Page 1

ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” Òåìàòà "èñëÿìñêè ôóíäàìåíòàëèçúì è òåðîðèçúì" âå÷å ÷åòâúðòà ãîäèíà ïðèñúñòâà íåèçìåííî è â áúëãàðñêèòå, è â ñâåòîâíèòå ìåäèè. Èçñëåäâàíèÿòà çàùî è êîãà ñå å ïîÿâèë è êàê ñå ðàçâèâà èñëÿìñêèÿò ôóíäàìåíòàëèçúì, êîéòî çàïëàøâà ïëàíåòàòà, ïðèñúñòâàò íà ñòðàíèöèòå íà íàé-ðàçëè÷íè èçäàíèÿ. Áúëãàðñêèòå ìåäèè ñ ëåêîòà ñâúðçâàò íàëè÷èåòî íà ãîëÿìà ãðóïà áúëãàðè, èçïîâÿäâàùè èñëÿìà, ñ âúçìîæíîñòòà äà ñòàíàò ïðîâîäíèöè íà òåðîðèñòè÷íè ãðóïèðîâêè ó íàñ. Ìíîãîáðîéíè àâòîðè îòúæäåñòâÿâàò èñëÿì è àãðåñèÿ, ìþñþëìàíñêîòî ìàëöèíñòâî, àðàáñêàòà äèàñïîðà è çàïëàõàòà îò òåðîðèçúì. Áåç êîíêðåòíè äîêàçàòåëñòâà áëàãîòâîðèòåëíè ôîíäàöèè ñå íàáåæäàâàò âúâ âåðáóâàíå íà áúëãàðñêèòå ìþñþëìàíè. Æóðíàëèñòè ïîñëåäîâàòåëíî èçëàãàò ïðîáëåìà è õèïîòåòè÷íàòà îïàñíîñò îò ðàçïðîñòðàíåíèåòî íà òàçè èäåîëîãèÿ â Áúëãàðèÿ, êàòî â ïîëåçðåíèåòî èì ïîïàäàò ìàëêè ðîäîïñêè ñåëà, ðúêîâîäíè ìþñþëìàíñêè êàäðè è íàêóï 600-òå õèëÿäè ìþñþëìàíè è 15-òå õèëÿäè áúëãàðè îò àðàáñêè ïðîèçõîä â ñòðàíàòà íè.  áðîÿ îò 14 àâãóñò 2004 ã. íà â. "Êàïèòàë" æóðíàëèñòêàòà ßíà Éîðäàíîâà ïðåäñòàâè èçñëåäâàíåòî "Êîé ïëåòå ìðåæàòà íà ðàäèêàëíèÿ èñëÿì â Áúëãàðèÿ". Òåêñòúò áåøå êîìåíòèðàí îò Ôàòìå Ìþõòàð â áð.116 íà ñï. "Îáåêòèâ" è íåñúãëàñèåòî é ñ ïîäõîäà è êîíñòàòàöèèòå íà àâòîðêàòà ïðåäèçâèêà íåäîâîëñòâîòî íà ðåäàêöèÿòà íà â. "Êàïèòàë". Çà äà ïðîäúëæè äèñêóñèÿòà ïî òåìàòà ïðåäëîæèõìå òåìàòà "Ïðàâàòà íà ìþñþëìàíñêèòå ìàëöèíñòâà â ðåãèîíà íà ÎÑÑÅ ñëåä 11 ñåïòåìâðè 2001 ã." íà Öåíòúðà çà êóëòóðà è äåáàò "×åðâåíàòà êúùà", êîéòî áåøå îòëîæåí çà íåîïðåäåëåíî âðåìå. Óâàæàâàéêè ïðàâîòî íà îòãîâîð ïîêàíèõìå ßíà Éîäàíîâà äà ñå âêëþ÷è â äèñêóñèÿ íà ñï. "Îáåêòèâ" ïî òåìàòà. Àâòîðêàòà îòêàçà ñ ìîòèâà, ÷å ïðè ïîäõîäà, êîéòî ñìå ïðîÿâèëè êúì íåéíèÿ òåêñò íå íàìèðà çà óìåñòíî äà ïðîäúëæàâà äåáàòà. Çà äà óñòàíîâèì äîêîëêî ðåàëíà å îïàñíîñòòà îò èñëÿìñêè ôóíäàìåíòàëèçúì è òåðîðèçúì â Áúëãàðèÿ ïîêàíèõìå â êëóá "Îáåêòèâ" Âëàäèìèð ×óêîâ îò Áúëãàðñêè öåíòúð çà áëèçêîèçòî÷íè èçñëåäâàíèÿ, Ìîõàìåä Àáóàñè, äîêòîð ïî ïîëèòîëîãèÿ, åêñïåðò ïî áëèçêîèçòî÷íèòå âúïðîñè è Êðàñèìèð Êúíåâ, ïðåäñåäàòåë íà Áúëãàðñêè õåëçèíêñêè êîìèòåò. 4 ÎÁÅÊÒÈÂ

Èìà ëè îïàñíîñò îò èñëÿìñêè ôóíäàìåí â Áúëãàðèÿ?

Ìîõàìåä Àáóàñè, äîêòîð ïî ïîëèòîëîãèÿ, åêñïåðò ïî áëèçêîèçòî÷íèòå âúïðîñè ÒÅÐÎÐÈÇÌÚÒ È ÈÑËßÌÚÒ ÍÅ ÑÀ ÅÄÍÎ È ÑÚÙÎ ÍÅÙÎ ÏÎÂÅ×ÅÒÎ ÈÑËßÌÑÊÈ ÔÓÍÄÀÌÅÍÒÀËÈÑÒÊÈ ÎÐÃÀÍÈÇÀÖÈÈ È ÏÀÐÒÈÈ ÎÒÐÈ×ÀÒ ÍÀÑÈËÈÅÒÎ ÊÀÒÎ ÑÐÅÄÑÒÂÎ ÇÀ ÏÎÑÒÈÃÀÍÅ ÍÀ ÑÂÎÈÒÅ ÖÅËÈ Íå å òàéíà,÷å "Àë Êàéäà" öåëè äà àòàêóâà âñè÷êè ñòðàíè îò êîàëèöèÿòà ñúñ ÑÀÙ, êîèòî îêóïèðàõà Èðàê è ó÷àñòâàõà âúâ âîéíàòà â Àôãàíèñòàí. Íà òåîðèÿ çàïëàõà îò àòàêà ñúùåñòâóâà êàêòî çà Ïîëøà è Áúëãàðèÿ, òàêà è çà Ãâàòåìàëà è äðóãèòå ñòðàíè. Ñïîðåä ìåí îáà÷å ðåàëíà çàïëàõà çà Áúëãàðèÿ íà òîçè åòàï íÿìà. Áúëãàðèÿ íå å ïðèîðèòåòíàòà äúðæàâà çà "Àë Êàéäà". Ïîëèòè÷åñêèòå öåëè, êîèòî òå ìîãàò äà ïîñòèãíàò îò âåðîÿòíà àòàêà òóê ñà ïî-ìàëêè îò ùåòèòå, êîèòî ìîãàò äà ïîíåñàò. Íî â áúäåùå çàïëàõà ìîæå äà èìà â çàâèñèìîñò îò ìíîãî ôàê-


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ”

îïàñíîñò îò è ôóíäàìåíòàëèçúì èÿ?

