Issuu on Google+

Âîéíàòà êàòî íà÷èí íà óïîòðåáà* Èâåëèíà ÂÀÒÎÂÀ

Â

îéíàòà â Èðàê ïðèêëþ÷è ïðåç ìàé 2003.  Èðàê âîéíàòà îáà÷å ïðîäúëæàâà è ïðåç ÿíóàðè 2004. Áúëãàðèÿ âîþâà íà åäíà çåìÿ, íà êîÿòî ïðåäè ãîäèíè ñòðîåøå. Âîéíàòà ñå ïðåâðúùà â ÷àñò îò íàøåòî âñåêèäíåâèå, òÿ å íà÷èí íà óïîòðåáà, çàùîòî íèå ïðîñòî ñâèêíàõìå ñ íåÿ. Òåìàòà çà íåÿ ñå íàñòàíè òðàéíî â äíåâíèÿ ðåä íà áúëãàðèíà ïðåäèìíî ÷ðåç íîâèíàðñêèòå åìèñèè è íè èçíåíàäâà ñàìî àêî ïóáëè÷íîòî ñïîêîéñòâèå è êîìôîðò ñå ïðîïóêàò, ò.å. ñàìî è åäèíñòâåíî àêî áúëãàðñêè âîéíèöè áúäàò óáèòè, àêî áúëãàðè, òðúãíàëè ïî ïðèíóäà íà ãóðáåò, ñòàíàò çàëîæíèöè, àêî ñå îáÿâè ïîðåäíèÿò ïàðòèéíî-èêîíîìè÷åñêè ñêàíäàë (íÿêîé è äðóã ïåòðîëãåéò èëè îðúæèåãåéò). Òîãàâà ìåäèèòå ñå "íàõâúðëÿò" íà ñëó÷êàòà è ðàç÷åïêâàò äî íàéìàëêè ïîäðîáíîñòè âñåêè âèäèì äåòàéë, êàòî îñîáåíî âíèìàíèå îáðúùàò íà íàòîâàðåíèòå ñ æåñòîêîñò è íàñèëèå. ×ðåç ïîñòîÿííîòî ïîâòàðÿíå íà åäíè è ñúùè ïî÷òè ïîëÿðíè âíóøåíèÿ çà "äîáðèòå" è "ëîøèòå" â ïîðåäíàòà èãðà, òå èçîñòðÿò äî êðàåí ïðåäåë ñåòèâàòà íà áúëãàðñêèÿ ìåäèåí ïîòðåáèòåë ïî ïîñîêà íà ñòðàõà è óæàñà. Â. "Äíåâíèê" íàëîæè íîâ ïî÷åðê ïðè èçãðàæäàíå íà ìåäèåí îáðàç íà åäíà ñâåòîâíà êðèçà, çàïî÷íàëà ðåàëíî íå òàì, êúäåòî å åïèöåíòúðúò é. Ñòàâàùîòî â Èðàê è çà Èðàê ñå ïðîåêòèðà ïî ñòðàíèöèòå ìó ìíîãîïëàñòîâî è ìíîãîïîñî÷íî, òúðñÿò ñå ïî âúçìîæíîñò ïîâå÷å ãëåäíè òî÷êè, íåðÿäêî âëèçàùè â êîíôëèêò ïîìåæäó ñè, è ðàçëè÷íè ìåäèéíè òåõíèêè, êîèòî äà äàäàò âúçìîæíîñò íà ÷èòàòåëÿ ñàì äà îïðåäåëè êîÿ "ñòîêà" áè ïðåäïî÷åë çà ñîáñòâåíà êîíñóìàöèÿ. Âåñòíèêúò ïðàâè îïèò äà èçëåçå îò ðàìêàòà, êîÿòî èíòåíçèâíîñòòà íà ñëó÷âàùîòî ñå â ðåàëíèÿ ñâÿò ïëúòíî î÷åðòàâà è òàêà ïî ïðèíöèï ïðåäîïðåäåëÿ ïàðàìåòðèòå íà ìåäèéíîòî ïîâåäåíèå. Òîé ãðàäè ñîáñòâåí ìåíèäæìúíò íà ñúáèòèåòî: èíôîðìàöèÿòà ñå ïîäíàñÿ â îáîáùåíè áëîêîâå, à íå ïîîòäåëíî çà âñÿêà ñëó÷êà, òàêà ñå äàâà âúçìîæíîñò íà ÷èòàòåëñêîòî ñúçíàíèå ïîëåñíî äà ïðîñëåäè êàóçàëíîñòòà íà ñòàâàùîòî è ñàìîñòîÿòåëíî äà ñè ôîðìèðà ïî-ïëúòíà ïðåäñòàâà çà îòäåëíèòå åëåìåíòè, îò êîèòî ñå "îìåñâà" âñåêèäíåâíèÿò ïúçåë; ñëåä òîâà "ãàðíèðà" òàçè èíôîðìàöèÿ ñ íåìàëêî àíàëèòè÷íè òåêñòîâå, îáèêíîâåíî ïðåïå÷àòêè îò ìåäèè ñ âúçìîæíî íàé-ìîùíî âëèÿíèå âúðõó ñâåòîâíîòî îáùåñòâåíî ìíåíèå, êàòî ãè àðàíæèðà íà ñâîèòå

