Issuu on Google+

Èìà ëè ïðîèçâîë ïî ãðàíèöèòå íà Øåíãåíñêîòî ïðîñòðàíñòâî?

Ñâèëåí ÎÂ×ÀÐÎÂ

À

íãåë Äèí÷åâ å åäèí îò ìíîãîòî áúëãàðñêè ãðàæäàíè, íåóñïåëè äà ñå âúçïîëçâàò îò òàêà ðåêëàìèðàíèÿ áåçâèçîâ ðåæèì çà ïúòóâàíå â Øåíãåíñêàòà çîíà. Ïðè îïèò äà ïðåìèíå ïðåç âúíøíàòà ãðàíèöà íà ÅÑ ìó å îòêàçàí äîñòúï ïî åäèí èçêëþ÷èòåëíî ãðóá è áåçöåðåìîíåí íà÷èí äî òåðèòîðèÿòà íà ñòðàíèòå-÷ëåíêè íà Øåíãåíñêîòî ñïîðàçóìåíèå. Ãîñïîäèí Äèí÷åâ èìà ìàëúê áèçíåñ - ïðåïèòàâà ñå ñ ïðåâîçè ñðåùó çàïëàùàíå ñúñ ñîáñòâåí ìèêðîáóñ, îáèêíîâåíî â ðàìêèòå íà Áúëãàðèÿ. Ïðè ïîñëåäíèòå ñè äâà êóðñà îáà÷å å áèë íàåò çà ïðåâîç â ÷óæáèíà, âòîðèÿò ïúò - äî Èòàëèÿ, êîÿòî å ñòðàíà ïî Øåíãåíñêîòî ñïîðàçóìåíèå. Ïúðâîíà÷àëíèÿò ïëàí íà íåãîâèòå êëèåíòè áèë äà ïúòóâàò ñ ôåðèáîòà Äóðúñ-Áàðè, ïîðàäè êîåòî ïðåìèíàëè ïðåç Àëáàíèÿ. Íà ïðèñòàíèùå Äóðúñ òå ðàçáðàëè, ÷å ñëåäâàùèÿò ôåðèáîò å òâúðäå êúñíî, ïîðàäè êîåòî îòïúòóâàëè çà ïðèñòàíèùå Áàð â ×åð-

íà ãîðà. Îòòàì ñå êà÷èëè íà ôåðèáîòà çà Áàðè. Íåïðèÿòíîñòèòå çàïî÷íàëè ïðè ñëèçàíåòî èì íà ïðèñòàíèùåòî â Áàðè. Íà èòàëèàíñêà òåðèòîðèÿ, ïðè ïàñïîðòíèÿ êîíòðîë îò ñòðàíà íà èòàëèàíñêèòå ãðàíè÷íè ïîëèöàè áúëãàðñêèòå ãðàæäàíè áèëè ùàòåëíî ïðîó÷åíè. Ôàêòúò íà ïðåìèíàâàíåòî ïðåç àëáàíñêà òåðèòîðèÿ ñúáóäèë íåî÷àêâàíî ïîäîçðåíèå, âúïðåêè ÷å îáåêò íà òàêîâà ïîäîçðåíèå íå ñòàíàëè ïðèñòèãàùèòå îò àëáàíñêè ïðèñòàíèùà. Ñëåä ïðîäúëæèòåëåí ðàçïèò íà ïúòíèöèòå â ìèêðîáóñà çà öåëòà íà ïîñåùåíèåòî è êðàéíàòà äåñòèíàöèÿ, òå áèëè ïðèíóäåíè äà ÷àêàò íÿêîëêî ÷àñà. Ñëåä òîâà èì áèë ïðåäÿâåí ïðîòîêîë (íà íåðàçáèðàåì åçèê) çà íåäîïóñêàíå ïðåç èòàëèàíñêàòà ãðàíèöà. Òå áèëè ïðèêàíåíè äà ñå êà÷àò îáðàòíî íà ôåðèáîòà. Âúçíèêíàëîòî ïðåðåêàíèå èòàëèàíñêèòå ãðàíè÷íè ñëóæèòåëè âúçïðèåëè êàòî ñúïðîòèâà è óïîòðåáèëè



