Page 1

Êîé ãî å ãðèæà çà îáåçöåíÿâàíåòî íà öåííîñòèòå? Åìèë ÊÎÅÍ

Å

äíà ïîïóëÿðíà ïåñåí îò âðåìåòî íà êîìóíèçìà çàïî÷âàøå ñúñ ñòèõà "Âèõðè âðàæäåáíè íàä íàñ ñà çàâèëè". Ñòðóâà ìè ñå, ÷å òîçè ñòèõ íàïúëíî ïîäõîæäà íà äúëãîãîäèøíàòà ñèòóàöèÿ â è îêîëî ðúêîâîäñòâîòî íà ìþñþëìàíñêîòî èçïîâåäàíèå. Ãîäèíè íàðåä òàì ñå áîðÿò âðàæäóâàùè ãðóïè, êîèòî ñúáèðàò ïðèâúðæåíèöè, ïðàâÿò êîíôåðåíöèè, îòðè÷àò ñå åäíè äðóãè è ÷åñòî ïîëçâàò óñëóãèòå íà äúðæàâàòà, çà äà íàääåëåÿò íàä ïðîòèâíèöèòå ñè. Òÿ, îò ñâîÿ ñòðàíà, íå ñòîè ñúñ ñêðúñòåíè ðúöå è îõîòíî ñå íàìåñâà, îñîáåíî êîãàòî òðÿáâà äà ïðîêàðâà èíòåðåñà íà ÄÏÑ èëè íà äðóã ñèëåí íà äåíÿ. Ñïåöèàëíî çà ÄÏÑ, ïîðàäè ïðåîáëàäàâàùèÿ ñúñòàâ íà èçáèðàòåëèòå ìó, êîíòðîëúò âúðõó Ãëàâíîòî ìþôòèéñòâî ïðåäñòàâëÿâà âàæåí ïîëèòè÷åñêè ðåñóðñ. Îò äðóãà ñòðàíà, èìà ìíîãî ïðåäïîëîæåíèÿ çà òîâà, ÷å áîðáàòà ñúùî òàêà å è çà òîâà, êîè ñèëè â èñëÿìñêèÿ ñâÿò ùå èìàò ðåøàâàùî âëèÿíèå âúðõó ðúêîâîäñòâîòî íà áúëãàðñêèòå ìþñþëìàíè. È òàêà, íà 29 äåêåìâðè 2003 ã. ñå ñúñòîÿ êîíôåðåíöèÿ íà ìþñþëìàíñêîòî èçïîâåäàíèå - ñïîðåä èñëÿìñêàòà òåðìèíîëîãèÿ Âúðõîâíà ìþñþëìàíñêà øóðà. Íî ïîðàäè íåïðåîäîëèìè ïðîòèâîðå÷èÿ â ðúêîâîäíàòà ãðóïà íà èñëÿìñêàòà îáùíîñò, êîíôåðåíöèÿòà ïîäîáíî íà ìíîãî ïîëèòè÷åñêè ïàðòèè - ñå ðàçäâîè. Äâåòå ñúáðàíèÿ èçáðàõà äâà Âèñøè ìþñþëìàíñêè äóõîâíè ñúâåòà è ñúîòâåòíî äâàìà ãëàâíè ìþôòèè - Ôèêðè Ñàëè è Àëè Õàäæèñàäúê. È äâåòå ðúêîâîäñòâà ñà ïîèñêàëè îò Ñîôèéñêèÿ ãðàäñêè ñúä äà áúäàò ðåãèñòðèðàíè. Ìåæäóâðåìåííî Íåäèì Ãåíäæåâ, èçáðàí çà ïðåäñåäàòåë íà Âèñøèÿ ìþñþëìàíñêè äóõîâåí ñúâåò íà êîíôåðåíöèÿ ïðåç 1996 ã. àòàêóâà ïðåä áúëãàðñêèÿ ñúä è ïðåä òîçè â Ñòðàñáóðã ðåçóëòàòèòå îò êîíôåðåíöèèòå íà ìþñþëìàíèòå ïðåç 1997 è 2000 ã. Íà 16 äåêåìâðè 2004 ã. Ñòðàñáóðãñêèÿò ñúä ïîñòàíîâè, ÷å äúðæàâàòà ïî íåäîïóñòèì íà÷èí ñå å íàìåñèëà âúâ âúòðåøíèòå ðàáîòè íà ðàçöåïåíàòà