Page 1

ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” Íà 18 ÿíóàðè 2005 ã. Åâðîïåéñêèÿò ñúä ïî ïðàâàòà íà ÷îâåêà ïðîèçíåñå îñúäèòåëíî çà Áúëãàðèÿ ðåøåíèå è çà ïúðâè ïúò êâàëèôèöèðà óñëîâèÿòà â áúëãàðñêèòå ñëåäñòâåíè àðåñòè êàòî íå÷îâåøêè è óíèçèòåëíè. Ñúäèèòå íàìåðèõà çà íåäîïóñòèìî ïðåáèâàâàíåòî â êèëèÿ áåç äíåâíà ñâåòëèíà, áåç âåíòèëàöèÿ, áåç âúçìîæíîñò çà ôèçè÷åñêè óïðàæíåíèÿ è áåç ðàçõîäêè íà îòêðèòî. Çà ïðîáëåìèòå â ñëåäñòâåíèòå àðåñòè â Áúëãàðèÿ, è â ÷àñòíîñò çà òåæêèòå ìàòåðèàëíè óñëîâèÿ â òÿõ, àëàðìèðà îùå ïðåç 1995 ã. Êîìèòåòúò çà ïðåäîòâðàòÿâàíå íà èçòåçàíèÿòà (ÊÏÈ). È ïðåç ñëåäâàùèòå ìó äâå ïîñåùåíèÿ - ïðåç 1999 è 2002 ã. ìíîãî îò òÿõ îñòàíàõà, à íàïðàâåíèòå ïðîìåíè íå áÿõà äîñòàòú÷íè, çà äà ñå ãàðàíòèðà äîñòîéíî ïðåáèâàâàíå íà çàäúðæàíèòå â êèëèèòå.  ïðåïîðúêèòå ñè êúì äúðæàâàòà ÊÏÈ íàñòîÿâà äà ñå íàìàëè ïðåíàñåëåíîñòòà äî ïðèåìëèâî íèâî; äà ñå îñèãóðè ëåãëî çà âñåêè çàäúðæàí; äà ñå ãàðàíòèðà äîñòúï äî åñòåñòâåíà ñâåòëèíà è âåíòèëàöèÿ, äà ñå âúâåäå ñèñòåìà çà äèôåðåíöèðàíî äíåâíî/íîùíî îñâåòëåíèå â êèëèèòå; äà ñå îñèãóðè äîñòúï íà çàäúðæàíèòå äî òîàëåòíà ïî âñÿêî âðåìå íà äåíÿ èëè íîùòà; äà ñå îñèãóðè åäèí ÷àñ ïðåñòîé íà îòêðèòî åæåäíåâíî;äà ñå îñèãóðÿò ñìèñëåíè äåéíîñòè çà çàäúðæàíèòå... Ïðåç 2001 ã. Áúëãàðñêèÿò õåëçèíêñêè êîìèòåò ïóáëèêóâà èçñëåäâàíåòî “Ñëåäñòâåíèòå àðåñòè â Áúëãàðèÿ”, â êîåòî ïðåäñòàâè ïúëíà êàðòèíà íà 75-òå ñëåäñòâåíè àðåñòà ó íàñ. Ïðåç ôåâðóàðè 2005 ã. ïðåäñòîè äà èçëåçå îò ïå÷àò íîâî èçñëåäâàíå, êîåòî êîíñòàòèðà, ÷å îò âñè÷êè ìåñòà çà äúëãîâðåìåííî ëèøàâàíå îò ñâîáîäà ïîëîæåíèåòî â àðåñòèòå îñòàâà íàé-ëîøî ïî îòíîøåíèå íà ìàòåðèàëíèòå óñëîâèÿ. Ñïîðåä áúëãàðñêàòà Êîíñòèòóöèÿ ðåøåíèÿòà íà Ñòðàñáóðãñêèÿ ñúä ñà äèðåêòíî ïðèëîæèìè â çàêîíîäàòåëñòâòî íè. Òîâà îçíà÷à, ÷å ãîëÿìà ÷àñò îò çàäúðæàíèòå â ñëåäñòâåíèòå àðåñòè ìîãàò äà îñúäÿò äúðæàâàòà çàðàäè ëîøèòå ìàòåðèàëíè óñëîâèÿ. Çà äà äèñêóòèðàò êàêâè ñà îñíîâíèòå ïðîáëåìè ïðè ïîäîáðÿâàíåòî íà óñëîâèÿòà â àðåñòèòå è êàê äà áúäàò èçáåãíàòè íîâè îñúäèòåëíè ðåøåíèÿ ñðåùó äúðæàâàòà ïîêàíèõìå â êëóá “Îáåêòèâ”: Ïåòúð Âàñèëåâ, äèðåêòîð íà Ãëàâíà äèðåêöèÿ “Èçïúëíåíèå íà íàêàçàíèÿòà”, Ìèëàí Ìèëàíîâ, íà÷àëíèê íà îáëàñòíî çâåíî “Ñëåäñòâåíè àðåñòè” - Ñîôèÿ è Ñòàíèìèð Ïåòðîâ, èçñëåäîâàòåë íà ÁÕÊ íà çàòâîðåíè èíñòèòóöèè. 10 ÎÁÅÊÒÈÂ

Ùå ñå õóì ñëåäñòâåíèòå àð

Ïåòúð Âàñèëåâ, äèðåêòîð íà Ãëàâíà äèðåêöèÿ “Èçïúëíåíèå íà íàêàçàíèÿòà” ÀÐÅÑÒÈÒÅ ÑÀ ÏÎ-ËÎØÀÒÀ×ÀÑÒ ÎÒ ÌÅÑÒÀÒÀ ÇÀ ËÈØÀÂÀÍÅ ÎÒ ÑÂÎÁÎÄÀ ÍÀ ÌÍÎÃÎ ÌÅÑÒÀ ÌÎÆÅÌ ÄÀ ÇÀÄÎÂÎËÈÌ ÅËÅÌÅÍÒÀÐÍÈ ÂÈÒÀËÍÈ ÏÎÒÐÅÁÍÎÑÒÈ ÍÀ ÇÀÄÚÐÆÀÍÈÒÅ Áëàãîäàðåíèå íà êðèòè÷íèÿ àíàëèç íà óñëîâèÿòà â ñëåäñòâåíèòå àðåñòè è íà ïðàâíîòî ïîëîæåíèå íà çàäúðæàíèòå ñòàíàõà âúçìîæíè ðåäèöà ïîëîæèòåëíè ïðîìåíè â íîðìàòèâíàòà óðåäáà è â áèòîâèòå óñëîâèÿ. Îò 94 ñëåäñòâåíèòå àðåñòè â ìîìåíòà ñà 51, îñòàíàëèòå ñà çàêðèòè ãëàâíî ïîðàäè ëèïñà íà íîðìàëíè óñëîâèÿ çà ïðåñòîé íà çàäúðæàíèòå. Îñâåí ðåìîíòíèòå äåéíîñòè, êîèòî áÿõà èçâúðøåíè ïðåç ïðîëåòòà íà 2002 ã. íà ñúùåñòâóâàùèòå, íèå îòêðèõìå íîâè ñëåäñòâåíè àðåñòè íà íÿêîëêî ìåñòà - Òúðãîâèùå, Åëõîâî, Ðàçãðàä. Íå áèõ êàçàë, ÷å òå ñà îáðàçåö îò åâðîïåéñêè ìàùàá, íî ïðåäëàãàò ïðèëè÷íè óñëîâèÿ çà æèâîò íà çàäúðæàíèòå. Ïðîäúëæàâàì äà ñìÿòàì, ÷å àðåñòèòå ñà ïî-ëîøàòà


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ”