ØÅÍÃÅÍÑÊÈÒÅ ÏÐÀÂÈËÀ Ñòðàíè ïî Øåíãåíñêîòî ñïîðàçóìåíèå ñà âñè÷êè äúðæàâè îò ÅÑ ñ èçêëþ÷åíèå íà Âåëèêîáðèòàíèÿ è Èðëàíäèÿ, è äâå äúðæàâè, êîèòî íå ñà ÷àñò îò åâðîñúþçà - Íîðâåãèÿ è Èñëàíäèÿ. Ñïîðàçóìåíèåòî ïðåìàõâà ãðàíè÷íèÿ êîíòðîë ìåæäó ñòðàíèòå÷ëåíêè (ò.íàð. âúòðåøíè ãðàíèöè), íî çàñèëâà êîíòðîëà ïî ãðàíèöèòå ñ òðåòè ñòðàíè (ò.íàð. âúíøíè ãðàíèöè). Èçèñêâàíèÿòà çà áåçâèçîâî ïðåìèíàâàíå ïðåç âúíøíèòå ãðàíèöè è ïðåñòîé â Øåíãåíñêàòà çîíà ñà ïðåäâèäåíè â ÷ë.5 îò Øåíãåíñêàòà êîíâåíöèÿ. Âñÿêî ëèöå èìà ïðàâî íà êðàòêîñðî÷íî ïðåáèâàâàíå íà òåðèòîðèÿòà íà ñòðàíèòå-÷ëåíêè íà Êîíâåíöèÿòà çà ïåðèîä îò òðè ìåñåöà çà âñåêè øåñò ìåñåöà, ñ÷èòàíî îò ìîìåíòà íà ïúðâîòî âëèçàíå. Çà âñÿêî ïðåìèíàâàíå íà âúíøíà ãðàíèöà ëèöåòî, ãðàæäàíèí íà òðåòà ñòðàíà, òðÿáâà äà îòãîâàðÿ íà ñëåäíèòå êðèòåðèè: äà ïðèòåæàâàò âàëèäåí äîêóìåíò çà ïúòóâàíå; äà íÿìà íàëîæåíà çàáðàíà çà âëèçàíå â Øåíãåíñêîòî ïðîñòðàíñòâî (ò.íàð. SIS alert); äà íå ïðåäñòàâëÿâà çàïëàõà çà îáùåñòâåíàòà ïîëèòèêà, íàöèîíàëíàòà ñèãóðíîñò èëè ìåæäóíàðîäíèòå âðúçêè íà êîÿòî è äà áèëî ñòðàíà-÷ëåí; äà ïðèòåæàâà äîêóìåíòè, óäîñòîâåðÿâàùè öåëòà íà ïúòóâàíåòî è óñëîâèÿòà íà ïðåñòîÿ; äà ïðèòåæàâà äîêóìåíòè, óäîñòîâåðÿâà-

