Page 1

ÔÈÍÀÍÑÈÐÀÍÅÒÎ ÍÀ ÍÅÏÐ ìàëêî ïàðè, ìíîãî êàíäèäàòè, Ñâåòëà ÁÚ×ÂÀÐÎÂÀ, Mediapool

Ç

à çðåëîñòòà íà ãðàæäàíñêîòî îáùåñòâî â åäíà ñòðàíà ñå ñúäè è ïî ñúñòîÿíèåòî íà íåïðàâèòåëñòâåíèÿ é ñåêòîð. À òîé å ñúâêóïíîñò îò ãðàæäàíñêèòå îðãàíèçàöèè, ÷èÿòî öåë å äà ïîìàãàò ïî åäèí èëè äðóã íà÷èí çà ðåøàâàíåòî íà âàæíè çà îáùåñòâîòî ïðîáëåìè, êîèòî äúðæàâàòà è îòîðèçèðàíèòå îò íåÿ îðãàíè íå ìîãàò äà îáõâàíàò ïîðàäè ëèïñà íà ðåñóðñ, äðóãè ïðèîðèòåòè, íåçàèíòåðåñîâàíîñò èëè ïðîñòî èãíîðèðàíå. 15 ãîäèíè ñëåä íà÷àëîòî íà ðåôîðìèòå â Áúëãàðèÿ íåïðàâèòåëñòâåíèÿò é ñåêòîð íàáðîÿâà, ñïîðåä íÿêîè äàííè, íàä 3000 îðãàíèçàöèè (ñïîðåä äðóãè îêîëî 10 õèëÿäè) ñ íåñòîïàíñêà öåë ñ îãðîìíà ïàëèòðà çàÿâåíè öåëè è çàäà÷è - îò ñåðèîçíè, âàæíè çà îáùåñòâîòî è îòãîâîðíè äî íàïðàâî åêçîòè÷íè. Ðàçíîîáðàçèåòî íà öåëèòå íà íåïðàâèòåëñòâåíèòå ãðàæäàíñêè îðãàíèçàöèè (ÍÃÎ) íå å ñòðàøíî - â ðàçâèòîòî ñâîáîäíî îáùåñòâî âñåêè ìîæå äà ñå ñäðóæàâà è äà îòñòîÿâà âñÿêàêâè êàóçè èëè öåëè, ñòèãà äà íå ïðîòèâîðå÷àò íà çàêîíà è ñòèãà äà íàìèðà çàêîííè íà÷èíè äà ãè ôèíàíñèðà. Êàêâè ñà çàêîííèòå èçòî÷íèöè çà ôèíàíñèðàíå íà ÍÃÎ ó íàñ? Ìàëêî ïàðè îò äúðæàâàòà, ìàëêî ïàðè îò ÷àñòíè áúëãàðñêè ñïîíñîðè (êîèòî íå ñà îñîáåíî ùåäðè, çà êîåòî èìà ïðè÷èíè) è (îñíîâíî) ïàðè îòâúí. Ñðåä ïàðèòå îòâúí íàé-ñúùåñòâåíèòå â ïîñëåäíèòå 2-3 ãîäèíè ñà ñðåäñòâàòà, îòïóñêàíè ïî ïðîãðàìàòà íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç ÔÀÐ çà ðàçâèòèå íà ãðàæäàíñêîòî îáùåñòâî. Ãîäèøíî òîâà ñà ãðóáî ìåæäó 2,5 è 4,5 ìëí. åâðî, çà êîèòî ñå "áîðÿò" ñðåäíî îêîëî 300 ïî-ãîëåìè èëè ïîìàëêè íåïðàâèòåëñòâåíè îðãàíèçàöèè. Îò òÿõ ôèíàíñèðàíå ïîëó÷àâàò åäâà 10%. Äðóãèòå îñòàâàò ñ íàäåæäàòà äà ñå êëàñèðàò çà ñëåäâàùîòî ðàçäàâàíå íà