àíèçèðàò ëè ðåñòè â Áúëãàðèÿ? ÷àñò îò ìåñòàòà çà ëèøàâàíå îò ñâîáîäà. Íà ìíîãî ìåñòà ìîæåì äà çàäîâîëèì ñúâñåì åëåìåíòàðíè âèòàëíè ïîòðåáíîñòè íà çàäúðæàíèòå. Ñëåäñòâåíè àðåñòè ñ íåäîáðè óñëîâèÿ ñà òåçè â Ñâèëåíãðàä, Ñëèâíèöà, Ïåòðè÷, Ãàáðîâî. Ìíîãî êðèòè÷íî å ïîëîæåíèåòî â Ïëîâäèâ. Îñòàâà íè îùå äîñòà ðàáîòà. Ïðàâèì íåîáõîäèìîòî â ðàìêèòå íà ñðåäñòâàòà, ñ êîèòî ðàçïîëàãàìå. Ïðåäïðèåëè ñìå ïî-ñåðèîçíè ìåðêè çà ðåøàâàíå íà ïðîáëåìèòå íà ñëåäñòâåíèòå àðåñòè íà òåðèòîðèÿòà íà Áóðãàñ. Èìàì íàäåæäàòà, ÷å òàçè ãîäèíà ùå áúäå èçãðàäåí ñëåäñòâåí àðåñò â Áóðãàñ ñ ìàùàáèòå íà ñëåäñòâåíèòå àðåñòè íà óë. “Ã. Ì. Äèìèòðîâ” è óë. “Ì-ð Âåêèëñêè” â Ñîôèÿ, êúäåòî äà èìà ïî-ñíîñíè óñëîâèÿ è äà ñå ïðèáåðàò çàäúðæàíèòå îò àðåñòèòå â Íåñåáúð è Êàðíîáàò, êúäåòî óñëîâèÿòà íå ñà òàêèâà, êàêâèòî íè ñå èñêà äà áúäàò. Íîâîñúçäàäåíîòî äúðæàâíî ïðåäïðèÿòèå “Ôîíä “Çàòâîðíî äåëî” êàíäèäàòñòâà çà êðåäèò, íî íå óñïÿõìå íà òîçè åòàï. Ïðàâèì îáà÷å âñè÷êî âúçìîæíî è ñå íàäÿâàì, ÷å â êðàòêî âðåìå ùå ñå íàìåðÿò ñðåäñòâà çà èçãðàæäàíå íà íîâè ïîìåùåíèÿ. Åâðîïåéñêèòå ñòàíäàðòè ñà êîìïîíåíò îò òðè íåùà - ìàòåðèàëíèòå óñëîâèÿ, êîèòî ñïîðåä ìåí ñà â íàé-íåçàâèäíî ñúñòîÿíèå; ÷îâåøêèÿò ðåñóðñ, êúäåòî ñìå ìàëêî ïî-äîáðå è ìîðàëíèòå óñëîâèÿ - îòíîøåíèÿòà “ïåðñîíàë - çàäúðæàíè ëèöà”, êîèòî ñìÿòàì, ÷å â äîñòà ãîëÿìà ñòåïåí ñà ïðîìåíåíè â ïîëîæèòåëíà íàñîêà. Ùå íàïîìíÿ, ÷å âúçìîæíîñòòà çà òåëåôîííà âðúçêà íà çàäúðæàíèòå ñ òåõíèòå áëèçêè áåøå íåìèñëèìà ïðåäè íå òîëêîâà äúëãî âðåìå. È äîñåãà âàëÿò ïðîòåñòè îò ïðîêóðîðè è îò äðóãè ìåñòà, êîèòî âúçðàçÿâàò ñðåùó ëèáåðàëèçàöèÿòà ïî òÿõíî ìíåíèå íà óñëîâèÿòà â ñëåäñòâåíèòå àðåñòè. Ñìÿòàì, ÷å òîâà å íåîáðàòèì ïðîöåñ íà õóìàíèçàöèÿ è òîé òàêà èëè èíà÷å ùå áúäå íàëîæåí. Ïðèåìàì êàçàíîòî çà ëèïñàòà íà çàíèìàíèÿ â ñëåäñòâåíèòå àðåñòè. Èñêàì äà Ïðîäúëæàâà íà ñòð. 12

Ìèëàí Ìèëàíîâ, íà÷àëíèê îáëàñòíî çâåíî “Ñëåäñòâåíè àðåñòè” Ñîôèÿ, îòãîâàðÿ çà ñëåäñòâåíèòå àðåñòè íà óë. “Ã. Ì. Äèìèòðîâ” è íà óë. “Ì-ð Âåêèëñêè” ÄÂÀÒÀ ÑÎÔÈÉÑÊÈ ÑËÅÄÑÒÂÅÍÈ ÀÐÅÑÒÀ ÎÒÃÎÂÀÐßÒ ÍÀ ÏÎ×ÒÈ ÂÑÈ×ÊÈ ÊÐÈÒÅÐÈÈ È ÈÇÈÑÊÂÀÍÈß ÍÀ ÅÂÐÎÏÅÉÑÊÈß ÊÎÌÈÒÅÒ ÇÀ ÏÐÅÄÎÒÂÐÀÒßÂÀÍÅ ÍÀ ÈÇÒÅÇÀÍÈßÒÀ Äâàòà ñîôèéñêè ñëåäñòâåíè àðåñòà îòãîâàðÿò íà ïî÷òè âñè÷êè êðèòåðèè è èçèñêâàíèÿ íà Åâðîïåéñêèÿ êîìèòåò çà ïðåäîòâðàòÿâàíå íà èçòåçàíèÿòà. Îñíîâíèÿò ðåìîíò íà àðåñòà íà óë. “Ì-ð Âåêèëñêè” çàâúðøè ïðåç ìàðò 2002 ã. Âúâ âñÿêà êèëèÿ èìà ñàíèòàðåí âúçåë è ïðÿêà ñâåòëèíà. Èçãðàäåíè ñà ñúîðúæåíèÿ çà ïðåñòîé íà îòêðèòî íà çàäúðæàíèòå. Ñúãëàñíî çàïîâåä íà íàøèÿ ãëàâåí äèðåêòîð òå ïîëçâàò ïðàâîòî ñè íà ïðåñòîé íà îòêðèòî â ðàìêèòå íà 1 ÷àñ. Ñëåäñòâåíèÿò àðåñò íà óë. “Ã. Ì. Äèìèòðîâ” å ïóñíàò â åêñïëîàòàöèÿ ïðåç 1996 ã. Óñëîâèÿòà ìó ñà èäåíòè÷íè ñ äðóãèÿ àðåñò. Çàäúðæàíèòå äâà ïúòè â ñåäìèöàòà ìîãàò äà ïîëçâàò ôîíîêàðòíè è ìîíåòíè òåëåôîííè àïàðàòè. Äâà ïúòè â ìåñåöà èìàò ïðàâî íà ñâèæäàíå. Çà òîâà ñà îñèãóðåíè ïîìåùåíèÿ è â äâàòà ñëåäñòâåíè àðåñòà. Ñëåä ïðåóñòðîéñòâî íà ïîìåùåíèÿ íà óë. “Ã. Ì. Äèìèòðîâ” ïðåç ìèíàëàòà ãîäèíà èìà âúçìîæíîñò çà óâåëè÷àâàíå áðîÿ íà ïîñåòèòåëèòå. Èçâúðøåí áå íåçíà÷èòåëåí ðåìîíò íà ïîìåùåíèÿòà çà ïðåñòîé íà îòêðèòî è òàêà ãè óâåëè÷èõìå îò 3 íà 7. Êîëêîòî äî îñèãóðÿâàíå íà àíãàæèðàíîñò è çàíèìàíèÿ íà çàäúðæàíèòå, ïðàâèëè ñìå îïèòè çà îðãàíèçèðàíå íà áèáëèîòåêà, íî òå áÿõà íåñïîëó÷ëèâè, çàùîòî êúñàõà êíèãèòå, ïðàâèõà îïèòè çà êîðåñïîíäåíöèÿ ìåæäó êèëèèòå è ò.í.  ñëåäñòâåíèÿ àðåñò íà óë. “Ì-ð Âåêèëñêè” â ñúîðúæåíèåòî çà ïðåñòîé íà îòêðèòî èìà óðåäè çà ôèçè÷åñêà ïîäãîòîâêà, êîèòî çàäúðæàíèòå ïðè èçëèçàíåòî íà ÷èñò âúçäóõ ìîãàò äà ïîëçâàò è ñà äîâîëíè. Âúòðå â êèëèèòå íà âñåêè çàäúðæàí ñå îñèãóðÿâà ëåãëî, ïîñòåëú÷åí èíâåíòàð, èìà ìàñà, ñòîë÷å, øêàô÷åòà çà ëè÷íè âåùè è ñàíèòàðåí âúçåë. Ïðîäúëæàâà íà ñòð. 15 ÎÁÅÊÒÈ 11