* Ðàçñúæäåíèÿòà â ñëåäâàùèòå ðåäîâå ñà ÷àñò îò êîíòåíò-àíàëèçà íà â. “Äíåâíèê” çà ïîâåäåíèåòî íà áúëãàðñêèòå ìåäèè ïî âðåìå íà ñúáèòèÿòà îò 11 ñåïòåìâðè 2001 ã. è êðèçèòå â Àôãàíèñòàí è Èðàê. Èçñëåäâàíåòî å â ðàìêèòå íà ìåæäóíàðîäåí ïðîåêò “Òåðîðèçìúò è ñâåòîâíèòå ìåäèè”.

22 ÎÁÅÊÒÈÂ

ñòðàíèöè ÷ðåç óìåëî èçïîëçâàíå íà äèàëîãè÷íè êîìóíèêàòèâíè òåõíèêè; îò èçîáèëèåòî îò èíôîðìàöèîííè èçòî÷íèöè ñå ñúçäàâà ðåñóðñåí èíôîðìàöèîíåí ìèêñ; áëàãîäàðåíèå íà òàçè òåõíîëîãèÿ ñå äåìîíñòðèðà æåëàíèå íà âñè÷êè èíòåðïðåòàòèâíè íèâà äà ñå óâåëè÷è ñòåïåíòà íà íàäåæäíîñò íà ïðåäîñòàâåíàòà èíôîðìàöèÿ è äà ñå âíóøè, ÷å òÿ èçöÿëî å â ñòèë "Áåç êîìåíòàð". Ïîðåäèöàòà ðåàëíè ìàòåðèàëíè ñúáèòèÿ íå ìàðãèíàëèçèðàò êîíöåïòóàëíî ïðåäïîëîæåíèÿ äíåâåí ðåä íà ìåäèÿòà. Âåñòíèêúò íå ïîçâîëÿâà òîâà äà ñå ñëó÷âà, êàòî ñå îïèòâà óìåëî äà èçãðàæäà è ðàâíîâåñèå ìåæäó ïîëÿðíîñòèòå - öåííîñòè/àíòèöåííîñòè, ãîñïîäàðè/ àíòèãîñïîäàðè; ñèìïàòèè/àíòèïàòèè - íàòîâàðâàéêè òîçè áàëàíñ ñúñ ñèëíà, äîáðå ìåäèàòèçèðàíà ïóáëè÷íà êîíôëèêòíîñò. Êîíñåðâàòèâíî ëèöå è ñäúðæàíà äèñòàíöèðàíîñò ñà äâåòå ïîâåäåí÷åñêè õàðàêòåðèñòèêè íà òàçè ìåäèÿ, êîÿòî ïðåòåíäèðà äà å "ïóáëè÷åí" ãëàñ íà õîðàòà îò ãîëåìèÿ áèçíåñ. Çàòîâà êàòî ÷å ëè íàé-âàæíîòî å íå êàêâî ñòàâà (çà íåãî ïèøàò è äðóãèòå âåñòíèöè), à êàê ñòàâàùîòî âúâ âîåííî-ïîëèòè÷åñêàòà îáëàñò ðåôëåêòèðà âúðõó èêîíîìèêàòà - íà ñâåòà è íà ñòðàíàòà. Òàêà ñðåä íàé-÷åñòî ñðåùàíèòå êëþ÷îâè äóìè â òîçè ñëó÷àé (çà ðàçëèêà