20 ÎÁÅÊÒÈÂ

ùè ïðèòåæàâàíåòî íà äîñòàòú÷íî ñðåäñòâà çà ïîñî÷åíèÿ îò ëèöåòî ïåðèîä íà ïðåñòîé, êàêòî è çà îáðàòíèÿ ïúò èëè äîêóìåíòè, óäîñòîâåðÿâàùè âúçìîæíîñòòà íà ëèöåòî íà ïðèäîáèå çàêîííî òàêèâà ñðåäñòâà. Àêî ëèöåòî íå îòãîâàðÿ äîðè íà åäèí êðèòåðèé, ãðàíè÷íèòå âëàñòè òðÿáâà äà îòêàæàò äîïóñêàíå äî òåðèòîðèÿòà íà ñòðàíèòå-÷ëåíêè. Î÷åâèäíî, ïîñëåäíèòå äâà êðèòåðèÿ ñà ôîðìóëèðàíè òâúðäå îáùî è ïîñòàâÿò íàé-ìíîãî ïðîáëåìè â ïðàêòèêàòà. Ïðè òÿõ Êîíâåíöèÿòà ïðåïðàùà êúì íàöèîíàëíîòî çàêîíîäàòåëñòâî ïî îòíîøåíèå ïðåöåíêàòà íà òîçè êðèòåðèé.  ïðàêòèêàòà òåçè êðèòåðèè òâúðäå ðÿäêî ñå ïðèëàãàò ïðè êîíòðîëà ïî âúíøíèòå ãðàíèöè íà Øåíãåíñêîòî ïðîñòðàíñòâî. Ìíîãî ÷åñòî ñå îòêàçâà äîñòúï äîðè íà õîðà, íàïúëíî ïîêðèâàùè âñè÷êè êðèòåðèè. Èòàëèÿ è Ãúðöèÿ âèíàãè ñà áèëè “îòëè÷íèöèòå” â òîâà îòíîøåíèå, à îòñêîðî êúì òÿõ ñå ïðèñúåäèíè è Ñëîâåíèÿ. Èìåííî èçáèðàòåëíîñòòà íà îñúùåñòâÿâàíèÿ êîíòðîë å íåùîòî, êîåòî áåçïîêîè íàé-ñèëíî, êàêòî è âúïðîñúò äîêîëêî èçáèðàòåëíîñòòà å ðåçóëòàò îò äèñêðèìèíàöèÿ èëè ïðîèçâîë.


Ïðàâîòî äà ñå îòêàæåø îò ïðàâà Ãåîðãè ËÎÇÀÍÎÂ

Ê

óëòóðíèÿò ïðîäóêò “Áèã Áðàäúð”, äîêîëêîòî èìà òàêúâ, íå áåøå íà åêðàíà, à â îáùåñòâåíèòå äåáàòè, êîèòî ïðåäèçâèêà. È íàé-âàæíèÿò îò òÿõ å çà çàùèòàòà íà ëè÷íàòà íåïðèêîñíîâåíîñò êàòî ÷îâåøêî ïðàâî. Âàæåí å â åäèí øèðîê êîíòåêñò, òúé êàòî â ñúâðåìåííèÿ ñâÿò ãðàíèöèòå íà ïóáëè÷íîñòòà íåïðåñòàííî ñå ðàçøèðÿâàò çà ñìåòêà íà ÷àñòíèÿ æèâîò - òîâà å ïðåäïîñòàâåíà òåíäåíöèÿ, è êàòî òåõíîëîãè÷íè âúçìîæíîñòè, è êàòî öåííîñòíà ñèñòåìà (â îòäàëå÷àâàíåòî é îò òúé íàðå÷åíèÿ âèêòîðèàíñêè ìîðàë). Äåáàòúò å âàæåí è çàùîòî ëè÷íàòà íåïðèêîñíîâåíîñò ïðèñúñòâà êàòî äóìè â íàöèîíàëíîòî íè çàêîíîäàòåëñòâî, íî ñåìàíòèêàòà èì èäâà “íà æèâî”, îò ïðîìåíÿùèòå ñå îòíîøåíèÿòà ìåæäó õîðàòà, íå å åäèí ïúò çàâèíàãè äàäåíà, à å ðåçóëòàò îò êîíñåíñóñè “òóê è ñåãà”. “Áèã Áðàäúð” äàäå øàíñ íà çðèòåëèòå, äîêàòî ñå îãëåæäàò â ãåðîèòå îò êúùàòà, äà ñå ïîñòàâÿò íà òÿõíî ìÿñòî è äà ñå çàïèòàò: äî êàêâî îò æèâîòà ñè íå áèõ äîïóñíàë ïîãëåäà íà ïóáëè÷íîñòòà - äî òîàëåòíàòà, äî öåëóâêàòà, äî èñòåðèÿòà... Ïðåäàâàíåòî íàòðóïà ìàòåðèàë, ÷åñòî äðàñòè÷åí, çà ñâîåîáðàçíî “òåðåííî èçñëåäâàíå” íà ãðàíèöàòà ìåæäó ïóáëè÷íî è ÷àñòíî â äíåøíîòî áúëãàðñêî îáùåñòâî. Òî îáà÷å ñâúðøè ïîâå÷å ðàáîòà â îáðàòíàòà ïîñîêà, êàòî íå ñàìî òåìàòèçèðà, íî è ïðîáëåìàòèçèðà ïðàâîòî íà ëè÷íà íåïðèêîñíîâåíîñò, äîêîëêîòî ó÷àñòíèöèòå â èãðàòà äîáðîâîëíî (ïî äîãîâîð) ñå áÿõà îòêàçàëè îò íåãî. Çà ïðúâ ïúò ñå ïîÿâè êàòåãîðè÷íî âúïðîñúò: èìàø ëè ïðàâî, îñâåí äà ñå ïîëçâàø, è äà