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” Ïðîäúëæàâà îò ñòð. 11 ïîä÷åðòàÿ, ÷å â òàçè ïîñîêà ëèïñâà è ìåæäóíàðîäíà ïðàêòèêà.  ñëåäñòâåíèÿ àðåñò íå ìîãàò äà áúäàò îñèãóðåíè óñëîâèÿ çà òðóä, òúé êàòî òå ñà èíñòèòóöèè, êîèòî íå ïðåäïîëàãàò òðóäîâà äåéíîñò. Çàíèìàíèÿ ñ ðàçâëåêàòåëåí èëè ðåëàêñèðàù õàðàêòåð ñúùî ñà íåìèñëèìè ïî ïðè÷èíà, ÷å äîñòúïúò íà âúíøíè ëèöà (ïðèìåðíî íà òåàòðàëåí åêèï) äî ñëåäñòâåíèòå àðåñòè ñå îïîñðåäÿâà ñ ðàçðåøåíèå íà ñúîòâåòíèÿ ïðîêóðîð èëè ñúä è ïîíåæå îãðàíè÷åíèÿòà ñà ñâúðçàíè ñ òàçè ôàçà íà ïðîèçâîäñòâîòî, â êîÿòî ñå íàìèðàò îáâèíÿåìèòå è ïîäñúäèìèòå. Åäèíñòâåíèÿò èçõîä å ñ íÿêàêúâ âèä ñïîðòíè äåéíîñòè, çà äà ñå óâåëè÷è äâèãàòåëíàòà àêòèâíîñò íà çàäúðæàíèòå, íî íÿìà äîñòàòú÷íî ñëåäñòâåíè àðåñòè, êúäåòî å âúçìîæíî äà ðàçâèâàìå òàçè äåéíîñò. Àêöåíòèðàìå ïðåäè âñè÷êî âúðõó êîíñóëòàòèâíàòà äåéíîñò íà íàøèòå ñëóæèòåëè, êîÿòî ñå èçðàçÿâà â ïîäïîìàãàíå íà îáâèíÿåìèòå è ïîäñúäèìèòå äà ðåàëèçèðàò ïðàâîòî ñè íà çàùèòà â ïðåäñòîÿùîòî íàêàçàòåëíî ïðîèçâîäñòâî. Ñìÿòàì, ÷å å ðåäíî â íåäàëå÷íî áúäåùå äà ñå ïîìèñëè â òàçè ïîñîêà è äà ñå ïðåäâèäÿò ùàòíè áðîéêè ïðèìåðíî çà ïñèõîëîçè, ïîíå â ïî-ãîëåìèòå ñëåäñòâåíè àðåñòè - äâàòà â Ñîôèÿ è òåçè, êúäåòî èìà êîíöåíòðàöèÿ íà çàäúðæàíè ëèöà íàä 40 - 50 äóøè êàòî Âàðíà, Áóðãàñ, Ïëîâäèâ.

Êàêâè ñà îñíîâíèòå îïëàêâàíèÿ ïî îòíîøåíèå íà ìàòåðèàëíèòå óñëîâèÿ â ñëåäñòâåíèòå àðåñòè? Ùî ñå êàñàå äî ñâèæäàíèÿòà ñúñ çàùèòíèöèòå è ñ áëèçêèòå ñìÿòàì, ÷å íåùàòà òàì ñà ïîâå÷å ïîëîæèòåëíè, îòêîëêîòî îòðèöàòåëíè. Ðàçðåøèòåëíèÿò ðåæèì, êîãàòî ñâèæäàíèÿòà ñå ïðîâåæäàõà ñàìî ñ áåëåæêà îò ñëåäîâàòåëÿ èëè ïðîêóðîðà, âå÷å èçæèâÿ âðåìåòî ñè. Íå îòðè÷àì, ÷å èìàìå ïðîáëåìè ñ ïðåñòîÿ íà îòêðèòî, íî ïî-ðàíî òîé èçîáùî íå ñå ïðåäâèæäàøå. Ñåãà ïðîáëåìèòå ñà â äâå ïîñîêè - ëèïñàòà íà îáîñîáåíè ìåñòà çà òîâà è ëèïñàòà íà êàäðîâè ðåñóðñ. Ñúñ ñúçäàâàíåòî íà Ãëàâíà äèðåêöèÿ “Îõðàíà” íåìàëêà ÷àñò îò ñëóæèòåëèòå íà ñëåäñòâåíèòå àðåñòè èçïúëíÿâàò êîíâîéíè ôóíêöèè, êîèòî ãè îòêëîíÿâàò îò ïðÿêàòà èì àíãàæèðàíîñò è íà ìåñòà îòñòúïâàìå îò ñîáñòâåíàòà ñè ïðàêòèêà ïî îòíîøåíèå ïðåñòîÿ íà îòêðèòî, íå îò åâðîïåéñêèòå ñòàíäàðòè. Íàäÿâàì ñå, ÷å òîâà ñà âðåìåííè íåùà, êîèòî ùå ñå íîðìàëèçèðàò.  íåìàëêî àðåñòè ïðåñòîÿò íà îòêðèòî ïî ñúùåñòâî ñå ïðîâåæäà â çàêðèòè ïîìåùåíèÿ - ðàçõîäêà ïî êîðèäîðè, ñàëîíè è ò.í., êîåòî íå å äîñòàòú÷íî. Äà èìà ïðåâîäà÷ â åäèí ñëåäñòâåí àðåñò íà ìåí ìè ñå ñòðóâà ëóêñ.  Ñîôèéñêèÿ çàòâîð èìà îêîëî 180 ÷óæäåíöè, îñúäåíè íà ëèøàâàíå îò ñâîáîäà, îò íàä 30 äúðæàâè. Äà íàìåðèì 30 ïðåâîäà÷è, êîèòî äà îñúùåñòâÿâàò êîìóíèêàöèÿ ìåæäó òÿõ è çàäúðæàíèòå ëèöà, çà ìåí å íåðåàëèñòè÷íî. Êîãàòî ñòàâà äóìà çà ñëåäñòâåíè äåéñòâèÿ è êîãàòî âúïðîñúò å ñâúðçàí ñ óïðàæíÿâà12 ÎÁÅÊÒÈÂ