ñðåäñòâà. È òóê âå÷å èçëèçà ãîëÿìàòà òåìà - êàê ñå ðàçïðåäåëÿò ïàðèòå ïî ÔÀÐ çà ÍÃÎ, êîé êàíäèäàò è ñ êàêâè ïðîåêòè ïå÷åëè ôèíàíñèðàíåòî ïî ïðîãðàìàòà. È ìîãàò ëè òåçè ïàðè äà îñèãóðÿò ñúùåñòâóâàíåòî íà ãðàæäàíñêèÿ ñåêòîð, êîéòî ïî ïðåçóìïöèÿ òðÿáâà äà å íåçàâèñèì. Mediapool ïîäå äèñêóñèÿ ïî òåìàòà çà ôèíàíñèðàíåòî íà ÍÃÎ, ñëåä êàòî ïîëèòîëîãúò Îãíÿí Ìèí÷åâ êðèòèêóâà ïðàêòèêàòà íà ðàçïðåäåëÿíå íà ñðåäñòâàòà ïî ÔÀÐ çà ÍÃÎ è äàäå ïðèìåðè çà íåïðîçðà÷íîñò è èçáèðàòåëíîñò íà ïîäáîðà íà ïðîåêòèòå, êîèòî ïîëó÷àâàò ôèíàíñèðàíå. Ðåàêöèÿòà íà íåãîâàòà òåçà ïîêàçà, ÷å òåìàòà å èçêëþ÷èòåëíî áîëåçíåíà è ïî÷òè âñè÷êè "èãðà÷è" â íåïðàâèòåëñòâåíèÿ ñåêòîð èìàò êàêâî äà êàæàò ïî âúïðîñà. È òî â îãðîìíàòà ñè ÷àñò â íåãàòèâåí ïëàí. Êîãàòî îò 300 êàíäèäàòè áèâàò îäîáðåíè ïðîåêòèòå íà 30 íàïðèìåð ëîãè÷íî áè áèëî äà ñå ïðåäïîëîæè, ÷å 20 ÎÁÅÊÒÈÂ

îòõâúðëåíèòå ùå ñà êðèòè÷íè è íåäîâîëíè. Íî êîãàòî íå ñå çíàå ïî êàêâè êðèòåðèè åäèí ïðîåêò å áèë îäîáðåí, à äðóã îòõâúðëåí, êîãàòî èãðà÷úò íå çíàå çàùî êîíêóðåíòúò ìó å áèë ïî-äîáúð îò íåãî, êîãàòî îáùåñòâîòî íå çíàå êàêâî èçîáùî ñúäúðæàò ïðîåêòèòå, ïîëó÷èëè îäîáðåíèå, çàùîòî çà òîâà íÿìà èíôîðìàöèÿ, îñòàâàò ñåðèîçíèòå ñúìíåíèÿ çà èçêðèâÿâàíå íà êîíêóðñíîòî íà÷àëî è çà ðàçäàâàíå íà ïàðèòå îò ÅÑ ïî ïîçíàòà çà áúëãàðñêàòà äåéñòâèòåëíîñò ñóáåêòèâíà ñèñòåìà. Ñõåìàòà íà ôèíàíñèðàíå ïî ÔÀÐ å èçâåñòíà. Áúëãàðñêîòî ïðàâèòåëñòâî îïðåäåëÿ ïðèîðèòåòèòå è ñôåðèòå, â êîèòî ñå êàíäèäàòñòâà çà îòïóñêàíå íà ñðåäñòâà ïî ïðîãðàìàòà.  