Issuu on Google+

 íà÷àëîòî íà ÿíóàðè 2005 ã. áå îáÿâåí äîêëàäúò íà Äúðæàâíàòà àãåíöèÿ çà çàêðèëà íà äåòåòî (ÄÀÇÄ) çà ñúñòîÿíèåòî íà ñïåöèàëèçèðàíèòå èíñòèòóöèè çà äåöà ñ óâðåæäàíèÿ - ðåçóëòàò îò ïðîâåðêè íà 18 äîìà çà äåöà è ìëàäåæè ñ óìñòâåíà èçîñòàíàëîñò, èçâúðøåíè îò ñïåöèàëíè êîìèñèè ïðåç ìàé 2004 ã. Êàòî îñòàâèì íàñòðàíà òîâà, ÷å äîðè íå ñà óïîìåíàòè äîìîâåòå, êîèòî ñà áèëè îáåêò íà ïðîâåðêèòå, äîêëàäúò å ñðàâíèòåëíî îáåêòèâåí è ìîæå áè çàòîâà êðèòè÷åí â ìíîãî îòíîøåíèÿ. Çà ñúæàëåíèå îáà÷å âíèìàíèåòî íà ñëóæèòåëèòå îò ÄÀÇÄ, êàêòî è òåçè â äðóãèòå ìèíèñòåðñòâà, îòãîâîðíè çà ñúäáàòà íà áúëãàðñêèòå äåöà, å íàñî÷åíî ïðåäèìíî êúì èçðàáîòâàíå íà íàöèîíàëíè ïëàíîâå, ñòðàòåãèè è äîêëàäè, îò êîèòî íà äåöàòà â èíñòèòóöèèòå íå èì ñòàâà ïî-äîáðå.

Èíòåãðàöèÿ è ñåãðåãàöèÿ íà äåöàòà îò èíñòèòóöèèòå äâå ïîíÿòèÿ, êîèòî áúëãàðñêèòå ìèíèñòåðñòâà âñå îùå áúðêàò Ñëàâêà ÊÓÊÎÂÀ

Ò

îøêî, Áîÿí, Ãèíêà, Ñèëâèÿ, Àíäðèàíà, Ãîñïîäèí. Òîâà ñà íÿêîè îò äåöàòà â äîìà çà äåöà ñ óìñòâåíà èçîñòàíàëîñò â ñ. Ìèõàëöè, îáùèíà Ïàâëèêåíè, êîèòî âèäÿõ íà 25 ÿíóàðè 2005 ã. Òå èìàò ðàçëè÷íî ìèíàëî, ðàçëè÷íî íàñòîÿùå è çà ñúæàëåíèå ùå ïîñðåùíàò áúäåùåòî ñ ðàçëè÷íè øàíñîâå. Òå ñà äåöà, èçîñòàâåíè îò ðîäèòåëè ñè çàðàäè óâðåæäàíå, íà êîèòî äúðæàâàòà íå ñå îïèòâà äà ïîìîãíå ïî íèêàêúâ íà÷èí. Òîøêî, Áîÿí è Ãèíêà íÿìà äà èçëÿçàò îò äîìà è ùå áúäàò îáðå÷åíè äà æèâåÿò â ïîðî÷íèÿ êðúã íà èíñòèòóöèèòå âåðîÿòíî äî êðàÿ íà æèâîòà ñè. Òîøêî å íà 7 ãîäèíè, îò Äîëíà Ìèòðîïîëèÿ, íå å êîíòàêòåí, ìàêàð äà ñå óñìèõâà. Âå÷å å áèë â äîìà çà óìñòâåíî èçîñòàíàëè äåöà â ñ.Áîðèñëàâ, ñëåä çàêðèâàíåòî ìó å áèë “ðåèíòåãðèðàí” â ñâîåòî áèîëîãè÷íî ñåìåéñòâî, íî òàì äðóãèòå 8-9 äåöà çàïî÷íàëè äà ãî ìàëòðåòèðàò è òîé îòíîâî áèë íàñòàíåí â äîì - òîçè ïúò â Ìèõàëöè. Ñúñ ñúäåáíî ðåøåíèå, ïî çàêîí. Òîøêî ëåæè ïðåç ïîâå÷åòî âðåìå è òðóäíî ñå èçïðàâÿ, ìàêàð ñ íåãî äà ðàáîòè êèíåçèòåðàïåâò, êàêòî êàçâàò ñëóæèòåëèòå â äîìà. “Òîé íÿìà ïåðñïåêòèâà, ìíîãî å óâðåäåí”, îáÿñíÿâà äèðåêòîðêàòà. Áîÿí å íà 10 ãîäèíè, äîøúë å îò äîìà çà îòãëåæäàíå 8 ÎÁÅÊÒÈÂ