íå ïðàâîòî íà çàùèòà, äðóãè ñà îðãàíèòå, äëúæíè äà îñèãóðÿò ïðåâîäà÷.  ñëåäñòâåíèòå àðåñòè êîìóíèêàöèÿòà å ïðîáëåì, íî ìîæåì äà ñå ðàçáåðåì íà íÿêîé îò îñíîâíèòå åçèöè îò êàêâî èìà íóæäà çàäúðæàíèÿò ÷óæä ãðàæäàíèí - äàëè îò ìåäèöèíñêà ïîìîù, äàëè îò êîíòàêò ñúñ ñúîòâåòíàòà êîíñóëñêà ñëóæáà èëè èìà ïðîáëåì îò äðóã õàðàêòåð. Ïî îòíîøåíèå íà ìåäèöèíñêîòî îáñëóæâàíå èìàìå æàëáè, íî òå ñà ãëàâíî ïî ëåêàðñòâîñíàáäÿâàíåòî è çàäîâîëÿâàíåòî ñ ìåäèêàìåíòè îò ïî-ñïåöèàëåí ïðîèçõîä, êàêâèòî íå ñìå â ñúñòîÿíèå äà îñèãóðèì. Âúïðåêè ïîëîæåíèòå óñèëèÿ îò íàøà ñòðàíà äà âêëþ÷èì ëèøåíèòå îò ñâîáîäà ñ ïðåêúñíàòè îñèãóðèòåëíè âíîñêè â ñèñòåìàòà íà çäðàâíîòî îñèãóðÿâàíå, çàñåãà ðåçóëòàò íÿìà. Òå ñà ïîñòàâåíè â ïîëîæåíèå, â êàêâîòî ñå íàìèðàò âñè÷êè ãðàæäàíè â íàøàòà ñòðàíà - ñàìè äà çàäåëÿò ñðåäñòâà, íåîáõîäèìè çà òÿõíîòî ëå÷åíèå, áåç ñïåøíàòà ìåäèöèíñêà ïîìîù. Ïîëó÷àâàìå æàëáè îòíîñíî ðàçíîîáðàçèåòî, êà÷åñòâîòî è êîëè÷åñòâîòî íà õðàíàòà. Ïî êàëîðèåí ñúñòàâ îñèãóðÿâàìå íåîáõîäèìèòå êàëîðèè çà ïîääúðæàíå íà íîðìàëíî, ïðèëè÷íî çäðàâå. Ëèïñàòà íà ñðåäñòâà íè çàòðóäíÿâà äà îñèãóðÿâàìå ðàçíîîáðàçèå èëè õðàíåíå ïî ðàçëè÷íî âðåìå, îñîáåíè äèåòè è ò.í. Èìàìå îáà÷å ëèáåðàëèçèðàí ðåæèì íà ïîëó÷àâàíå íà õðàíèòåëíè ïðàòêè îò áëèçêèòå. Ùî ñå îòíàñÿ äî íàñèëèåòî, òî îñíîâàòåëåí ñèãíàë çà óïðàæíåíî íàñèëèå ïðè ìåí íå å ïîñòúïâàë. Èìà ðåãëàìåíòèðàíè èçèñêâàíèÿ: êîãàòî ìåäèöèíñêàòà ñïðàâêà óñòàíîâè ñëåäè îò íàñèëèå, âåäíàãà ñúîòâåòíèÿò ðúêîâîäèòåë íà îáëàñòíîòî çâåíî äà ñèãíàëèçèðà è ñå èçÿñíÿâàò ïðè÷èíèòå çà òîâà íàñèëèå - äàëè å ïî âðåìå íà çàäúðæàíåòî èëè ïî äðóã ïîâîä.

Êàê ìîæå äà áúäå ñâåäåíî äî ìèíèìóì íàñèëèåòî âúðõó çàäúðæàíèòå? Îò íà÷àëîòî íà òàçè ãîäèíà ïðåç ìåí ñà ìèíàëè 3-4 æàëáè íà çàäúðæàíè ëèöà, êîèòî â Ñòðàñáóðã ñà ïðåöåíåíè êàòî äîïóñòèìè è ïðåäñòîè äà áúäàò ðàçãëåæäàíè ïî ñúùåñòâî. Òå êàñàÿò ñëåäñòâåíèòå àðåñòè â Ïàçàðäæèê è Øóìåí. Òîâà íè òðåâîæè, íî íåùàòà íå ìîãàò äà ñå îïðàâÿò íåçàáàâíî. Òðÿáâà äà ñå èìà ïðåäâèä, ÷å çàòâîðèòå â Áúëãàðèÿ ñà ñòðîåíè äî 1929 ãîäèíà. Ñëåä òîâà å ðåêîíñòðóèðàí ñàìî Áîáîâäîëñêèÿò çàòâîð ïðåç 1982 ã., à ñà íàäñòðîÿâàíè çàòâîðèòå âúâ Âðàöà è Ëîâå÷. Íàøèòå ãðóáè èç÷èñëåíèÿ ñî÷àò, ÷å çà çàòâîð çà 1000 äóøè ñúñ ñåðèîçíà ñòåïåí íà ñèãóðíîñò, îò êàêúâòî èçïèòâàìå îñòðà íóæäà, ñà íåîáõîäèìè îêîëî 15-20 ìëí. åâðî. Ïðåç 1996 ã. èìàõìå ïðîåêò çà íîâ çàòâîð íà òåðèòîðèÿòà íà Êðåìèêîâöè. Òîé áåøå ïðåäñòàâåí íà ìåæäóíàðîäåí ñåìèíàð ïî çàòâîðîñòðîåíå, áåøå îäîáðåí, ñïå÷åëè àäìèðàöèè, íî äîêîëêîòî ìè å èçâåñòíî ïî òîçè íàø ïðîåêò å ïîñòðîåí çàòâîð â Èçðàåë, íî íå è â Áúëãàðèÿ.


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ”

Ñòàíèìèð Ïåòðîâ, èçñëåäîâàòåë íà ÁÕÊ íà çàòâîðåíè èíñòèòóöèè

ÂÑÅÊÈ, ÏÐÅÁÈÂÀÂÀË Â ÑËÅÄÑÒÂÅÍ ÀÐÅÑÒ Â ÁÚËÃÀÐÈß ÁÈ ÌÎÃÚË ÄÀ ÑÏÅ×ÅËÈ ÄÅËÎ Â ÑÒÐÀÑÁÓÐà Ïðåç 2004 ã. ÁÕÊ íàïðàâè èçñëåäâàíå íà ñúñòîÿíèåòî íà ñèñòåìàòà íà àðåñòèòå, âòîðî ñëåä èçñëåäâàíåòî ïðåç 2001 ã. Êîíñòàòèðàõìå, ÷å ïðåç òîçè ïåðèîä èìà äîñòà ïðîìåíè, ñâúðçàíè ñ ïîäîáðÿâàíå íà ìàòåðèàëíèòå óñëîâèÿ, ñ ïðîìÿíà íà çàêîíîäàòåëñòâîòî, äîâåëè äî õóìàíèçèðàíå íà ñèñòåìàòà. Ñåãàøíîòî é ñúñòîÿíèå îáà÷å ñå íóæäàå îò äîïúëíèòåëíè ïðîìåíè, íàé-âå÷å ñâúðçàíè ñ ìàòåðèàëíèòå óñëîâèÿ. Ïðåç íàáëþäàâàíèÿ ïåðèîä ðåìîíòèòå íà ìàòåðèàëíàòà áàçà äîâåäîõà äî çíà÷èòåëíî ïîäîáðåíèå íà ïðîâåòðåíèåòî, îñâåòåíîñòòà, îñèãóðÿâàíåòî íà íåîáõîäèìèòå áèòîâè óñëîâèÿ, êàòî âñå îùå èìà êàêâî äà ñå æåëàå ïî îòíîøåíèå íà äîñòúïà äî ñàíèòàðíè âúçëè, ïðåñòîÿ íà îòêðèòî. Âúïðåêè ïðåïîðúêèòå íà Åâðîïåéñêèÿ êîìèòåò çà ïðåäîòâðàòÿâàíå íà èçòåçàíèÿòà (ÊÏÈ), íå âúâ âñè÷êè àðåñòè èìà âúçìîæíîñò çà ïðîâåæäàíå íà ïðåñòîé íà îòêðèòî. Ñàìî â ÷àñò îò òÿõ ñà èçãðàäåíè ïîìåùåíèÿ çà ñâèæäàíå. Íÿìà ïðàêòèêà íà çàäúðæàíèòå äà ñå îñèãóðÿâàò çàíèìàíèÿ, êîèòî äà çàïúëâàò âðåìåòî èì. Ïî îòíîøåíèå íà ìåäèöèíñêàòà ïîìîù èìà ñïåöèàëíè ïðåïîðúêè íà ÊÏÈ â òàçè íàñîêà. Ïðè ïîñòúïâàíå â àðåñòà ïðåãëåäúò å çàäúëæèòåëåí. Àêî èìà ñëåäè îò íàñèëèå îáà÷å ëåêàðÿò íÿìà çàäúëæåíèåòî äà èçñëóøà çàäúðæàíèÿ çà ïðè÷èíèòå çà íàñèëèå. Èçðè÷íà