 ôèçè÷åñêà ñèëà è ïîìîùíè ñðåäñòâà. Ñëåä

óñïåøíîòî èì èçòëàñêâàíå íà ôåðèáîòà, çëîïîëó÷íèòå áúëãàðè ïîä îõðàíà èç÷àêàëè îáðàòíîòî ìó îòïúòóâàíå - ïîâå÷å îò 10 ÷àñà. Ïðè÷èíàòà çà íåäîïóñêàíåòî äî èòàëèàíñêà òåðèòîðèÿ å ïîñî÷åíà âúâ âðú÷åíèÿ èì ïðîòîêîë, à èìåííî - ëèïñà íà äîêóìåíòè, óäîñòîâåðÿâàùè öåëòà íà ïîñåùåíèåòî è ëèïñà íà äîñòàòú÷íî ñðåäñòâà ñúîáðàçíî âðåìåòðàåíåòî è ôîðìàòà íà ïðåñòîÿ. Áóäÿò íåäîóìåíèå íÿêîëêî îáñòîÿòåëñòâà. Ïúðâîòî å êàê âëàñòèòå ñà ïðåöåíèëè ðàçìåðà íà íåîáõîäèìàòà ñóìà, ñëåä êàòî òå íå ñà áèëè ïðèêàíåíè äà îáÿâÿò ïåðèîäà íà ïëàíèðàíèÿ îò òÿõ ïðåñòîé; êàê ãðàíè÷íèòå âëàñòè ñà ðåøèëè, ÷å 1000 åâðî ñà íåäîñòàòú÷íè çà ïðåñòîÿ íà ãîñïîäèí Äèí÷åâ â Íåàïîë; ñ êàêâè äîêóìåíòè äà ñå äîêàæå åäíà òàêàâà öåë íà ïîñåùåíèåòî êàòî íàïðèìåð òóðèçúì è çàïîçíàâàíå ñ êóëòóðíîòî íàñëåäñòâî íà çàáåëåæèòåëíèÿ ãðàä; çàùî íè-