è âúçïèòàíèå íà äåöà, ëèøåíè îò ðîäèòåëñêà ãðèæà (ÄÎÂÄËÐÃ) â ñ. Òîòëåáåí, êúäåòî å æèâÿë, ìàêàð äà çàåêâà òåæêî è äà èìà åïèëåïñèÿ. Àãðåñèâåí å, âúïðåêè ÷å èçãëåæäà ìíîãî ñïîêîåí äîêàòî ñïè. Ãèíêà å íà 9 ãîäèíè è å ïîñòúïèëà îò äîìà çà äåöà ñ óìñòâåíà èçîñòàíàëîñò â ñ. Ìîãèëèíî ïðåäè äâå ãîäèíè ñ òåãëî 5 êã. “Ãëàâàòà é áåøå èçäóòà êàòî ÿéöå â ÷åëîòî”, êàçâàò â äîìà. Ìèñëèëè, ÷å å ìàëôîðìàöèÿ ïî ðîæäåíèå, êîÿòî ëåêàðèòå íå çàïèñâàëè. Íî ñëåä èçñëåäâàíèÿ ñúñ ñêåíåð ñå îêàçàëî, ÷å îò óäàðèòå, êîèòî òÿ ñàìà ñè íàíàñÿëà â ñòåíàòà çàðàäè àâòîàãðåñèÿ, â òåìåííàòà îáëàñò íà ãëàâàòà é ñå å îáðàçóâàë õåìàòîì. Ñëåä ïóíêöèè è ëå÷åíèå ãëàâàòà é ïðèäîáèëà íîðìàëíà ôîðìà. Îòêàêòî å â äîìà, Ãèíêà íàïúëíÿëà, çàïî÷íàëà äà õîäè è ñåãà äîðè òè÷à, íî âñå îùå å íåêîíòàêòíà. Âñè÷êî òîâà ñå óñòàíîâèëî, ñëåä êàòî äåöàòà â äîìà ñúîáùèëè íà äèðåêòîðêàòà, ÷å ãëàâàòà íà Ãèíêà å “ìåêà”. Ñèëâèÿ ìíîãî ñå ðàäâà, ÷å ÿ ïîñåùàâàìå, äîêàòî ïèøå äîìàøíî ïî áúëãàðñêè åçèê, â êîåòî òðÿáâà äà îïðåäåëè ñêàçóåìîòî, ïîäëîãà è äîïúëíåíèåòî â åäíî èçðå÷åíèå. Òÿ å íà 12 ãîäèíè, â 4 êëàñ. Çíàå, ÷å å çàêúñíÿëà ñ îáó÷åíèåòî ñè è âèäèìî ñå ïðèòåñíÿâà äà ìè êàæå òîâà. Íå óñïÿâà äà ïîêàæå êàêâî å íàó÷èëà, âúëíóâà ñå è áúðêà ñêàçóåìîòî â èçðå÷åíèåòî. Ãîñïîäèí å êîíöåíòðèðàí äà ïðåñìåòíå çàäà÷è ïî ìàòåìà-