Áðþêñåë ïðåäëîæåíèÿòà ñå ðàçãëåæäàò, îäîáðÿâàò îáùàòà ñóìà è ñðåäñòâàòà ïî îòäåëíèòå íàïðàâëåíèÿ, êîèòî ñå çàïèñâàò â ìåìîðàíäóìè. Ðàçïîðåäèòåë ñúñ ñðåäñòâàòà ïî ÔÀÐ çà íåïðàâèòåëñòâåíèÿ ñåêòîð å Ìèíèñòåðñòâîòî íà ôèíàíñèòå. Ðàçïðåäåëÿíåòî èì çà ïðîåêòè íà ãðàæäàíñêè îðãàíèçàöèè ñå èçâúðøâà îò äðóæåñòâî, ïîäáðàíî ñ êîíêóðñ. Ïúðâîòî* ñúìíåíèå çà èçêðèâÿâàíå íà ïðîöåäóðàòà èäâà, êîãàòî ñå ïîãëåäíå êîé "âçåìà" òàêúâ êîíêóðñ. Êàêòî îáÿâè ïðåä Mediapool Îãíÿí Ìèí÷åâ, ðàçïðåäåëèòåëÿò íà ñðåäñòâàòà ïî ÔÀÐ çà 2004 ã. å ôîíäàöèÿ "Ðåñóðñåí öåíòúð" ñ óïðàâèòåë Ñòåëèÿí Ñòîé÷åâ, áëèçúê äî ðúêîâîäñòâîòî íà ïàðòèÿ Íîâîòî âðåìå. Ñïîðåä ìíîçèíà â íåïðàâèòåëñòåâíèÿ ñåêòîð, ôîíäàöèÿòà íÿìà íèòî îïèòà, íèòî ïîòåíöèàëà äà ðàçïðåäåëè áëèçî 4,5 ìëí. åâðî - êîëêîòî å îáùàòà ñóìà ïî ÔÀÐ çà 2004 ã. çà ïðîåêòè íà íåïðàâèòåëñòâåíè îðãàíèçàöèè. Îãíÿí Ìèí÷åâ ïîñî÷è, ÷å ïðåäè íÿêîëêî ãîäèíè "Ðåñóðñåí öåíòúð" å áèë îòñòðàíåí îò ïðîãðàìàòà íà Àìåðèêàíñêàòà àãåíöèÿ çà ðàçâèòèå "Äåìîêðàòè÷íà ìðåæà - 2" ïîðàäè íåêàäúðíîñò äà ðàçïðåäåëè ìåæäó ãðàæäàíñêè îðãàíèçàöèè 300 000 äîëàðà. Ïðåç 2003 ã. "Ðåñóðñåí öåíòúð" íå ñïå÷åëâà êîíêóðñà ïî ÔÀÐ ïîðàäè ïðîòåñòà íà äðóãèòå êàíäèäàòè. Òîãàâà çà ðàçïðåäåëèòåë íà ñðåäñòâàòà å ïîñî÷åí êîíñîðöèóìúò îò òðè îðãàíèçàöèè - Áúëãàðñêè õåëçèíêñêè êîìèòåò, ôîíäàöèÿ "Îáùåñòâî è èíôîðìàöèÿ" è Ñúþç íà áúëãàðñêèòå ôîíäàöèè è íåñòîïàíñêè îðãàíèçàöèè. Çà 2004 * Áåë.ðåä.: Ïðåç 1999 -2000 ã. “Îáåêòèâ” ïîääúðæàøå ðóáðèêàòà “Ïðîçðà÷íîñò íà íåïðàâèòåëñòâåíèÿ ñåêòîð”. Åòî öèòàò îò ïîñëåäíàòà ñòàòèÿ â ðóáðèêàòà “Êîíòðîëúò íåâúçìîæåí” îò Þëèàíà Ìåòîäèåâà (çàâúðøèëà ñ ïå÷àëíè çà ÁÕÊ ïîñëåäèöè): ”Îòêðîèõà ñå ëèïñàòà íà êîíòðîë âúðõó èçðàçõîäåíèòå ñðåäñòâà îò îñíîâíèòå äîíîðè íà ÍÏÎ (Ôîíäàöèÿ “Îòâîðåíî îáùåñòâî”, Äåìîêðàòè÷íà ìðåæà, ÔÐÃÎ), ôèêòèâíè öåëè, ôàìèëåí ïîìèíúê, õðàíåíè÷åñòâî. Ñòàíà ÿñåí ôàêòúò, ÷å ñúùåñòâóâà âå÷å ÍÏÎ-íîìåíêëàòóðà, óòâúðäèëà ïîëèòè÷åñêè ëîáèòà ñðåä ïàðòèè è ïîëèòèöè îò âñÿêàêâè öâåòîâå”.


