Issuu on Google+

ÔÈÍÀÍÑÈÐÀÍÅÒÎ ÍÀ ÍÅÏÐ ìàëêî ïàðè, ìíîãî êàíäèäàòè, Ñâåòëà ÁÚ×ÂÀÐÎÂÀ, Mediapool

Ç

à çðåëîñòòà íà ãðàæäàíñêîòî îáùåñòâî â åäíà ñòðàíà ñå ñúäè è ïî ñúñòîÿíèåòî íà íåïðàâèòåëñòâåíèÿ é ñåêòîð. À òîé å ñúâêóïíîñò îò ãðàæäàíñêèòå îðãàíèçàöèè, ÷èÿòî öåë å äà ïîìàãàò ïî åäèí èëè äðóã íà÷èí çà ðåøàâàíåòî íà âàæíè çà îáùåñòâîòî ïðîáëåìè, êîèòî äúðæàâàòà è îòîðèçèðàíèòå îò íåÿ îðãàíè íå ìîãàò äà îáõâàíàò ïîðàäè ëèïñà íà ðåñóðñ, äðóãè ïðèîðèòåòè, íåçàèíòåðåñîâàíîñò èëè ïðîñòî èãíîðèðàíå. 15 ãîäèíè ñëåä íà÷àëîòî íà ðåôîðìèòå â Áúëãàðèÿ íåïðàâèòåëñòâåíèÿò é ñåêòîð íàáðîÿâà, ñïîðåä íÿêîè äàííè, íàä 3000 îðãàíèçàöèè (ñïîðåä äðóãè îêîëî 10 õèëÿäè) ñ íåñòîïàíñêà öåë ñ îãðîìíà ïàëèòðà çàÿâåíè öåëè è çàäà÷è - îò ñåðèîçíè, âàæíè çà îáùåñòâîòî è îòãîâîðíè äî íàïðàâî åêçîòè÷íè. Ðàçíîîáðàçèåòî íà öåëèòå íà íåïðàâèòåëñòâåíèòå ãðàæäàíñêè îðãàíèçàöèè (ÍÃÎ) íå å ñòðàøíî - â ðàçâèòîòî ñâîáîäíî îáùåñòâî âñåêè ìîæå äà ñå ñäðóæàâà è äà îòñòîÿâà âñÿêàêâè êàóçè èëè öåëè, ñòèãà äà íå ïðîòèâîðå÷àò íà çàêîíà è ñòèãà äà íàìèðà çàêîííè íà÷èíè äà ãè ôèíàíñèðà. Êàêâè ñà çàêîííèòå èçòî÷íèöè çà ôèíàíñèðàíå íà ÍÃÎ ó íàñ? Ìàëêî ïàðè îò äúðæàâàòà, ìàëêî ïàðè îò ÷àñòíè áúëãàðñêè ñïîíñîðè (êîèòî íå ñà îñîáåíî ùåäðè, çà êîåòî èìà ïðè÷èíè) è (îñíîâíî) ïàðè îòâúí. Ñðåä ïàðèòå îòâúí íàé-ñúùåñòâåíèòå â ïîñëåäíèòå 2-3 ãîäèíè ñà ñðåäñòâàòà, îòïóñêàíè ïî ïðîãðàìàòà íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç ÔÀÐ çà ðàçâèòèå íà ãðàæäàíñêîòî îáùåñòâî. Ãîäèøíî òîâà ñà ãðóáî ìåæäó 2,5 è 4,5 ìëí. åâðî, çà êîèòî ñå "áîðÿò" ñðåäíî îêîëî 300 ïî-ãîëåìè èëè ïîìàëêè íåïðàâèòåëñòâåíè îðãàíèçàöèè. Îò òÿõ ôèíàíñèðàíå ïîëó÷àâàò åäâà 10%. Äðóãèòå îñòàâàò ñ íàäåæäàòà äà ñå êëàñèðàò çà ñëåäâàùîòî ðàçäàâàíå