Âëàäèìèð ×óêîâ, Áúëãàðñêè öåíòúð çà áëèçêîèçòî÷íè èçñëåäâàíèÿ

òîðè è íàé-âàæíèÿò îò òÿõ å ïîçèöèÿòà íà Áúëãàðèÿ ñïðÿìî ïîëèòè÷åñêèòå ñúáèòèÿ â Áëèçêèÿ èçòîê. Îò çíà÷åíèå íà ïúðâî ìÿñòî å îòíîøåíèåòî êúì àðàáî- èçðàåëñêèÿ êîíôëèêò. Òóê àç íå âèæäàì ïðîáëåì, çàùîòî Áúëãàðèÿ ìîæå äà íå çàåìà ñòðàíàòà íà àðàáèòå, íî íå çàåìà è ñòðàíàòà íà Èçðàåë. Òÿ âñå ïîâå÷å çàåìà ïîçèöèÿòà íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç êîÿòî å ðàçëè÷íà îò àìåðèêàíñêàòà. Íà âòîðî ìÿñòî å ó÷àñòèåòî íà Áúëãàðèÿ âúâ âîéíàòà ñðåùó Èðàê. Íå ãîâîðÿ çà Àôãàíèñòàí. Çà âîéíàòà â Àôãàíèñòàí èìàøå ðåçîëþöèÿ íà ÎÎÍ è â íåÿ ó÷àñòâàõà âêëþ÷èòåëíî èñëÿìñêè è àðàáñêè ñòðàíè. Òîãàâà ïîçèöèÿòà íà Áúëãàðèÿ áåøå ÷àñò îò ìåæäóíàðîäíèÿ àíãàæèìåíò. Äîêàòî âîéíàòà â Èðàê íå áåøå ëåãàëíà è áåøå ïðîòèâ âîëÿòà íà ìåæäóíàðîäíàòà îáùíîñò. Ïðîâàëúò íà àìåðèêàíöèòå äà êîíòðîëèðàò ïîëîæåíèåòî â Èðàê, ãîëåìèÿò áðîé æåðòâè ìåæäó èðàêñêèòå öèâèëíè è ñêàíäàëèòå, ñâúðçàíè ñ èçòåçàíèåòî íà çàòâîðíèöèòå â àìåðèêàíñêèòå çàòâîðè ïîìîãíàõà çà íàðàñòâàíåòî íà àíòèàìåðèêàíñêèòå íàñòðîåíèÿ â Áëèçêèÿ èçòîê è ñðåùó òåõíèòå ñúþíèöè, ìåæäó êîèòî å Áúëãàðèÿ. Äúðæàâíàòà ïîçèöèÿ ïî îòíîøåíèå íà èçòåãëÿíåòî èëè íåèçòåãëÿíåòî íà áúëãàðñêèòå âîéñêè îò Èðàê âñå îùå íå äàâà íàäåæäà. Çàòîâà äîêàòî â Èðàê èìà áúëãàðñêè âîéñêè âñå ïî-÷åñòî ùå ñå ïîñòàâÿ âúïðîñúò äàëè Áúëãàðèÿ å çàñòðàøåíà îò òåðîðèñòè÷íè àêòîâå. Ñëåä ðàçïàäàíåòî íà Ñúâåòñêèÿ ñúþç ìíîãî ñðåäè è ïðåäè âñè÷êî ôèíàíñîâè, ñâúðçàíè ñ âîåííî ïðîìèøëåíèÿ êîìïëåêñ â ÑÀÙ è Åâðîïà èìàõà íóæäà îò íîâ âðàã è ãî íàìåðèõà â ëèöåòî íà èñëÿìà. Èñëÿìúò èìà òîëêîâà îáùî ñ òåðîðèçìà, êîëêîòî è Ïðîäúëæàâà íà ñòð. 8

ÐÅËÈÃÈßÒÀ ÍÅ ÁÈÂÀ ÄÀ ÑÅ ÎÒÚÆÄÅÑÒÂßÂÀ Ñ ÊÀÊÂÎÒÎ È ÄÀ ÁÈËÎ ÍÀÑÈËÈÅ ÁÚËÃÀÐÑÊÈÒÅ ÌÅÄÈÈ ÏÐÅÃÚÐÍÀÕÀ ÒÅÌÀÒÀ ÇÀ ÈÑËßÌÑÊÈß ÔÓÍÄÀÌÅÍÒÀËÈÇÚÌ È ÈÑËßÌÑÊÈß ÒÅÐÎÐÈÇÚÌ ÊÎÏÈÐÀÉÊÈ ÀÌÅÐÈÊÀÍÑÊÈÒÅ ÌÅÄÈÈ Äà ñå êàæå, ÷å â íà÷àëîòî íà 2005 ã. â Áúëãàðèÿ î÷àêâàìå äà ñå ñëó÷è ãîëÿì òåðîðèñòè÷åí àêò, å íåðåàëíî. Èìà äîñòàòú÷íî çàäúëáî÷åíè àíàëèçè íà áúëãàðñêàòà èíäîãåííà ìþñþëìàíñêà îáùíîñò. Òÿ òðÿáâà äà áúäå ðàçãëåæäàíà â 4 îñíîâíè ñúñòàâíè åòíè÷åñêè ÷àñòè: òóðöè, áúëãàðè, ðîìè è áúëãàðñêè ãðàæäàíè îò àðàáñêè ïðîèçõîä. Íà òîçè åòàï òå íå ñà íîñèòåëè íà ïîòåíöèàë íà ðàäèêàëíèÿ èñëÿìñêè ôóíäàìåíòàëèçúì. Îïèòâàì ñå äà ñëåäÿ íàé-âàæíèòå èñëÿìèñòêè ñàéòîâå. Îíîâà, êîåòî ìå èçíåíàäà íàéìíîãî, áåøå êîãàòî â ðàçãàðà íà êðèçàòà ñ íàøèòå äâàìà çàëîæíèöè â Èðàê ñå ïîÿâè ïîñòèíã îò ÷îâåê îò Áúëãàðèÿ, ïîäïèñàë ñå êàòî Àäèë. Òîé ñìÿòàøå, ÷å Ëàçîâ òðÿáâà äà áúäå åêçåêóòèðàí, òúé êàòî áèë ïðåäñòàâèòåë íà íåâåðíè÷åñêî ïðàâèòåëñòâî, ñúþçíèê íà àìåðèêàíöèòå. Èçïîëçâàíèÿò åçèê áåøå â óíèñîí ñ åçèêà íà òåðîðèñòèòå. Äîðè áåøå óïîòðåáåíà óíèçèòåëíàòà äóìà "úëäæ", êîåòî ìîæå äà ñå ïðåâåäå îñâåí êàòî íåâåðíèê è êàòî ìàãàðå. Òîâà å ïúðâàòà ïðè÷èíà, çà äà ñìåÿ äà ñè ïîìèñëÿ, ÷å íå òðÿáâà äà ñè çàòâàðÿìå íàïúëíî î÷èòå. Âòîðàòà ïðè÷èíà, êîÿòî ìè ñå ñòðóâà îñíîâàòåëíà, å ïðîãðàìíèÿò äîêóìåíò, ïîÿâèë ñå ìàëêî ïðåäè àòåíòàòèòå â Ìàäðèä. Àíàëèçèðàéêè ñúñòîÿíèåòî è áúäåùîòî ðàçâèòèå íà àíòèòåðîðèñòè÷íàòà êîàëèöèÿ â Èðàê ñå îïèòàõ äà íàïðàâÿ àíàëîãèÿ íà ñèòóàöèÿòà è òåíäåíöèèòå íà ðàçâèòèå â Ïîëøà êàòî íàø íàé-áëèçúê åòàëîí îò ñòðàíèòå-÷ëåíêè íà êîàëèöèÿòà. Îìðàçàòà êúì íîâèÿ âúíøíîïîëèòè÷åñêè êóðñ íà òàêúâ òèï äúðæàâè êàòî Ïîëøà è ïîòåíöèàëíîòî òîãàâà ÷ëåíñòâî íà Ïîëøà â ÍÀÒÎ áÿõà ìàðêèðàíè êàòî ïðè÷èíà òÿ äà ñòàíå îáåêò íà òåðîðèñòè÷íè àêòîâå. Î÷åðòà ñå ôàêòúò, ÷å â ñòðàíàòà æèâåÿò ãðóïè, êîèòî íå ñà ñúãëàñíè ñ ïîäîáíà îðèåíòàöèÿ è ñ âåñòåðíèçèðàíåòî íà âúíøíàòà ïîëèòèêà íà èçòî÷íîåâðîïåéñêèòå äúðæàâè. Èçíåíàäâàùà áåøå çëîáàòà êúì áèâøèÿ êîìóíèñò - ñåãàøåí



