàðè 2005 ã. ãëàâíèÿò ïðîêóðîð Àëáåðòî Ãîíçàëåñ çàÿâè ïî âðåìå íà ðàçïèòè, ÷å çàáðàíàòà íà æåñòîêî, íå÷îâåøêî èëè óíèçèòåëíî îòíîøåíèå íå âàæè çà àìåðèêàíñêèÿ ïåðñîíàë â îòíîøåíèåòî ìó êúì íå-àìåðèêàíñêè ãðàæäàíè ïî ñâåòà, êîåòî çíà÷è, ÷å íèòî åäèí çàêîí íå ìîæå äà çàáðàíè íà ÖÐÓ äà ñå îòíàñÿ íå÷îâåøêî è óíèçèòåëíî, êîãàòî ðàçïèòâà íå-àìåðèêàíñêè ãðàæäàíè èçâúí ÑÀÙ. ÕÐÓ êàçà, ÷å àìåðèêàíñêîòî ïðàâèòåëñòâî âñå îùå çàäúðæà êëþ÷îâà èíôîðìàöèÿ çà ìàëòðåòèðàíåòî íà çàòâîðíèöè, âêëþ÷èòåëíî äèðåêòèâè, ïîäïèñàíè îò ïðåçèäåíòà Äæîðäæ Ó. Áóø, êîèòî äàâàò ïðàâî íà ÖÐÓ äà èçïîëçâà òàéíè ìåòîäè çà çàäúðæàíå è äà "ïðåäîñòàâÿ" çàïîäîçðåíè íà äúðæàâè, êúäåòî ñå ïðèëàãà ìú÷åíèå. "Àêî ÑÀÙ èñêàò äà èçòðèÿò ïåòíîòî îò Àáó Ãðàèá, àìåðèêàíñêîòî ïðàâèòåëñòâî òðÿáâà äà ðàçñëåäâà îíåçè íà âúðõà, êîèòî ñà íàðåäèëè èëè ïîçâîëèëè çëîóïîòðåáèòå, êàêòî è äà ñòàíå ÿñíî çà êàêâî òî÷íî ãè å óïúëíîìîùèë ïðåçèäåíòúò," êàçà Áðîóäè. "Âàøèíãòîí òðÿáâà âåäíúæ çàâèíàãè äà ïðåóñòàíîâè ïðàêòèêèòå íà ìàëòðåòèðàíå, íàñî÷åíè êúì àðåñòóâàíè âúâ âîéíàòà ñðåùó òåðîðèçìà."  www.hrw.org 30 ÎÁÅÊÒÈÂ


Европейските държави да ратифицират Конвенцията на СЕ срещу трафика на хора