íà ñðåäñòâà. È òóê âå÷å èçëèçà ãîëÿìàòà òåìà - êàê ñå ðàçïðåäåëÿò ïàðèòå ïî ÔÀÐ çà ÍÃÎ, êîé êàíäèäàò è ñ êàêâè ïðîåêòè ïå÷åëè ôèíàíñèðàíåòî ïî ïðîãðàìàòà. È ìîãàò ëè òåçè ïàðè äà îñèãóðÿò ñúùåñòâóâàíåòî íà ãðàæäàíñêèÿ ñåêòîð, êîéòî ïî ïðåçóìïöèÿ òðÿáâà äà å íåçàâèñèì. Mediapool ïîäå äèñêóñèÿ ïî òåìàòà çà ôèíàíñèðàíåòî íà ÍÃÎ, ñëåä êàòî ïîëèòîëîãúò Îãíÿí Ìèí÷åâ êðèòèêóâà ïðàêòèêàòà íà ðàçïðåäåëÿíå íà ñðåäñòâàòà ïî ÔÀÐ çà ÍÃÎ è äàäå ïðèìåðè çà íåïðîçðà÷íîñò è èçáèðàòåëíîñò íà ïîäáîðà íà ïðîåêòèòå, êîèòî ïîëó÷àâàò ôèíàíñèðàíå. Ðåàêöèÿòà íà íåãîâàòà òåçà ïîêàçà, ÷å òåìàòà å èçêëþ÷èòåëíî áîëåçíåíà è ïî÷òè âñè÷êè "èãðà÷è" â íåïðàâèòåëñòâåíèÿ ñåêòîð èìàò êàêâî äà êàæàò ïî âúïðîñà. È òî â îãðîìíàòà ñè ÷àñò â íåãàòèâåí ïëàí. Êîãàòî îò 300 êàíäèäàòè áèâàò îäîáðåíè ïðîåêòèòå íà 30 íàïðèìåð ëîãè÷íî áè áèëî äà ñå ïðåäïîëîæè, ÷å 20 ÎÁÅÊÒÈÂ

îòõâúðëåíèòå ùå ñà êðèòè÷íè è íåäîâîëíè. Íî êîãàòî íå ñå çíàå ïî êàêâè êðèòåðèè åäèí ïðîåêò å áèë îäîáðåí, à äðóã îòõâúðëåí, êîãàòî èãðà÷úò íå çíàå çàùî êîíêóðåíòúò ìó å áèë ïî-äîáúð îò íåãî, êîãàòî îáùåñòâîòî íå çíàå êàêâî èçîáùî ñúäúðæàò ïðîåêòèòå, ïîëó÷èëè îäîáðåíèå, çàùîòî çà òîâà íÿìà èíôîðìàöèÿ, îñòàâàò ñåðèîçíèòå ñúìíåíèÿ çà èçêðèâÿâàíå íà êîíêóðñíîòî íà÷àëî è çà ðàçäàâàíå íà ïàðèòå îò ÅÑ ïî ïîçíàòà çà áúëãàðñêàòà äåéñòâèòåëíîñò ñóáåêòèâíà ñèñòåìà. Ñõåìàòà íà ôèíàíñèðàíå ïî ÔÀÐ å èçâåñòíà. Áúëãàðñêîòî ïðàâèòåëñòâî îïðåäåëÿ ïðèîðèòåòèòå è ñôåðèòå, â êîèòî ñå êàíäèäàòñòâà çà îòïóñêàíå íà ñðåäñòâà ïî ïðîãðàìàòà.  