Page 1

Âîéíàòà êàòî íà÷èí íà óïîòðåáà* Èâåëèíà ÂÀÒÎÂÀ

Â

îéíàòà â Èðàê ïðèêëþ÷è ïðåç ìàé 2003.  Èðàê âîéíàòà îáà÷å ïðîäúëæàâà è ïðåç ÿíóàðè 2004. Áúëãàðèÿ âîþâà íà åäíà çåìÿ, íà êîÿòî ïðåäè ãîäèíè ñòðîåøå. Âîéíàòà ñå ïðåâðúùà â ÷àñò îò íàøåòî âñåêèäíåâèå, òÿ å íà÷èí íà óïîòðåáà, çàùîòî íèå ïðîñòî ñâèêíàõìå ñ íåÿ. Òåìàòà çà íåÿ ñå íàñòàíè òðàéíî â äíåâíèÿ ðåä íà áúëãàðèíà ïðåäèìíî ÷ðåç íîâèíàðñêèòå åìèñèè è íè èçíåíàäâà ñàìî àêî ïóáëè÷íîòî ñïîêîéñòâèå è êîìôîðò ñå ïðîïóêàò, ò.å. ñàìî è åäèíñòâåíî àêî áúëãàðñêè âîéíèöè áúäàò óáèòè, àêî áúëãàðè, òðúãíàëè ïî ïðèíóäà íà ãóðáåò, ñòàíàò çàëîæíèöè, àêî ñå îáÿâè ïîðåäíèÿò ïàðòèéíî-èêîíîìè÷åñêè ñêàíäàë (íÿêîé è äðóã ïåòðîëãåéò èëè îðúæèåãåéò). Òîãàâà ìåäèèòå ñå "íàõâúðëÿò" íà ñëó÷êàòà è ðàç÷åïêâàò äî íàéìàëêè ïîäðîáíîñòè âñåêè âèäèì äåòàéë, êàòî îñîáåíî âíèìàíèå îáðúùàò íà íàòîâàðåíèòå ñ æåñòîêîñò è íàñèëèå. ×ðåç ïîñòîÿííîòî ïîâòàðÿíå íà åäíè è ñúùè ïî÷òè ïîëÿðíè âíóøåíèÿ çà "äîáðèòå" è "ëîøèòå" â ïîðåäíàòà èãðà, òå èçîñòðÿò äî êðàåí ïðåäåë ñåòèâàòà íà áúëãàðñêèÿ ìåäèåí ïîòðåáèòåë ïî ïîñîêà íà ñòðàõà è óæàñà. Â. "Äíåâíèê" íàëîæè íîâ ïî÷åðê ïðè èçãðàæäàíå íà ìåäèåí îáðàç íà åäíà ñâåòîâíà êðèçà, çàïî÷íàëà ðåàëíî íå òàì, êúäåòî å åïèöåíòúðúò é. Ñòàâàùîòî â Èðàê è çà Èðàê ñå ïðîåêòèðà ïî ñòðàíèöèòå ìó ìíîãîïëàñòîâî è ìíîãîïîñî÷íî, òúðñÿò ñå ïî âúçìîæíîñò ïîâå÷å ãëåäíè òî÷êè, íåðÿäêî âëèçàùè â êîíôëèêò ïîìåæäó ñè, è ðàçëè÷íè ìåäèéíè òåõíèêè, êîèòî äà äàäàò âúçìîæíîñò íà ÷èòàòåëÿ ñàì äà îïðåäåëè êîÿ "ñòîêà" áè ïðåäïî÷åë çà ñîáñòâåíà êîíñóìàöèÿ. Âåñòíèêúò ïðàâè îïèò äà èçëåçå îò ðàìêàòà, êîÿòî èíòåíçèâíîñòòà íà ñëó÷âàùîòî ñå â ðåàëíèÿ ñâÿò ïëúòíî î÷åðòàâà è òàêà ïî ïðèíöèï ïðåäîïðåäåëÿ ïàðàìåòðèòå íà ìåäèéíîòî ïîâåäåíèå. Òîé ãðàäè ñîáñòâåí ìåíèäæìúíò íà ñúáèòèåòî: èíôîðìàöèÿòà ñå ïîäíàñÿ â îáîáùåíè áëîêîâå, à íå ïîîòäåëíî çà âñÿêà ñëó÷êà, òàêà ñå äàâà âúçìîæíîñò íà ÷èòàòåëñêîòî ñúçíàíèå ïîëåñíî äà ïðîñëåäè êàóçàëíîñòòà íà ñòàâàùîòî è ñàìîñòîÿòåëíî äà ñè ôîðìèðà ïî-ïëúòíà ïðåäñòàâà çà îòäåëíèòå åëåìåíòè, îò êîèòî ñå "îìåñâà" âñåêèäíåâíèÿò ïúçåë; ñëåä òîâà "ãàðíèðà" òàçè èíôîðìàöèÿ ñ íåìàëêî àíàëèòè÷íè òåêñòîâå, îáèêíîâåíî ïðåïå÷àòêè îò ìåäèè ñ âúçìîæíî íàé-ìîùíî âëèÿíèå âúðõó ñâåòîâíîòî îáùåñòâåíî ìíåíèå, êàòî ãè àðàíæèðà íà ñâîèòå