ðåëèãèîçíà îáùíîñò íà ìþñþëìàíèòå, êàòî å ïðèçíàëà çà ëåãèòèìíè ðúêîâîäñòâàòà, èçáðàíè íà òåçè êîíôåðåíöèè, áåç äà îò÷èòà ôàêòà, ÷å òå ïðåäñòàâëÿâàò ñàìî åäíàòà ñòðàíà îò äúëáîêî ðàçöåïåíàòà ëèäåðñêà ãðóïà íà ìþñþëìàíèòå è áåç äà ñå ïîãðèæè äà ïîñðåäíè÷è ñ öåë ïðèìèðèå. Íî äàëè òîâà áåøå ïúðâèÿò ñëó÷àé? Ñúâñåì íå. Åòî êàêâî áåøå íàïèñàíî â ðåøåíèåòî ïî äåëîòî íà Õàñàí è ×àóø ñðåùó Áúëãàðèÿ îò 26 îêòîìâðè 2000 ã.: "Ïðàâîòî íà ñâîáîäà íà ðåëèãèÿòà" èçêëþ÷âà êàêâàòî è äà å äèñêðåöèÿ îò ñòðàíà íà äúðæàâàòà äà îïðåäåëÿ äàëè ðåëèãèîçíèòå âÿðâàíèÿ èëè íà÷èíèòå çà èçðàçÿâàíå íà òåçè âÿðâàíèÿ ñà ëåãèòèìíè. Äåéñòâèÿ íà äúðæàâàòà,

îáëàãîäåòåëñòâàùè åäèí âîäà÷ íà ðàçäåëåíà ðåëèãèîçíà îáùíîñò èëè ïðåäïðèåìàíè ñ öåë äà ïðèíóäÿò îáùíîñòòà ïðîòèâ æåëàíèåòî é äà ñå îáåäèíè îêîëî åäíî-åäèíñòâåíî ðúêîâîäñòâî ìîæå äà ñå ðàçãëåæäà êàòî íàìåñà â ñâîáîäàòà íà ðåëèãèÿòà.  äåìîêðàòè÷íèòå îáùåñòâà íå òðÿáâà äúðæàâàòà äà ïðåäïðèåìà äåéñòâèÿ, çà äà îáåçïå÷è ïîä÷èíÿâàíåòî íà ðåëèãèîçíèòå îáùíîñòè íà åäíî îáåäèíåíî ðúêîâîäñòâî." Òîãàâà ã-í Ôèêðè Õàñàí áåøå ïîòúðïåâø îò äåéñòâèÿòà íà èçïúëíèòåëíàòà âëàñò, äîìèíèðàíà ïî âðåìå íà ïîäàâàíåòî íà æàëáàòà îò ÁÑÏ è Æàí Âèäåíîâ, êîèòî íå èñêàõà ïîääúðæàí îò "òóðñêàòà ïàðòèÿ" ÷îâåê äà çàåìå ëèäåðñêîòî ìÿñòî ñðåä ìþñþëìàíñêàòà îáùíîñò. Îò äðóãà ñòðàíà, íèòî ÄÏÑ, íèòî äîøëèÿò íà âëàñò ïðåç 1997 ã. ÑÄÑ æåëàåõà äà âèäÿò íà÷åëî íà ìþñþëìàíèòå ã-í Íåäèì Ãåíäæåâ, èçâåñòåí ñ òîâà, ÷å áåøå Ãëàâåí ìþôòèÿ è ïî âðåìåòî íà ò.íàð. "Âúçðîäèòåëåí ïðîöåñ". È òàêà Äèðåêöèÿòà ïî èçïîâåäàíèÿòà ïî âðåìåòî íà ïðàâèòåëñòâîòî íà ÁÑÏ íàïðàâè âñè÷êî âúçìîæíî ã-í Ôèêðè Ñàëè Õàñàí äà íå ñòàíå Ãëàâåí ìþôòèÿ. Ïðåç 1997 è ïðåç 2000 ã. ñà íàïðàâåíè îïèòè çà îáåäèíèòåëíè êîíôåðåíöèè. Íî òåçè îïèòè áÿõà, êàêòî å çàïèñàíî â ðåøåíèåòî íà Ñòðàñáóðãñêèÿ ñúä, òàêà "ðúêîâîäåíè" îò Äèðåêöèÿòà ïî âåðîèçïîâåäàíèÿòà, ÷å