Áðþêñåë ïðåäëîæåíèÿòà ñå ðàçãëåæäàò, îäîáðÿâàò îáùàòà ñóìà è ñðåäñòâàòà ïî îòäåëíèòå íàïðàâëåíèÿ, êîèòî ñå çàïèñâàò â ìåìîðàíäóìè. Ðàçïîðåäèòåë ñúñ ñðåäñòâàòà ïî ÔÀÐ çà íåïðàâèòåëñòâåíèÿ ñåêòîð å Ìèíèñòåðñòâîòî íà ôèíàíñèòå. Ðàçïðåäåëÿíåòî èì çà ïðîåêòè íà ãðàæäàíñêè îðãàíèçàöèè ñå èçâúðøâà îò äðóæåñòâî, ïîäáðàíî ñ êîíêóðñ. Ïúðâîòî* ñúìíåíèå çà èçêðèâÿâàíå íà ïðîöåäóðàòà èäâà, êîãàòî ñå ïîãëåäíå êîé "âçåìà" òàêúâ êîíêóðñ. Êàêòî îáÿâè ïðåä Mediapool Îãíÿí Ìèí÷åâ, ðàçïðåäåëèòåëÿò íà ñðåäñòâàòà ïî ÔÀÐ çà 2004 ã. å ôîíäàöèÿ "Ðåñóðñåí öåíòúð" ñ óïðàâèòåë Ñòåëèÿí Ñòîé÷åâ, áëèçúê äî ðúêîâîäñòâîòî íà ïàðòèÿ Íîâîòî âðåìå. Ñïîðåä ìíîçèíà â íåïðàâèòåëñòåâíèÿ ñåêòîð, ôîíäàöèÿòà íÿìà íèòî îïèòà, íèòî ïîòåíöèàëà äà ðàçïðåäåëè áëèçî 4,5 ìëí. åâðî - êîëêîòî å îáùàòà ñóìà ïî ÔÀÐ çà 2004 ã. çà ïðîåêòè íà íåïðàâèòåëñòâåíè îðãàíèçàöèè. Îãíÿí Ìèí÷åâ ïîñî÷è, ÷å ïðåäè íÿêîëêî ãîäèíè "Ðåñóðñåí öåíòúð" å áèë îòñòðàíåí îò ïðîãðàìàòà íà Àìåðèêàíñêàòà àãåíöèÿ çà ðàçâèòèå "Äåìîêðàòè÷íà ìðåæà - 2" ïîðàäè íåêàäúðíîñò äà ðàçïðåäåëè ìåæäó ãðàæäàíñêè îðãàíèçàöèè 300 000 äîëàðà. Ïðåç 2003 ã. "Ðåñóðñåí öåíòúð" íå ñïå÷åëâà êîíêóðñà ïî ÔÀÐ ïîðàäè ïðîòåñòà íà äðóãèòå êàíäèäàòè. Òîãàâà çà ðàçïðåäåëèòåë íà ñðåäñòâàòà å ïîñî÷åí êîíñîðöèóìúò îò òðè îðãàíèçàöèè - Áúëãàðñêè õåëçèíêñêè êîìèòåò, ôîíäàöèÿ "Îáùåñòâî è èíôîðìàöèÿ" è Ñúþç íà áúëãàðñêèòå ôîíäàöèè è íåñòîïàíñêè îðãàíèçàöèè. Çà 2004 * Áåë.ðåä.: Ïðåç 1999 -2000 ã. “Îáåêòèâ” ïîääúðæàøå ðóáðèêàòà “Ïðîçðà÷íîñò íà íåïðàâèòåëñòâåíèÿ ñåêòîð”. Åòî öèòàò îò ïîñëåäíàòà ñòàòèÿ â ðóáðèêàòà “Êîíòðîëúò íåâúçìîæåí” îò Þëèàíà Ìåòîäèåâà (çàâúðøèëà ñ ïå÷àëíè çà ÁÕÊ ïîñëåäèöè): ”Îòêðîèõà ñå ëèïñàòà íà êîíòðîë âúðõó èçðàçõîäåíèòå ñðåäñòâà îò îñíîâíèòå äîíîðè íà ÍÏÎ (Ôîíäàöèÿ “Îòâîðåíî îáùåñòâî”, Äåìîêðàòè÷íà ìðåæà, ÔÐÃÎ), ôèêòèâíè öåëè, ôàìèëåí ïîìèíúê, õðàíåíè÷åñòâî. Ñòàíà ÿñåí ôàêòúò, ÷å ñúùåñòâóâà âå÷å ÍÏÎ-íîìåíêëàòóðà, óòâúðäèëà ïîëèòè÷åñêè ëîáèòà ñðåä ïàðòèè è ïîëèòèöè îò âñÿêàêâè öâåòîâå”.