ÐÀÍÅÒÎ ÍÀ ÍÅÏÐÀÂÈÒÅËÑÒÂÅÍÈß ÑÅÊÒÎÐ ìíîãî êàíäèäàòè, èçêðèâÿâàíå â ðàçäàâàíåòî èì ã. îáà÷å "Ðåñóðñåí öåíòúð" âñå ïàê å èçáðàí è îâëàñòåí äà êàæå êîé ïðîåêò ùå ïå÷åëè è êîé ùå áúäå îòõâúðëåí. Ñàìîòî îöåíÿâàíå íà ïðîåêòèòå ñòàâà ïî ñòðîãî îïðåäåëåíè îò Áðþêñåë êðèòåðèè. Åêñïåðòèòå-îöåíèòåëè ñå ïîäáèðàò îò êîìèñèÿ â Ìèíèñòåðñòâîòî íà ôèíàíñèòå, â êîÿòî ó÷àñòâàò ïðåäñòàâèòåëè íà Äåëåãàöèÿòà íà Åâðîïåéñêàòà êîìèñèÿ, íà ôèíàíñîâîòî ìèíèñòåðñòâî, íà ñîöèàëíîòî ìèíèñòåðñòâî è íà Àìåðèêàíñêàòà àãåíöèÿ çà ìåæäóíàðîäíî ðàçâèòèå. Ñïîðåä ó÷àñòíèöè â êîíêóðñèòå, åêñïåðòèòå-îöåíèòåëè ñà åäíè è ñúùè çà ïðîåêòè ïî ÔÀÐ â îáëàñòòà íà ñåëñêîòî ñòîïàíñòâî, äúðæàâíàòà àäìèíèñòðàöèÿ èëè íåïðàâèòåëñòâåíèÿ ñåêòîð. "Îöåíèòåëèòå ñà îïðåäåëåí áðîé õîðà, áëèçêè äî ÷ëåíîâå íà êîìèñèÿòà, êîÿòî ãè îäîáðÿâà, è êîèòî ñà ïðåâúðíàëè â èçòî÷íèê íà ïîñòîÿííè äîõîäè õîíîðàðèòå çà îöåíêà íà ïðîåêòèòå ïî ÔÀÐ", òâúðäÿò òå. Çà äà áúäå êëàñèðàí îïðåäåëåí ïðîåêò, òðÿáâà äà ñúáåðå íàé-ìàëêî 85 òî÷êè îò 100 âúçìîæíè. Êðèòåðèèòå çà îöåíÿâàíå, çàäàäåíè îò Áðþêñåë, ñà ôèíàíñîâ è óïðàâëåíñêè îïèò, ñúäúðæàíèå, ìåòîäîëîãèÿ, âúçäåéñòâèå íà ïðîåêòà, áþäæåò è åôåêòèâíîñò. Êàêâî ñå ïîëó÷àâà íà ïðàêòèêà? Ñïîðåä Îãíÿí Ìèí÷åâ, à è ñïîðåä îãðîìíà ÷àñò îò ïðåäñòàâèòåëèòå íà ÍÃÎ, êîèòî ñà êàíäèäàòñòâàëè çà ôèíàíñèðàíå îò ÔÀÐ, ÷ëåíúò íà êîìèñèÿòà âúâ ôèíàíñîâîòî ìèíèñòåðñòâî Èçàáåëà Óðèáå, ñëóæèòåë â Äåëåãàöèÿòà íà Åâðîïåéñêàòà êîìèñèÿ, åäíîëè÷íî ðåøàâà êîé ïðîåêò ùå ñå ïðèäâèæè íàïðåä, êàòî îöåíêèòå íà åêñïåðòèòå, êîèòî íå é äîïàäàò, ïðîñòî áèâàò îòõâúðëåíè. Mediapool èçíåñå äîêóìåíòè êàê å áèë îöåíåí ïðîåêò íà íåïðàâèòåëñòâåíà îðãàíèçàöèÿ, êàíäèäàòñòâàëà ñ ïðîåêò çà ôèíàíñèðàíå ïî ÔÀÐ ïðåç 2003 ã. Îðãàíèçàöèÿòà å Ôîíäàöèÿ "Áúëãàðñêî äóõîâíî âúçðàæäàíå" - Ñëèâåí, ïîäèçïúëíèòåë àñîöèàöèÿ "Áèçíåñèíêóáàòîð çà âèñîêè òåõíîëîãèè" - Ãàáðîâî, à ïðîåêòúò å "Ïîäîáðÿâàíå íà ñîöèàëíàòà ñðåäà ÷ðåç èçãðàæäàíå íà êàïàöèòåò çà íîâè ìåæäóèíñòèòóöèîíàëíè èíèöèàòèâè ñ øèðîêî ãðàæäàíñêî ó÷àñòèå â îáùèíèòå Àâðåí, Äîëíè ×èôëèê, Âúðáèöà, Êîòåë, Ðóåí, Ñòðàëäæà". Î÷àêâàíîòî ôèíàíñèðàíå å çà áëèçî 75 õèë. åâðî, ðåàëèçàöèÿòà íà ïðîåêòà å çà 8 ìåñåöà. Ïðåç íîåìâðè 2003 ã. ïðîåêòúò å ðàçäàäåí íà òðèìà îöåíèòåëè. Òå äàâàò òðè ñúâúðøåíî ðàçëè÷íè îöåíêè. Ïúðâèÿò - 36 òî÷êè îò 100 âúçìîæíè, âòîðèÿò - 95 òî÷êè, à òðåòèÿò - 68 òî÷êè. Ñïîðåä äâàìà îò îöåíèòåëèòå ïðîåêòúò å ñëàá, à ñïîðåä òðåòèÿ òîé å áëèçî äî èäåàëíîòî. Ïî íåçíàéíè ïðè÷èíè êîìèñèÿòà (èëè åäíîëè÷íî Óðèáå?) âúçëàãà íÿêîëêî äíè ïî-êúñíî íà äðóãè äâàìà åêñïåðòè îò ñïèñúêà é äà íàïðàâÿò íîâà îöåíêà, êîÿòî ñå èçâúðøâà â ñïåøåí ïîðÿäúê è ïðèêëþ÷âà ñ "ïðàâèë-

íèÿ" ðåçóëòàò. Ïúðâèÿò îöåíèòåë äàâà 93 òî÷êè, âòîðèÿò 94. Îò äîêóìåíòèòå å âèäíî, ÷å ïîñëåäíèòå äâàìà åêñïåðòè ìíîãî ñà áúðçàëè. Ôîðìóëÿðèòå íà ïúðâèòå òðèìà îöåíèòåëè ñà ïîïúëíåíè íà êîìïþòúð, êîìåíòàðèòå èì ñà ÷åòëèâè è ÿñíè. Ôîðìóëÿðèòå íà âòîðèòå äâàìà ñà ïîïðàâÿíè íà ðúêà, ñ ïîïðàâÿíè öèôðè è íàáúðçî íàõâúðëÿíè íåîñîáåíî ÷åòëèâè êîìåíòàðè. Ïðîåêòúò å îäîáðåí, ïàðèòå ñà îòïóñíàòè. Êîíêóðåíòèòå îáà÷å íå ìîãàò äà çíàÿò òåçè çàäêóëèñíè ïîäðîáíîñòè. Íà òÿõ èì ñå ñúîáùàâà ñàìî ðåçóëòàòúò - îäîáðåí èëè îòõâúðëåí å ïðîåêòúò èì. Òå íå çíàÿò çàùî íå ñà êëàñèðàíè èëè çàùî äðóãèòå ñà îäîáðåíè. Ñïîðåä ïðàâèëà, ó÷àñòíèöèòå â êîíêóðñèòå ïî ÔÀÐ, êàêòî è âñè÷êè, êîèòî èìàò îòíîøåíèå ïî ïðîöåäóðàòà, íÿìàò ïðàâî äà ðàçãëàñÿâàò ïîäðîáíîñòè çà ïðîåêòèòå 5 ãîäèíè ñëåä êàíäèäàòñòâàíåòî. Âñå ïàê îò Áðþêñåë èìàò è ïðàâèëà çà êîíòðîëèðàíå êàê ñå èçðàçõîäâàò âåäíúæ âå÷å îòïóñíàòè ñðåäñòâà è êàê ñå ðåàëèçèðàò îäîáðåíèòå ïðîåêòè. Çà öåëòà ñïåöèàëíî îäîáðåíè