òèêà, â êîèòî òðÿáâà äà ñå íàó÷è äà èçâàæäà òðèöèôðåíè ÷èñëà. Àíäðèàíà íè ïîêàçâà òåòðàäêàòà ñè, â êîÿòî ïðèëåæíî å èçïèñàëà íÿêîëêî èçðå÷åíèÿ. Øåñò äåöà îò äîìà ñà â 4 êëàñ â ìåñòíîòî îáùîîáðàçîâàòåëíî ó÷èëèùå. Ìíîãî ñå ðàäâàò è ãîðäåÿò ñ òîâà - âñè÷êè èñêàò äà ñíèìàì áåëåæíèöèòå èì, ïúëíè ñ ìíîãî äîáðè è îòëè÷íè îöåíêè. Äðóãè ñåäåì äåöà ñà â 1, 2, 3 êëàñ íà ñúùîòî ó÷èëèùå. Òîâà ñà äåöà, êîèòî ïî íèùî íå ñå ðàçëè÷àâàò îò “íîðìàëíèòå äåöà”, íî ïî íåèçâåñòíî êàêâè ïðè÷èíè ñà áèëè íàñòàíåíè â òîçè äîì è ðàçáèðà ñå èìàò âúçäåñúùàòà äèàãíîçà “ëåêà óìñòâåíà èçîñòàíàëîñò”. Îñâåí òîâà ïðîäúëæàâàò äà æèâåÿò â äîìà. Ïðåç þíè 2004 ã., ñëåä ïðîâåðêàòà íà äîìà îò ÄÀÇÄ, â Ìèõàëöè ñà íàñòàíåíè îñåì äåöà îò ÄÎÂÄËÐà â ñ. Òîòëåáåí, êîèòî ñà ñ óâðåæäàíèÿ - ïðåäèìíî äåòñêà öåðåáðàëíà ïàðàëèçà, åïèëåïñèÿ, ðå÷åâè ïðîáëåìè. Òå âñå îùå íå ñà ïðåãëåäàíè îò ëåêàðñêà êîìèñèÿ è íå ñà íàñòàíåíè â äîìà ñúñ ñúäåáíî ðåøåíèå, çàùîòî îò íà÷àëîòî íà ãîäèíàòà ÐÅËÊÊ, êîèòî èçâúðøâàò åêñïåðòíà îöåíêà íà óâðåæäàíèÿ ïðè äåöà, âå÷å íå ðàáîòÿò è äåöàòà òðÿáâà äà áúäàò ïðåãëåäàíè îò îáùà ÒÅËÊ. Äèðåêòîðêàòà ìå ïîñðåùíà ñ äóìèòå, ÷å íàòèñêúò çà íàñòàíÿâàíèÿ â äîìà é å îãðîìåí, à òÿ âå÷å å íàñòàíèëà 2 äåöà èçâúí êàïàöèòåòà (45 äåöà). Íà ñëåäâàùèÿ äåí ùåøå äà äîéäå äåòå îò äîì çà ìåäèêî-ñîöèàëíè ãðèæè çà äåöà (ÄÌÑÃÄ) â ãð.Äåáåëåö, êîåòî å íà 4,5 ãîäèíè è èìà óâðåæäàíå. Ïåò äåöà ÷àêàò äà áúäàò ïðåìåñòåíè íÿêúäå îò äîìà â Êàçàíëúê. Äèðåêòîðêàòà ïúê íå óñïÿâà äà ñå ãðèæè äîðè çà äåöàòà, êîèòî âå÷å æèâåÿò â äîìà. Íàïðèìåð, íà âñåêè 20 äíè òðÿáâà äà ñå ïðåëèâà êðúâ íà äåòå ñúñ ñïåöèôè÷åí âèä àíåìèÿ, íî îáùèíñêàòà áîëíèöà íÿìà äîãîâîð ñ ÐÇÎÊ. Íå å ïîäïè-