ÐÀÍÅÒÎ ÍÀ ÍÅÏÐÀÂÈÒÅËÑÒÂÅÍÈß ÑÅÊÒÎÐ ìíîãî êàíäèäàòè, èçêðèâÿâàíå â ðàçäàâàíåòî èì ã. îáà÷å "Ðåñóðñåí öåíòúð" âñå ïàê å èçáðàí è îâëàñòåí äà êàæå êîé ïðîåêò ùå ïå÷åëè è êîé ùå áúäå îòõâúðëåí. Ñàìîòî îöåíÿâàíå íà ïðîåêòèòå ñòàâà ïî ñòðîãî îïðåäåëåíè îò Áðþêñåë êðèòåðèè. Åêñïåðòèòå-îöåíèòåëè ñå ïîäáèðàò îò êîìèñèÿ â Ìèíèñòåðñòâîòî íà ôèíàíñèòå, â êîÿòî ó÷àñòâàò ïðåäñòàâèòåëè íà Äåëåãàöèÿòà íà Åâðîïåéñêàòà êîìèñèÿ, íà ôèíàíñîâîòî ìèíèñòåðñòâî, íà ñîöèàëíîòî ìèíèñòåðñòâî è íà Àìåðèêàíñêàòà àãåíöèÿ çà ìåæäóíàðîäíî ðàçâèòèå. Ñïîðåä ó÷àñòíèöè â êîíêóðñèòå, åêñïåðòèòå-îöåíèòåëè ñà åäíè è ñúùè çà ïðîåêòè ïî ÔÀÐ â îáëàñòòà íà ñåëñêîòî ñòîïàíñòâî, äúðæàâíàòà àäìèíèñòðàöèÿ èëè íåïðàâèòåëñòâåíèÿ ñåêòîð. "Îöåíèòåëèòå ñà îïðåäåëåí áðîé õîðà, áëèçêè äî ÷ëåíîâå íà êîìèñèÿòà, êîÿòî ãè îäîáðÿâà, è êîèòî ñà ïðåâúðíàëè â èçòî÷íèê íà ïîñòîÿííè äîõîäè õîíîðàðèòå çà îöåíêà íà ïðîåêòèòå ïî ÔÀÐ", òâúðäÿò òå. Çà äà áúäå êëàñèðàí îïðåäåëåí ïðîåêò, òðÿáâà äà ñúáåðå íàé-ìàëêî 85 òî÷êè îò 100 âúçìîæíè. Êðèòåðèèòå çà îöåíÿâàíå, çàäàäåíè îò Áðþêñåë, ñà ôèíàíñîâ è óïðàâëåíñêè îïèò, ñúäúðæàíèå, ìåòîäîëîãèÿ, âúçäåéñòâèå íà ïðîåêòà, áþäæåò è åôåêòèâíîñò. Êàêâî ñå ïîëó÷àâà íà ïðàêòèêà? Ñïîðåä Îãíÿí Ìèí÷åâ, à è ñïîðåä îãðîìíà ÷àñò îò ïðåäñòàâèòåëèòå íà ÍÃÎ, êîèòî ñà êàíäèäàòñòâàëè çà ôèíàíñèðàíå îò ÔÀÐ, ÷ëåíúò íà êîìèñèÿòà âúâ ôèíàíñîâîòî ìèíèñòåðñòâî Èçàáåëà Óðèáå, ñëóæèòåë â Äåëåãàöèÿòà íà Åâðîïåéñêàòà êîìèñèÿ, åäíîëè÷íî ðåøàâà êîé ïðîåêò ùå ñå ïðèäâèæè íàïðåä, êàòî îöåíêèòå íà åêñïåðòèòå, êîèòî íå é äîïàäàò, ïðîñòî áèâàò îòõâúðëåíè. Mediapool èçíåñå äîêóìåíòè êàê å áèë îöåíåí ïðîåêò íà íåïðàâèòåëñòâåíà îðãàíèçàöèÿ, êàíäèäàòñòâàëà ñ ïðîåêò çà ôèíàíñèðàíå ïî ÔÀÐ ïðåç 2003 ã. Îðãàíèçàöèÿòà å Ôîíäàöèÿ "Áúëãàðñêî äóõîâíî