íàïðèìåð íà êîíôåðåíöèÿòà îò 23 îêòîìâðè 1997 ã. ã-í Ãåíäæåâ íå å áèë äîïóñíàò äà âëåçå â çàëàòà, êúäåòî ñå å ïðîâåæäàëî ñúáèòèåòî. À òîé èìà ñâîèòå ïðèâúðæåíèöè, êàêòî è ã-í Ôèêðè Õàñàí. Ñòðàñáóðãñêèÿò ñúä, â ïðèñúäàòà ñè ïî äåëîòî íà Íåäèì Ãåíäæåâ ñðåùó Áúëãàðèÿ (äúðæàâàòà ùå òðÿáâà äà ìó ïëàòè îáåçùåòåíèå çà ñìåòêà íà äàíúêîïëàòåöà), ìåæäó äðóãîòî çàÿâè: "Ñúäúò ïî òàêúâ íà÷èí íàìèðà, ÷å èìà íàðóøåíèå íà ïðàâàòà ïî ÷ëåí 9 îò Êîíâåíöèÿòà íà îðãàíèçàöèÿòà íà æàëáîïîäàòåëÿ, êîåòî ñå èçðàçÿâà â òîâà, ÷å ñúîòâåòíèÿò çàêîí è ïðàêòèêà íà âëàñòèòå èìàõà åôåêòà äà ïðèíóäÿò ðàçäåëåíàòà îáùíîñò äà ïðèåìå åäèííî ðúêîâîäñòâî ïðîòèâ âîëÿòà íà åäíîòî îò äâåòå ñúïåðíè÷åùè ñè ðúêîâîäñòâà." È ïî-íàòàòúê: "Íî Ñúäúò ïîâòàðÿ îòíîâî, ÷å â äåìîêðàòè÷íèòå îáùåñòâà äúðæàâàòà ïî ïðèíöèï íÿìà íóæäà äà âçèìà ìåðêè, ñ öåë ðåëèãèîçíèòå îáùíîñòè äà îñòàíàò åäèííè èëè äà áúäàò ðúêîâîäåíè îò åäèííî ðúêîâîäñòâî. Ðîëÿòà íà âëàñòèòå â ñèòóàöèÿ íà êîíôëèêò... íå å äà îòñòðàíè ïðè÷èíàòà çà íàïðåæåíèåòî, ïðåìàõâàéêè ïëóðàëèçìà, íî äà îñèãóðè, ÷å êîíôëèêòóâàùèòå ãðóïè ùå ñå îòíàñÿò òúðïèìî åäíà êúì äðóãà." À ïîíàòàòúê ïðîñòî ñå ïîâòàðÿ åäèí îò êëþ÷îâèòå ìîìåíòè â ðåøåíèåòî ïî äåëîòî Õàñàí è ×àóø: "Êàêòî ñúäúò âå÷å çàÿâè ïî-ãîðå, ìåðêèòå íà äúðæàâàòà, ôàâîðèçèðàùè åäèí ëèäåð íà ðàçäåëåíà ðåëèãèîçíà îáùíîñò... Ïðîäúëæàâà íà ñòð.9 ÎÁÅÊÒÈ 3


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” Ïðîäúëæàâà îò ñòð. 7 êàêâî òî÷íî ñòàâà âúïðîñ, íå ìîæà äà ñå ðàçáåðå, çàùîòî âúðõó òåçè ðåøåíèÿ íÿìà ñúäåáåí êîíòðîë. Äðóã ÷îâåê, æèâååù áëèçî äî Ïàçàðäæèê, ñúùî áåøå îñúäåí. Ìîåòî âèæäàíå å, ÷å çà ïðîïîâÿäâàíåòî íà ôóíäàìåíòàëèñòêè èñëÿì, êàêòî è çà ïðîïîâÿäâàíåòî íà êàêâàòî è äà áèëî äðóãà ôóíäàìåíòàëèñòêà ðåëèãèÿ èëè èäåîëîãèÿ, íå ìîæå äà èìà íàêàçàòåëíà îòãîâîðíîñò. À íÿìàøå íèêàêâè äàííè, ÷å îò òîâà ïðîïîâÿäâàíå ñà ïîñëåäâàëè