* Ðàçñúæäåíèÿòà â ñëåäâàùèòå ðåäîâå ñà ÷àñò îò êîíòåíò-àíàëèçà íà â. “Äíåâíèê” çà ïîâåäåíèåòî íà áúëãàðñêèòå ìåäèè ïî âðåìå íà ñúáèòèÿòà îò 11 ñåïòåìâðè 2001 ã. è êðèçèòå â Àôãàíèñòàí è Èðàê. Èçñëåäâàíåòî å â ðàìêèòå íà ìåæäóíàðîäåí ïðîåêò “Òåðîðèçìúò è ñâåòîâíèòå ìåäèè”.

22 ÎÁÅÊÒÈÂ

ñòðàíèöè ÷ðåç óìåëî èçïîëçâàíå íà äèàëîãè÷íè êîìóíèêàòèâíè òåõíèêè; îò èçîáèëèåòî îò èíôîðìàöèîííè èçòî÷íèöè ñå ñúçäàâà ðåñóðñåí èíôîðìàöèîíåí ìèêñ; áëàãîäàðåíèå íà òàçè òåõíîëîãèÿ ñå äåìîíñòðèðà æåëàíèå íà âñè÷êè èíòåðïðåòàòèâíè íèâà äà ñå óâåëè÷è ñòåïåíòà íà íàäåæäíîñò íà ïðåäîñòàâåíàòà èíôîðìàöèÿ è äà ñå âíóøè, ÷å òÿ èçöÿëî å â ñòèë "Áåç êîìåíòàð". Ïîðåäèöàòà ðåàëíè ìàòåðèàëíè ñúáèòèÿ íå ìàðãèíàëèçèðàò êîíöåïòóàëíî ïðåäïîëîæåíèÿ äíåâåí ðåä íà ìåäèÿòà. Âåñòíèêúò íå ïîçâîëÿâà òîâà äà ñå ñëó÷âà, êàòî ñå îïèòâà óìåëî äà èçãðàæäà è ðàâíîâåñèå ìåæäó ïîëÿðíîñòèòå - öåííîñòè/àíòèöåííîñòè, ãîñïîäàðè/ àíòèãîñïîäàðè; ñèìïàòèè/àíòèïàòèè - íàòîâàðâàéêè òîçè áàëàíñ ñúñ ñèëíà, äîáðå ìåäèàòèçèðàíà ïóáëè÷íà êîíôëèêòíîñò. Êîíñåðâàòèâíî ëèöå è ñäúðæàíà äèñòàíöèðàíîñò ñà äâåòå ïîâåäåí÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè íà òàçè ìåäèÿ, êîÿòî ïðåòåíäèðà äà å "ïóáëè÷åí" ãëàñ íà õîðàòà îò ãîëåìèÿ áèçíåñ. Çàòîâà êàòî ÷å ëè íàé-âàæíîòî å íå êàêâî ñòàâà (çà íåãî ïèøàò è äðóãèòå âåñòíèöè), à êàê ñòàâàùîòî âúâ âîåííî-ïîëèòè÷åñêàòà îáëàñò ðåôëåêòèðà âúðõó èêîíîìèêàòà - íà ñâåòà è íà ñòðàíàòà. Òàêà ñðåä íàé-÷åñòî ñðåùàíèòå êëþ÷îâè äóìè â òîçè ñëó÷àé (çà ðàçëèêà îò Àôãàíèñòàí) ñà ïåòðîë, ïàçàðè, ñäåëêè, ôèíàíñîâè