ïðåïîðúêà íà Êîìèòåòà å äà ñå èçèñêâàò òàêèâà îáÿñíåíèÿ, êîèòî äà ñòàíàò ÷àñò îò ìåäèöèíñêàòà äîêóìåíòàöèÿ â àðåñòà. Ùî ñå îòíàñÿ äî ïúðâè÷íàòà ìåäèöèíñêà ïîìîù, ñèñòåìàòà íà ìåäèöèíñêîòî îáñëóæâàíå å äîáðà. Íà ùàò â ïîâå÷åòî îò àðåñòèòå ðàáîòÿò ôåëäøåðè.  ïî-ãîëåìèòå àðåñòè êàòî òåçè íà óë. “Ã. Ì. Äèìèòðîâ” è íà óë. “Ì-ð Âåêèëñêè” èìà ëåêàðñêè åêèïè. Òàì íåîáõîäèìîñòòà îò ìåäèöèíñêî îáñëóæâàíå å ìíîãî ïî-ñåðèîçíà.  ìàëêèòå àðåñòè èìà ïðîáëåì ñúñ ñïåöèàëèçèðàíàòà ìåäèöèíñêà ïîìîù.  ñëåäñòâåíèòå àðåñòè êàòî öÿëî íÿìà äðàñòè÷íà ïðåíàñåëåíîñò. Ñëåä ìîíòèðàíåòî íà ëåãëà ïðè îáù êàïàöèòåò 1832, íàëè÷íàòà áðîéêà â àðåñòèòå å îêîëî 860 ÷îâåêà. Íà îòäåëíè ìåñòà êàòî Ñâèëåíãðàä, Ñëèâíèöà, Ïåòðè÷, Ïëîâäèâ, âèíàãè èìà ïðåíàñåëåíîñò. Äúðæàâàòà òðÿáâà äà èìà äîáðàòà âîëÿ äà ôèíàíñèðà ðåôîðìàòà íà ñëåäñòâåíèòå àðåñòè. Íèå ñúùî ñå ìú÷èì äà ïîìàãàìå ñ íàøèÿ îãðàíè÷åí ðåñóðñ. Áÿõìå íà ñðåùà ñ ðåñîðíàòà çàìåñòíèê-ìèíèñòúðêà, êîÿòî íå áåøå îïòèìèñò, ÷å â ðàìêèòå íà òîâà ïðàâèòåëñòâî ùå ìîæå äà íàïðàâè íåîáõîäèìîòî çà ïîäîáðÿâàíå íà ñèñòåìàòà. Èíà÷å áåøå íàÿñíî, ÷å âñå îùå èìà ôóíêöèîíèðàùè ïîäçåìíè àðåñòè, ÷å èìà àðåñòè áåç ïîìåùåíèÿ çà ñâèæäàíå, áåç ïëîùàäêè çà ïðåñòîé íà îòêðèòî, íî íå áåøå îïòèìèñò, ÷å â îáîçðèìî áúäåùå - äî êðàÿ íà ìàíäàòà, íåùàòà áèõà ñå ïîäîáðèëè. Ïî-áúðçèÿò íà÷èí çà ïîäîáðÿâàíå íà ñèñòåìàòà êàòî öÿëî è çà íàáèðàíå íà ñðåäñòâà å â ïðåäïðèñúåäèíèòåëíèòå ïðåãîâîðè ïîëîæåíèåòî íà ñèñòåìàòà äà ñòàíå ïðèîðèòåòíî èëè ïîíå äà èìà èçèñêâàíèÿ êúì ñòðàíàòà íè äà ïîäîáðè ïîëîæåíèåòî íà àðåñòèòå äðàñòè÷íî. Âå÷å èìà äåëà â Ñòðàñáóðã. Ñúâñåì íàñêîðî áåøå äåëîòî “Êåõàéîâ ñðåùó Áúëãàðèÿ”. Óñëîâèÿòà, çà êîèòî ñòàâà âúïðîñ, ñà ñúùèòå, ïðè êîèòî ñà ïîñòàâåíè ìíîãî äðóãè îáâèíÿåìè èëè çàäúðæàíè. Ïî òàçè ëîãèêà âñåêè, ïðåáèâàâàë â òàçè ñèñòåìà çà èçâåñòåí ïåðèîä îò âðåìå, áè ìîãúë äà ñïå÷åëè äåëî â Ñòðàñáóðã, êîåòî áè äîâåëî äî åñêàëèðàíå íà âíèìàíèåòî êúì ñèñòåìàòà êàòî öÿëî. Òàêà ÷å âúíøíèÿò íàòèñê çà ïîäîáðÿâàíå íà ïîëîæåíèåòî â àðåñòèòå ìîæå äà äîâåäå äî ïî-áúðçè ðåçóëòàòè. Çà äà ñå èçáåãíàò íîâè îñúäèòåëíè ðåøåíèÿ ñðåùó äúðæàâàòà ìèñëÿ, ÷å å íóæíî îêðóïíÿâàíå íà ñèñòåìàòà. Òÿ å ïðàâåíà çà óäîáñòâî íà îðãàíèòå íà äîñúäåáíîòî ïðîèçâîäñòâî - çàäúðæàíèòå äà áúäàò â áëèçîñò. Ñåãà àðåñòèòå ñà ÷àñò îò íÿêàêâà ñãðàäà íà ñëåäñòâèåòî èëè çàåìàò ÷àñò îò ñãðàäèòå íà ÐÏÓ, îñîáåíî â ïî-ãîëåìèòå îáëàñòíè çâåíà.  ïîâå÷åòî äðóãè ñòðàíè èìà îòäåëíè çàòâîðè çà ñëåäñòâåíè. Òå ñà íåîñúäåíè, òîåñò íåâèííè äî äîêàçâàíå íà ïðîòèâíîòî. Íà òåçè õîðà òåïúðâà èì ïðåäñòîè äà äîêàæàò ïðåä ñúäà ñâîÿòà íåâèííîñò èëè ïðîêóðîðúò äà äîêàæå, ÷å ñà âèíîâíè. Çàòîâà óñëîâèÿòà, ïðè êîèòî ñà ïîñòàâåíè, àêî íå ïî-äîáðè, ñà ïîíå åäíàêâè ñ òåçè â çàòâîðèòå. Äîêàòî ïðè íàñ å îáðàòíîòî. Çàòîâà öåë íà ñèñòåìàòà íà àðåñòèòå å äà ñå òúðñè èçðàâíÿâàíå äî óñëîâèÿòà â çàòâîðèòå. ÎÁÅÊÒÈ 13


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ”