íàñèëñòâåíè äåéñòâèÿ èëè çàïëàõè çà îáùåñòâåíèÿ ðåä è ñèãóðíîñòòà íà Áúëãàðèÿ. Çàòîâà òàêîâà ðåøåíèå å îïàñíî è å â ðóñëîòî íà îíåçè ðåøåíèÿ, êîèòî ìíîãî çàïàäíè ñòðàíè ïðèåõà. Àç âèæäàì â òîâà ëîø ñèãíàë. Íèå êîïèðàìå çàïàäíèòå äúðæàâè, êîèòî ñå áîðÿò ñ "Àë Êàéäà", íî åôåêòúò å âúðõó íàé-îáèêíîâåíè õîðà ìþñþëìàíè. Âåñòíèöèòå ïèñàõà, ÷å "Àë Êàéäà" ôèíàíñèðàëà èçãðàæäàíåòî íà äæàìèÿ ïðåç 1994 ã. â íÿêàêâî ñåëî. Íî äîðè ôèíàíñèðàíåòî äà å îò ôîíäàöèÿ, ñâúðçàíà ñ "Àë Êàéäà", íàëè íå å äîêàçàíî, ÷å ìåñòíàòà ìþñþëìàíñêà îáùíîñò å çàïëàøèëà Áúëãàðèÿ?! Íàïðèìåð äæàìèÿòà â Ñîôèÿ å íàïðàâèë Ñèíàí, êîéòî å áèë áëèçúê íà ñóëòàí Ñþëåéìàí, òðúãíàë íà ðåëèãèîçåí ïîõîä ñðåùó öÿëà Åâðîïà. Íèìà ìîæåì äà êàæåì, ÷å ùîì äæàìèÿ-

òà å íàïðàâåíà îò íåãî, òÿ çàïëàøâà ñ íåùî õîðàòà â Áúëãàðèÿ?! À èíà÷å â ìíîãî ðåëèãèè, äîðè è â ïðàâîñëàâíàòà, èìà åëåìåíòè, êîèòî íå ñà ñúâìåñòèìè ñúñ ñúâðåìåííèòå ïðèíöèïè íà ïðàâàòà íà ÷îâåêà. Íàïðèìåð ïðàâîñëàâíàòà öúðêâà êàçâà, ÷å ñâåùåíèê è âëàäèêà æåíà íå ìîæå äà áúäå. Áúëãàðèÿ ìîæå áè ùå äîáèå íÿêîè îò ïðîáëåìèòå íà íàïðåäíàëèòå ñòðàíè â Åâðîïà è Ñåâåðíà Àìåðèêà. Èìà äâà íà÷èíà: Ïúðâèÿò å, êîãàòî òÿ ñòàíå ìÿñòî, â êîåòî ñå ðàçâèâàò ìþñþëìàíñêè è äðóãè îáùíîñòè, ïîëèòè÷åñêè è äðóãè ãðóïèðîâêè, êîèòî íå ñà ìåñòíè è êîèòî ñà íÿêàêúâ âèä çàïëàõà çà ñèãóðíîñòòà íà ñòðàíàòà, çà ïðàâàòà è ñâîáîäèòå íà äðóãèòå õîðà â Áúëãàðèÿ. Äðóãèÿò íà÷èí å Åâðîïà è Ñåâåðíà Àìåðèêà äà ñúçäàäàò ïðîáëåì ñúñ ñîáñòâåíîòî ñè ïîâåäåíèå è îòíîøåíèå êúì ìþñþëìàíñêèòå îáùíîñòè ñ îòêàçà ñè äà ãè èíòåãðèðàò è äà ñå áîðÿò èëè äà íàñúð÷àâàò àíòèìþñþëìàíñêè ïðåäðàçñúäúöè, êîèòî ñúùåñòâóâàò â òåçè îáùåñòâà. Òå íå ïðîñòî äåçèíòåãðèðàò òåçè îáùíîñòè, à ãè ïðàâÿò âðàãîâå. Ñ òîâà, ÷å ãîâîðèì è ñå îòíàñÿìå ñ òÿõ êàòî ñ âðàãîâå, ìîæåì äà ãè íàïðàâèì íàèñòèíà âðàãîâå. À òîâà å íåùî, êîåòî íå áèâà äà ñå äîïóñêà.