ÎÁÅÊÒÈÂ 5


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” 

ïðåçèäåíò Êâàøíåâñêè, êîéòî å ïðåäàë èäåàëèòå ñè. Òîé áåøå êâàëèôèöèðàí êàòî ðåíåãàò. Àíàëîãèÿòà ñ íàøàòà ñòðàíà è îñîáåíî ñ ïðåçèäåíòà íè å ïîâå÷å îò î÷åâèäíà. Âúâ âúïðîñíèÿ äîêóìåíò íàøàòà äúðæàâà áåøå ñïîìåíàòà ñúâñåì áåãëî (â êîíòåêñòà íà ïîäêðåïàòà íà äåêëàðàöèÿòà íà 7-òå òîãàâà êàíäèäàò-÷ëåíêè çà ÍÀÒÎ îò Èçòî÷íà Åâðîïà çà âîéíàòà â Èðàê) è òî â ñúùèÿ íåãàòèâåí íþàíñ. Èìåííî òîâà èìàì ïðåäâèä, ðàçñúæäàâàéêè çà ïîòåíöèàëà íà ðàäèêàëíèÿ èñëÿì ó íàñ. Ïî-ñêîðî ñòàâà âúïðîñ çà âúçìîæíî íàñòðîåíèå íà áàçàòà íà ñðàâíèòåëåí àíàëèç.

Äîêîëêî ðåàëíà å çàïëàõàòà îò òåðîðèñòè÷íè àêòîâå â Áúëãàðèÿ? Ñúâñåì íàñêîðî èçëåçå ñòàòèñòèêà îò Åâðîïåéñêèÿ èñëÿìñêè ñúþç íà ìþñþëìàíñêèòå îáùíîñòè â Åâðîïà. Áúëãàðèÿ áåøå äàäåíà ñ êîìïàêòíî ìþñþëìàíñêî íàñåëåíèå è ñ ãðóïà îò îêîëî 15 õèëÿäè áúëãàðè îò àðàáñêè ïðîèçõîä.  Óêðàéíà òå ñà îêîëî 300 õèëÿäè, â Ðóñèÿ - îêîëî ïîëîâèí ìèëèîí, â Ðóìúíèÿ - îêîëî 80 õèëÿäè. Ñìÿòàì, ÷å íà òîçè åòàï â Áúëãàðèÿ íå ïðîòè÷àò çíà÷èìè ïðîöåñè, êîèòî áèõà ìîãëè äà íè îáåçïîêîÿò. Ñèãóðíî îáà÷å èìà ÿäðà, êîèòî íå ñïîäåëÿò íîâèÿ âúíøíîïîëèòè÷åñêè êóðñ íà Áúëãàðèÿ è çàòîâà ìîæå áè ðàíî èëè êúñíî íèå ùå ñå èçïðàâèì ïðåä ñúùèòå ïðîáëåìè, êîèòî èìàò çàïàäíîåâðîïåéñêèòå äúðæàâè. Íà çàâúðøèëàòà íàñêîðî êîíôåðåíöèÿ çà òåðîðèçìà â Ðèàä áåøå èçíåñåí äîêëàä îò èòàëèàíñêàòà äåëåãàöèÿ, êîéòî òâúðäè, ÷å õîðà, æèâååùè â Èòàëèÿ ñà ïîïàäíàëè â ìðåæèòå íà ðàäèêàëíèòå èñëÿìñêè ôóíäàìåíòàëèñòè îò Àíñàð àë èñëàì è îò ãðóïèðîâêàòà íà Çàðêàóè. Ñ äðóãè äóìè, ñòàâà èçíîñ íà èðàêñêè âîéíñòâàù èñëÿì ñðåä ìþñþëìàíñêàòà äèàñïîðà íà Àïåíèíñêèÿ ïîëóîñòðîâ. Ñ ïîâäèãàíåòî íà íàøèÿ æèçíåí ñòàíäàðò, ñ ïðåâðúùàíåòî íà Áúëãàðèÿ íå ñàìî â òðàíçèòíà òî÷êà, íî è â ìÿñòî, êúäåòî ñå óñòàíîâÿâàò ïî-ãîëåìè ãðóïè îò Áëèçêèÿ èçòîê, å âúçìîæíî, ìàêàð è ìàëêà ÷àñò îò òÿõ, äà äîíåñàò ñúîòâåòíèòå ðàäèêàëíè èäåè. Íàé-íàïðåä òåçè ìðåæè çàïî÷âàò äà áúäàò "ïëåòåíè" îò äæàìèèòå. Ðåëèãèÿòà îáà÷å íå áèâà äà ñå îòúæäåñòâÿâà ñ êàêâîòî è äà áèëî íàñèëèå. Èñëÿìñêèÿò ôóíäàìåíòàëèçúì å áèòîâ (óìåðåí) è ðàäèêàëåí. Âñåêè ó÷åí èëè åêñïåðò, çàíèìàâàù ñå ñ èñëÿìñêè íàóêè, èìà ñâîå îïðåäåëåíèå çà ôóíäàìåíòàëèçìà. Èìà õðèñòèÿíñêè è åâðåéñêè ôóíäàìåíòàëèçúì.  åäíî ñâîå èíòåðâþ ìèíèñòúðúò íà âúíøíèòå ðàáîòè íà Ñàóäèòñêà àðàáèÿ êàçâà: "Íàøèòå ïðèÿòåëè îò Çàïàäà, âêëþ÷èòåëíî àìåðèêàíöèòå, íè ïîìîëèõà äà ðàçïðîñòðàíèì óàõàáèòñêàòà äîêòðèíà â öÿëà Çàïàäíà Åâðîïà, âêëþ÷èòåëíî è â Àìåðèêà, êàòî êîíòðàïóíêò íà ðàäèêàëíîòî øèèòñòâî. Òàêà íèå ùÿõìå äà ñïîìîãíåì äà ãî èçòëàñ6 ÎÁÅÊÒÈÂ