Ñëåäñòâåíèòå àðåñòè â Áúëãàðèÿ èçâúíïðîöåñóàëåí èíñòðóìåíò çà ïðîöåñóàëíà ïðèíóäà Àäâ. Ìèõàèë ÅÊÈÌÄÆÈÅ Ñëåäñòâåíèòå àðåñòè ñà ïîìåùåíèÿ ñúñ ñïåöèàëåí ðåæèì, ðàçïîëîæåíè â ñãðàäèòå íà ñúîòâåòíèòå ñëåäñòâåíè ñëóæáè.  òÿõ ïðåáèâàâàò çàäúðæàíèòå ïîä ñòðàæà îò ìîìåíòà íà çàäúðæàíåòî èì äî âíàñÿíåòî íà îáâèíèòåëåí àêò ñðåùó òÿõ.  ñúîòâåòñòâèå ñ êîíñòèòóöèîííàòà ïðåçóìïöèÿ çà íåâèíîâíîñò, “çàäúðæàíåòî ïîä ñòðàæà” ñå ðàçãëåæäà êàòî âðåìåííî îãðàíè÷àâàíå íà ëè÷íàòà ñâîáîäà, ñ öåë ðàçêðèâàíå íà ïðåñòúïëåíèÿòà è íàêàçâàíå íà òåõíèòå èçâúðøèòåëè. Èìåííî ïîðàäè ïðåçóìïöèÿòà çà íåâèíîâíîñò, ñúãëàñíî ÷ë.31 àë.4 îò Êîíñòèòóöèÿòà, íå ñå äîïóñêàò îãðàíè÷åíèÿ íà ïðàâàòà íà îáâèíÿåìèÿ, íàäõâúðëÿùè íåîáõîäèìîòî çà îñúùåñòâÿâàíå íà ïðàâîñúäèåòî.  î÷åðòàíèÿ ïðàâåí êîíòåêñò å ïàðàäîêñàëíî ôàêòè÷åñêîòî ïîëîæåíèå íà çàäúðæàíèòå ïîä ñòðàæà â Áúëãàðèÿ. Òå ïðåáèâàâàò ìåñåöè íàðåä â ñëåäñòâåíè àðåñòè, ÷èèòî áèòîâè óñëîâèÿ ñà çíà÷èòåëíî ïî-òåæêè îò òåçè â çàòâîðèòå. Þðèäè÷åñêèÿò è ìîðàëåí ïàðàäîêñ å â òîâà, ÷å âúïðåêè öèòèðàíàòà êîíñòèòóöèîííà ðàçïîðåäáà, äúðæàâàòà ñå îòíàñÿ çíà÷èòåëíî ïî-ñóðîâî êúì çàäúðæàíèòå, ÷èÿòî âèíà íå å äîêàçàíà, â ñðàâíåíèå ñúñ çàòâîðíèöèòå-ðåöèäèâèñòè, êîèòî èçòúðïÿâàò âëåçëè â ñèëà ïðèñúäè ïðè ïî-ïðèåìëèâè óñëîâèÿ. Óñëîâèÿòà â áúëãàðñêèòå ñëåäñòâåíè àðåñòè ñà îáåêò íà íàáëþäåíèå è êðèòèêè ïðè òðè ïîñëåäîâàòåëíè ïîñåùåíèÿ íà äåëåãàöèè îò Êîìèòåòà çà ïðåäîòâðàòÿâàíå íà èçòåçàíèÿ (ÊÏÈ), èçâúðøåíè ïðåç 1995, 1999 è 2003 ã. Âúïðåêè ÷å ìåæäó ïúðâîòî è ïîñëåäíîòî ïîñåùåíèå ìèíàâàò áëèçî 8 ãîäèíè, íàáëþäàòåëèòå íå êîíñòàòèðàò ñúùåñòâåíè ïîçèòèâíè èçìåíåíèÿ. Åäíîçíà÷íè ñà çàêëþ÷åíèÿòà íà òðèòå èíñïåêöèè, îáõâàùàùè ìíîæåñòâî ñëåäñòâåíè àðåñòè, ÷å àðåñòèòå ñà ïðåíàñåëåíè, ÷å õðàíàòà å ëîøà è íåäîñòàòú÷íà, ÷å â ïîìåùåíèÿòà íÿìà äîñòúï íà ÷èñò âúçäóõ, ÷å íà çàäúðæàíèòå íå å îñèãóðåíà âúçìîæíîñò çà ôèçè÷åñêè óïðàæíåíèÿ è ïðåñòîé íà îòêðèòî, êàêòî è íàäåæäíà ìåäèöèíñêà ïîìîù. Ñëåä âñÿêî ïîñåùåíèå ÊÏÈ èçãîòâÿ äîêëàä ñ ïðåïîðúêè äî áúëãàðñêîòî ïðàâèòåëñòâî. Ëèïñàòà íà ñúùåñòâåíà ïðîìÿíà íà óñëîâèÿòà â àðåñòèòå äîêàçâà íåãëèæèðàíåòî íà ïðîáëåìà îò áúëãàðñêèòå âëàñòè. Ôðàïèðàùà å óïîðèòîñòòà, ñ êîÿòî íàöèîíàëíèòå âëàñòè èãíîðèðàò àáñîëþòíàòà çàáðàíà íà íå÷îâåøêîòî è óíèçèòåëíî îòíîøåíèå, âèçèðàíà êàêòî â Êîíñòèòóöèÿòà, òàêà è ðåäèöà ìåæäóíàðîäíè äîãîâîðè. Ñ âëÿçëî â ñèëà Ðåøåíèå îò 17.02.2003 ã. ïî ãð.äåëî ¹ 1380/2002 ã. íà Ïëîâäèâñêè àïåëàòèâåí ñúä (ÏÀÑ), çà ïúðâè ïúò â Áúëãàðèÿ óñëîâèÿòà â ñëåäñòâåí àðåñò áÿõà ïðèçíàòè çà “íå÷îâåøêè è óíèçèòåëíè” ïî ñìèñú14 ÎÁÅÊÒÈÂ

ëà íà ÷ë.3 îò ÅÊÇÏ×ÎÑ. Äåëîòî å îáðàçóâàíî ïî èñê íà Á.Í., êîéòî å çàäúðæàí â Ïëîâäèâñêèÿ ñëåäñòâåí àðåñò â ïåðèîäà 05.04.1997 ã. - 29.08.1997 ã. Ïðåç ðåëåâàíòíèÿ ïåðèîä Á.Í. å øåñòíàäåñåòãîäèøåí, â ìíîãî äîáðî îáùî çäðàâîñëîâíî ñúñòîÿíèå è ñúñ çàâèäíà ôèçè÷åñêà êîíäèöèÿ íà ñúñòåçàòåë ïî òóðèñòè÷åñêî îðèåíòèðàíå.  ðåçóëòàò îò óñëîâèÿòà â àðåñòà è íåàäåêâàòíà ìåäèöèíñêà ïîìîù, òîé ðàçâèâà òóáåðêóëîçåí ïëåâðèò. Çàáîëÿâàíåòî ñúçäàâà ðåàëíà îïàñíîñò çà æèâîòà ìó, à ìåäèöèíñêèòå ïðîãíîçè çà ïúëíî âúçñòàíîâÿâàíå íå ñà áëàãîïðèÿòíè. Ñïîðåä ÏÀÑ óñëîâèÿòà, ïðè êîèòî å äúðæàí Á.Í. ñà “ïðîÿâëåíèå íà æåñòîêî, íà áåç÷îâå÷íî è íà óíèæàâàùî îòíîøåíèå, äîïóñíàòî â ïðÿêî ïðîòèâîðå÷èå ñ àáñîëþòíèòå çàáðàíè ïî ÷ë.29 àë.1 îò Êîíñòèòóöèÿòà è ïî ÷ë.3 íà ÅÊ”. Ïðèñúäåíî å îáåçùåòåíèå çà íåèìóùåñòâåíè âðåäè â ðàçìåð íà 8600 ëâ., çàåäíî ñúñ çàêîííàòà ëèõâà îò 15.09.1997 ã. Âúïðåêè øèðîêèÿ è ïîçèòèâåí ìåäèåí îòãëàñ, ðåøåíèåòî íå âîäè äî ñúùåñòâåíè ïðîìåíè â ñúñòîÿíèåòî íà ñëåäñòâåíèòå àðåñòè. Òîçè ôàêò å îòðàçåí â äîêëàäà íà ÊÏÈ, îòðàçÿâàù êîíñòàòàöèèòå è ïðåïîðúêèòå íà äåëåãàöèÿòà ïðåç 1999 ã. Çà òîçè îáåçñúð÷èòåëåí ðåçóëòàò äîïðèíàñÿ è “ïîëèòèêàòà” íà íàöèîíàëíèòå ñúäèëèùà, êîèòî, ñëåä äåëîòî íà Á.Í., íå äîïóñíàõà äðóã ïðàâîçàùèòåí ïðîáèâ çà óñëîâèÿòà â àðåñòèòå. Ìåæäóâðåìåííî Åâðîïåéñêèÿò ñúä ïî ïðàâàòà íà ÷îâåêà ñèñòåìíî áåøå ñåçèðàí ñ æàëáè íà áúëãàðñêè ãðàæäàíè ïî ÷ë.3 îò ÅÊÏ×ÎÑ, çàáðàíÿâàù àáñîëþòíî èçòåçàíèÿòà, íå÷îâåøêîòî è óíèçèòåëíî îòíàñÿíå. Ãîëÿìà ÷àñò îò îïëàêâàíèÿòà ñà ñâúðçàíè ñ õèãèåííèòå óñëîâèÿ â ñëåäñòâåíèòå àðåñòè. Ïúðâîíà÷àëíî Ñúäúò å ðåçåðâèðàí êúì òÿõ. Íÿêîëêî òàêèâà æàëáè, ïîäàäåíè â ïåðèîäà 1995 ã.-1996 ã., ñà îáÿâåíè çà íåäîïóñòèìè ïîðàäè “ÿâíà íåîáîñíîâàíîñò”. Ðàñòÿùèÿò áðîé îïëàêâàíèÿ íà áúëãàðè è íà ãðàæäàíè îò ïîñòêîìóíèñòè÷åñêèòå ñòðàíè, êàêòî è ïîâòàðÿùèòå ñå íåãàòèâíè êîíñòàòàöèè íà ÊÏÈ, âîäÿò äî ïðîìÿíà íà ïîçèöèÿòà. Ñ Ðåøåíèå ïî äåëîòî “Èâàí Êåõàéîâ” îò 18 ÿíóàðè 2005 ã. Ñúäúò â Ñòðàñáóðã çà ïúðâè ïúò êâàëèôèöèðà óñëîâèÿòà â áúëãàðñêèòå ñëåäñòâåíè àðåñòè êàòî íå÷îâåøêè è óíèçèòåëíè. Åâðîïåéñêèÿò ñúä èíòåðïðåòèðà êîíêðåòíèòå ôàêòè, ñâúðçàíè ñúñ çàäúðæàíåòî íà Í., ïðîäúëæèëî îò 25 äåêåìâðè 1997 ã. äî 16 þíè 1998 ã., ïðåç ïðèçìàòà íà òðèòå äîêëàäà íà ÊÏÈ. Ñïîðåä ìîòèâèòå êúì ðåøåíèåòî: “ôàêòúò, ÷å æàëáîïîäàòåëÿò å ïðåêàðâàë 24 ÷àñà â äåíîíîùèåòî, â ïðîäúëæåíèå íà áëèçî 6 ìåñåöà, â ïðåíàñåëåíà êèëèÿ, áåç äíåâíà ñâåòëèíà, áåç âúçìîæíîñòè çà ôèçè÷åñêè óïðàæíåíèÿ è äåéíîñòè íà îòêðèòî, ìîæå äà áú-