îò Àôãàíèñòàí) ñà ïåòðîë, ïàçàðè, ñäåëêè, ôèíàíñîâè îïåðàöèè, äîëàð, åâðî, ïîñêúïâàíå, áîðñè è äð. ïîäîáíè. Ëåãàëíèòå èçìåðåíèÿ íà îáÿâåíàòà "âîéíà ñðåùó òåðîðèçìà è íåãîâèòå ïðèÿòåëè" ñòàâàò âèäèìè ÷ðåç ïðåäëàãàíå íà ðàçëè÷íè, êðàéíè ïî ñúùåñòâî ãëåäíè òî÷êè - "âîéíàòà å çàêîííà"/"âîéíàòà å íåçàêîííà". Òîâà å åäíàòà ïîñîêà íà âíóøåíèÿòà, êîèòî âåñòíèêúò ïðàâè. Äðóãàòà å ñâúðçàíà ñ äèðåíå íà îòãîâîð íà âúïðîñà çà õóìàíèòàðíàòà îñíîâà íà îíîâà, êîåòî ìîæå, à ìîæå áè íå ìîæå äà ñå îïðåäåëè êàòî ëåãèòèìåí êîíôëèêò, ò.å. êàêâè ñà ïîñëåäèöèòå çà íåâèííèòå ãðàæäàíè è òåõíèòå æåðòâè â èìåòî íà íîâèÿ äèñêóðñèâåí ðåä. Âîéíàòà â è çà Èðàê îòäàâíà å çàãóáèëà îò ìîìåíòíèÿ òðúï÷èâ âêóñ íà ñòðàõà è îò áîëêàòà íà óæàñà, âðúõëèòàùè âíåçàïíî ÷îâåøêîòî âñåêèäíåâèå, çàùîòî âå÷å ñå å ïðåâúðíàëà â "íà÷èí íà óïîòðåáà". Ïî íåîáõîäèìîñò - ìîæå áè äà, ìîæå áè íå!? Òðè îò íàé-ìðà÷íèòå ñöåíàðèè, êîèòî çàïàäíèòå àíàëèçàòîðè ñà ðàçðàáîòèëè çà áúäåùåòî íà òàçè äðåâíà çåìÿ, ïðåäâèæäàò ïðîäúëæèòåëíà ãðàæäàíñêà âîéíà, óïðàâëåíèå íà êðàéíî ðàäèêàëíè èñëÿìèñòêè ãðóïèðîâêè èëè ïðåâðúùàíåòî é â òåðèòîðèÿ íà ñâåòîâíèÿ òåðîðèçúì. Ïðåäñòîÿùèòå èçáîðè ôàêòè÷åñêè ìîãàò äà ñå îêàæàò ïúðâàòà ñòúïêà êúì òÿõíîòî ïîòâúðæäåíèå èëè îïðîâåðæåíèå. Âñåêè îò òÿõ îáà÷å, ñàìîñòîÿòåëíî èëè â êîìáèíàöèÿ ñ äðóãèòå, áè ìîãúë äà ñå ïðåâúðíå â åäíà îò íàé-ìðà÷íèòå èñòîðèè, êîèòî íÿêîãà Øåõåðåçàäà å ðàçêàçâàëà íà Homo Sapiens.


Войната като начин на употреба