åêñïåðòè ïî ìîíèòîðèíãà ïîñåùàâàò îðãàíèçàöèèòå, ïîëó÷èëè ïàðè ïî ÔÀÐ, è ïðàâÿò ïðåãëåä íà èçïúëíåíèåòî. Òàêà ñòàâà è ñúñ ñïîìåíàòàòà ôîíäàöèÿ "Áúëãàðñêî äóõîâíî âúçðàæäàíå". Òÿ áèâà ïîñåòåíà îò åêñïåðò ïî ìîíèòîðèíãà îò êîíñîðöèóìà "ÁÕÊ - Îáùåñòâî è èíôîðìàöèÿ - Ñúþç íà ôîíäàöèèòå". Åêñïåðòúò ïèøå â äîêëàäà ñè, ÷å ôîðìàëíî ôîíäàöèÿòà èçïúëíÿâà çàäàíèåòî ñè, íî ðåàëíî òîâà, êîåòî ïðàâè, ñå ñâåæäà äî íàïúëíî íåêîìïåòåíòíè ëåêöèè çà åâðîèíòåãðàöèÿòà, èçíàñÿíè ïðåä íåêîëöèíà ñëóæèòåëè îò èçáðîåíèòå ïî çàäàíèåòî îáùèíè. Åêñïåðòúò ïðåïîðú÷âà òàçè ôîíäàöèÿ ïîâå÷å äà íå áúäå îäîáðÿâàíà, àêî êàíäèäàòñòâà ïàê ïðåä ÔÀÐ. Âúïðåêè òåçè ïðåïîðúêè, ñëèâåíñêàòà îðãàíèçàöèÿ è ãàáðîâñêèÿò áèçíåñèêóáàòîð ïàê êàíäèäàòñòâàò íÿêîëêî ìåñåöà ïî-êúñíî, òîçè ïúò ïîîòäåëíî, è ïàê ñà îäîáðåíè. Âïðî÷åì àêî ÷îâåê ïîãëåäíå íåïðåäóáåäåíî ñïèñúêà ñúñ ñïå÷åëèëèòå ôèíàíñèðàíå ïðåç 2004 ã. ïðîåêòè è îðãàíèçàöèè, ñúùî ìîæå äà ñè çàäàäå âúïðîñè. Êàê òàêà èçëèçà, ÷å ïðåç 2004 ã. ñà îäîáðåíè çà ôèíàíñèðàíå â ðàçäåëà íà ïðîåêòè ñ íàöèîíàëåí îáõâàò (äî 100 õèë. åâðî) ïðîåêòè íà öåíòðîâå è ôîíäàöèè, â ðúêîâîäñòâîòî íà êîèòî ó÷àñòâàò äåéñòâàùè äåïóòàòè êàòî Åìèë Êîøëóêîâ (Íîâîòî âðåìå) è Ñòåôàí Äàíàèëîâ (ÁÑÏ).  ðàçäåëà íà ïðîãðàìàòà äî 60 õèë. åâðî ïúê ìîãàò äà ñå âèäÿò îäîáðåíè ïðîåêòè íà îðãàíèçàöèÿ, îãëàâÿâàíà îò Áîðèñëàâ Öåêîâ (Íîâîòî âðåìå), Åâãåíèé Æåëåâ - êìåò íà Ñòàðà Çàãîðà. Âúçìîæíî å ïðîåêòèòå íà ñïîìåíàòèòå ëèöà äà ñà áèëè äîáðè, äîðè îòëè÷íè. Íî îñòàâà ñúìíåíèåòî, ÷å òå ìîæå äà ñà ôèíàíñèðàíè íå òîëêîâà çàðàäè êà÷åñòâàòà èì, à çàðàäè èìåíàòà çàä òÿõ. ÎÁÅÊÒÈ 21

Финансирането на непрането на неправителствения сектор  

Публикация на списание Обектив, брой 118 от 2005г., автор Светла Бъчварова, Mediapool

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you