êàìå îò ìíîãîìèëèîííàòà èñëÿìñêà äèàñïîðà â òåçè ñòðàíè." Ïî-íàòàòúê òîé öèòèðà ñúîòâåòíèòå öèôðè, îòðàçÿâàùè ìàòåðèàëíàòà ïîìîù. Îêîëî 75 ìëðä. äîëàðà ñà èíâåñòèðàíè â èêîíîìèêàòà íà ÑÀÙ è ðåñïåêòèâíî ñà ïðåâúðíàòè â äæàìèè, èñëÿìñêè öåíòðîâå è ó÷èëèùà. Äî 1991 ã. â Ñàóäèòñêà àðàáèÿ äîðè íÿìà Ìèíèñòåðñòâî íà ðåëèãèîçíèòå äåëà. Èìåííî óïîìåíàòàòà ãîäèíà ñå ñúçäàâà òàêàâà ìíîãîôóíêöèîíàëíà èíñòèòóöèÿ, êîÿòî ïîñòåïåííî ñå ðàçðàñòâà. Ïðåç 2001 ã. íà ùàò â íåÿ ñà îêîëî 40 õèëÿäè äóøè. Äúðæàâíèÿò èì áþäæåò å îêîëî 400 ìëí. äîëàðà, à ðàçïîëàãàò ñ îêîëî 5 ìëðä. äîëàðà ïî ëèíèÿ íà çàêàòà. Áúëãàðñêèòå ìåäèè ïðåãúðíàõà òåìàòà çà èñëÿìñêèÿ ôóíäàìåíòàëèçúì è èñëÿìñêèÿ òåðîðèçúì, äî ãîëÿìà ñòåïåí êîïèðàéêè àìåðèêàíñêèòå ìåäèè. Íàïðèìåð â Ðóìúíèÿ ïîäîáåí ïðîáëåì íå ñúùåñòâóâà. Òàì ãè èíòåðåñóâàò ïðåäè âñè÷êî âúòðåøíèòå èì ïðîáëåìè. Çà Èðàê èìà ñåäìè÷íî ïî äâà-òðè êîìåíòàðà. Áèõ êàçàë, ÷å îíîâà, êîåòî ïðàâÿò íàøèòå ìåäèè, å êîïèðàíå íà äíåâíèÿ ðåä íà Àìåðèêà. Íî Àìåðèêà äî 2001 ã. íå å Àìåðèêà ñëåä 2001 ã. Ñõåìàòè÷íî êàçàíî, äî 2001 ã. èñëÿìúò áåøå äîáúð, à ñëåä 2001 ã. èñëÿìúò å ëîø. Ãëîáàëèçàöèÿòà íà íàñèëèåòî å ôàêò è íÿìà çàùî äà ñè çàòâàðÿìå î÷èòå.  ñúùîòî âðåìå îáà÷å òðÿáâà äà ñå íàïðàâÿò è ìíîãî ñåðèîçíè àíàëèçè çàùî ìëàäåæè îòèâàò äà ñå áèÿò â Èðàê. Ïðîáëåìúò å â íåîñúùåñòâåíàòà èëè òðóäíî îñúùåñòâåíàòà èíòåãðàöèÿòà íà èìèãðàíòèòå â åâðîïåéñêèòå îáùåñòâà.

Ñêëîííè ëè ñà áúëãàðñêèòå ìþñþëìàíè äà ïðèåìàò èäåèòå íà èñëÿìñêèÿ ôóíäàìåíòàëèçúì? Ñåãàøíàòà èíäîãåííà ìþñþëìàíñêà îáùíîñò â Áúëãàðèÿ å ìíîãî äàëå÷ îò èäåèòå íà "Àë Êàéäà", êîÿòî ïî îáùîòî ìíåíèå íà åêñïåðòèòå-ñïåöèàëèñòè ñå å ïðåâúðíàëà âúâ ôëàãìàí íà âîéíñòâàùèÿ èñëÿì. Íå èñêàì äà íàâëèçàì â äîãìàòè÷íè ïîäðîáíîñòè çàùî ñìÿòàì, ÷å å òàêà. Âñúùíîñò íèå îïèðàìå äî ïðîáëåìà çà ìåòîäîëîãèÿòà, òúðñåéêè êàêâî òî÷íî îçíà÷àâà âîéíñòâàù èñëÿì, òåðîðèçúì, ôóíäàìåíòàëèçúì è äðóãè çíà÷èìè êàòåãîðèè, ñâúðçàíè ñ èñëÿìñêèòå èçñëåäâàíèÿ. Èñëÿìúò å ðåëèãèÿ êàòî õðèñòèÿíñòâîòî è þäàèçìà. Òÿ èäâà ñúñ ñâîÿòà ìúäðîñò, âåëè÷èå, êóëòóðà è òðàäèöèè.  ñúùîòî âðåìå ñúâñåì äðóãî å äà êîíñòàòèðàìå, ÷å ÷àñò îò íåãîâèòå ïîñëåäîâàòåëè ñà âúçïðèåëè íàñèëèåòî çà ðåàëèçèðàíå íà íåãîâèòå èäåè èëè ïî-ñêîðî íà èäåèòå, êîèòî òå ñ÷èòàò, ÷å ïðîèçòè÷àò îò òàçè âåêîâíà ðåëèãèÿ.  Áúëãàðèÿ èñëÿìúò ñúñ ñèãóðíîñò ñå âúçïðèåìà è èíòåðïðåòèðà â íåãîâîòî îðèãèíàëíî çâó÷åíå - èñëÿì ïðîèçëèçà îò äóìàòà ñàëÿì, êîåòî îçíà÷àâà ìèð. Âñÿêàêâè äðóãè îïèòè çà ðåèíòåðïðåòàöèÿ å ñïåêóëàöèÿ è äåâèàöèÿ îò èñòèíñêèÿ òîëåðàíòåí èñëÿì. 


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ”

Êðàñèìèð Êúíåâ, ïðåäñåäàòåë íà Áúëãàðñêè õåëçèíêñêè êîìèòåò

ÀÍÒÈÌÞÑÞËÌÀÍÑÊÈÒÅ ÏÐÅÄÐÀÇÑÚÄÚÖÈ ÍÅ ÏÐÎÑÒÎ ÄÅÇÈÍÒÅÃÐÈÐÀÒ ÌÞÑÞËÌÀÍÑÊÈÒÅ ÎÁÙÍÎÑÒÈ, À ÃÈ ÏÐÀÂßÒ ÂÐÀÃÎÂÅ ÐÅÏÐÅÑÈÈ ÑÐÅÙÓ ÌÞÑÞËÌÀÍÈ ÏÎÄ ÏÐÅÄËÎÃ, ×Å ÑÒÀÂÀ ÄÓÌÀ ÇÀ ÁÎÐÁÀ Ñ ÈÑËßÌÑÊÈß ÔÓÍÄÀÌÅÍÒÀËÈÇÚÌ ÈÌÀØÅ È ÏÐÅÄÈ 2001 Ã.