ñàí äîãîâîð, çàùîòî íÿìà ïåäèàòúð è õåìàòîëîã â áîëíèöàòà.  ðåçóëòàò áîëíèöàòà îòêàçâà äà ïðàâè òåçè ïðåëèâàíèÿ, çàùîòî íÿìà äà ïîëó÷è íèêàêâè ïàðè çà òÿõ. Çà äà óãîâîðè äðóãà áîëíèöà äà ãè ïðàâè, äèðåêòîðêàòà ñå îáàæäà íà ðàçëè÷íè ëåêàðè è ñå êîíñóëòèðà ñ òÿõ, çà êîåòî é óäúðæàò îò çàïëàòàòà, òúé êàòî íàäâèøàâà ëèìèòà çà òåëåôîí. À òîé å 40 ëâ. íà ìåñåö çà äâà òåëåôîíà, êîèòî îáñëóæâàò 48 äåöà. È òàêà íàòàòúê... Íå çíàì äàëè íÿêîé èìà ÷óâñòâîòî, ÷å ñå èçâúðøâà äåèíñòèòóöèîíàëèçàöèÿ íà äåöà (îùå ïîâå÷å óñïåøíà!) è èì ñå îêàçâà ïî-êà÷åñòâåíà ãðèæà, îòêàêòî èìàìå “íîðìàòèâíà óðåäáà”, ïëàíîâå è ñòðàòåãèè, ñ ëèïñàòà íà êîèòî íåâåäíúæ ñúì ÷óâàëà äà ñå îïðàâäàâàò ñëóæèòåëè íà Ìèíèñòåðñòâî íà îáðàçîâàíèåòî è íàóêàòà (ÌÎÍ) è Ìèíèñòåðñòâî íà òðóäà è ñîöèàëíàòà ïîëèòèêà (ÌÒÑÏ). Àç ëè÷íî ñìÿòàì, ÷å ïðåñòúïíî íåêîìïåòåíòíè ëåêàðè, ñîöèàëíè ðàáîòíèöè, åêñïåðòè â Ðåãèîíàëíèòå èíñïåêòîðàòè íà ÌÎÍ, â ÌÒÑÏ è ÌÎÍ, ó÷èòåëè è ñëóæèòåëè â äîìîâå ïðåäðåøàâàò ñúäáèòå íà ñòîòèöè äåöà. Òå ãè ëèøàâàò îò îáðàçîâàíèå, çàùîòî íå çíàÿò, ÷å ïî çàêîí äåöàòà ñ âñÿêàêâè óâðåæäàíèÿ èìàò ïðàâî íà îáðàçîâàíèå. Ëèøàâàò ãè îò àäåêâàòíà ãðèæà è ïîìîù, êàòî ãè íàñòàíÿâàò â èíñòèòóöèÿòà, êîÿòî ïî åäíà èëè äðóãà ïðè÷èíà å ãîòîâà äà ãè ïðèåìå, íî ñúâñåì íå å ñúîòâåòíà íà òåõíèòå ïîòðåáíîñòè. Ëèøàâàò ãè îò ìåäèöèíñêî îáñëóæâàíå, êîåòî äà ïîñòàâè íàèñòèíà ïðåöèçíà äèàãíîçà (÷óäÿ ñå äàëè â ïîíå åäèí ñëó÷àé â äîìîâåòå ñúì âèæäàëà òàêàâà!). Ëèøàâàò ãè îò óñåùàíå çà áúäåùå. Ðàçáèðà ñå, çà âñè÷êî ãîðåîïèñàíî íèêîé íÿìà äà ïîíåñå îòãîâîðíîñò, çàùîòî íàé-ñåðèîçíèòå ïðîïóñêè â òàçè ñèñòåìà ñå ïðàâÿò ïîðàäè íåáðåæíîñò èëè íåâåæåñòâî è ñëåä òîâà ñè îòèâà åäèí ñëóæèòåë, çà äà ãî çàìåñòè äðóã, îùå ïî-íåêîìïåòåíòåí. ÎÁÅÊÒÈ 9


Интеграция и сегрегация на децата от институциите