ÊËÓÁ “ÎÁÅÊÒÈ” äå ïàãóáíî çà íåãîâîòî çäðàâå è äà ïðè÷èíè èíòåíçèâíî ñòðàäàíèå.” Íà áàçàòà íà ãîðíàòà êîíñòàòàöèÿ, ïðàêòè÷åñêè âñåêè çàäúðæàí ïîä ñòðàæà â Áúëãàðèÿ ìîæå äà ðàç÷èòà íà óñïåõ ïðåä Ñòðàñáóðãñêèÿ ñúä. Ñúäúò íå ïîäöåíÿâà ôèíàíñîâèòå òðóäíîñòè íà áúëãàðñêàòà äúðæàâà, íî ñúùåâðåìåííî îòáåëÿçâà, ÷å “ãîëÿìà ÷àñò îò ïðåïîðú÷àíèòå îò ÊÏÈ ïîäîáðåíèÿ íå ñà èçèñêâàëè çíà÷èòåëíè ñðåäñòâà, íî âúïðåêè òîâà íå ñà èçïúëíåíè â ïðîäúëæåíèå íà ïîâå÷å îò 8 ãîäèíè”. Ïîñëåäíàòà êîíñòàòàöèÿ îòíîâî ïîñòàâÿ êëþ÷îâèÿ âúïðîñ “Çàùî?”. Íåãîâèÿò îòãîâîð å îòâúä “äåæóðíîòî” îôèöèàëíî îïðàâäàíèå ñ ëèïñà íà ôèíàíñîâè ñðåäñòâà. Þðèñòèòå, ïðàêòèêóâàùè â íàêàçàòåëíîïðàâíàòà ñôåðà çíàÿò, ÷å ñëåäñòâåíèòå àðåñòè òðàäèöèîííî ñå èçïîëçâàò êàòî èçâúíïðîöåñóàëåí èíñòðóìåíò çà ïðîöåñóàëíà ïðèíóäà. Ïîñòàâåí ïðè êàòîðæíè óñëîâèÿ, íîðìàëíèÿò ÷îâåê å ñêëîíåí äà ñúîáðàçè ïðîöåñóàëíàòà ñè ïîçèöèÿ ñ î÷àêâàíèÿòà íà ðàçñëåäâàùèòå îðãàíè. Íåùî ïîâå÷å, â òàêàâà ñèòóàöèÿ çàäúðæàíèòå ìíîãî áúðçî “óçðÿâàò” çà âúçìîæíîñòòà äà îòêóïÿò îñâîáîæäàâàíåòî ñè. Òàêà àðåñòèòå ñå îêàçâàò âàæíî çâåíî â êîðóïöèîííèÿ ìåõàíèçúì, êîéòî, çà ñìåòêà íà ñúäåáíàòà ñèñòåìà, ðàáîòè åôåêòèâíî è áåçîòêàçíî.  çàêëþ÷åíèå áèõ æåëàë äà çàñåãíà è ïðîáëåìà ñ ìåäèöèíñêîòî îáñëóæâàíå â ñëåäñòâåíèòå àðåñòè. Áåç äà íàâëèçàì â ïðîáëåìèòå, ñâúðçàíè ñ êâàëèôèêàöèÿòà, çàïëàùàíåòî è çàâèñèìîñòòà íà ìåäèöèòå, îáñëóæâàùè àðåñòèòå, ùå èëþñòðèðàì òåçàòà ñè ñ òðè ïðèìåðà: À) Á.Í., çà êîãîòî ñòàíà âúïðîñ â íà÷àëîòî, å õîñïèòàëèçèðàí, ñëåä êàòî â ïðîäúëæåíèå íà òðè ñåäìèöè å èìàë ñèëíè áîëêè â ãúðäèòå. Ïðåç òîâà âðåìå å ïîëó÷àâàë îò ìåäèöèíñêèÿ ïåðñîíàë áîëêîóñïîêîÿâàùè. Ðåçóëòàòúò å òóáåðêóëîçà, íåïîñðåäñòâåí ðèñê çà æèâî-