Âúïðîñúò çà èñëÿìñêèÿ ôóíäàìåíòàëèçúì è ñâúðçàíèÿ ñ íåãî òåðîðèçúì ïî÷èâà â ñúâðåìåííèòå åâðîïåéñêè îáùåñòâà íà åäèí ïàðàëåë, êîéòî ñå ïðàâè âúðõó êîðåííî ïîãðåøíè è îñíîâàíè âúðõó ïðåäðàçñúäúöè ïðèíöèïè íà îòúæäåñòâÿâàíå íà èñëÿìà ñ ðåëèãèîçíèÿ ôóíäàìåíòàëèçúì è òåðîðèçúì. Èñëÿìúò ìîæå äà áúäå äåìîêðàòè÷åí è íåäåìîêðàòè÷åí, êàêòî êàòîëè÷åñêàòà öúðêâà, êàêòî þäåéñêàòà è âñÿêà äðóãà ðåëèãèÿ. Ðåëèãèîçåí ôóíäàìåíòàëèçúì èìà âúâ âñè÷êè ðåëèãèè. Ïîëèòè÷åñêèÿò òåðîðèçúì ìîæå äà áúäå îñíîâàí íà ðåëèãèîçíà èäåîëîãèÿ, íî ìîæå è äà íå áúäå îñíîâàí íà òàêàâà èäåîëîãèÿ. Ïîëèòè÷åñêè òåðîðèçúì ñìå âèæäàëè ìíîãî.  Åâðîïà è Ñåâåðíà Àìåðèêà äíåñ ñå ïîÿâÿâà òåíäåíöèÿ òåçè òðè íåùà äà ñå îáåäèíÿâàò è êîãàòî ñå ãîâîðè çà òÿõ, äà ñå ãîâîðè çà òðèòå çàåäíî. Òîâà íå äîïðèíàñÿ çà ñèãóðíîñòòà íà òåçè îáùåñòâà è çà ðåøàâàíåòî íà ïðîáëåìà, à çà çàäúëáî÷àâàíåòî ìó. Íå å òàéíà, ÷å âúâ âñè÷êè òåçè îáùåñòâà ñúùåñòâóâàò äúëáîêî âêîðåíåíè ïðåäðàçñúäúöè ñðåùó èñëÿìà è òå ñà îïèñàíè îò ìíîãî àâòîðè. Åäèí îò òÿõ å Åäóàðä Ñàèä. Èìàìå äîðè ôëàãðàíòíî ïðåäóáåäåíè è àáñóðäíè ðåøåíèÿ íà òàêèâà îðãàíè êàòî Åâðîïåéñêèÿ ñúä çà ïðàâàòà íà ÷îâåêà â Ñòðàñáóðã, êîéòî ìèíàëàòà ãîäèíà êàçà, ÷å òóðñêîòî ïðàâèòåëñòâî èìà ïðàâî äà çàáðàíè íîñåíåòî íà çàáðàäêè îò ñòóäåíòè âúâ âèñøèòå ó÷åáíè çàâåäåíèÿ â Òóðöèÿ - ñòðàíà, â êîÿòî ìþñþëìà-

íèòå äîìèíèðàò. Àðãóìåíòúò å, ÷å ïðàâèòåëñòâîòî èìà ïðàâî äà ïðåöåíè â êàêâà ñòåïåí òîâà ïðåäñòàâëÿâà çàïëàõà çà èñëÿìñêè ôóíäàìåíòàëèçúì è òåðîðèçúì. Âúâ Ôðàíöèÿ, êîÿòî èìà íàé-ãîëÿìàòà ìþñþëìàíñêà îáùíîñò â Çàïàäíà Åâðîïà, ðåëèãèîçíèÿò è îáùåñòâåíèÿò ïðåäðàçñúäúê ñðåùó ìþñþëìàíèòå ñúùî å ïðèäîáèë àáñóðäíè ðàçìåðè. Äåñåòèëåòèÿ íàðåä ñëåä Âòîðàòà ñâåòîâíà âîéíà ôðåíñêàòà êóëòóðà íå ïðîïàãàíäèðàøå íèùî ìþñþëìàíñêî, è òî â ìîìåíò, êîãàòî ôðåíñêè ãðàäîâå ñòàâàõà ïðåîáëàäàâàùî ìþñþëìàíñêè. Ñòèãíà ñå äî äðóãîòî àáñóðäíî ðåøåíèå îò ïðîëåòòà íà ìèíàëàòà ãîäèíà - òÿ äà çàáðàíè íîñåíåòî íà çàáðàäêè â ó÷èëèùàòà. Ñëåä àòàêèòå â Íþ Éîðê íà 11 ñåïòåìâðè 2001 ã. â ñâåòà ñå ïîÿâè ñúâúðøåíî íîâà ïîëèòè÷åñêà ñèòóàöèÿ è òÿ íå äîïðèíàñÿ çà ñèãóðíîñòòà íà îáùåñòâàòà è çà èíòåãðèðàíåòî íà ìþñþëìàíñêèòå îáùíîñòè. Ôàêòúò, ÷å èìà äæàìèè, â êîèòî ñå ïðîïîâÿäâà ôóíäàìåíòàëåí èñëÿì, íå å íîâîñò. Òåçè íåùà ñúùåñòâóâàò â Çàïàäíà Åâðîïà, ñúùåñòâóâàò è â Áúëãàðèÿ. Äî 1938 ã. øåðèàòñêîòî ïðàâî å áèëî äåéñòâàùî ïðàâî â Áúëãàðèÿ, íî íèêîé íå å êàçàë, ÷å Áúëãàðèÿ äî 1938 ã. å áèëà çàïëàøåíà îò èñëÿìñêè ôóíäàìåíòàëèçúì. Òîçè âúïðîñ íå å áèë ïîñòàâÿí â ïîðî÷íèÿ ïîëèòè÷åñêè êîíòåêñò, â êîéòî ñòîè â ñåãàøíèÿ ìîìåíò. Åôåêòèòå îò øåðèàòñêîòî ïðàâî ñà ïðèçíàòè â ìíîãî çàïàäíîåâðîïåéñêè ñòðàíè ïî îòíîøåíèå íà ëè÷íèÿ ñòàòóò. Èçâåäíúæ îáà÷å òîâà çàïî÷íà äà ñòàâà ïðîáëåì. Ïðàêòèêè è òåíäåíöèè, êîèòî ñà ñå ðàçâèâàëè äåñåòèëåòèÿ íàðåä, çàïî÷íàõà äà ñòàâàò ïðîáëåì. Òîâà å ëîø ñèãíàë çà íàøèòå îáùåñòâà.  Áúëãàðèÿ íåùàòà ìíîãî ÷åñòî ñà äîâåæäàíè äî àáñóðä. Âèæäàíåòî çà òîâà, êàêâî ïðåäñòàâëÿâà èñëÿìúò å îùå ïî-ïåðâåðçíî, îòêîëêîòî â çàïàäíîåâðîïåéñêèòå îáùåñòâà. Ïî âðåìå íà ò.íàð. "Âúçðîäèòåëåí ïðîöåñ" âñÿêà æåíà, êîÿòî íîñåøå ôåðåäæå èëè øàëâàðè, ñå ñ÷èòàøå çà èñëÿìñêà ôóíäàìåíòàëèñòêà. Îùå ïðåäè 11 ñåïòåìâðè 2001 ã. îôèöèàëíîòî âèæäàíå çà ôóíäàìåíòàëíèÿ èñëÿì â Áúëãàðèÿ äîâåäå äî èçãîíâàíå îò ñòðàíàòà íà ìþñþëìàíñêè ïðîïîâåäíèöè. Èìà ðåøåíèå íà Åâðîïåéñêèÿ ñúä çà ïðàâàòà íà ÷îâåêà â Ñòðàñáóðã, êîåòî ïîêàçâà àáñóðäíîñòòà íà òàçè ñèòóàöèÿ. Ó íàñ ïî òðàäèöèÿ èìà àòðîôèðàíî ðàçáèðàíå ñðåä ìíîãî îáùåñòâåíè êðúãîâå çà ìþñþëìàíñêè ôóíäàìåíòàëèçúì è áÿõà èçâúðøåíè ìíîãî òåæêè íàðóøåíèÿ íà ðåëèãèîçíàòà ñâîáîäà íà áúëãàðñêè è ÷óæäè ãðàæäàíè. Òåçè ïðîìåíè íå çàïî÷íàõà îò 2001 ã., â Áúëãàðèÿ òîâà å ïðîäúëæàâàùà òåíäåíöèÿ, êîÿòî òó çàòèõâà, òó ñå óñèëâà. Ïîäîáíè ðåïðåñèè ñðåùó ìþñþëìàíè ïîä ïðåäëîã, ÷å ñòàâà äóìà çà áîðáà ñ èñëÿìñêèÿ ôóíäàìåíòàëèçúì èìàøå è ïðåäè 2001 ã. Íàïðèìåð ïðåç 90-òå ãîäèíè åäèí ìþñþëìàíñêè ïðîïîâåäíèê â Ñìîëÿí áåøå îáâèíåí â èñëÿìñêè ôóíäàìåíòàëèçúì, èçãîíåí îò ñòðàíàòà, à ñåìåéñòâîòî ìó áå ðàçðóøåíî. Ïðåç 1999 ã. äðóã ìþñþëìàíñêè ïðîïîâåäíèê â Ñîôèÿ áåøå îáâèíåí â èñëÿìñêè ôóíäàìåíòàëèçúì è èçãîíåí. Íî çà Ïðîäúëæàâà íà ñòð. 9 ÎÁÅÊÒÈ 7