Ïðîäúëæàâà îò ñòð. 3 ñà íàðóøåíèå íà ïðàâîòî íà ñâîáîäà íà ðåëèãèÿòà." Êàêòî ñå âèæäà, áúëãàðñêèòå âëàñòè íèùî íîâî íå ñà íàó÷èëè è íèùî ñòàðî íå ñà çàáðàâèëè. È îáñòîÿòåëñòâàòà, è ðåøåíèÿòà ïî äâåòå ìþñþëìàíñêè äåëà ñà ñÿêàø îãëåäàëåí îáðàç åäíî íà äðóãî. Íî âñå ïàê èìà ðàçëèêà. Ïðåç 2004 ã. ÂÊÑ - íÿêîëêî ìåñåöà ïðåäè ðåøåíèåòî íà ñúäà â Ñòðàñáóðã - ïîñòàíîâÿâà, ÷å Íåäèì Ãåíäæåâ èìà ïðàâî è ÷å òîé âñúùíîñò å ëåãèòèìíèÿò ãëàâà íà ìþñþëìàíèòå ó íàñ. Ñ òîâà áè ñëåäâàëî äà ñå ïðåêðàòÿò è ïðåòåíöèèòå íà Ôèêðè Ñàëè è íåãîâàòà ãðóïà äà áúäàò ïðèçíàòè çà ðúêîâîäñòâî íà ìþñþëìàíèòå. Íî ïðåäñåäàòåëÿò íà ÑÃÑ, èçõîæäàéêè îò ñúîáðàæåíèåòî, ÷å ìþñþëìàíèòå âñå ïàê íèêàê íå ñà åäèííè, à ìîæå áè è èçïúëíÿâàéêè ïîëèòè÷åñêà ïîðú÷êà, âçèìà þðèäè÷åñêè íåâúçìîæíîòî, çàùîòî íå å ïðåäâèäåíî â Çàêîíà çà âåðîèçïîâåäàíèÿòà ðåøåíèå äà íàçíà÷è ñëóæåáíà "òðîéêà", êîÿòî äà ðúêîâîäè äî ñâèêâàíåòî íà îáåäèíèòåëíà êîíôåðåíöèÿ. Ñàìî ÷å òóê èìà òúíêîñò - òðîéêàòà ïåðñîíàëíî ñúâïàäà ñ ðúêîâîäñòâîòî, èçáðàíî íà åäíàòà îò äâåòå êîíôåðåíöèè â êðàÿ íà 2003 ã. ñ òîâà ðúêîâîäñòâî, êîåòî ñå íðàâè ñåãà íà ÄÏÑ - íà÷åëî ñ Ôèêðè Õàñàí. Ñëåä òîâà ÂÊÑ îòìåíÿ òîâà àáñóðäíî ðåøåíèå. Íî ïúê ã-í Ñàëè ïîëó÷àâà îò ÑÃÑ óäîñòîâåðåíèå - ñ ÿâíî íåâÿðíî ñúäúðæàíèå - ÷å å ëåãèòèìíèÿò ðúêîâîäèòåë. Ïîñëå - ïàê â íàðóøåíèå íà âñè÷êè ïðàâèëà - ñëåä íàìåñàòà íà Ãëàâíà ïðîêóðàòóðà èç÷åçâà îðèãèíàëúò íà ôèðìåíîòî äåëî è òàêà ÑÃÑ íå ìîæå äà èçâúðøè âïèñâàíåòî. Èçîáùî ïðåç åñåíòà íà 2004 ã. è ïðåç ïúðâèòå äâà ìåñåöà íà íîâàòà ãîäèíà äåéñòâèÿòà îêîëî ðúêîâîäñòâîòî íà ìþñþë-