òà íà ìîì÷åòî è íåîáðàòèìî ôóíêöèîíàëíî óâðåæäàíå íà áåëèòå äðîáîâå. Á) Íà 18 îêòîìâðè 2003 ã. â ïëîâäèâñêèÿ ñëåäñòâåí àðåñò óìèðà 21-ãîäèøíèÿò Èëèÿ Àñåíîâ Éîðäàíîâ. Èñòèíñêàòà ïðè÷èíà çà ñìúðòòà ìó å íåíàâðåìåííà è íåàäåêâàòíà ìåäèöèíñêà ïîìîù. Ñúäúò â Ñòðàñáóðã å ñåçèðàí îò íåãîâèòå ðîäèòåëè. Â)  íà÷àëîòî íà äåêåìâðè 2004 ã.â àðåñòà íà ÎÑëÑ - Ïëîâäèâ óìèðà Ìàðèÿí Ãåîðãèåâ Äèìèòðîâ - íà 22 ãîäèíè. Âúïðåêè ÷å ðàçñëåäâàíåòî íå å ïðèêëþ÷åíî, ïðåäïîëàãàåìàòà ïðè÷èíà çà ñìúðòòà ìó å èäåíòè÷íà. Ïîñî÷åíèòå øîêèðàùè ñëó÷àè è ìàðêèðàíèòå ïðîáëåìè ïîñòàâÿò ïðèíöèïíî âúïðîñà çà íóæäàòà îò ñëåäñòâåíè àðåñòè. Òÿõíîòî îôèöèàëíî ïðåäíàçíà÷åíèå å äà óëåñíÿâàò ðàáîòàòà íà ðàçñëåäâàùèòå ñúñ çàäúðæàíèòå ïîä ñòðàæà, êîèòî ñà â ñúùàòà ñãðàäà. Òåõíîëîãèÿòà íà ðàçñëåäâàíåòî è ïðîôåñèîíàëíèÿò êîìôîðò íå ñëåäâà äà áúäàò ìîðàëíî è öåííîñòíî ïðîòèâîïîñòàâÿíè íà æèâîòà è çäðàâåòî íà çàäúðæàíèòå õîðà. Ïîðàäè òîâà è ïîðàäè îáåêòèâíàòà íåâúçìîæíîñò çà ïîâå÷åòî ñëåäñòâåíè ñëóæáè äà îñèãóðÿò ïðèåìëèâè áèòîâè óñëîâèÿ íà çàäúðæàíèòå (ðàçõîäêè è äåéíîñòè íà îòêðèòî, ôèçè÷åñêè óïðàæíåíèÿ), áè ñëåäâàëî äà ñå îáñúäè âúçìîæíîñòòà çà òÿõíîòî çàêðèâàíå. Òàêà, ñëåä ïîëèöåéñêîòî çàäúðæàíå, “àðåñòàíòèòå” ùå áúäàò îòâåæäàíè â ñúîòâåòíèòå çàòâîðè, êúäåòî óñëîâèÿòà çà æèâîò ñà çíà÷èòåëíî ïî-äîáðè. Ïðè íóæäà òå ùå áúäàò òðàíñïîðòèðàíè äî ñëåäñòâåíèòå ñëóæáè èëè ñëåäîâàòåëèòå ùå èçâúðøâàò âúçìîæíèòå ñëåäñòâåíè äåéñòâèÿ â çàòâîðà. Òàêàâà ïðîìÿíà î÷åâèäíî áè àíãàæèðàëà ñåðèîçåí îðãàíèçàöèîíåí è ôèíàíñîâ ðåñóðñ, íî áè ïîäïîìîãíàëà ðåøàâàíåòî íà èçêëþ÷èòåëíî òåæêèòå ïðàâíè, ìîðàëíè è õóìàíèòàðíè ïðîáëåìè, ñâúðçàíè ñúñ ñëåäñòâåíèòå àðåñòè.

Ïðîäúëæàâà îò ñòð. 11  ìèíàëîòî èìàøå îïëàêâàíèÿ, ÷å â ñëåäñòâåíèÿ àðåñò íà óë. “Ã. Ì. Äèìèòðîâ” íÿìà ìàñè è ñòîëîâå, íî ìèíàëàòà ãîäèíà ðåøèõìå òîçè ïðîáëåì - ìîíòèðàõìå ãè, çàõâàíàòè çà ïîäà.  ñëåäñòâåíèÿ àðåñò íà óë. “Ì-ð Âåêèëñêè” èìà èçãðàäåíà ñèñòåìà çà àáñîðáàöèÿ è âåíòèëàöèÿ.  äðóãèÿ àðåñò òàêàâà ñèñòåìà ëèïñâà. Ïðè çàäúðæàíåòî íà ÷óæäè ãðàæäàíè èì ñå âðú÷âà áðîøóðà ñ ïðàâàòà íà ÷îâåêà. Èìàìå ÿ íà àíãëèéñêè, ôðåíñêè è íåìñêè. Òàêà çàäúðæàíèòå ñå èíôîðìèðàò çà îñíîâíèòå ñè ïðàâà. Íå íè ñå å ñëó÷âàëî äà ïîëó÷àâàìå èñêàíå çà ïðåâîäà÷, ïîíå îò 1999 ã., îòêàêòî àç ñúì â ñèñòåìàòà. Èìàëî å ïðåâîäà÷è, êîèòî èäâàò ñ âîäåùèÿ ðàçñëåäâàíåòî èëè ñ àäâîêàòà íà çàäúðæàíèÿ. Ñëåä êàòî áúäå çàäúðæàí ÷óæä ãðàæäàíèí, íåçàáàâíî ñ òåëåãðàìà ñå óâåäîìÿâà Ãëàâíàòà äèðåêöèÿ, êîÿòî îò ñâîÿ ñòðàíà óâåäîìÿâà ñúîòâåòíîòî ïîñîëñòâî èëè êîíñóëñòâî, çà äà ñå ïîãðèæàò çà íåãîâèòå íóæäè. Çà ðàçëèêà îò äðóãè îáëàñòíè çâåíà ðàçïîëàãàìå ñ ìåäèöèíñêè öåíòúð. Áëèçî ñìå äî çàòâîðà â Ñîôèÿ, êúäåòî èìà ìíîãîïðîôèëíà áîëíèöà çà àêòèâíî ëå÷åíèå.  íàøèÿ ìåäèöèíñêè öåíòúð èìàìå äâà îáîðóäâàíè ìå-

äèöèíñêè êàáèíåòà è åäèí ñòîìàòîëîãè÷åí êàáèíåò. Ñúãëàñíî çàïîâåäòà çà âúòðåøíèÿ ðåä ëåêàðèòå ìèíàâàò äâà ïúòè ñåäìè÷íî è ïðîâåðÿâàò çà îïëàêâàíèÿ. Âñÿêà ñóòðèí çàäúðæàíèòå, êîèòî èñêàò äà áúäàò ïðåãëåäàíè îò ëåêàð, ñå çàïèñâàò â êíèãà îò äåæóðíèÿ ïî àðåñò è ñëåä òîâà ãè âîäÿò äî ìåäèöèíñêèÿ êàáèíåò, êúäåòî ñå èçâúðøâà ïðåãëåäúò, èçñëóøâàò ñå òåõíèòå îïëàêâàíèÿ è ñå âçåìàò ìåðêè çà ëå÷åíèåòî èì. Àêî òîâà íå ìîæå äà áúäå íàïðàâåíî íà ìÿñòî, èçïðàùàò ñå íà êîíñóëòàöèÿ â áîëíèöàòà íà çàòâîðà, êúäåòî èìà óäîáñòâà è óñëîâèÿ çà ëå÷åíèå â ðàìêèòå íà ïîâå÷å îò ìåñåö. Îòíîñíî òðåòèðàíåòî íà çàäúðæàíèòå - íÿêîè îò òÿõ óìèøëåíî òúðñÿò êîíôëèêò ñúñ ñëóæèòåëèòå îò íàäçîðíî-îõðàíèòåëíèÿ ñúñòàâ èëè õîðàòà, êîèòî îñèãóðÿâàò òÿõíîòî ìåäèöèíñêî îáñëóæâàíå. Èìà îïëàêâàíèÿ îò îòäåëíè çàäúðæàíè, ÷å ñà íàãðóáÿâàíè îò íàøèòå ñëóæèòåëè. Ïî âñÿêà òàêàâà æàëáà ñå îáðàçóâà ïðîâåðêà è èñòèíàòà èçëèçà íàÿâå. Ïîìîù â òîâà îòíîøåíèå íè îêàçâàò ñèñòåìèòå çà âèäåîíàáëþäåíèå, êîèòî áÿõà èçãðàäåíè â äâàòà ñòîëè÷íè àðåñòà. Äîñòà îò æàëáèòå ñëåä ïðåãëåæäàíå íà âèäåîçàïèñèòå ñå âèæäà, ÷å ñà íåîñíîâàòåëíè. ÎÁÅÊÒÈ 15

Ще се хуманизират ли следствените арести в България  

Публиция на списание Обектив, брой 117

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you