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” Ïðîäúëæàâà îò ñòð. 5 õðèñòèÿíñòâîòî. Âñÿêà ðåëèãèÿ ñàìà ïî ñåáå ñè íå å òåðîðèñòè÷íà. Çà òåðîðèçìà èìà ñîöèàëíî-ïîëèòè÷åñêè ïðè÷èíè, çà êîèòî â ìåäèèòå ñå ãîâîðè ìàëêî. Íèìà ïðåç 50-òå ãîäèíè ñìå ÷óâàëè çà êàìèêàäçåòà? Òåðîðèçìúò å äåëî íà åêñòðåìèñòêè îðãàíèçàöèè, êîèòî ìîãàò äà èçïîâÿäâàò ðàçëè÷õè âèäîâå è ôîðìè íà èäåîëîãèè è ðåëèãèè - àòåíòàòúò â Îêëàõîìà ïðåäè íÿêîëêî ãîäèíè áåøå èçâúðøåí îò åêñòðåìèñò, êîéòî ñå îïðåäåëè êàòî õðèñòèÿíèí, íî òîãàâà íèêîé íå ñâúðçà òîçè àòåíòàò ñ õðèñòèÿíñòâîòî. Òåðîðèçìúò è èñëÿìúò íå ñà åäíî è ñúùî íåùî.  Áúëãàðèÿ æóðíàëèñòèòå, ñïåöèàëèñòè ïî òåìàòà èñëÿìñêè ôóíäàìåíòàëèçúì ñà ìíîãî ìàëêî. Èçòî÷íèöèòå íà èíôîðìàöèÿ ñà îò çàïàäíè è îñíîâíî îò àìåðèêàíñêè ìåäèè, íà êîèòî íå ìîæå äà ñå ðàç÷èòà çà îáåêòèâíîñòòà èì ïî îòíîøåíèå íà ïðîöåñèòå, ñâúðçàíè ñ Áëèçêèÿ èçòîê. Âúïðåêè òîâà â àíãëèéñêèÿ ïå÷àò íàïðèìåð íèêîãà íÿìà äà ñðåùíåòå ñåðèîçíà ìåäèà, êîÿòî äà ïðåäñòàâÿ èñëÿìñêèÿ ôóíäàìåíòàëèçúì, êàêòî ñòàâà â áúëãàðñêèòå ìåäèè. Èñëÿìñêèÿò ôóíäàìåíòàëèçúì å øèðîêà òåìà. Òîé íå å åäíîçíà÷íî ïîíÿòèå è ïîâå÷åòî èñëÿìñêè ôóíäàìåíòàëèñòêè îðãàíèçàöèè è ïàðòèè îòðè÷àò íàñèëèå êàòî ñðåäñòâî çà ïîñòèãàíå íà òåõíèòå öåëè. Èñëÿìñêèÿò ôóíäàìåíòàëèçúì îçíà÷àâà ïðîïîâÿäâàíå íà èñëÿìñêàòà ðåëèãèÿ ïðåç ñòðèêòíîòî ñïàçâàíå íà ó÷åíèÿòà íà Êîðàíà è Ñóíàòà. Òîâà íå å ïðåñòúïëåíèå, îñâåí àêî íå áúäå ñâúðçàíî ñ íàñèëèå èëè ïðèíóäà.

Çàùî áúëãàðñêèòå ìåäèè ïðåãúðíàõà è åêñïëîàòèðàò òåìàòà çà èñëÿìñêèÿ ôóíäàìåíòàëèçúì è çà èñëÿìñêèÿ òåðîðèçúì?  áúëãàðñêèòå ìåäèè ìíîãî ñå ñïåêóëèðà ñ òåìàòà òåðîðèçúì ïî ðàçëè÷íè ïðè÷èíè. Èìà æóðíàëèñòè, êîèòî ñà ãîòîâè äà ïèøàò ëúæè è åâòèíè ñåíçàöèè ñàìî çà äà ñè âäèãíàò ðåéòèíãà èëè äà ïîëó÷àò ïîâå÷å âíèìàíèå. Åäèí àðàáñêè æóðíàëèñò ïèøå âúâ â. “Íîâèíàð”, ÷å àñîöèàöèÿòà íà àðàáñêàòà îáùíîñò â Áúëãàðèÿ ñå ãîòâè äà ïðàâè àòåíòàòè ïðîòèâ ïðîàìåðèêàíñêî íàñòðîåíè àðàáè òóê, êîåòî å ëúæà è ïðè äðóãè îáñòîÿòåëñòâà ùåøå äà çâó÷è ñìåøíî, íî òúé êàòî èäâà â ðàìêèòå íà ñúçäàäåíàòà îò ìåäèèòå ïñèõîçà, ñâúðçàíà ñ òåðîðèçìà ìíîãî õîðà áèõà ãî ïðèåëè çà èñòèíà. 8 ÎÁÅÊÒÈÂ

Èìà è äðóãè, êîèòî ñà ñâúðçàíè ñ ïîëèòè÷åñêè ñðåäè ñ èíòåðåñ äà ñúçäàäàò òàêàâà ïñèõîçà, çà äà îïðàâäàâàò âîäåíàòà îò òÿõ íå ïðîåâðîïåéñêà, à ïðîàìåðèêàíñêà ïîëèòèêà. Òúé êàòî â Áúëãàðèÿ ïðåäñòîÿò èçáîðè, íÿêîè ïîëèòè÷åñêè ñèëè ñìÿòàò, ÷å å ïî-äîáðå áúëãàðñêàòà ïîçèöèÿ çà èçòåãëÿíåòî íà âîéñêèòå îò Èðàê äà ñå ñâúðæå ïî-òÿñíî ñ àìåðèêàíñêàòà ïîçèöèÿ. Çàòîâà îïèòâàò äà âíóøàò íà õîðàòà, ÷å åäâà ëè íå Îñàìà Áåí Ëàäåí ìèñëè ñàìî çà Áúëãàðèÿ!