âúçðàæäàíå" - Ñëèâåí, ïîäèçïúëíèòåë àñîöèàöèÿ "Áèçíåñèíêóáàòîð çà âèñîêè òåõíîëîãèè" - Ãàáðîâî, à ïðîåêòúò å "Ïîäîáðÿâàíå íà ñîöèàëíàòà ñðåäà ÷ðåç èçãðàæäàíå íà êàïàöèòåò çà íîâè ìåæäóèíñòèòóöèîíàëíè èíèöèàòèâè ñ øèðîêî ãðàæäàíñêî ó÷àñòèå â îáùèíèòå Àâðåí, Äîëíè ×èôëèê, Âúðáèöà, Êîòåë, Ðóåí, Ñòðàëäæà". Î÷àêâàíîòî ôèíàíñèðàíå å çà áëèçî 75 õèë. åâðî, ðåàëèçàöèÿòà íà ïðîåêòà å çà 8 ìåñåöà. Ïðåç íîåìâðè 2003 ã. ïðîåêòúò å ðàçäàäåí íà òðèìà îöåíèòåëè. Òå äàâàò òðè ñúâúðøåíî ðàçëè÷íè îöåíêè. Ïúðâèÿò - 36 òî÷êè îò 100 âúçìîæíè, âòîðèÿò - 95 òî÷êè, à òðåòèÿò - 68 òî÷êè. Ñïîðåä äâàìà îò îöåíèòåëèòå ïðîåêòúò å ñëàá, à ñïîðåä òðåòèÿ òîé å áëèçî äî èäåàëíîòî. Ïî íåçíàéíè ïðè÷èíè êîìèñèÿòà (èëè åäíîëè÷íî Óðèáå?) âúçëàãà íÿêîëêî äíè ïî-êúñíî íà äðóãè äâàìà åêñïåðòè îò ñïèñúêà é äà íàïðàâÿò íîâà îöåíêà, êîÿòî ñå èçâúðøâà â ñïåøåí ïîðÿäúê è ïðèêëþ÷âà ñ "ïðàâèë-

íèÿ" ðåçóëòàò. Ïúðâèÿò îöåíèòåë äàâà 93 òî÷êè, âòîðèÿò 94. Îò äîêóìåíòèòå å âèäíî, ÷å ïîñëåäíèòå äâàìà åêñïåðòè ìíîãî ñà áúðçàëè. Ôîðìóëÿðèòå íà ïúðâèòå òðèìà îöåíèòåëè ñà ïîïúëíåíè íà êîìïþòúð, êîìåíòàðèòå èì ñà ÷åòëèâè è ÿñíè. Ôîðìóëÿðèòå íà âòîðèòå äâàìà ñà ïîïðàâÿíè íà ðúêà, ñ ïîïðàâÿíè öèôðè è íàáúðçî íàõâúðëÿíè íåîñîáåíî ÷åòëèâè êîìåíòàðè. Ïðîåêòúò å îäîáðåí, ïàðèòå ñà îòïóñíàòè. Êîíêóðåíòèòå îáà÷å íå ìîãàò äà çíàÿò òåçè çàäêóëèñíè ïîäðîáíîñòè. Íà òÿõ èì ñå ñúîáùàâà ñàìî ðåçóëòàòúò - îäîáðåí èëè îòõâúðëåí å ïðîåêòúò èì. Òå íå çíàÿò çàùî íå ñà êëàñèðàíè èëè çàùî äðóãèòå ñà îäîáðåíè. Ñïîðåä ïðàâèëà, ó÷àñòíèöèòå â êîíêóðñèòå ïî ÔÀÐ, êàêòî è âñè÷êè, êîèòî èìàò îòíîøåíèå ïî ïðîöåäóðàòà, íÿìàò ïðàâî äà ðàçãëàñÿâàò ïîäðîáíîñòè çà ïðîåêòèòå 5 ãîäèíè ñëåä êàíäèäàòñòâàíåòî. Âñå ïàê îò Áðþêñåë èìàò è ïðàâèëà çà êîíòðîëèðàíå êàê ñå èçðàçõîäâàò