îïåðàöèè, äîëàð, åâðî, ïîñêúïâàíå, áîðñè è äð. ïîäîáíè. Ëåãàëíèòå èçìåðåíèÿ íà îáÿâåíàòà "âîéíà ñðåùó òåðîðèçìà è íåãîâèòå ïðèÿòåëè" ñòàâàò âèäèìè ÷ðåç ïðåäëàãàíå íà ðàçëè÷íè, êðàéíè ïî ñúùåñòâî ãëåäíè òî÷êè - "âîéíàòà å çàêîííà"/"âîéíàòà å íåçàêîííà". Òîâà å åäíàòà ïîñîêà íà âíóøåíèÿòà, êîèòî âåñòíèêúò ïðàâè. Äðóãàòà å ñâúðçàíà ñ äèðåíå íà îòãîâîð íà âúïðîñà çà õóìàíèòàðíàòà îñíîâà íà îíîâà, êîåòî ìîæå, à ìîæå áè íå ìîæå äà ñå îïðåäåëè êàòî ëåãèòèìåí êîíôëèêò, ò.å. êàêâè ñà ïîñëåäèöèòå çà íåâèííèòå ãðàæäàíè è òåõíèòå æåðòâè â èìåòî íà íîâèÿ äèñêóðñèâåí ðåä. Âîéíàòà â è çà Èðàê îòäàâíà å çàãóáèëà îò ìîìåíòíèÿ òðúï÷èâ âêóñ íà ñòðàõà è îò áîëêàòà íà óæàñà, âðúõëèòàùè âíåçàïíî ÷îâåøêîòî âñåêèäíåâèå, çàùîòî âå÷å ñå å ïðåâúðíàëà â "íà÷èí íà óïîòðåáà". Ïî íåîáõîäèìîñò - ìîæå áè äà, ìîæå áè íå!? Òðè îò íàé-ìðà÷íèòå ñöåíàðèè, êîèòî çàïàäíèòå àíàëèçàòîðè ñà ðàçðàáîòèëè çà áúäåùåòî íà òàçè äðåâíà çåìÿ, ïðåäâèæäàò ïðîäúëæèòåëíà ãðàæäàíñêà âîéíà, óïðàâëåíèå íà êðàéíî ðàäèêàëíè èñëÿìèñòêè ãðóïèðîâêè èëè ïðåâðúùàíåòî é â òåðèòîðèÿ íà ñâåòîâíèÿ òåðîðèçúì. Ïðåäñòîÿùèòå èçáîðè ôàêòè÷åñêè ìîãàò äà ñå îêàæàò ïúðâàòà ñòúïêà êúì òÿõíîòî ïîòâúðæäåíèå èëè îïðîâåðæåíèå. Âñåêè îò òÿõ îáà÷å, ñàìîñòîÿòåëíî èëè â êîìáèíàöèÿ ñ äðóãèòå, áè ìîãúë äà ñå ïðåâúðíå â åäíà îò íàé-ìðà÷íèòå èñòîðèè, êîèòî íÿêîãà Øåõåðåçàäà å ðàçêàçâàëà íà Homo Sapiens.

Войната като начин на употреба  

Публикация на списание Обектив, брой 118 от 2005г., автор Ивелина Ватова

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you