Äîñòîâåðíè ëè ñà ôàêòèòå çà îïàñíîñòòà îò èñëÿìñêè ôóíäàìåíòàëèçúì è òåðîðèçúì ó íàñ? Òðÿáâàò ñåðèîçíè àðãóìåíòè è ñåðèîçíà èíôîðìàöèÿ îò äîñòîâåðíè èçòî÷íèöè, êîãàòî ñå òâúðäè, ÷å Áúëãàðèÿ å çàñòðàøåíà îò òåðîðèñòè÷íè çàïëàõè. È ìèñëÿ, ÷å ñàìî ñëóæáèòå çà ñèãóðíîñò ñà òåçè íà, êîèòî òðÿáâà äà ñå ðàç÷èòà çà êîìïåòåíòíî ìíåíèå.  ñàéòîâåòå è ÷àòîâåòå âëèçàò êàêòî ìíîãî àðàáè, òàêà è ÷ëåíîâå íà ðàçóçíàâàòåëíèòå àãåíöèè è âñåêè ìîæå äà ïèøå êàêâîòî ñè èñêà. Òîâà ñå îòíàñÿ è çà áúëãàðñêèòå íàöèñòêè è äðóãè ñàéòîâå, â êîèòî ñå ïèøàò óæàñíè íåùà. Çàòîâà íå òðÿáâà äà ñå ñ÷èòàò çà äîñòîâåðåí èçòî÷íèê çà åâåíòóàëíè àòàêè è àòåíòàòè. Êîãàòî íÿêîé òâúðäè, ÷å Áúëãàðèÿ íå å îáåêò íà ðåàëíà çàïëàõà, òîâà å íîðìàëíà íîâèíà è êúì íåÿ íÿìà àôèíèòåò, íî àêî íÿêîé â íÿêîé ñàéò èëè èíòåðâþ íåàðãóìåíòèðàíî êàæå, ÷å óòðå ùå èìà òåðîðèñòè÷åí àêò, ìåäèèòå âåäíàãà ùå ãî òèðàæèðàò. Àêî íåùàòà ñà â ðàìêèòå íà ïîçâîëåíàòà ñâîáîäà, áåç äà èìà íàðóøåíèå íà çàêîíà, íå áèâà äà ñå ãîâîðè çà èñëÿìñêè ôóíäàìåíòàëèçúì êàòî åäíîçíà÷íî ïîíÿòèå è òîé íå òðÿáâà äà ñå ñâúðçâà ñ òåðîðèçìà, çàùîòî òîâà ùå ïîâëèÿå íåãàòèâíî âúðõó òîëåðàíòíîñòòà ìåæäó åòíîñèòå è ðåëèãèèòå â Áúëãàðèÿ. Òóê íÿìà íèòî ïîëèòè÷åñêà, íèòî äðóãà îñíîâà äà ñå ïðîïîâÿäâàò åêñòðåìèñòêè ïîçèöèè èëè èäåîëîãèè, ïîäîáíè íà òàçè íà Àë Êàéäà. Òàçè èäåîëîãèÿ íå íàìèðà ïî÷âà è â ïîâå÷åòî àðàáñêè ñòðàíè - Åãèïåò, Ñèðèÿ, Éîðäàíèÿ è ñòðàíèòå îò Ñåâåðíà Àôðèêà. À ñèìïàòèèòå èëè ïîäêðåïàòà, êîÿòî ïîëó÷àâà Àë Êàéäà îò íÿêîè ñðåäè íå ñå äúëæè íà òÿõíàòà èäåîëîãèÿ, à íà òÿõíàòà àíòèàìåðèêàíêà è àíòèèçðàåëñêàòà ïîëèòèêà.


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” Ïðîäúëæàâà îò ñòð. 7 êàêâî òî÷íî ñòàâà âúïðîñ, íå ìîæà äà ñå ðàçáåðå, çàùîòî âúðõó òåçè ðåøåíèÿ íÿìà ñúäåáåí êîíòðîë. Äðóã ÷îâåê, æèâååù áëèçî äî Ïàçàðäæèê, ñúùî áåøå îñúäåí. Ìîåòî âèæäàíå å, ÷å çà ïðîïîâÿäâàíåòî íà ôóíäàìåíòàëèñòêè èñëÿì, êàêòî è çà ïðîïîâÿäâàíåòî íà êàêâàòî è äà áèëî äðóãà ôóíäàìåíòàëèñòêà ðåëèãèÿ èëè èäåîëîãèÿ, íå ìîæå äà èìà íàêàçàòåëíà îòãîâîðíîñò. À íÿìàøå íèêàêâè äàííè, ÷å îò òîâà ïðîïîâÿäâàíå ñà ïîñëåäâàëè íàñèëñòâåíè äåéñòâèÿ èëè çàïëàõè çà îáùåñòâåíèÿ ðåä è ñèãóðíîñòòà íà Áúëãàðèÿ. Çàòîâà òàêîâà ðåøåíèå å îïàñíî è å â ðóñëîòî íà îíåçè ðåøåíèÿ, êîèòî ìíîãî çàïàäíè ñòðàíè ïðèåõà. Àç âèæäàì â òîâà ëîø ñèãíàë. Íèå êîïèðàìå çàïàäíèòå äúðæàâè, êîèòî ñå áîðÿò ñ "Àë Êàéäà", íî åôåêòúò å âúðõó íàé-îáèêíîâåíè õîðà ìþñþëìàíè. Âåñòíèöèòå ïèñàõà, ÷å "Àë Êàéäà" ôèíàíñèðàëà èçãðàæäàíåòî íà äæàìèÿ ïðåç 1994 ã. â íÿêàêâî ñåëî. Íî äîðè ôèíàíñèðàíåòî äà å îò ôîíäàöèÿ, ñâúðçàíà ñ "Àë Êàéäà", íàëè íå å äîêàçàíî, ÷å ìåñòíàòà ìþñþëìàíñêà îáùíîñò å çàïëàøèëà Áúëãàðèÿ?! Íàïðèìåð äæàìèÿòà â Ñîôèÿ å íàïðàâèë Ñèíàí, êîéòî å áèë áëèçúê íà ñóëòàí Ñþëåéìàí, òðúãíàë íà ðåëèãèîçåí ïîõîä ñðåùó öÿëà Åâðîïà. Íèìà ìîæåì äà êàæåì, ÷å ùîì äæàìèÿ-

òà å íàïðàâåíà îò íåãî, òÿ çàïëàøâà ñ íåùî õîðàòà â Áúëãàðèÿ?! À èíà÷å â ìíîãî ðåëèãèè, äîðè è â ïðàâîñëàâíàòà, èìà åëåìåíòè, êîèòî íå ñà ñúâìåñòèìè ñúñ ñúâðåìåííèòå ïðèíöèïè íà ïðàâàòà íà ÷îâåêà. Íàïðèìåð ïðàâîñëàâíàòà öúðêâà êàçâà, ÷å ñâåùåíèê è âëàäèêà æåíà íå ìîæå äà áúäå. Áúëãàðèÿ ìîæå áè ùå äîáèå íÿêîè îò ïðîáëåìèòå íà íàïðåäíàëèòå ñòðàíè â Åâðîïà è Ñåâåðíà Àìåðèêà. Èìà äâà íà÷èíà: Ïúðâèÿò å, êîãàòî òÿ ñòàíå ìÿñòî, â êîåòî ñå ðàçâèâàò ìþñþëìàíñêè è äðóãè îáùíîñòè, ïîëèòè÷åñêè è äðóãè ãðóïèðîâêè, êîèòî íå ñà ìåñòíè è êîèòî ñà íÿêàêúâ âèä çàïëàõà çà ñèãóðíîñòòà íà ñòðàíàòà, çà ïðàâàòà è ñâîáîäèòå íà äðóãèòå õîðà â Áúëãàðèÿ. Äðóãèÿò íà÷èí å Åâðîïà è Ñåâåðíà Àìåðèêà äà ñúçäàäàò ïðîáëåì ñúñ ñîáñòâåíîòî ñè ïîâåäåíèå è îòíîøåíèå êúì ìþñþëìàíñêèòå îáùíîñòè ñ îòêàçà ñè äà ãè èíòåãðèðàò è äà ñå áîðÿò èëè äà íàñúð÷àâàò àíòèìþñþëìàíñêè ïðåäðàçñúäúöè, êîèòî ñúùåñòâóâàò â òåçè îáùåñòâà. Òå íå ïðîñòî äåçèíòåãðèðàò òåçè îáùíîñòè, à ãè ïðàâÿò âðàãîâå. Ñ òîâà, ÷å ãîâîðèì è ñå îòíàñÿìå ñ òÿõ êàòî ñ âðàãîâå, ìîæåì äà ãè íàïðàâèì íàèñòèíà âðàãîâå. À òîâà å íåùî, êîåòî íå áèâà äà ñå äîïóñêà.