âåäíúæ âå÷å îòïóñíàòè ñðåäñòâà è êàê ñå ðåàëèçèðàò îäîáðåíèòå ïðîåêòè. Çà öåëòà ñïåöèàëíî îäîáðåíè åêñïåðòè ïî ìîíèòîðèíãà ïîñåùàâàò îðãàíèçàöèèòå, ïîëó÷èëè ïàðè ïî ÔÀÐ, è ïðàâÿò ïðåãëåä íà èçïúëíåíèåòî. Òàêà ñòàâà è ñúñ ñïîìåíàòàòà ôîíäàöèÿ "Áúëãàðñêî äóõîâíî âúçðàæäàíå". Òÿ áèâà ïîñåòåíà îò åêñïåðò ïî ìîíèòîðèíãà îò êîíñîðöèóìà "ÁÕÊ - Îáùåñòâî è èíôîðìàöèÿ - Ñúþç íà ôîíäàöèèòå". Åêñïåðòúò ïèøå â äîêëàäà ñè, ÷å ôîðìàëíî ôîíäàöèÿòà èçïúëíÿâà çàäàíèåòî ñè, íî ðåàëíî òîâà, êîåòî ïðàâè, ñå ñâåæäà äî íàïúëíî íåêîìïåòåíòíè ëåêöèè çà åâðîèíòåãðàöèÿòà, èçíàñÿíè ïðåä íåêîëöèíà ñëóæèòåëè îò èçáðîåíèòå ï�� çàäàíèåòî îáùèíè. Åêñïåðòúò ïðåïîðú÷âà òàçè ôîíäàöèÿ ïîâå÷å äà íå áúäå îäîáðÿâàíà, àêî êàíäèäàòñòâà ïàê ïðåä ÔÀÐ. Âúïðåêè òåçè ïðåïîðúêè, ñëèâåíñêàòà îðãàíèçàöèÿ è ãàáðîâñêèÿò áèçíåñèêóáàòîð ïàê êàíäèäàòñòâàò íÿêîëêî ìåñåöà ïî-êúñíî, òîçè ïúò ïîîòäåëíî, è ïàê ñà îäîáðåíè. Âïðî÷åì àêî ÷îâåê ïîãëåäíå íåïðåäóáåäåíî ñïèñúêà ñúñ ñïå÷åëèëèòå ôèíàíñèðàíå ïðåç 2004 ã. ïðîåêòè è îðãàíèçàöèè, ñúùî ìîæå äà ñè çàäàäå âúïðîñè. Êàê òàêà èçëèçà, ÷å ïðåç 2004 ã. ñà îäîáðåíè çà ôèíàíñèðàíå â ðàçäåëà íà ïðîåêòè ñ íàöèîíàëåí îáõâàò (äî 100 õèë. åâðî) ïðîåêòè íà öåíòðîâå è ôîíäàöèè, â ðúêîâîäñòâîòî íà êîèòî ó÷àñòâàò äåéñòâàùè äåïóòàòè êàòî Åìèë Êîøëóêîâ (Íîâîòî âðåìå) è Ñòåôàí Äàíàèëîâ (ÁÑÏ).  ðàçäåëà íà ïðîãðàìàòà äî 60 õèë. åâðî ïúê ìîãàò äà ñå âèäÿò îäîáðåíè ïðîåêòè íà îðãàíèçàöèÿ, îãëàâÿâàíà îò Áîðèñëàâ Öåêîâ (Íîâîòî âðåìå), Åâãåíèé Æåëåâ - êìåò íà Ñòàðà Çàãîðà. Âúçìîæíî å ïðîåêòèòå íà ñïîìåíàòèòå ëèöà äà ñà áèëè äîáðè, äîðè îòëè÷íè. Íî îñòàâà ñúìíåíèåòî, ÷å òå ìîæå äà ñà ôèíàíñèðàíè íå òîëêîâà çàðàäè êà÷åñòâàòà èì, à çàðàäè èìåíàòà çàä òÿõ. ÎÁÅÊÒÈ 21


Финансирането на непрането на неправителствения сектор