íå ñå ïîëçâàø îò ÷îâåøêèòå ñè ïðàâà. Åäèíèÿò îòãîâîð, èçðàçåí êàòî ÷å ëè íàé-îò÷åòëèâî îò ïðåäñòàâèòåëè íà ÑÅÌ, áåøå: Íÿìàø! Òîâà å ïàòåðíàëèñòè÷íàòà ïîçèöèÿ, êîÿòî ïàçè “íîñèòåëèòå íà ïðàâà” îò òÿõ ñàìèòå, èíôàíòèëèçèðà ãè. È ñïîðåä êîÿòî èíñòèòóöèèòå (èíñòèòóöèîíàëíèòå ðîëè) âèíàãè ñà ïî-äîáðè (â ìîðàëåí ñìèñúë) îò îòäåëíèÿ ÷îâåê, îò èíäèâèäóàëíàòà ñâîáîäà.  òàêàâà ïåðñïåêòèâà ÷îâåøêèòå ïðàâà ñå îêàçâàò ïðåäïèñàíèå êàêúâ òðÿáâà äà áúäåø. Äðóãàòà ïîçèöèÿ, êúì êîÿòî ñå ïðèäúðæàì è êîÿòî èçðàçÿâàõ â äåáàòà, å: ñòðàíà (êà÷åñòâî) íà ñàìîòî ïðàâî å äîáðîâîëíèÿò îòêàç îò íåãî. Çàùîòî òî íå çàùèòàâà íÿêàêâà íàëîæåíà (èíñòèòóöèîíàëíî “ñïóñíàòà”) èíäèâèäóàëíà èäåíòè÷íîñò, à òúêìî îáðàòíîòî - âúçìîæíîñòòà äà ÿ ôîðìèðàø ñàìîñòîÿòåëíî, ò.å. èìàø èíäèâèäóàëåí èçáîð. Êàòî òîâà å âàëèäíî çà âñè÷êè ÷îâåøêè ïðàâà, ñ èçêëþ÷åíèå, ìîæå áè, íà ïðàâîòî íà æèâîò: àêî èñêàø äà ñå õâúðëèø îò ïîêðèâà, èíñòèòóöèèòå ñà äëúæíè äà íàïðàâÿò îïèò äà òè ïîïðå÷àò. Âúïðåêè òîâà êàçâàì “ìîæå áè”, çàùîòî è òóê ðîëÿòà èì ñå îñïîðâà, íàïðèìåð â äåáàòèòå çà åâòàíàçèÿòà. Íàêðàÿ íåùî ñúâñåì êîíêðåòíî çà îòêàçà îò ëè÷íà íåïðèêîñíîâåíîñò: àêî ãî íÿìàøå íåãî, íÿìàøå äà èìà è “çâåçäè” - â êèíîòî, øîóòî è ïð. Òåõíèòå (“êåíòàâðè÷íè”) ïóáëè÷íè îáðàçè ñà ñëîæíî ñúñòàâåíè îò ïðîôåñèîíàëíèòå èì èçÿâè è ëè÷íèÿ èì æèâîò, ïðåâúðíàò â ìåäèéíè ðàçêàçè. À “çâåçäèòå” ñà ìèòîëîãè÷íè ïåðñîíàæè îò íàé-ìîùíèÿ ñúâðåìåíåí ìèò, ïðîèçâåäåí îò ìàñîâàòà êóëòóðà - òîçè çà ëè÷íîòî ùàñòèå.

êîé äðóã îò ïðèñòèãíàëèòå â òîçè äåí ôåðèáîòè íå å áèë ïðîó÷âàí çà öåëòà íà ïîñåùåíèåòî ñè âúâ âðúçêà ñ ÷ë.5 îò Øåíãåíñêàòà êîíâåíöèÿ; çàùî áúëãàðñêèòå ãðàæäàíè íå ñà áèëè ïîäëîæåíè íà ìèòíè÷åñêà ïðîâåðêà, à ïðîñòî âúðíàòè, ñëåä êàòî òåõíèÿò òðàíçèò ïðåç Àëáàíèÿ ñå å ñòîðèë ïîäîçðèòåëåí íà âëàñòèòå?  ìîìåíòà ãîñïîäèí Äèí÷åâ, ñ ïîìîùòà íà ÁÕÊ, ïðîó÷âà âúçìîæíîñòèòå çà îáæàëâàíå äåéñòâèÿòà íà èòàëèàíñêèòå âëàñòè ñïîðåä ìåñòíîòî çàêîíîäàòåëñòâî. Ïî âñÿêà âåðîÿòíîñò íà ã-í Äèí÷åâ å áèëà íàëîæåíà ïðèíóäèòåëíà ìÿðêà “çàáðàíà çà âëèçàíå â Èòàëèÿ” èëè, êîåòî å ìíîãî ïî-òåæêî, çàáðàíà çà âëèçàíå â öÿëàòà Øåíãåíñêà çîíà (ò.íàð. SIS alert). Ïîñëåäíîòî å ïðàêòèêà, ñ êîÿòî èòàëèàíñêèòå âëàñòè ñà ïå÷àëíî èçâåñòíè â öÿëà Åâðîïà è ïðåäñòâàëÿâà ãðóáî íàðóøåíèå íà ïðàâîòî íà ñâîáîäíî ïðèäâèæâàíå êàòî åäíî îò îñíîâíèòå ÷îâåøêè ïðàâà. ÎÁÅÊÒÈ 21


Има ли произвол по границите на Шенгенското пространство?