Ïðîäúëæàâà îò ñòð. 3 ñà íàðóøåíèå íà ïðàâîòî íà ñâîáîäà íà ðåëèãèÿòà." Êàêòî ñå âèæäà, áúëãàðñêèòå âëàñòè íèùî íîâî íå ñà íàó÷èëè è íèùî ñòàðî íå ñà çàáðàâèëè. È îáñòîÿòåëñòâàòà, è ðåøåíèÿòà ïî äâåòå ìþñþëìàíñêè äåëà ñà ñÿêàø îãëåäàëåí îáðàç åäíî íà äðóãî. Íî âñå ïàê èìà ðàçëèêà. Ïðåç 2004 ã. ÂÊÑ - íÿêîëêî ìåñåöà ïðåäè ðåøåíèåòî íà ñúäà â Ñòðàñáóðã - ïîñòàíîâÿâà, ÷å Íåäèì Ãåíäæåâ èìà ïðàâî è ÷å òîé âñúùíîñò å ëåãèòèìíèÿò ãëàâà íà ìþñþëìàíèòå ó íàñ. Ñ òîâà áè ñëåäâàëî äà ñå ïðåêðàòÿò è ïðåòåíöèèòå íà Ôèêðè Ñàëè è íåãîâàòà ãðóïà äà áúäàò ïðèçíàòè çà ðúêîâîäñòâî íà ìþñþëìàíèòå. Íî ïðåäñåäàòåëÿò íà ÑÃÑ, èçõîæäàéêè îò ñúîáðàæåíèåòî, ÷å ìþñþëìàíèòå âñå ïàê íèêàê íå ñà åäèííè, à ìîæå áè è èçïúëíÿâàéêè ïîëèòè÷åñêà ïîðú÷êà, âçèìà þðèäè÷åñêè íåâúçìîæíîòî, çàùîòî íå å ïðåäâèäåíî â Çàêîíà çà âåðîèçïîâåäàíèÿòà ðåøåíèå äà íàçíà÷è ñëóæåáíà "òðîéêà", êîÿòî äà ðúêîâîäè äî ñâèêâàíåòî íà îáåäèíèòåëíà êîíôåðåíöèÿ. Ñàìî ÷å òóê èìà òúíêîñò - òðîéêàòà ïåðñîíàëíî ñúâïàäà ñ ðúêîâîäñòâîòî, èçáðàíî íà åäíàòà îò äâåòå êîíôåðåíöèè â êðàÿ íà 2003 ã. ñ òîâà ðúêîâîäñòâî, êîåòî ñå íðàâè ñåãà íà ÄÏÑ - íà÷åëî ñ Ôèêðè Õàñàí. Ñëåä òîâà ÂÊÑ îòìåíÿ òîâà àáñóðäíî ðåøåíèå. Íî ïúê ã-í Ñàëè ïîëó÷àâà îò ÑÃÑ óäîñòîâåðåíèå - ñ ÿâíî íåâÿðíî ñúäúðæàíèå - ÷å å ëåãèòèìíèÿò ðúêîâîäèòåë. Ïîñëå - ïàê â íàðóøåíèå íà âñè÷êè ïðàâèëà - ñëåä íàìåñàòà íà Ãëàâíà ïðîêóðàòóðà èç÷åçâà îðèãèíàëúò íà ôèðìåíîòî äåëî è òàêà ÑÃÑ íå ìîæå äà èçâúðøè âïèñâàíåòî. Èçîáùî ïðåç åñåíòà íà 2004 ã. è ïðåç ïúðâèòå äâà ìåñåöà íà íîâàòà ãîäèíà äåéñòâèÿòà îêîëî ðúêîâîäñòâîòî íà ìþñþë-

ìàíèòå ñå ðàçâèâàò êàòî â àìåðèêàíñêè ãàíãñòåðñêè òðèëúð, ñàìî ÷å ïðåíåñåí íà áúëãàðñêà þðèäè÷åñêà ïî÷âà. Äîêîãà ùå ïðîäúëæàâà òàçè ïîäèãðàâêà ñ ðåëèãèîçíèòå ÷óâñòâà íà áúëãàðñêèòå ìþñþëìàíè? Äîêîãà? Âñúùíîñò âñè÷êè äåéñòâèÿ íà âñè÷êè ïðàâèòåëñòâà è íà çàèíòåðåñóâàíèòå ïîëèòè÷åñêè ñèëè ïî îòíîøåíèå íà ïðàâîñëàâíèòå õðèñòèÿíè è íà ìþñþëìàíèòå ó íàñ âå÷å 15 ãîäèíè ñëåäâàò åäíà è ñúùà ëîãèêà. Ñïîðåä òàçè ëîãèêà â êàêâî òî÷íî âÿðâàò õîðàòà è äàëè êàòî âÿðâàò, èìàò ïðàâî íà èçáîð íà äóõîâíèöèòå ñè, å âÿòúð ðàáîòà. Ðåëèãèÿòà ñå ðàçãëåæäà åäèíñòâåíî â êà÷åñòâîòî é íà ïîëèòè÷åñêè ðåñóðñ, ñàìî êàòî ñðåäñòâî çà óêðåïâàíå íà âëàñòòà è âëèÿíèåòî. Òóê äîðè íå çàñÿãàìå âúïðîñà çà ïàðèòå è çà èìîòèòå, à íå ÷å òàçè òåìà îòñúñòâà. Çàùî òðÿáâà äà ñå ÷óäèì? Ñèìáèîçàòà ìåæäó äúðæàâà è öúðêâà(è) å òîëêîâà äúëáîêî âêîðåíåí íàâèê ó áúëãàðñêèòå âëàñòèìàùè ïðåç ïîñëåäíèòå 127 ãîäèíè ñëåä îñíîâàâàíåòî íà íîâàòà áúëãàðñêà äúðæàâà, ÷å èäåÿòà çà ðåëèãèÿ, ñâîáîäíà îò äúðæàâíà íàìåñà è çà äúðæàâà, ïðèçíàâàùà âÿðàòà çà ñâåùåíî è òî÷íî ïîðàäè òîâà ÷àñòíî äåëî íà õîðàòà, âñúùíîñò ñåãà åäâà-åäâà çàïî÷âà äà ïóñêà íÿêàêâè òúíêè êîðåí÷åòà â îáùåñòâåíàòà ìåíòàëíîñò. È òå íåïðåêúñíàòî ïðàêòè÷åñêè ñå èçòðúãâàò. Êàòî îñòàâèì íàñòðàíà ñòðàøíèÿ åôåêò âúðõó äóøèòå íà õîðàòà, êîèòî òàêà ìàëêî ïî ìàëêî ãóáÿò íîâîïðèäîáèòèÿ âêóñ êúì ñâîáîäà, ñàìîòî îáåçöåíÿâàíå íà öåííîñòèòå, êîèòî âÿðàòà íîñè, ÿâíî íå òðåâîæè íèêîãî. Ïîíå íå è òåçè, êîèòî ñúñòàâëÿâàò ò.íàð. "ïîëèòè÷åñêà êëàñà". ÎÁÅÊÒÈ 9

Има ли опастност от ислямски фундаментализъм в България?  

Публикация на списание Обектив, брой 118 от 2005г.