ìàíèòå ñå ðàçâèâàò êàòî â àìåðèêàíñêè ãàíãñòåðñêè òðèëúð, ñàìî ÷å ïðåíåñåí íà áúëãàðñêà þðèäè÷åñêà ïî÷âà. Äîêîãà ùå ïðîäúëæàâà òàçè ïîäèãðàâêà ñ ðåëèãèîçíèòå ÷óâñòâà íà áúëãàðñêèòå ìþñþëìàíè? Äîêîãà? Âñúùíîñò âñè÷êè äåéñòâèÿ íà âñè÷êè ïðàâèòåëñòâà è íà çàèíòåðåñóâàíèòå ïîëèòè÷åñêè ñèëè ïî îòíîøåíèå íà ïðàâîñëàâíèòå õðèñòèÿíè è íà ìþñþëìàíèòå ó íàñ âå÷å 15 ãîäèíè ñëåäâàò åäíà è ñúùà ëîãèêà. Ñïîðåä òàçè ëîãèêà â êàêâî òî÷íî âÿðâàò õîðàòà è äàëè êàòî âÿðâàò, èìàò ïðàâî íà èçáîð íà äóõîâíèöèòå ñè, å âÿòúð ðàáîòà. Ðåëèãèÿòà ñå ðàçãëåæäà åäèíñòâåíî â êà÷åñòâîòî é íà ïîëèòè÷åñêè ðåñóðñ, ñàìî êàòî ñðåäñòâî çà óêðåïâàíå íà âëàñòòà è âëèÿíèåòî. Òóê äîðè íå çàñÿãàìå âúïðîñà çà ïàðèòå è çà èìîòèòå, à íå ÷å òàçè òåìà îòñúñòâà. Çàùî òðÿáâà äà ñå ÷óäèì? Ñèìáèîçàòà ìåæäó äúðæàâà è öúðêâà(è) å òîëêîâà äúëáîêî âêîðåíåí íàâèê ó áúëãàðñêèòå âëàñòèìàùè ïðåç ïîñëåäíèòå 127 ãîäèíè ñëåä îñíîâàâàíåòî íà íîâàòà áúëãàðñêà äúðæàâà, ÷å èäåÿòà çà ðåëèãèÿ, ñâîáîäíà îò äúðæàâíà íàìåñà è çà äúðæàâà, ïðèçíàâàùà âÿðàòà çà ñâåùåíî è òî÷íî ïîðàäè òîâà ÷àñòíî äåëî íà õîðàòà, âñúùíîñò ñåãà åäâà-åäâà çàïî÷âà äà ïóñêà íÿêàêâè òúíêè êîðåí÷åòà â îáùåñòâåíàòà ìåíòàëíîñò. È òå íåïðåêúñíàòî ïðàêòè÷åñêè ñå èçòðúãâàò. Êàòî îñòàâèì íàñòðàíà ñòðàøíèÿ åôåêò âúðõó äóøèòå íà õîðàòà, êîèòî òàêà ìàëêî ïî ìàëêî ãóáÿò íîâîïðèäîáèòèÿ âêóñ êúì ñâîáîäà, ñàìîòî îáåçöåíÿâàíå íà öåííîñòèòå, êîèòî âÿðàòà íîñè, ÿâíî íå òðåâîæè íèêîãî. Ïîíå íå è òåçè, êîèòî ñúñòàâëÿâàò ò.íàð. "ïîëèòè÷åñêà êëàñà". ÎÁÅÊÒÈ 9


Кой го е грижа за обезценяването на ценностите?  

Една популярна песен от времето на комунизма започваше със стиха "Вихри връждебни над нас са завили". Струвами се, че този стих напълно подх...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you